Misingi Mitatu na Ushahidi wake:

Misingi Mitatu na Ushahidi wake:

Sheikh Muhammad At-Tamiimiy (Mwenyezi Mungu amrehemu)

Kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu

Tambua akurehemu Mwenyezi Mungu, yakwamba ni wajibu kwetu kujifunza mambo manne.

(La kwanza) Ni Elimu: Nayo ni kumfahamu Mwenyezi Mungu, na kumfahamu Nabii wake, na kuifahamu dini ya Uislamu kwa ushahidi.

La pili: Kuifanyia kazi.

La tatu: Kuifikisha kwa wengine.

La nne: Kuvumilia juu ya maudhi yapatikanayo katika kuilingania.

Na ushahidi wa hayo ni kauli yake Mtukufu: “Kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu. Naapa kwa Zama! "Hakika binaadamu bila ya shaka yumo katika hasara, Ila wale walioamini, na wakatenda mema, na wakausiana kwa haki, na wakausiana kusubiri.” [Al-Asri: 1-3].

Na amesema Imamu Shafy, Mwenyezi Mungu amrehemu: "Laiti asingeteremsha Mwenyezi Mungu hoja yoyote juu ya viumbe wake isipokuwa Sura hii basi ingeliwatosha.

Na amesema Bukhari Mwenyezi Mungu Mtukufu amrehemu: (Mlango wa) Elimu kabla ya kauli na matendo, na ushahidi ni kauli yake Mtukufu: “Basi jua ya kwamba hapana mungu ila Mwenyezi Mungu, na uombe msamaha kwa dhambi yako...” (Muhammad: 9), hivyo akaanza kwa elimu kabla ya kauli na matendo.

(Tambua) Akuhurumie Mwenyezi Mungu, yakwamba ni lazima kwa Muislamu wa kiume na wa kike kujifunza mambo haya matatu na kuyafanyia kazi.

(La kwanza) Ni kuwa Mwenyezi Mungu ametuumba na akaturuzuku na wala hakutuacha hivi bure, bali alitutumia Mtume. Atakayemtii, ataingia Peponi. Na atakayemuasi, ataingia Motoni.

Na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Hakika Sisi tumemtuma kwenu Mtume aliye shahidi juu yenu, kama tulivyomtuma Mtume kwa Firauni. Lakini Firauni alimuasi huyo Mtume, basi tukamshika mshiko wa mateso.” [Al Muzzammil: 15-16].

(La pili): Ni kuwa Mwenyezi Mungu haridhii kushirikishwa pamoja naye katika ibada zake yeyote, si Malaika aliyekaribu wala Nabii aliyetumwa, na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mtukufu: “Na hakika misikiti ni ya Mwenyezi Mungu, basi msimuabudu yeyote pamoja na Mwenyezi Mungu.” [Al-Jinn: 18].

(La tatu): Ni kuwa mwenye kumtii Mtume na akampwekesha Mwenyezi Mungu, haitakiwi kwake kumpenda mwenye kumpiga vita Mwenyezi Mungu na Mtume wake hata kama atakuwa ndugu wa karibu.

Na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Huwakuti watu wanaomuamini Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho kuwa wanawapenda wanaompinga Mwenyezi Mungu na Mtume wake, hata wakiwa ni baba zao, au watoto wao, au ndugu zao, au jamaa zao. Hao ameandika katika nyoyo zao Imani, na amewapa nguvu kwa Roho itokayo kwake. Na atawaingiza katika Mabustani yapitayo mito kati yake. Humo watakaa daima. Mwenyezi Mungu awe radhi nao, na wao wawe radhi naye. Hao ndio Hizbullahi (Kundi la Mwenyezi Mungu). Juweni! Hakika Kundi la Mwenyezi Mungu ndilo lenye kufanikiwa.” [Al-Mujadilah: 22].

