სამი საფუძველი და მათი მტკიცებულებები
წიგნი განიხილავს იმ ძირითად საფუძვლებს, რომელთა შესწავლაც ევალება მუსლიმს: ალლაჰის შეცნობა, ისლამის რელიგიის შეცნობა და შუამავალ მუჰამმადის (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა იყოს მასზე) შეცნობა. მასში ყურადღება გამახვილებულია ამ პრინციპების მნიშვნელობაზე რწმენისა და სათნო საქმეების ჩამოყალიბებაში, ყურანისა და სუნნეთის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით.
სამი საფუძველი და მათი მტკიცებულებები
შეიხ მუჰამმად ათ-თამიმი (ალლაჰმა შეიწყალოს)
სახელითა ალლაჰისა მოწყალისა, შემწყალებლისა
იცოდე - ალლაჰმა შეგიწყალოს - რომ ჩვენი ვალია ოთხი საკითხის სწავლა:
პირველი: ცოდნა, და ეს არის ალლაჰის შემცნება, მისი შუამავლის შემცნება და ისლამის რელიგიის შემცნება მტკიცებულებებით.
მეორე: მისი შესრულება.
მესამე: მოწოდება მისკენ.
მეოთხე: მოთმინება მასში ვნებაზე.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: "სახელითა ალლაჰისა მოწყალისა, შემწყალებლისა" ვფიცავ ჟამს, ჭეშმარიტად ადამიანი ზარალშია, გარდა მათი, რომელთაც ირწმუნეს, ჰქმნეს კეთილი და ჭეშმარიტებას ურჩევენ ერთმანეთს, ასევე ერთმანეთს ურჩევენ მოთმინებას. (ალ-ასრ: 1-3)
თქვა აშ-შაფი'იმ (ალლაჰმა შეიწყალოს ის): ალლაჰს რომ თავის ქმნილებებზე სხვა მტკიცებულება არ ჩამოევლინა, გარდა ამ სურისა, ესეც ეყოფოდათ.
თქვა ალ-ბუხარიმ (ალლაჰმა შეიწყალოს ის): "თავი: ცოდნა სიტყვაზე და ქმედებაზე წინ; და მტკიცებულებაა უზენაესი ალლაჰის სიტყვა: (იცოდე, რომ არ არსებობს (არავითარი ჭეშმარიტი) ღმერთი ალლაჰის გარდა და ითხოვე შენდობა შენი ცოდვისთვის...)[მუჰამმად: 9], ამრიგად, მან ცოდნით დაიწყო" სიტყვაზე და ქმედებაზე წინ."
იცოდე - ალლაჰმა შეგიწყალოს - რომ ყოველ მუსლიმ მამაკაცსა და ქალს ევალება ამ სამი საკითხის შესწავლა და მათ მიხედვით მოქმედება:
პირველი: ალლაჰმა შეგვქმნა, მოგვცა სარჩო და არ მიგვატოვა უმეთვალყურეოდ, არამედ გამოგვიგზავნა შუამავალი; ვინც მას დაემორჩილა, სამოთხეში შევიდა, ხოლო ვინც ურჩობა უყო, ცეცხლში შევიდა.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: (ჭეშმარიტად ჩვენ წარმოვგზავნეთ თქვენთან შუამავალი მოწმედ თქვენდა, ისე როგორც წარვგზავნეთ ფარაონთან შუამავალი ეურჩა ფარაონი შუამავალს და შევიპყარით ის (ფარაონი) ყოვლისმომცველად) [სურა ალ-მუზზამმილ: 15-16]
მეორე: ალლაჰი არ დაუშვებს, რომ მას ვინმე დაუდგინონ თანაზიარად თაყვანისცემაში, არც დაახლოებული ანგელოზი და არც გამოგზავნილი შუამავალი; და ამის მტკიცებულებაა უზენაესის ნათქვამი: (ჭეშმარიტად სამლოცველოები ალლაჰს ეკუთვნის, მაშ არ მოუხმოთ ალლაჰთან ერთად არავის) (ალ-ჯინნ: 18).
მესამე: ვინც დაემორჩილა შუამავალს და აღიარა ალლაჰის ერთადერთობა, მისთვის დაუშვებელია იმის მეგობრობა, ვინც ეწინააღმდეგება ალლაჰსა და მის შუამავალს, თუნდაც იგი უახლოესი ნათესავი იყოს.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: (ვერ იპოვი ხალხს ვისაც სწამს ალლაჰის და უკანასქნელი დღის, უყვარდეთ ისინი ვინც მტრობს ალლას და მის შუამავალს, თუნდაც იყვნენ მათი მამები, მათი შვილები, მათი ძმები ან მათი გვარი, ეგენი არიან ვის გულებში ჩაწერილია რწმენა და განამტკიცა ისინი წმინდა სულით და შეიყვანს მათ სამოთხეში სადაც ძირს მდინარეები მოედინება, დარჩებიან იქ სამუდამოდ, ალლაჰი კმაყოფილია მათი და ისინი კმაყოლილი არიან ალლაჰის, ისინი არიან ალლაჰის ჯგუფი, ნუთუ ალლაჰის ჯგუფი არ არიან ნეტარნი) (ალ-მუჯადილა: 22)
იცოდე — ალლაჰმა თავის მორჩილებისკენ დაგაკვალიანოს — რომ ჰანიიფია — იბრაჰიმის რჯული — არის მხოლოდ ალლაჰის თაყვანისცემა, მისდამი გულწრფელი რწმენით. და ეს უბრძანა ალლაჰმა ყველა ადამიანს და ამისთვის შექმნა ისინი; როგორც ბრძანა უზენაესმა: (არ გამიჩენია მე ჯინნი და ადამიანნი გარდა ჩემდამი თაყვანისცემისა) [აზ-ზაარიაათ: 56] „თაყვანს მცემენ“-ის მნიშვნელობაა: ჩემს ერთიანობას აღიარებენ.
უდიდესი, რაც ალლაჰმა ბრძანა: ერთღმერთიანობა, ანუ მხოლოდ ერთი ალლაჰის თაყვანისცემა.
ხოლო უდიდესი, რაც მან აკრძალა, არის შირქი, და ის არის: მასთან ერთად სხვისგან თხოვნა.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: მაშ, ეცით თაყვანი ალლაჰს და არაფერი უთანაზიაროთ... [ან-ნისა: 36].
და თუ შეგეკითხებიან: რა არის სამი საფუძველი, რომელიც ადამიანმა უნდა იცოდეს?
მაშ, თქვი: მსახურის მიერ თავისი უფლის, თავისი რელიგიისა და თავისი შუამავლის, მუჰამმადის ﷺ, შეცნობა.
[პირველი საფუძველი]
და თუ შეგეკითხებიან: ვინ არის შენი ღმერთი?
მაშ, თქვი: ჩემი ღმერთი არის ალლაჰი, რომელმაც შემქმნა მე და შექმნა მთელი სამყარო მისი მოწყალებით, ის არის ჩემი სათაყვანებელი და არ მყავს მე მის გარდა სათაყვანებელი არავინ; ხოლო მტკიცებულებაა ყოვლადმაღალის სიტყვა: დიდება ალლაჰს, ღმერთს სამყაროთა; (ალ-ფაათიჰა: 2) ყოველივე ალლაჰის გარდა სამყაროა, და მე ერთი ვარ იმ სამყაროდან.
ხოლო თუ შეგეკითხებიან: რით შეიცანი შენი უფალი?
უთხარი: მისი აიათებითა და მისი ქმნილებებით.
მისი ერთ-ერთი სასწაულია ღამე და დღე, მზე და მთვარე.
და მის ქმნილებათაგან არის: შვიდი ცა და ვინც მათშია, შვიდი მიწა და ვინც მათშია, და რაც მათ შორისაა.
ამის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: (მისი სასწაულებიდანაა ღამე, დღე, მზე და მთვარე, არ ეთაყვანოთ არც მზეს და არც მთვარეს, არამედ ეთაყვანეთ მხოლოდ ალლაჰს რომელმაც გააჩინა შექმნა ისინი, თუ თქვენ მას ეთაყვანებიდ) [ფუსსილათ: 37].
უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: ჭეშმარიტად, თქვენი ღმერთი ალლაჰია, იგია, რომელმაც ექვს დღეში გააჩინა ცანი და დედამიწა, შემდეგ კი ‘არშზე ამაღლდა; ღამეს ბურავს დღით, რომელიც შეუდგომელი მდევარია მისი; და მზე, მთვარე და ვარსკვლავები სრულად ჰმორჩილებენ მის ბრძანებას. განა მას არ ეკუთვნის გაჩენა და მბრძანებლობა?! რაოდენ დიდია ალლაჰი, სამყაროთა ღმერთი! [ალ-ა'რააფ: 54].