Tambua, akuongoze Mwenyezi Mungu katika utiifu wake: Ya kuwa utakasifu ndiyo mila ya Ibrahim: Nao ni kumuabudu Mwenyezi Mungu, yeye pekee kwa kumtakasia dini, na kwa hilo amewaamrisha Mwenyezi Mungu viumbe wote, na akawaumba kwa ajili hiyo; kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Nami sikuwaumba majini na watu ila waniabudu Mimi.” [Surat Adh-Dhariyaat: 56], Na maana ya: Waniabudu: yaani: wanipwekeshe.

Na kubwa aliloliamrisha Mwenyezi Mungu ni tauhidi, nayo ni kumpwekesha Mwenyezi Mungu kwa Ibada.

Na kubwa alilolikataza Mwenyezi Mungu ni Shirki: Nayo ni kumuomba asiyekuwa yeye pamoja naye.

Na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Muabuduni Mwenyezi Mungu wala msimshirikishe na chochote...” [An-Nisaa: 36].

(Utakapoambiwa): Ni ipi misingi mitatu ambayo ni wajibu kwa mwanadamu kuifahamu?

Basi sema: Ni mja kumjua Mola wake Mlezi, na Dini yake na Nabii wake Muhammadi - rehema na amani ziwe juu yake.

Msingi wa kwanza:

Utakapoulizwa: Nani Mola wako Mlezi?

Basi sema: Mola wangu Mlezi ni Mwenyezi Mungu aliyenilea na akawalea walimwengu wote kwa neema zake, na ndiye muabudiwa wangu sina mimi muabudiwa mwingine zaidi yake; na ushahidi ni: kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Sifa njema zote ni za Mwenyezi Mungu, Mola Mlezi wa walimwengu wote.” [Al-Fatiha: 2]. Na kila kisichokuwa Mwenyezi Mungu hicho ni kilimwengu, na mimi ni mmoja miongoni mwa walimwengu.

Utakapoulizwa: Ni kwa kitu gani umemjua Mola wako Mlezi?

Basi sema: Nimemjua kwa alama zake na viumbe vyake.

Na miongoni mwa alama za uwepo wa Mwenyezi Mungu ni usiku, na mchana, na jua, na mwezi.

Na miongoni mwa viumbe vyake ni mbingu saba na ardhi saba na vyote vilivyomo na vilivyo kati yake.

Na ushahidi ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na katika Ishara zake ni usiku na mchana, na jua na mwezi. Basi msilisujudie jua wala mwezi, bali msujudieni Mwenyezi Mungu aliyeviumba, ikiwa nyinyi mnamuabudu Yeye tu." [Fusswilat: 37].

Na kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: “Hakika Mola wenu Mlezi ni Mwenyezi Mungu aliyeziumba mbingu na ardhi katika siku sita. Kisha akainuka akawa juu ya Kiti cha Enzi. Huufunika usiku kwa mchana, ufuatao upesi upesi. Na jua, na mwezi, na nyota zinazotumika kwa amri yake. Fahamuni! Kuumba na amri ni zake. Ametukuka kabisa Mwenyezi Mungu, Mola Mlezi wa viumbe vyote.” [Surat Al-A'araf: 54]

Na Mola Mlezi ndiye muabudiwa wa kweli; na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mtukufu: "Enyi watu! Muabuduni Mola wenu Mlezi aliyekuumbeni nyinyi na wale wa kabla yenu, ili mpate kuokoka. (Mwenyezi Mungu) ambaye amekufanyieni hii ardhi kuwa kama tandiko, na mbingu kama paa, na akateremsha maji kutoka mbinguni, na kwayo akatoa matunda yawe riziki zenu. Basi msimfanyie Mwenyezi Mungu washirika, na hali nyinyi mnajua." [Al-Baqara: 21-22].

Amesema Imamu Ibni Kathiir, Mwenyezi Mungu Mtukufu amrehemu: "Muumba wa vitu hivi ndiye anayestahiki kuabudiwa".