უფალი არის სათაყვანო; ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ეი, ადამიანებო! თქვენს ღმერთს ეთაყვანეთ, გაგაჩინათ რომელმაც – თქვენ და თქენზე ადრე მყოფნი; – იქნებ რიდი გქონდეთ; – რომელმაც თქვენთვის გაფინა დედამიწა საწოლივით, ხოლო ზეცა საბურველად ააგო, შემდეგ ციდან წყალი გადმოადინა და მოსავალი აღმოაცენა თქვენს საზრდოდ. ასე რომ, არ გაუჩინოთ ალლაჰს თანაზიარნი, შეგნებულად. [ალ-ბაყარა: 21-22].
თქვა იბნ ქასირმა (ალლაჰმა შეიწყალოს ის): მხოლოდ ამ ყველაფრის შემოქმედია ღირსი თაყვანისცემისა.
და თაყვანისცემის სახეობები, რომლებიც ალლაჰმა ბრძანა: - როგორიცაა: ისლამი, იმანი და იჰსანი; და მათ შორის: ვედრება, შიში, იმედი, მინდობა, ლტოლვა, მოწიწება, სიმდაბლე, მოშიშება, მონანიება, დახმარების თხოვნა, თავშესაფრის ძიება, შველის თხოვნა, მსხვეპლშეწირვა, აღთქმა და თაყვანისცემის სხვა სახეობები, რომლებიც ალლაჰმა ბრძანა - ყველა მათგანი მხოლოდ უზენაესი ალლაჰისთვისაა; და მტკიცებულებაა უზენაესის სიტყვები: (ჭეშმარიტად სამლოცველოებიი ალლაჰს ეკუთვნის, მაშ არ მოუხმოთ ალლაჰთან ერთად არავის) (ალ-ჯინნ: 18).
ხოლო ვინც ამათგან რამეს ალლაჰის გარდა სხვას მიუძღვნის, ის არის მუშრიქი, ურწმუნო. და ამის მტკიცებულებაა ალლაჰის სიტყვა: (და ვინც მოუხმობს ალლაჰთან ერთად სხვა ღვთაებას, მას არ გააჩნია არავითარი არგუმენტი მასზედ, ჭეშმარიტად მისი განკითხვა თავის უფალთანაა, ჭეშმარიტად იგი (ალლაჰი) ნეტარს არ ჰქმნის ურწმუნოებს) [ალ-მუ'მინუუნ: 117].
ჰადისში გადმოცემულია: ვედრება არის თაყვანისცემის არსი.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: და თქვა თქვენმა ღმერთმა: - შემევედრეთ და მე შევისმენ თქვენს ვედრებას, ჭეშმარიტად ისინი ვინც მედიდურობენ ჩემი თაყვანისცემისგან ჯოჯოხეთში შევლენ დამცირებულნი) (ღააფირ: 60)
შიშის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: ნუ შეუშინდებით მათ, ჩემი კი გეშინოდეთ, თუკი ხართ თქვენ მორწმუნენი. [ალი იმრან: 175].
ხოლო სასოების მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ...ვინც სასოებს თავის ღმერთთან შეხვედარას მან აკეთოს კეთილი საქმე და არავინ თანაუზიაროს თავის ღმერთს თაყვანისცემაში. [ალ-ქაჰფ: 110].
თავაქულის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: და ღმერთს მიენდეთ, თუ ხართ მორწმუნენი [ალ-მაიდა: 23], ასევე მისი სიტყვები: ...და ვინც მიენდობა ალლაჰს, იგი საკმარისია მისთვის... (ატ-ტალაყ: 3)
სურვილის, შიშისა და მოწიწების მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ...ჭეშმარიტად ისინი ისწრაფოდნენ სიკეთის კეთებას, გვევედრებოდნენ იმედით და შიშით და იყვნენ ჩვენს მიმართ მოშიშნი. [ალ-ანბია: 90].
მოშიშების მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: და არ შეუშინდეთ მათ, (მხოლოდ) ჩემი გეშინოდეთ [ალ-მაიდა: 3].
მონანიების მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: მოინანიეთ თქვენი ღმერთის წინაშე და დაჰმორჩილდით მას... [აზ-ზუმარ: 54].
შველის თხოვნის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: მხოლოდ შენ გეთაყვანებით და მხოლოდ შენ გთხოვთ დახმარებას. (ალ-ფაათიჰა: 5) ჰადისში გადმოცემულია: თუ დახმარებას ითხოვ, სთხოვე ალლაჰს დახმარება.
ალლაჰისთვის თავის შეფარების მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: თქვი: შევეფარები განთიადის ღმერთსა, [ალ-ფალაყ: 1], და თქვი: შევეფარები ადამიანთა ღმერთსა, [ან-ნაას: 1].
შველის თხოვნის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: აკი (ბედირში) დახმარებას ევედრებოდით თქვენს ღმერთს და მან გიპასუხათ... [ალ-ანფალ: 9]
დაკვლის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: უთხარი: ჭეშმარიტად, ჩემი ნამაზიც, ყურბანიც, სიცოცხლეც და სიკვდილიც სამყაროთა ღმერთს - ალლაჰს ეკუთვნის. მას არ ჰყავს (არავითარი) თანაზიარი... [ალ-ან'აამ: 162-163], და სუნნადან: «ალლაჰმა დაწყევლა ის, ვინც დაკლა ალლაჰის გარდა სხვისთვის».
პირობის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: (ასრულებენ დადებულ სიტყვას და ეშინიათ იმ დღის, რომლის სიავეც გარდაუვალია) [ალ-ინსაან: 7].
მეორე საფუძველი
ისლამის რელიგიის ცოდნა მტკიცებულებებით, და ის არის: მორჩილება ალლაჰზე თავჰიდით (ერთღმერთიანობით), მიყოლა მასზე მორჩილებით, გაშორება შირქისგან და იმათგან, ვინც მას აკეთებს (შირქს).
იგი შედგება სამი საფეხურისგან: ისლამი, იმანი და იჰსანი.
თითოეულ საფეხურს თავისი საფუძვლები აქვს.
ისლამის საფუძვლები ხუთია: დამოწმება იმისა, რომ არ არსებობს ღვთაება გარდა ალლაჰისა და რომ მუჰამმადი ალლაჰის შუამავალია, ხუთჯერადი ლოცვა, ზაქათის გადახდა, მარხვა რამადანის თვეში და ჰაჯობის შესრულება ქააბაში.
შაჰადის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: დაამოწმა ალლაჰმა, რომ არ არსებობს მის გარდა სხვა ღვთაება, ასევე ამოწმებენ ანგელოზები და ცოდნის მფლობელნი, რომლებიც მტკიცედ იცავენ სამართლიანობას. არ არსებობს ღვთაება, გარდა მისი – ძლევამოსილის, ბრძენისა. [აალი იმრაან: 18].
და მისი მნიშვნელობაა: არ არსებობს ჭეშმარიტი სათაყვანებელი, გარდა ალლაჰისა.
«ლაა ილააჰა» — უარყოფაა ყოველივე იმისა, რასაც ეთაყვანებიან ალლაჰის გარდა.
«ილლა ლლაჰ» — ადასტურებს თაყვანისცემას მხოლოდ ერთადერთი ალლაჰისთვის.
არ ჰყავს მას თანამონაწილე თაყვანისცემაში, ისევე როგორც არ ჰყავს თანამონაწილე მეფობაში.
მისი განმარტება, რომელიც მას ნათელს ხდის, არის უზენაესის სიტყვები: და აკი უთხრა იბრაჰიმმა მამამისს და თავის ხალხს ჭეშმარიტად მე შორს ვარ იმისგან რასაც ეთაყვანებით გარდა იმისა რომელმაც შემქმნა მე... (სურა აზ-ზუხრუფ: 26, 27), უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: უთხარი: ,,ეი, წიგნბოძებულნო! მოდით შევთანხმდეთ სიტყვაზე, რომელიც საერთოა ჩვენსა და თქვენს შორის, – რომ არავის ვეთაყვანოთ, გარდა ალლაჰისა; არაფერი ვუთანაზიაროთ და არ გავაღმერთოთ – ვინმემ ვინმე, – ნაცვლად ალლაჰისა". ხოლო თუ პირი იბრუნეს, მაშინ უთხარით: დაამოწმეთ, რომ ჩვენ ვართ მუსლიმები/მორჩილებიო. [ალი იმრან: 64].
ხოლო დამოწმების მტკიცებულება, რომ ჭეშმარიტად მუჰამმადი ალლაჰის შუამავალია, ყოვლად ამაღლებულის სიტყვაა: ჭეშმარიტად მოვიდა თქვენთან შუამავალი თქვენიდანვე ძნელია მისთვის რაც გაწუხებთ თქვენ, გული შესტკივა თქვენზე, ლმობიერი და მოწყალეა მორწმუნეების მიმართ (ათ-თავბა : 128)
დამოწმების მნიშვნელობა, რომ მუჰამმადი ალლაჰის შუამავალია: მისი მორჩილება იმაში, რაც ბრძანა; დაჯერება იმისა, რაც გვაუწყა; თავის არიდება იმისგან, რაც აკრძალა და გაკიცხა; და რომ ალლაჰს თაყვანი ვცეთ მხოლოდ იმით, რაც მან დააკანონა.