Na aina za Ibada alizoziamrisha Mwenyezi Mungu: - mfano kama Uislamu, na Imani, na Wema; na miongoni mwazo ni: Dua, na Hofu, na Kutaraji, na Kumtegemea Mwenyezi Mungu, na kuwa na Shauku, na Woga, na Unyenyekevu, na Kumcha, na Kutubia, na Kutaka msaada, na Kuomba kinga, na Kuomba Mvua, na Kuchinja, na Kuweka Nadhiri, na mengineyo miongoni mwa aina za Ibada alizoziamrisha Mwenyezi Mungu - zote hizo ni kwa ajili ya Mwenyezi Mungu Mtukufu; na ushahidi ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na hakika misikiti ni ya Mwenyezi Mungu, basi msimuabudu yeyote pamoja na Mwenyezi Mungu." [Al-Jinn: 18].

Atakayekielekeza chochote miongoni mwa Ibada hizo kwa asiyekuwa Mwenyezi Mungu basi huyo ni Mshirikina, na ushahidi ni kauli yake Mtukufu: "Na anayemuomba - pamoja na Mwenyezi Mungu - mungu mwingine, hana ushahidi wa hili; basi bila ya shaka hesabu yake iko kwa Mola wake Mlezi. Kwa hakika makafiri hawafanikiwi." [Al-Mu’minun: 117].

Na imekuja katika Hadithi: "Dua ndiyo kiini cha ibada."

Na ushahidi wake ni kauli yake Mtukufu: "Na Mola wenu Mlezi anasema: Niombeni, nitakuitikieni. Kwa hakika wale ambao wanajivuna wakaacha kuniabudu Mimi wataingia Jahannamu wadhalilike." [Ghafir: 60].

Na ushahidi wa kuwa na hofu, ni kauli yake Mtukufu: "...basi msiwaogope, bali niogopeni Mimi ikiwa nyinyi ni Waumini." [Al-Imran: 175].

Na ushahidi wa kutaraji, ni kauli yake Mtukufu: "Kwa hivyo, mwenye kutaraji kukutana na Mola wake Mlezi, basi na atende vitendo vyema, wala asimshirikishe yeyote katika ibada ya Mola wake Mlezi." [Al-Kahf: 110].

Na ushahidi wa kutegemea kwa Mwenyezi Mungu, ni kauli yake Mtukufu: "Na mtegemeeni Mwenyezi Mungu ikiwa nyinyi ni Waumini." [Al-Maidah: 23], Na kauli yake Mwenyezi Mungu: "Na anayemtegemea Mwenyezi Mungu, basi Yeye humtosha." [At-Talaq: 3].

Na ushahidi wa kuwa na shauku na hofu na unyenyekevu, ni kauli yake Mtukufu: "Kwa hakika walikuwa wakiharakisha katika mambo mema na wakituomba kwa kutaraji na kwa kuogopa. Na walikuwa wanyenyekevu kwetu." [Al-Anbiya: 90]

Na ushahidi wa kuwa na woga, ni kauli yake Mtukufu: "..basi msiwaogope, bali niogopeni Mimi." [Al-Maidah: 3].

Na ushahidi wa kutubia; ni kauli yake Mtukufu: "Na rejeeni kwa Mola wenu Mlezi, na silimuni kwake..." [Az-Zumar: 54].

Na ushahidi wa kuomba msaada, ni kauli yake Mtukufu: "Wewe tu tunakuabudu, na wewe tu tunakuomba msaada." [Al-Fatiha: 5], Na imekuja katika Hadithi: "Utakapotaka msaada, basi taka msaada kwa Mwenyezi Mungu."

Na ushahidi wa kuomba kinga, ni kauli yake Mtukufu: "Sema: Najikinga kwa Mola Mlezi wa mapambazuko." [Surat Al-Falaq: 1], na "Sema: Ninajikinga kwa Mola Mlezi wa wanaadamu." [An-Nas: 1].

Na ushahidi wa kuomba mvua, ni kauli yake Mtukufu: "Mlipokuwa mkimuomba msaada Mola wenu Mlezi, naye akakuitikieni..." [Al-Anfal: 9].

Na ushahidi wa kuchinja, ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Sema: Hakika Sala yangu, na ibada zangu, na uhai wangu, na kufa kwangu, ni kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, Mola Mlezi wa viumbe vyote. Hana mshirika wake..." [Al-An'am: 162-163] Na katika mafundisho ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake: "Mwenyezi Mungu amemlaani anayechinja kwa ajili ya asiyekuwa Mwenyezi Mungu."

Na ushahidi wa kuweka Nadhiri ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Wanatimiza nadhiri, na wanaiogopa siku ambayo shari yake inaenea sana." [Al In saan:7]

Msingi wa pili:

Kujua Dini ya Uislamu kwa ushahidi. Na Uislamu ni kujisalimisha kwa Mwenyezi Mungu kwa kumpwekesha, na kunyenyekea kwake kwa kumtii, na kujitenga mbali na ushirikina na washirikina.

Uislamu una daraja tatu: Uislamu, Imani na Ihsani.

Na kila daraja lina nguzo zake.

Nguzo za Uislamu ni tano: Kushuhudia kuwa hapana mungu apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu, na kwamba Muhammad ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, na kusimamisha Swala, na kutoa Zaka, na kufunga Ramadhani, na kuhiji katika Nyumba tukufu ya Mwenyezi Mungu.

Basi ushahidi wa shahada (kushuhudia kuwa hapana mungu apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu) ni kauli yake Mungu Mtukufu: "Mwenyezi Mungu, na Malaika, na wenye elimu, wameshuhudia kuwa hakika hapana mungu ila Yeye, ndiye Mwenye kusimamisha uadilifu; hapana mungu ila Yeye Mwenye nguvu na Mwenye hekima." [Al-Imran: 18].

Na maana yake ni kwamba hakuna muabudiwa wa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu.

Neno "Laa ilaaha -Hapana mungu"  linakanusha yote yenye kuabudiwa kinyume na Mwenyezi Mungu.

Na "illa llaah" linathibitisha ibada kwa ajili ya Mwenyezi Mungu peke yake.

Hana mshirika katika ibada zake, kama vile asivyo na mshirika katika ufalme wake.

Na Tafsiri yake inayoliweka wazi ni kauli yake Mtukufu: "Na pale Ibrahim alipomwambia baba yake na kaumu yake: Hakika mimi ninajitenga mbali na hayo mnayoyaabudu, Isipokuwa yule aliyeniumba.." [Az-Zukhruf: 26-27], Na kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Sema: Enyi Watu wa Kitabu! Njooni kwenye neno lilio sawa baina yetu na nyinyi: Ya kwamba tusimuabudu yeyote ila Mwenyezi Mungu, wala tusimshirikishe na chochote; wala tusifanyane sisi kwa sisi kuwa miungu Walezi badala ya Mwenyezi Mungu. Na wakigeuka, basi semeni: Shuhudieni ya kwamba sisi ni Waislamu." [Al-Imran: 64].

Na ushahidi wa kushuhudia kuwa Muhammadi ni Mjumbe wa Mwenyezi Mungu ni kauli yake Mtukufu: "Hakika amekwishakujieni Mtume kutokana na nyinyi wenyewe; yanamhuzunisha yanayokutaabisheni; anakuhangaikieni sana. Kwa Waumini ni mpole na mwenye huruma." [At-Tauba:128]

Na maana ya kushuhudia kuwa "Muhammad ni Mjumbe wa Mwenyezi Mungu": Ni kumtii Mtume katika yale alioyaamrisha, na kumsadikisha kwa yale aliyoyaeleza, na kujiepusha na yale aliyoyakataza na kuyakemea, na asiabudiwe Mwenyezi Mungu isipokuwa kwa namna alivyoelekeza.