ლოცვის, ზაქათისა და თავჰიდის განმარტების მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: მათ სხვა არაფერი ქონდათ ნაბრძანები, გარდა ხალასი რწმენით, ჰანიფებად ალლაჰის თაყვანისცემის, ნამაზის შესრულების და ზაქათის გაცემისა, აი ეს არის რწმენა ჭეშმარიტი. [ალ-ბაიინა: 5]
მარხვის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ეი, თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! თქვენდა სავალდებულოდ დაწერილია მარხვა, – როგორც დაწერილა თქვენზე ადრე მყოფთათვის, იქნებ რიდი გქონდეთ. [ალ-ბაყარა: 183].
ჰაჯის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ადამიანებს, ვისაც იქ მისასვლელი გზის დაფარვა შეუძლიათ, ალლაჰისგან დაეკისრათ ამ სახლში ჰაჯობის შესრულება, ხოლო ვინც უარყოფს, ჭეშმარიტად, ალლაჰი იმდენად მდიდარია, რომ ის არაფერს საჭიროებს სამყაროთაგან. [ალი იმრან: 97].
მეორე საფეხური: რწმენა; და იგი სამოცდაათზე მეტი ნაწილია, უმაღლესი ნაწილი არის სიტყვები: არ არსებობს ღმერთი გარდა ალლაჰისა, და ყველაზე დაბალი მისი გამოვლინება არის გზიდან რაიმე საზიანოს მოშირება, და სირცხვილიც რწმენის ერთ-ერთი ნაწილია.
და მისი საფუძვლები ექვსია: რომ ირწმუნო ალლაჰის, მისი ანგელოზების, მისი წიგნების, მისი შუამავლების, განკითხვის დღის და ბედისწერის თავისი კარგით და ცუდით.
ამ ექვსი სვეტის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: სიკეთე ის კი არაა, რომ აღმოსავლეთით ან დასავლეთით მიაქციოთ თქვენი სახეები, არამედ ისაა სიკეთე: ვინც ირწმუნა ალლაჰი, დღე უკანასკნელი, ანგელოზები, წიგნი, მაცნეები... [ალ-ბაყარა: 177]
ყადრის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ჭეშმარიტად ჩვენ ყველაფერი ბედისწერით გავაჩინეთ (ალ-ყამარ: 49)
მესამე საფეხური: იჰსანი - ერთი საფუძველი - და ეს ნიშნავს, ეთაყვანო ალლაჰს ისე, თითქოს მას ხედავდე, შენ რომ ვერც ხედავდე მას, ჭეშმარიტად ის გხედავს შენ.
ამის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: ჭეშმარიტად ალლაჰის არის მათან ერთად ვინც არის ღვთისმოშიში და მათან ვინც სიკეთისმქნელია [ან-ნაჰლ: 128].
უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: და მიენდე დიდებულს და მწყალობელს რომელიც გხედავს როცა წამოდგები და ქცევას შენსას მლოცველთა რიგებში [აშ-შუ'არა: 217-219].
და უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: და რა მდგობარეობაშიც უნდა იყო რასაც უნდა კითხულობდე მისგან ყურანისგან და რა საქმესაც უნდა აკეთებდე უთუოდ მოწმე ვართ თქვენდა, როგორც უნდა ჩაღრმავდეთ მასში [იუნუს: 61] აიათი.
მტკიცებულება სუნნიდან არის: ჯიბრილის ჰადისი, რომელიც ცნობილია, უმარისაგან (ალლაჰი იყოს მისით კმაყოფილი) გადმოცემულია, რომელმაც თქვა: "როდესაც ჩვენ ვიჯექით შუამავალთან ერთად (ალლაჰის მშვიდობა და ლოცვა მას), ჩვენთან გამოჩნდა კაცი, ძალიან თეთრი სამოსით, ძალიან შავი თმებით, რომელსაც არ ემჩნეოდა მგზავრობის კვალი და არავინ ჩვენგან არ იცნობდა მას. ის დაჯდა შუამავალთან, თავისი მუხლები მის მუხლებს მიაყრდნო, ხელები დააწყო თავის ბარძაყებზე და უთხრა: "ო მუჰამმად!"."
მომიყევი ისლამზე?
ალლაჰის შუამავალმა ﷺ თქვა: «ისლამი არის, რომ დაამოწმო, არ არსებობს ღვთაება, გარდა ალლაჰისა და რომ მუჰამმადი ალლაჰის შუამავალია, შეასრულო ლოცვა, გასცე ზაქათი, იმარხო რამადანი და შეასრულო ჰაჯობა თუ შეგიძლია». მან თქვა: "მართალი ხარ" – ჩვენ გაგვიკვირდა ძალიან, რადგან თან შეეკითხა და თან დაამოწმა მისი ნათქვამი –.
მან თქვა: "მაცნობე მე რწმენაზე?"
მან უპასუხა: რწმენა არის, რომ ირწმუნო ალლაჰის, მისი ანგელოზების, მისი წიგნების, მისი შუამავლების, განკითხვის დღის და ირწმუნო ბედისწერის თავისი კარგით და ცუდით, მან თქვა: სიმართლე თქვი.
მან თქვა: მაშ, მიამბე იჰსანის (გულწრფელობის) შესახებ?
მან თქვა: რომ ეთაყვანო ალლაჰს ისე, თითქოსდა ხედავდე მას, შენ ვერ ხედავ მას, მაგრამ ის გხედავს შენ.
უთხრა: მაშ, მიამბე განკითხვის საათის შესახებ?
მან უპასუხა: შეკითხულმა მკითხველზე უკეთ არ იცის.
უთხრა: მაშინ მიამბე მის ნიშნებზე?
თქვა: „როცა მხევალი ქალი თავის ბატონს შობს და როცა დაინახავ, როგორ ეჯიბრებიან ერთმანეთს მაღალი შენობების აგებაში ფეხშიშველი, შიშველი და ღატაკი ცხვრის მწყემსები.“
თქვა: "შემდეგ ის წავიდა მე კარგ ხანს გავჩერდი. და შუამავალმა (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა მას) თქვა: 'ო უმარ! იცი ვინ იყო ის, ვინც მეკითხებოდა?'. მე ვუთხარი: 'ალლაჰმა და მისმა შუამავალმა იცის'. თქვა: 'ის იყო ჯიბრილი, რომელიც მოვიდა იმისთვის, რომ გასწავლოთ თქვენი რელიგია'."
[მესამე საფუძველი]
თქვენი შუამავლის, მუჰამმადის ﷺ, ცნობა: ის არის მუჰამმად აბდულლაჰის ძე, აბდულ მუტალიბის ძე, ჰააშიმის ძე. ჰააშიმი ყურეიშელებიდან, ყურეიშელები არაბებიდან, ხოლო არაბები ისმაილის, იბრაჰიმ ალ-ხალილის ძის, შთამომავლებიდან - საუკეთესო ლოცვა და მშვიდობა იყოს მასზე და ჩვენს შუამავალზე.
მისი სიცოცხლე სამოცდასამ წელს შეადგენდა – აქედან ორმოცი წელი შუამავლობამდე, ხოლო ოცდასამი – შუამავლობის მისიაში.
წინასწარმეტყველად „წაიკითხე“-თი დადგინდა, ხოლო მოციქულად „მუდდესსირ“-ით მოივლინა და მისი ქალაქი მექაა.
ალლაჰმა წარმოგზავნა ის თანაზიარებისგან გასაფრთხილებლად და ერთღმერთიანობისკენ მოსაწოდებლად, ამის მტკიცებულებად კი უზენაესმა ალლაჰმა თქვა: ჰეი შენ სამოსში გახვეულო წამოდექი და შეაგონე და განადიდე ღმერთი შენი და განიწმინდე სამოსი შენი და განდევნე სიბილწე და ნუ აკეთებ სიკეთეს უფრო მეტის მოსახვეჭად და მოითმინე შენი ღმერთისათვის (ალ-მუდასსირ: 1-7)
მნიშვნელობა წამოდექი და შეაგონე აფრთხილებს შირქისგან და მოუწოდებს ერთღმერთიანობისკენ.
და განადიდე ღმერთი შენი ანუ: განადიდე ის ერთღმერთიანობით.
და განიწმინდე სამოსი შენი ანუ : გაისუფთავე შენი ქმედებები შირქისგან.
და განდევნე სიბილწე სიბილწე: კერპები. და მისი განდევნა: მისი მიტოვება, მისგან და მისი მიმდევრებისგან გამიჯვნა.
ათი წელი ის თავჰიდისკენ მოუწოდებდა. ათი წლის შემდეგ კი ზეცად ამაღლდა და მას დაეკისრა ხუთი ლოცვა. მან მექაში სამი წელი ილოცა, რის შემდეგაც მიიღო ბრძანება მედინაში ჰიჯრაზე.
ჰიჯრა: მრავალღმერთიანობის ქვეყნიდან ისლამის მიწაზე გადასახლება.
ჰიჯრა სავალდებულოა ამ თემისთვის შირქის ქვეყნიდან ისლამის ქვეყანაში, და ის გაგრძელდება განკითხვის დღემდე.