Na ushahidi wa swala na zaka na tafsiri ya tauhidi ni kauli yake Mtukufu: "Nao hawakuamrishwa kitu ila wamuabudu Mwenyezi Mungu kwa kumtakasia Dini, wawe waongofu, na washike Swala, na watoe Zaka. Na hiyo ndiyo Dini madhubuti." [Al-Bayyina: 5].

Na ushahidi wa Swaumu, ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Enyi mlioamini! Mmeandikiwa Saumu, kama waliyoandikiwa wale waliokuwa kabla yenu ili mpate kucha Mungu." [Al Baqara: 183].

Na ushahidi wa kuhiji, ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na kwa ajili ya Mwenyezi Mungu imewajibikia watu wahiji kwenye Nyumba hiyo, kwa yule awezaye njia ya kuiendea. Na atakayekanusha, basi Mwenyezi Mungu si mhitaji kwa walimwengu." [Al-Imran: 97].

Ngazi ya pili: Imani; nayo iko zaidi ya sehemu sabini, ya juu yake zaidi ni kauli ya: Laa ilaaha illa llaahu - Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu -, na ya chini yake zaidi ni kuondoa udhia njiani, na staha ni sehemu katika imani.

Na nguzo zake ni Sita: Ni kumuamini Mwenyezi Mungu, na Malaika wake, na Vitabu vyake, na Mitume wake, na Siku ya Mwisho, na kuamini Mipango ya Mwenyezi Mungu, ya kheri yake na ya shari yake.

Na ushahidi juu ya nguzo hizi sita ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Sio wema kuwa mnaelekeza nyuso zenu upande wa mashariki na magharibi. Bali wema ni wa anayemuamini Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho na Malaika na Kitabu na Manabii..." [Al Baqara: 177].

Na ushahidi wa Kadari (Mipango ya Mwenyezi Mungu), ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Kwa hakika Sisi tumekiumba kila kitu kwa kipimo." [Al-Qamar: 49].

Daraja ya tatu: Ihsan – ina nguzo moja – nayo ni kumwabudu Mwenyezi Mungu kana kwamba unamuona, na ikiwa humuoni, basi Yeye anakuona.

Na ushahidi ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hakika Mwenyezi Mungu yu pamoja na wenye kumcha, na watendao mema." [An-Nahli: 128].

Na kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na umtegemee Mtukufu Mwenye nguvu Mwenye kurehemu. Ambaye anakuona unaposimama. Na mageuko yako kati ya wanaosujudu." [Ash-Shu'ara: 217-219].

Na kauli ya Mwenyezi Mungu  Mtukufu: "Na huwi katika jambo lolote, wala husomi sehemu yoyote katika Qur'ani, wala hamtendi kitendo chochote ila Sisi huwa ni mashahidi juu yenu mnaposhughulika nayo..." [Yunus: 61] Mpaka mwisho wa Aya.

Na ushahidi kutoka katika maneno ya Mtume: Ni Hadithi Mashuhuri ya Jibrili kutoka kwa Omari - radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - kwamba alisema: "Tulikuwa tumekaa kwa Mtume - rehema na amani ziwe juu yake - siku moja, ghafla akatokeza mwanaume mmoja, mwenye nguo nyeupe sana, mwenye nywele nyeusi sana, hazionekani kwake athari za safari, na wala hakuna anayemfahamu yeyote katika sisi, mpaka akakaa kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akashikanisha magoti yake katika magoti ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake (mfano wa kikao cha tahiyatu) na akaweka mikono yake juu ya mapaja yake, na akasema: Ewe Muhammadi!

"Hebu nieleze kuhusu Uislamu?"

Basi Mtume - rehema na amani ziwe juu yake - akasema: “Uislamu ni kushuhudia ya kwamba hapana mungu apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu, na kwamba Muhammad ni Mjumbe wa Mwenyezi Mungu, na kusimamisha Swala, na kutoa Zaka, na kufunga mwezi mtukufu wa Ramadhani, na kwenda kuhiji Makkah kwa mwenye uwezo wa kwenda huko.” Akasema: “Umesema ukweli” — tukastaajabu kwake; anamuuliza na kumsadikisha.

Akasema: Basi nieleze kuhusu imani?

Akasema: Ni kumwamini Mwenyezi Mungu, na Malaika wake, na Vitabu vyake, na Mitume wake, na Siku ya Mwisho, na kuamini Mipango ya Mwenyezi Mungu (kadari)  ya heri yake na ya shari yake." Akasema: Umesema ukweli.

Akasema: Basi nieleze kuhusu ihsan?

Akasema: Ni kumuabudu Mwenyezi Mungu kana kwamba unamuona na ikiwa humuoni basi Yeye anakuona.

Akasema: Nifahamishe kuhusu Saa (ya mwisho)?

Akasema: Muulizwaji kuhusu hilo si mjuzi zaidi kuliko muulizaji.

Akasema: Basi nieleze kuhusu alama zake?

Akasema: Kuwa mjakazi atamzaa bosi wake, na kwamba utaona walio peku, uchi, mafukara, wachunga kondoo, wakishindaniana kwa urefu wa majengo.

Kisha akaondoka, nikakaa muda mrefu kidogo, kisha Mtume akaniambia: “Ewe Omari, hivi unamjua ni nani muulizaji?” Nikasema: “Mwenyezi Mungu na Mtume wake ndio wajuao zaidi.” Akasema: “Huyo ni Jibrili, alikuja kukufundisheni dini yenu.”

Msingi wa tatu:

Kumjua Mtume wenu Muhammadi - rehema na amani ziwe juu yake, naye ni Muhammadi bin Abdillah bin Abil Muttwalib bin Hashim, na Hashim ni katika Makuraishi, na Makuraishi ni katika Waarabu, na Waarabu wanatokana na kizazi cha Ismaili bin Ibrahim kipenzi wa Mwenyezi Mungu kwake na kwa Nabii wetu, amani iwe juu yao.

Na alikuwa na umri wa miaka sitini na tatu (63), katika hiyo, miaka Arobaini (40) ilikuwa kabla ya utume, na miaka ishirini na tatu (23) akiwa Nabii na Mtume.

Alipewa Unabii kwa neno (Iqraa) Yaani: Soma. Na akapewa Utume kwa neno (Muddathir) Yaani: Aliyejifunika. Na mji wake ni Makka.

Mwenyezi Mungu alimtuma ili kuwaonya watu na ushirikina, na awaite kuja katika kumpwekesha Mwenyezi Mungu (Tauhidi), na ushahidi ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Ewe uliyejigubika! Simama uonye! Na Mola wako Mlezi mtukuze! Na nguo zako, zisafishe. Na yaliyo machafu yahame! Wala usitoe kwa kutaraji kuzidishiwa. Na kwa ajili ya Mola wako Mlezi, subiri!" [Suratul Mudathir: 1-7].

Na maana ya: "Simama Uonye" Aonye kutokana na ushirikina, na awaite katika kumpwekesha Mwenyezi Mungu (Tauhidi).

"Na Mola wako Mlezi mtukuze!" Yaani: Mtukuze kwa kumpwekesha Yeye peke yake katika ibada.

"Na nguo zako, zisafishe." Yaani: Safisha matendo yako kutokana na ushirikina.

"Na yaliyo machafu yahame!" Machafu: Yaani Masanamu. Na kuyahama kwake ni kuyaacha na kuwaacha wafanyaji wake, na kujiepusha nayo pamoja na watu wake.

Haya yalichukua miaka kumi akilingania katika Tauhidi, na baada ya miaka kumi alipandishwa kwenda mbinguni na zikafaradhishwa kwake swala Tano, na akaswali Makka miaka mitatu, na baada ya hapo akaamrishwa kuhamia Madina.