ამის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: ჭეშმარიტად, როცა მიიბარეს ანგელოზებმა ისინი, რომლებიც უსამართლონი იყვნენ თავიანთი სულების მიმართ, – ჰკითხეს: რით იყავით დაკავებულნი? მათ თქვეს: უძლურნი ვიყავით დედამიწაზეო. (ანგელოზებმაც) უთხრეს: განა ალლაჰის დედამიწა არ იყო განიერი, რომ სხვაგან გადასახლებულიყავით? აი, მათი სამყოფელია ჯოჯოხეთი, და რა ცუდი მისაქციელია იგი. – გარდა უძლური კაცების, ქალების და ბავშვებისა, რომლებსაც მოხერხება არ ჰყოფნით, რომ რაიმე გზას დაადგნენ. [ან-ნისა: 97-98].
უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: ო ჩემო მსახურონ რომელთაც ირწმუნეთ ჭეშმარიტად ჩემი მიწა ფართოა ამიტომ მეთაყვანეთ მე [ალ-'ანქაბუუთ: 56]
თქვა ალ-ბაღავიმ (ალლაჰმა შეიწყალოს ის): "ამ აიათის გარდმოვლენის მიზეზი: მექქაში მყოფ იმ მუსლიმებს, რომლებიც არ გადასახლებულან, ალლაჰმა რწმენის სახელით მიმართა."
ჰიჯრის მტკიცებულება სუნიდან არის მისი სიტყვები: ჰიჯრა არ შეწყდება, სანამ მონანიება შეწყდება, და მონანიება არ შეწყდება, სანამ მზე დასავლეთიდან ამოვა.
როდესაც მედინაში დასახლდა, მას ებრძანა ისლამის დანარჩენი კანონები, როგორებიცაა: ზაქათი, მარხვა, ჰაჯობა, აზანი, ჯიჰადი, კეთილის ბრძანება და სიავის აკრძალვა; და ამაზე მან ათი წელი დაჰყო.
ის (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა მას) გარდაიცვალა, მისი სარწმუნოება კი დარჩა; არ დაუტოვებია სიკეთე, რაზეც არ მიეთითებინოს უმმეთისთვის, და არც სიავე, რისგანაც არ გაეფრთხილებინოს იგი.
ხოლო სიკეთე, რომლისკენაც მან დამოძღვრა: თავჰიდი (ერთღმერთიანობა), და ყოველივე ის, რაც ალლაჰს უყვარს და რითიც კმაყოფილია.
ხოლო ბოროტება, რომლისგანაც მან გააფრთხილა, არის შირქი და ყოველივე, რასაც ალლაჰი სძულობს და უარყოფს.
ალლაჰმა ის წარმოგზავნა ყველა ადამიანებზე და მისი მორჩილება დაავალდებულა ორივე სამყაროს ყველა არსებას (ჯინებსა და ადამიანებს); და ამის დასტურია უზენაესის სიტყვა: უთხარი: ეი ადამიანებო! ჭეშმარიტად, მე ვარ ალლაჰის შუამავალი ყველა თქვენგანთან წარმოგზავნილი... [ალ-ა'რააფ: 158].
და ალლაჰმა მისით სრულყო რელიგია; ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: დღეს მე დავასრულე თქვენი რელიგია და დავასრულე თქვენზე ჩემი მადლი და ვირჩევ თქვენთვის ისლამს რელიგიად. [ალ-მაიდა: 3].
მისი სიკვდილის მტკიცებულება არის ალლაჰის სიტყვები: ჭეშმარიტად შენც გარდაიცვლები და ისინიც გარდაიცვლებიან შემდეგ ჭეშმარიტად თქვენ განკითხვის დღეს თქვენი ღმერთის წინაშე განიკითხებით [აზ-ზუმარ: 30-31].
და ადამიანები, როცა მოკვდებიან, აღსდგებიან; და მტკიცებულებაა ყოვლადმაღლის სიტყვა: მისგან შეგქმენით თქვენ, მასში მიგაბრუნებთ ისევ და მისგან გამოგიყვანთ კიდევ ერთხელ [ტაჰა:55], უზენაესი ალლაჰის სიტყვები: და ალლაჰმა აღმოგაცენათ თქვენ მიწიდან აღმოცენით შემდეგ დაგაბრუნებთ თქვენ მასში და ისევ გამოგიყვანთ მისგან [ნუჰ: 17-18].
და გაცოცხლების შემდეგ განიკითხებიან და მიიღებენ საზღაურს მათი ნამოქმედარის მიხედვით; ხოლო მტკიცებულებაა უზენაესის სიტყვები: ...რათა მიუზღოს რომელთაც აკეთეს სიავე მათ ნამოქმედარზე და მიუზღოს მათ რომელთას აკეთეს სიკეთე მათი სიკეთისთვის [ან-ნაჯმ: 31].
ვინც აღდგომას ცრუდ შერაცხავს, ურწმუნოა; და ამის საბუთია უზენაესის სიტყვა: ეგონათ მათ რომელთაც უარყვეს რომ არ იქნებოდნენ აღდგენილნი, უთხარი პირიქით ვფიცავ ჩემს ღმერთს უთუოდ იქნებით აღდგენილნი, შემდეგ გეცნობებათ ის რაც აკეთეთ, ეს ალლაჰისთვის იოლია [ათ-თაღააბუნ: 7].
ალლაჰმა წარმოგზავნა ყველა შუამავალი მახარობლებად და შემგონებლებად; და ამის დასტურია უზენაესის სიტყვები: გავგზავნეთ მოციქულები, რომლებიც ახარებენ და აფრთხილებენ, რათა ხალხს არ ჰქონდეს ალლაჰის წინაშე თავის გამართლების საბუთი მოციქულების შემდეგ. [სურა ან-ნისა: 165].
პირველი შუამავალი იყო ნუჰი (ნოე) (მშვიდობა მას).
მათგან ბოლო მუჰამმადია (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა მას), ის არის მოციქულთა ბეჭედი და აღარ იქნება მის შემდეგ მოციქული. ამის მტკიცებულებაა უზენაესის სიტყვა: არ ყოფილა მუჰამმადი არცერთი თქვენგანის მამა, არამედ ალლაჰის შუამავალი და მოციქულთა ბოლო ბეჭედი [ ალ-აჰზაბ: 40 ].
იმისა, რომ პირველი მათგანი ნუჰია (ნოე), მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: ჭეშმარიტად ჩვენ შთაგაგონეთ შენ ისე როგორც შთავაგონეთ ნუჰს და მოციქულებს მის შემდეგ... [ან-ნისა: 163]
და ყველა ერს წარუგზავნა ალლაჰმა შუამავალი - ნუჰიდან მუჰამმედამდე - რომელიც უბრძანებდა მათ, რომ თაყვანი ეცათ ერთადერთი ალლაჰისთვის და უკრძალავდა მათ ტაღუთის თაყვანისცემას; და ამის მტკიცებულებაა უზენაესის სიტყვები: ვფიცავ ჩვენ წარვგზავნეთ ყველა ერთან მოციქული, რომ ეთაყვანეთ ალლაჰს და განშორდით ტაღუთს... [ან-ნაჰლ: 36]
ალლაჰმა ყველა მსახურს დაავალდებულა: ტაღუთის უარყოფა და ალლაჰისადმი რწმენა.
თქვა იბნ ალ-ყაიმმა (ალლაჰმა შეიწყალოს ის): ატ-ტაღუთი: ის, რითაც მონა თავის ზღვარს გადააჭარბებს — სათაყვანო, მისაბაძი, ან მბრძანებელი.
და ტაღუთები მრავალნი არიან, და მათი მეთაურები ხუთნი არიან: იბლისი — ალლაჰმა დასწყევლოს იგი, და ის, ვისაც ეთაყვანებიან და იგი ამით კმაყოფილია, და ის, ვინც ხალხს საკუთარი თავის თაყვანისცემისკენ მოუწოდებს, და ის, ვინც დაფარულის ცოდნას იჩემებს, და ის, ვინც განაგებს არა იმით, რაც ალლაჰმა გარდმოავლინა.
ამის მტკიცებულება არის უზენაესის სიტყვები: სარწმუნოებაში იძულება არ არსებობს, უკვე გამოერჩია ჭეშმარიტება ცდომილებისგან. ხოლო ვინც უარყოს ტაღუთი და ირწმუნოს ალლაჰი, ის მართლაც ჩაეჭიდოს მტკიცე რგოლს, რომელსაც გაწყვეტა არ უწერია. ალლაჰი ყოვლის მსმენი და მცოდნეა. [ალ-ბაყარა: 256]. და ეს არის მნიშვნელობა: «არ არსებობს ღვთაება გარდა ალლაჰისა», ხოლო ჰადისში: «საქმის თავი არის ისლამი, მისი საყრდენი არის ლოცვა და მისი მწვერვალი — ჯიჰადი ალლაჰის გზაზე».
ხოლო ალლაჰმა საუკეთესოდ იცის.