Na kuhama (Hijra): Ni kutoka katika mji wa kishirikina kwenda katika mji wa Uislamu.

Na kuhama ni wajibu kwa umma huu kutoka katika mji wa ushirikina kwenda katika mji wa Uislamu, nalo ni jambo endelevu mpaka kitakaposimama Kiyama.

Na ushahidi wake ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hakika Malaika watawaambia wale ambao waliwafisha nao wamejidhulumu nafsi zao: Mlikuwa vipi? Watasema: Tulikuwa tunaonewa. Watawaambia: Kwani ardhi ya Mwenyezi Mungu haikuwa na wasaa wa kuhamia humo? Basi hao makazi yao ni Jahannamu, nayo ni marejeo mabaya kabisa. Isipokuwa wale waliokuwa wanyonge miongoni mwa wanaume na wanawake na watoto wasio na uwezo wa hila ya kuongoka njia ya kuhama. [An-Nisaa: 97-98].

Na kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Enyi waja wangu mlioamini! Kwa hakika ardhi yangu ina wasaa. Basi niabuduni Mimi peke yangu." [Al-Ankabut: 56].

Na amesema Imamu Al-Baghawiy, Mwenyezi Mungu amrehemu: "Sababu ya kuteremka kwa Aya hii ni Waislamu waliokuwa Makka hawakuhama, Mwenyezi Mungu akawaita kwa jina la imani."

Na ushahidi unaoonyesha kuwa kuhama ni katika mafundisho ya Mtume ni kauli yake, rehema na amani ziwe juu yake: "Hakutakatika kuhama mpaka ikatike Toba, na wala Toba haitakatika mpaka Jua lichomoze kutokea Magharibi yake."

Alipopata utulivu katika mji wa Madina, aliamrishwa sheria zingine za Uislamu zilizobakia, kama: Zaka, na Swaumu, na Hija, na Adhana, na Jihadi, na kuamrisha mema na kukataza mabaya, yalimchukua hayo miaka kumi.

Na alifariki, rehema na amani ziwe juu yake, na Dini yake ikabakia, na Dini yake hii, hakuna jambo zuri lolote isipokuwa aliujulisha Umma wake jambo hilo, wala jambo la shari isipokuwa aliutahadharisha Umma wake shari hiyo.

Na heri aliyoujulisha umma wake ni Tauhidi (kumpwekesha Mwenyezi Mungu) na yote anayoyapenda Mwenyezi Mungu na kuyaridhia.

Na shari aliyoutahadharisha umma wake dhidi yake ni Ushirikina na yote anayoyachukia Mwenyezi Mungu na kuyakataa.

Mwenyezi Mungu alimtuma kwa watu wote, na akawajibisha kumtii yeye kwa viumbe wawili waliopewa majukumu, yaani Majini na Binadamu. Na ushahidi ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Sema: Enyi watu! Hakika mimi ni Mtume kwenu nyinyi nyote..." [Al A'araf: 158].

Na Mwenyezi Mungu alikamilisha Dini kupitia yeye; na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Leo nimekukamilishieni Dini yenu, na nimekutimizieni neema yangu, na nimekupendeleeni Uislamu uwe ndiyo Dini." [Al-Maidah: 3].

Na ushahidi wa kifo chake ni kauli yake Mtukufu: "Kwa hakika wewe utakufa, na wao watakufa. Kisha bila ya shaka mtagombana Siku ya Kiyama mbele ya Mola wenu Mlezi." [Azzumar: 30,31].

Na watu watakapokufa, watafufuliwa, na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mtukufu: "Kutokana nayo, tumekuumbeni, na humo tunakurudisheni, na kutoka humo tutakutoweni mara nyingine." [Surat Twaha: 55], Na kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na Mwenyezi Mungu amekuotesheni katika ardhi kama mimea. Kisha atakurudsheni humo na atakutoeni tena." [Nuh: 17-18].

Na baada ya kufufuliwa, wataulizwa juu ya matendo yao na watalipwa kwa matendo yao hayo, na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mtukufu: "...ili awalipe wale waliotenda ubaya kwa waliyoyatenda, na wale waliotenda mema awalipe mema." [An-Najm: 31].

Na atakayepinga kufufuliwa, atakuwa kakufuru, na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mtukufu: "Waliokufuru wanadai kuwa hawatafufuliwa. Sema: Kwani? Naapa kwa Mola wangu Mlezi! Hapana shaka mtafufuliwa, na tena hapana shaka mtaambiwa mliyoyatenda. Na hayo ni mepesi kwa Mwenyezi Mungu." [At-Taghabun: 7].

Na aliwatuma Mwenyezi Mungu Mitume wote ili watoe habari njema na wawaonye watu; na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Mitume hao ni wabashiri na waonyaji, ili watu wasiwe na hoja juu ya Mwenyezi Mungu baada ya kuletewa Mitume..." [An-Nisaai: 165].

Na wa mwanzo wao ni Nuhu, amani ziwe juu yake.

Na wa mwisho wao ni Muhammadi, rehema na amani ziwe juu yake, na yeye ndiye mwisho wa Manabii, hakuna Nabii baada yake; na ushahidi wa hilo ni kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Muhammad si baba wa yeyote katika wanaume wenu, bali ni Mtume wa Mwenyezi Mungu na Mwisho wa Manabii..." [Al-Ahzaab: 40].

Na ushahidi wa kuwa wa mwanzo wao ni Nuhu ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hakika Sisi tumekuteremshia wahyi wewe kama tulivyowateremshia wahyi Nuhu na Manabii waliokuwa baada yake..." [An-Nisaa: 163].

Na kila umma alioutumia Mwenyezi Mungu Mtume kwanzia kwa Nuhu mpaka kwa Muhammadi alikuwa akiwaamrisha kumuabudu Mwenyezi Mungu peke yake, na akiwakataza kumuabudu shetani, na ushahidi ni kauli yake Mtukufu: "Na kwa hakika kwa kila umma tuliutumia Mtume kwamba: Muabuduni Mwenyezi Mungu, na muepukeni Shetani..." [An-Nahli: 36].

Na akawawajibishia Mwenyezi Mungu waja wote kwamba kumkufuru Shetani, na kumuamini Mwenyezi Mungu.

Amesema bin Qayim, Mwenyezi Mungu Mtukufu amrehemu: "Maana ya Twaghuti (shetani): Ni kila ambacho mja atavuka mpaka wake, kuanzia chenye kuabudiwa au kufuatwa au kutiiwa.'

Matwaghuti (vinavyo abudiwa kinyume na Mwenyezi Mungu) ni mengi. Na wakuu wao ni watano: Ibilisi Mwenyezi Mungu amlaani, na atakayeabudiwa naye akaridhia, na atakayewaita watu wamuabudu, na atakayedai kujua chochote katika elimu ya mambo yaliyofichikana, na atakayehukumu kinyume na yale aliyoyateremsha Mwenyezi Mungu.

Na ushahidi wa hilo ni kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hapana kulazimisha katika Dini. Kwani Uongofu umekwishapambanuka mbali na upotofu. Basi anayemkataa Shetani na akamuamini Mwenyezi Mungu, bila ya shaka amekamata kishikio madhubuti, kisichovunjika. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusikia, Mwenye kujua." [Al-Baqara: 256], Na hii ndiyo maana ya "Laa ilaaha illa llaah (Hapana mungu apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu)." Na ilikuja katika Hadithi: "Kichwa cha mambo yote ni Uislamu, na nguzo yake ni Swala, na kilele chake ni Jihadi katika njia ya Mwenyezi Mungu."

Na Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi.