Ụkpụrụ Atọ na Ihe Akaebe Ha

Ntọala Atọ na Ihe Akaebe Ya

Shaykh Muhammad At-Tamimi (Chukwu méré yá ébere)

N'aha nke Chukwu, Onye ebere n'ụzọ niile, Onye ebere n'ụzọ pụrụ iche.

Mara—ka Allah meere gị ebere—na ọ bụ iwu n'isi anyị ịmụta ihe anọ (ma ọ bụ okwu anọ):

Nke mbụ: Amamihe (ma ọ bụ Mmụta), nke bụ ịmara Chukwu, na ịmara Onye Amụma Ya, na ịmara okpukpere Islam site n'ihe akaebe.

Nke abụọ: Iji ya rụọ ọrụ (ma ọ bụ Ime ihe a mụtara).

Nke atọ: Ịkpọ òkù gaa na ya.

Nke anọ: Inwe ntachi obi n'ahụhụ dị n'ime ya.

Ihe akaebe bụ okwu Allah Dị Elu: N’aha Allah, Onye Ebere, Onye Na-emere ebere. Site n'Oge N'ezie, mmadụ nọ na nla n'iyi. (2) Ewezuga ndị kwere ekwe, ma rụọ ọrụ ọma, ma dụọrịta ibe ha ọdụ n'eziokwu, ma dụọrịtakwa ibe ha ọdụ inwe ndidi. [Sọọdụ Al-Asr: 1-3].

Imam al-Shafi'i (ka Chukwu meere ya ebere) sịrị: "Ọ bụrụ na Chukwu ezigaghị ihe akaebe ọ bụla nye ndị e kere eke ma e wezụga surah a, ọ gaara ezuru ha."

Al-Bukhari (ka Chukwu meere ya ebere) sịrị: Isiokwu: Amamihe tupu okwu na ọrụ; ihe akaebe ya bụ okwu Allah Dị Elu: "Mara na ọ dịghị chi ọzọ ma e wezụga Chukwu, ma rịọ mgbaghara maka mmehie gị..." [Muhammad: 9]. Ya mere, O (Chukwu) jiri amamihe malite tupu okwu na ọrụ.

Mara—ka Chukwu meere gị ebere—na ọ bụ iwu n'isi onye Alakụba ọ bụla (nwoke ma ọ bụ nwanyị) ịmụta ihe atọ ndị a na iji ha rụọ ọrụ:

Nke mbụ: na Chukwu kere anyị, nye anyị ihe anyị ji ebi ndụ, ma ọ hapụghị anyị n'efu; kama O ziteere anyị Onye Ozi. Onye ọ bụla rubeere ya isi ga-abanye na Jannah, ma onye nupụụrụ ya isi ga-abanye n'Ọkụ.

Ihe-àmà ya bụ: okwu Chukwu Dị Elu: N'ezie, Anyị ziteere unu Onye Ozi ga-abụ onye àmà n'elu unu, dịka Anyị siri ziteere Fero Onye Ozi. Ma Fero nupụụrụ Onye Ozi ahụ isi; Anyị wee nye ya ntaramahụhụ siri ike. [Surah Al-Muzzammil: 15-16].

Nke abụọ: na Chukwu anaghị ekwe ka e jikọọ onye ọ bụla na Ya n'ofufe Ya, ma ọ bụ mmụọ ozi dị nso, ma ọ bụ Onye Amụma e zitere. Ihe akaebe ya bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: "N'ezie, ụlọ ekpere nile bụ nke Chukwu; n'ihi ya, unu akpọkula onye ọ bụla ya na Allah." [Surah Al-Jinn: 18]

Nke atọ: na onye rubeere Onye Ozi isi ma na-efe Chukwu naanị Ya; o kweghịrị ya igosi ịhụnanya (nke nkwado) nye onye na-emegide Allah na Onye Ozi Ya, ọ bụrụgodị na ọ bụ onye ikwu ya kacha nso.

Ma ihe akaebe bụ okwu Chukwu Dị Elu: Ị gaghị ahụ ndị kwere na Chukwu na n'Ụbọchị Ikpeazụ ka ha na-ahụ ndị na-emegide Chukwu na Onye Ozi Ya n'anya, n'agbanyeghị ma ha bụ nna ha, ma ọ bụ ụmụ ha, ma ọ bụ ụmụnne ha, ma ọ bụ ndị ikwu ha. Ndị ahụ ka O denyere okwukwe n'ime obi ha, ma jiri mmụọ sitere n'aka Ya wusie ha ike. Ọ ga-eme ka ha banye na Jannah (Ogige) ndị mmiri iyi na-asọ n'okpuru ha, ebe ha ga-anọ ruo mgbe ebighị ebi. Chukwu enweela afọ ojuju n'ebe ha nọ, ha onwe ha enweekwala afọ ojuju n'ebe Ọ nọ. Ndị ahụ bụ òtù Chukwu. N'ezie, òtù Allah bụ ndị mmeri. [Surah Al-Mujadilah: 22]

Mara—ka Allah duzie gị n'irubere Ya isi—na Al-Hanifiyyah—okpukpe Ibrahim—bụ ife Chukwu naanị Ya, jiri ezi obi na-enye Ya ofufe gị niile. Nke a bụ ihe Allah nyere ndị mmadụ niile n'iwu, ma kee ha maka ya; dịka Allah Dị Elu kwuru: "Ma ekeghị m ndị jinn na mmadụ ma ọ bụghị naanị ka ha wee na-efe m ofufe." [Suratul Adh-Dhariyat: 56]، Na ihe "ha na-efe m" pụtara bụ: "ha na-ekwupụta na m bụ otu (n'ofufe)".

Ma ihe kachasị ukwuu Chukwu nyere n'iwu bụ Tawhid (Ịdị n'otu nke Chukwu), nke bụ: ife Allah naanị Ya ofufe.

Ma ihe kachasị ukwuu Chukwu machibidoro bụ Shirk (isonye Chukwu ibe), nke bụ ịkpọku onye ọzọ ya na Ya.

Ihe akaebe ya bụ: okwu Chukwu Dị Elu: {​"Feenụ Allah ofufe, ma unu esonyela Ya ihe ọ bụla n'ofufe....} [Surah An-Nisai: 36]

Ọ bụrụ na a jụọ gị: Gịnị bụ ntọala atọ ahụ nke dịịrị mmadụ ịmara ha?

Ya bụ, sị: Mmata nke ohu banyere Onyenwe ya, na okpukpe ya, na onye amụma ya Muhammad (udo na ngọzi Chukwu dịrị ya)ﷺ.

[Ntọala Nke Mbụ]

Ma ọ bụrụ na a sị gị: Onye bụ Onyenwe gị?

Sị: Onyenwe m bụ Chukwu, Onye na-elekọta m (ma ọ bụ zụlite m), ma na-elekọta ihe niile e kere eke site na ngọzi Ya. Ọ bụ Onye m na-efe ofufe, ọ dịghịkwa onye ọzọ m na-efe ma e wezụga Ya. Ma ihe akaebe bụ okwu Chukwu Dị Elu: Otuto niile dịrị Chukwu, Onye Nwe Ụwa Niile. [Al-Fatiha: 2]. Ma ihe niile na-abụghị Chukwu bụ ihe e kere eke (Al-alam), mụ onwe m bụkwa otu n'ime ihe ndị ahụ e kere eke.

Ma ọ bụrụ na a sị gị: Gịnị ka i ji mara Onyenwe gị?

Sị: Site n’ihe ịrịba ama Ya nakwa ihe ndị O kere eke.

Ma n'ime ihe ịrịba ama Ya bụ: abalị, ehihie, anyanwụ, nakwa ọnwa.

Ma n'ime ihe ndị O kere bụ: eluigwe asaa nakwa ndị nọ n'ime ha, ụwa asaa nakwa ndị nọ n'ime ha, na ihe dị n'etiti ha.

Ihe akaebe bụ okwu Onye Dị Elu: (Ma so n'ihe ịrịba ama Ya bụ abalị nakwa ehihie, na anyanwụ nakwa ọnwa. Unu akpọla isiala nye anyanwụ, ma ọ bụ nye ọnwa, kama kpọọnụ isiala nye Chineke, Onye kere ha, ọ bụrụ na ọ bụ naanị Ya ka unu na-efe ofufe.) [Surah Fussilat: 37].

Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, Onyenwe unu bụ Chineke, Onye kere eluigwe na ụwa n'ime ụbọchị isii, mgbe ahụ O wee nọkwasị n'elu Oche-eze. O na-eji abalị ekpuchi ehihie, nke na-esochi ya ọsọ ọsọ, nakwa anyanwụ na ọnwa na kpakpando, ha niile nọ n'okpuru iwu Ya. N'ezie, okike na iwu bụ nke Ya. Ngọzi dịrị Chineke, Onyenwe ụwa niile.) [Surah Al-A'raaf: 54].

Ma Onyenwe anyị bụ Onye a na-efe ofufe; ma ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (O unu ndị mmadụ, feenụ Onyenwe unu ofufe, Onye kere unu ma kee ndị buru unu ụzọ bịa, n'olileanya ka unu wee chebe onwe unu. Ọ bụ Ya bụ Onye mere unu ala ka ọ bụrụ ihe ndina, meekwa eluigwe ka ọ bụrụ ụlọ. O wee zidata mmiri site n'eluigwe, ma were ya mee ka mkpụrụ osisi si n'ala pụta dị ka ihe oriri maka unu. Ya mere, zerenụ ikwu na Chineke nwere ndị yiri Ya, ebe unu maara.) [Surah Al-Baqarah: 21-22].

Ibn Kathir (ka Chineke meere ya ebere) sịrị: "Onye kere ihe ndị a bụ Onye kwesịrị ka a fee Ya ofufe."

Na ụdị ofufe niile Chineke nyere n'iwu: dị ka Islam, Imaan, na Ihsan; nakwa ụfọdụ n'ime ha: Arịrịọ, Egwu, Olileanya, Ịtụkwasị obi, Agụụ maka ihe ọma, Egwu nsọpụrụ, Ịdị umeala n'obi, Egwu Chineke, Ịlaghachikwute Chineke, Ịchọ enyemaka, Ịchọ mgbaba, Ịrịọ maka nzọpụta, Ịgba àjà, Ime nkwa, na ihe ndị ọzọ yiri nke ahụ n'ime ụdị ofufe niile Chineke nyere n'iwu—ha niile bụ maka Chineke Onye Dị Elu; ma ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Kasị Elu: (Ma ụlọ ekpere niile bụ nke Chineke, ya mere, unu akpọkula onye ọ bụla tinyere Chineke.) [Surah Al-Jinn: 18].

Ma onye ọ bụla nyere ihe ọ bụla n'ime ha nye ihe ọzọ na-abụghị Chineke; onye ahụ bụ onye na-ekekọrịta Chineke na chi ọzọ (Mushrik), onye na-agọnahụ Chineke (Kaafir); ma ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Kasị Elu: (Ma onye ọ bụla na-akpọku chi ọzọ tinyere Chineke, nke o na-enweghị ihe akaebe ọ bụla maka ya, n'ezie, ịza ajụjụ ya dị naanị n'aka Onyenwe ya. N'ezie, ndị na-agọnahụ Chineke agaghị enwe ọganihu.) [Surah Al-Mu'minun: 117].

Nakwa n'ime Hadith: "Arịrịọ (Du'a) bụ mkpụrụ obi nke ofufe."

Ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ma Onyenwe unu sịrị: Kpọkuonụ M, M ga-aza unu. N'ezie, ndị ahụ na-anya isi ife M ofufe ga-abanye Jahannam n'iweda n'ala.) [Surah Ghafir: 60].

Ihe akaebe nke egwu bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...Atụla ha egwu, kama tụọnụ M egwu, ọ bụrụ na unu bụ ndị kwere ekwe.) [Surah Aal-Imran: 175].

Ihe akaebe nke olileanya bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...Ya mere, onye ọ bụla na-atụ anya izute Onyenwe ya, ya rụọ ọrụ ọma, ma ghara isonye onye ọ bụla n'ofufe Onyenwe ya.) [Surah Al-Kahf: 110].

Ihe akaebe nke ịtụkwasị obi bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...Ọ bụkwa n'aka Chineke ka unu tụkwasị obi, ma ọ bụrụ na unu bụ ndị kwere ekwe.) [Surah Al-Ma'idah: 23]. Nakwa okwu Ya: (...Onye ọ bụla tụkwasịrị Chineke obi, Ọ ga-ezu ya.) [Surah At-Talaq: 3].

Ihe akaebe nke agụụ, egwu, nakwa obi umeala bụ okwu Chineke, Onye Dị Elu: (...N'eziokwu, ha na-eme ngwa ngwa n'ime ezi ọrụ, na-akpọkukwa Anyị n'olileanya na n'egwu; ha bụkwaara Anyị ndị na-edo onwe ha ala.) [Surah Al-Anbiya: 90].

Ihe akaebe nke egwu nsọpụrụ bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...Ma, unu atụla ha egwu, kama tụọnụ M egwu...) [Surah Al-Ma'idah: 3].

Ihe akaebe nke ịlaghachikwute Chineke (Inabah) bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Laghachikwutenụ Onyenwe unu ma nyeferenụ Ya onwe unu...) [Surah Az-Zumar: 54].

Ihe akaebe maka ịrịọ enyemaka bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ọ bụ naanị Gị ka anyị na-efe ofufe, ma ọ bụkwa n'aka naanị Gị ka anyị na-achọ enyemaka.) [Surah Al-Fatihah: 5]. Nakwa n'ime Hadith: "Ọ bụrụ na ị na-arịọ enyemaka, rịọ Chineke enyemaka."

Ihe akaebe nke ịrịọ mgbaba bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Sị: A na m agbaba n'ebe Onyenwe chi ọbụbọ nọ.) [Surah Al-Falaq: 1]. (Sị: A na m agbaba n'ebe Onyenwe mmadụ nọ.) [Surah An-Nas: 1].

Ihe akaebe maka ịrịọ maka nzọpụta (Istighathah) bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Mgbe unu rịọsiri Onyenwe unu ike, O wee zaa unu...) [Surah Al-Anfal: 9].

Ihe akaebe maka igbu àjà bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Sị: N'ezie, ekpere m, na àjà m, na ndụ m, na ọnwụ m, dịrị Chineke, Onyenwe ụwa niile. Ọ nweghị onye mmekọ...) [Surah Al-An'am: 162-163]، Nakwa site na Sunnah: "Chineke abụọla ọnụ onye gburu àjà nye ihe ọzọ na-abụghị Chineke."

Ihe akaebe maka nkwa (Nadhar) bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ha na-emezu nkwa ha, ma ha na-atụ egwu ụbọchị nke ihe ọjọọ ya gbasara ebe niile.) [Surah Al-Insan: 7].

[Ntọala nke Abụọ]

Ịmara okpukpe Islam site n'ihe akaebe ya, nke bụ: ịtọgbọ onwe nye Chineke n'ikweta na Ọ bụ naanị Otu (Tawhid), nakwa irubere Ya isi, nakwa ịjụsị isoro Chineke tụnyere ihe ọzọ (Shirk) na ndị na-eme ya.

Ma ọ dị ọkwa atọ: Islam, Imaan (Okwukwe), na Ihsan.

Ọkwa ọ bụla nwekwara ogidi ya.

Ogidi nke Islam dị ise: ịgba akaebe na ọ dịghị chi ọzọ ma e wezụga Chineke nakwa na Muhammad bụ Onye Ozi Chineke, na ikpe ekpere, na inye Zakat, na ibu ọnụ nke Ramadan, na ịga njem Hajj n'ụlọ nsọ nke Chineke.

Ihe akaebe nke ịgba akaebe (Shahada) bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Chineke na-agba akaebe, na-akwado ikpe ziri ezi, na ọ dịghị chi ọzọ ma e wezụga Ya; ndị mmụọ ozi na ndị nwere amamihe na-agbakwa akaebe. Ọ dịghị chi ọzọ ma e wezụga Ya, Onye kachasị ike, Onye kachasị amamihe.) [Surah Al Imran:18].

Ma ihe ọ pụtara bụ: ọ nweghị onye kwesịrị ofufe n'eziokwu ma e wezụga Chineke.

("La ilaha") na-ajụ ma na-agọnahụ ihe niile a na-efe ofufe na-abụghị Chineke.

("illallah") na-ekwusi ike na ofufe bụ naanị maka Chineke.

O nweghị onye mmekọ n'ofufe Ya, dịkwa ka O nweghị onye mmekọ n'alaeze Ya.

Nkọwa ya nke na-eme ka o doo anya bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ma mgbe Ibrahim sịrị nna ya na ndị ya: N'ezie, mụ onwe m agbapụrụ onwe m n'ihe ahụ unu na-efe, belụsọ Onye kere m...﴾ [Surah Az-Zukhruf:26-27]، Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (Sị: Unu ndị e nyere Akwụkwọ, bịanụ n'okwu ha nhata n'etiti anyị na unu: ka anyị ghara ife ofufe ma ọ bụghị naanị Chineke, ma ghara ijikọta Ya na ihe ọ bụla, ma ụfọdụ n'ime anyị ghara iwere ibe ha dị ka ndị nwenụ ma e wezụga Chineke. Ma ọ bụrụ na ha chigharịa azụ, mgbe ahụ sịnụ: Gbàànụ àmà na anyị bụ ndị Alakụba.) [Surah Al Imran:64].

Ihe akaebe nke ịgba àmà na Muhammad bụ Onye Ozi Chineke bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, Onye Ozi sitere n'ime unu abịakwutela unu. Ahụhụ unu na-ewute ya, ọ na-anụ ọkụ n'obi maka unu, ọ bụkwa onye obiọma nakwa onye nwere ebere n'ebe ndị kwere ekwe nọ.) [Surah At-Tawbah:128].

Ihe ịgba àmà na Muhammad bụ Onye Ozi Chineke pụtara bụ: irubere ya isi n'ihe ọ bụla o nyere n'iwu, ikwere ya n'ihe ọ bụla o kwuru, izere ihe niile ọ machibidoro nakwa nke ọ dọrọ aka na ntị megide ya, nakwa na a gaghị efe Chineke ofufe ma e wezụga n'ụzọ O wepụtara n'iwu.

Ihe akaebe nke ekpere, Zakat, na nkọwa nke Tawhid, bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (E nyeghịkwa ha iwu ọzọ ma e wezụga ka ha fee Chineke ofufe, na-arara okpukperechi nye naanị Ya n'ezi obi, dịka ndị kwụ ọtọ n'ezi okpukperechi, nakwa ka ha na-edobe ekpere, na-enyekwa Zakat. Nke ahụkwa bụ ezi okpukperechi.). [Surah Al-Bayyinah:5].

Ihe akaebe nke ibu ọnụ bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (O unu ndị kwere ekwe, e denyere unu ibu ọnụ n'iwu, dịka e siri denye ya nye ndị bu unu ụzọ, ikekwe unu ga-echebe onwe unu.) [Surah Albakara:183].

Ihe akaebe maka Hajj bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: Ọ bụ ọrụ dịịrị ndị mmadụ n'ebe Chineke nọ ịga njem Hajj n'Ụlọ ahụ, maka onye ọ bụla nwere ike ịchọta ụzọ ije ya. Ma onye ọ bụla na-ekweghị ekwe, mgbe ahụ, n'ezie, Chineke enweghị mkpa ihe ọ bụla sitere n'ụwa niile.) [Surah Al Imran:97].

Ọkwa nke abụọ: Imaan (Okwukwe); ọ bụ alaka iri asaa na ụfọdụ, nke kachasị elu n'ime ha bụ okwu a: La ilaha illallah, na nke kachasị ala bụ iwepụ ihe na-enye nsogbu n'ụzọ, nakwa ihere bụ otu alaka nke Imaan.

Ogidi ya dị isii: ịkwere na Chineke, na ndị mmụọ ozi Ya, na akwụkwọ Ya, na ndị ozi Ya, na n'Ụbọchị Ikpeazụ, nakwa ịkwere n'ihe Chineke kara aka (Qadar), ma ihe ọma ya ma ihe ọjọọ ya.

Ihe akaebe maka ogidi isii ndị a bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ezi omume abụghị ịtụgharị ihu unu n'akụkụ ọwụwa anyanwụ na ọdịda anyanwụ, kama, ezi omume bụ onye kweere na Chineke, na Ụbọchị Ikpeazụ, na ndị mmụọ ozi, na Akwụkwọ, nakwa ndị amụma...) [Surah Al bakara:177].

Ihe akaebe nke Qadar bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, Anyị kere ihe niile n'ọ̀tụ̀tụ a kara aka49) [Surah Al-Qamar: 49].

Ọkwa nke atọ: Ihsan (Ime mma) - ọ bụ otu ogidi - nke bụ: ka i fee Chineke ofufe dịka a ga-asị na ị na-ahụ Ya; n'ihi na ọ bụrụ na ị naghị ahụ Ya, n'ezie Ọ na-ahụ gị.

Ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, Chineke nọnyere ndị na-atụ egwu Ya nakwa ndị na-eme ezi omume128) [Surah An-Nahl: 128].

Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ma tụkwasị obi n'aka Onye Kachasị Ike, Onye Kasị Eme Ebere217 Onye na-ahụ gị mgbe ị na-eguzo218 Nakwa ntụgharị gị n'etiti ndị na-akpọ isiala219) [Surah Ash-Shu'araa: 217-219].

Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ị nọghị n'ọnọdụ ọ bụla, ma ọ bụ gụpụta ihe ọ bụla n'ime Qur'an banyere ya, unu anaghịkwa arụ ọrụ ọ bụla, ma ọ bụghị na Anyị bụ ndị àmà n'elu unu mgbe unu na-etinye onwe unu n'ime ya...) [Surah Yunus: 61]. Amaokwu ahụ.

Ihe akaebe sitere na Sunnah bụ Hadith nke Jibril a ma ama, site n'aka Umar (ka Chineke nwee obi ụtọ n'ebe ọ nọ) o kwuru sị: "Ka anyị nọ ya na Onye Ozi Chineke ﷺ n'otu ụbọchị, otu nwoke pụtara na mberede n'ihu anyị. Uwe ya na-acha ọcha nke ukwuu, ntutu isi ya jikwa oji nke ukwuu. A hụghị ihe àmà njem ọ bụla n'ahụ ya, ọ dịghịkwa onye n'ime anyị maara ya. O wee nọdụ ala n'ihu Onye Amụma ﷺ, mee ka ikpere ya abụọ nọkwasị n'ikpere Ya, ma dọba ọbụ aka ya abụọ n'elu apata nke ya, wee sị: 'O Muhammad!

Gwa m banyere Okpukperechi nke Islam?

Onye Ozi Chineke ﷺ wee sị: 'Islam bụ: ịgba àmà na ọ dịghị chi kwesịrị ofufe n'eziokwu ma e wezụga Chineke, nakwa na Muhammad bụ Onye Ozi Chineke, na ị na-edobe ekpere, na-enye Zakat, na-ebu ọnụ Ramadan, nakwa ịga njem Hajj n'Ụlọ Nsọ ahụ ma ọ bụrụ na i nwere ike ịchọta ụzọ ije ya.' Ọ sịrị: 'I kwuola eziokwu.' Nke a tụrụ anyị n'anya; na ọ na-ajụ ya ajụjụ ma na-akwado okwu ya.

Ọ sịrị: Gwanụ m maka Okwukwe?

O sịrị: 'Ọ bụ ịkwere na Chineke, na ndị mmụọ ozi Ya, na akwụkwọ Ya, na ndị ozi Ya, na n'Ụbọchị Ikpeazụ, nakwa ịkwere n'ihe Chineke kara aka (Qadar), ma ihe ọma ya ma ihe ọjọọ ya.' Ọ sịrị: 'I kwuola eziokwu.'

Ọ sịrị: 'Gwa m banyere Ihsan.'

Ọ sịrị: 'Ọ bụ ka i fee Chineke ofufe dịka a ga-asị na ị na-ahụ Ya; n'ihi na ọ bụrụ na ị naghị ahụ Ya, n'ezie Ọ na-ahụ gị.'

Ọ sịrị: 'Gwa m banyere Oge (Ikpeazụ).'

Ọ sịrị: 'Onye a na-ajụ banyere ya amaghị ihe karịa onye na-ajụ ajụjụ.'

Ọ sịrị: 'Gwa m banyere ihe mgbaàmà ya.'

Ọ sịrị: 'Ka ohu nwanyị mụọ nne ya ukwu, nakwa ka ị hụ ndị na-agba ụkwụ ọtọ, ndị gba ọtọ, ndị dara ogbenye na-azụ atụrụ, ka ha na-asọrịta mpi n'ịdị elu nke ụlọ.'

O kwuru sị: Mgbe ahụ ọ lawara, m wee nọrọ nwa oge. O wee sị m: 'O Umar! Ị maara onye ajụjụ ahụ?' M sịrị: 'Chineke nakwa Onye Ozi Ya kachasị mara.' Ọ sịrị: 'N'ezie, ọ bụ Jibril. O bịakwutere unu ka ọ kụziere unu okpukpe unu.'"

[Ntọala nke atọ].

Ịmara Onye Amụma unu Muhammad ﷺ. Ọ bụ Muhammad nwa Abdullah, nwa Abdul-Muttalib, nwa Hashim. Hashim si na Quraysh, Quraysh esikwa na ndị Arab, ndị Arab sikwa n'agbụrụ Isma'il nwa Ibrahim Al-Khalil—ka ngọzi na udo kachasị mma dịrị ya nakwa n'ahụ Onye Amụma anyị.

Ọ dịrị ndụ afọ iri isii na atọ: n'ime ha, afọ iri anọ tupu ọkwa amụma ya, nakwa afọ iri abụọ na atọ dịka Onye Amụma na Onye Ozi.

E mere ya Onye Amụma site na (Gụọ - Iqra'), e wee zite ya ozi site na (Al-Muddaththir), ma obodo ya bụ Makkah..

Chineke zitere ya ka ọ dọọ aka ná ntị megide Shirk, ma na-akpọ òkù gaa na Tawhid; ma ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (O gị onye kpuchiri ekpuchi n'uwe1 Bilie, ma dọọ aka ná ntị. (2) Ma Onyenwe gị, too ịdị ukwuu Ya(3) Ma uwe gị, mee ka ọ dị ọcha. (4) Ma arụsị, gbahapụ ha.5. Ma emela amara iji chọọ ntụghachi karịa.6 Ma maka Onye Nwe gị, nwee ndidi. (7) [Surah Al-Muddaththir: 1-7].

Ma ihe ọ pụtara ﴿Bilie ma dọọ aka na ntị﴾: Ọ na-adọ aka ná ntị megide Shirk, ma na-akpọ òkù gaa na Tawhid.

(Ma Onyenwe gị, too ịdị ukwuu Ya) Ya bụ: Too Ya n'ịdị ukwuu site na Tawhid.

(Ma uwe gị, mee ka ọ dị ọcha) Ya bụ: Mee ka ọrụ gị dị ọcha pụọ na Shirk.

(Ma arụsị, gbahapụ ha) Ar-Rujz: bụ arụsị. Ma ịgbahapụ ha pụtara: ịhapụ ha, ịjụ ha ase nakwa ndị na-efe ha.

Ọ nọrọ n'elu nke a afọ iri na-akpọ òkù gaa na Tawhid. Mgbe afọ iri ahụ gasịrị, e weliri ya gaa n'eluigwe (Mi'raj), e wee mee ka ekpere ise ahụ bụrụ iwu n'ebe ọ nọ. O kpere ekpere na Makkah afọ atọ, ma mgbe ahụ gasịrị, e nyere ya iwu ịkwaga (Hijrah) na Madinah.

Mbugharị (Hijrah) bụ: ịkwaga site n'ala Shirk gaa n'ala Islam.

Mbugharị site n'ala Shirk gaa n'ala Islam bụ iwu (Fariidah) dịịrị mba a (Ummah), ọ ga-adịgidekwa ruo mgbe Oge Ikpeazụ ga-ebili.

Ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, ndị ahụ ndị mmụọ ozi na-ewere ndụ ha mgbe ha na-emejọ onwe ha, ha (mmụọ ozi) ga-asị: "N'ọnọdụ dị aṅaa ka unu nọ na ya?" Ha ga-asị: "Anyị bụ ndị a na-emegbu emegbu n'ụwa." Ha (mmụọ ozi) ga-asị: "Ala Chineke ọ̀ bụghị nke sara mbara ka unu wee kwapụ na ya?" Ndị ahụ, ebe obibi ha bụ Jahannam; ọ bụkwa ebe njedebe jọgburu onwe ya.97 E wezụga ndị na-adịghị ike n'ime ụmụ nwoke, ụmụ nwanyị, na ụmụntakịrị, ndị na-enweghị ike ime atụmatụ ọ bụla, ha amataghịkwa ụzọ ọ bụla98) [Surah An-Nisaa: 97-98].

Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (O unu ndị ohu M kwere ekwe, n'ezie, ala M sara mbara. Ya mere, bụrụnụ naanị M ka unu na-efe ofufe.56) [Surah Al-Ankabut:56].

Al-Baghawi (ka Chineke meere ya ebere) sịrị: "Ihe kpatara e ji wetuo amaokwu a bụ banyere ndị Alakụba nọ na Makkah ndị na-akwagaghị, Chineke wee kpọọ ha n'aha Okwukwe."

Ihe akaebe maka Hijrah sitere na Sunnah bụ okwu ya ﷺ: (Mbugharị agaghị akwụsị ruo mgbe nchegharị ga-akwụsị, nchegharị agaghịkwa akwụsị ruo mgbe anyanwụ ga-awa site n'ọdịda anyanwụ ya).

Mgbe o biri na Madinah; e nyere ya iwu banyere iwu Islam ndị fọdụrụ—dị ka: Zakat, ibu ọnụ, Hajj, Adhan, Jihad, na ịgba ume ime ezi ihe nakwa igbochi ihe ọjọọ. Ọ nọrọ n'elu nke a afọ iri.

Ọ nwụrụ ﷺ, ma okpukpe ya na-adịgide adịgide. Nke a bụ okpukpe ya: ọ dịghị ezi ihe ọ bụla ma ọ bụghị na o duziere mba (Ummah) ya gaa na ya, ọ dịghịkwa ihe ọjọọ ọ bụla ma ọ bụghị na ọ dọrọ ha aka ná ntị megide ya.

Ma ihe ọma nke O duziere ya gaa na ya bụ: Tawhid, nakwa ihe niile Chineke hụrụ n'anya ma na-amasị Ya.

Ma ihe ọjọọ ahụ ọ dọrọ ya aka ná ntị megide ya bụ: Shirk, nakwa ihe niile Chineke kpọrọ asị ma jụ.

Chineke zitere ya gakwuru ndị mmadụ niile, O wee mee irubere ya isi iwu n'ahụ ndị Jinn na ụmụ mmadụ niile; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Sị: O unu ndị mmadụ, n'ezie m bụ Onye Ozi Chineke nye unu niile...) [Surah Al-A'raf: 158].

Chineke sitekwa na ya mezuo okpukperechi; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...Taa, emeela m ka okpukpe unu zuo oke, ma mezuchaawo m amara m n'ahụ unu, masịkwara m ka Islam bụrụ okpukpe unu...) [Surah Al-Maa'idah: 3].

Ihe akaebe banyere ọnwụ ya bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, ị ga-anwụ, n'ezie ha onwe ha ga-anwụkwa.30 Emesịa, n'ezie, n'Ụbọchị Mbilite n'ọnwụ, unu ga-ese okwu n'ihu Onyenwe unu31) [Surah Az-Zumar: 30-31].

Ma ndị mmadụ, mgbe ha nwụrụ, a ga-akpọlite ha n'ọnwụ; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Site na ya ka Anyị kere unu, ma n'ime ya ka Anyị ga-eweghachi unu, ma site na ya ka Anyị ga-ewepụta unu otu ugboro ọzọ55) [Surah Taha: 55]. Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ma Chineke mere ka unu si n'ala pụta, otu ọpụta.17" Mgbe ahụ, Ọ ga-eweghachi unu n'ime ya, ma Ọ ga-ewepụtakwa unu n'ezie18) [Surah Nuh: 17-18].

Ma mgbe mbilite n'ọnwụ gasịrị, a ga-aza ha ajụjụ, a ga-akwụkwa ha ụgwọ dịka ọrụ ha siri dị; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (...ka O wee kwụọ ndị mere ihe ọjọọ ụgwọ ọrụ ha maka ihe ha rụrụ, ma kwụọ ndị mere ezi omume ụgwọ ọrụ kachasị mma) [Surah An-Najm: 31].

Ma onye ọ bụla gọnahụrụ mbilite n'ọnwụ ghọrọ onye na-agọnahụ Chineke (Kaafir); ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ndị na-ekweghị ekwe chere na a gaghị akpọlite ha n'ọnwụ. Sị: "Mba! A na m aṅụ iyi n'aha Onyenwe m, a ga-akpọliterịrị unu n'ọnwụ; mgbe ahụ, a ga-agwakwarịrị unu ihe unu rụrụ. Ma nke ahụ dịịrị Chineke mfe"7) [Surah At-Taghabun: 7].

Ma Chineke zitere ndị ozi niile dị ka ndị na-ezisa ozi ọma nakwa ndị na-adọ aka ná ntị; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Ndị ozi, dị ka ndị na-eweta ozi ọma na ndị na-adọ aka ná ntị, ka ndị mmadụ ghara inwe ihe ngọpụ ọ bụla megide Chineke mgbe ndị ozi ahụ gasịrị...) [Surah An-Nisaa: 165].

Onye mbụ n'ime ha bụ Nuh (udo dịrị ya).

Ma onye ikpeazụ n'ime ha bụ Muhammad ﷺ, ọ bụkwa akara mmechi nke ndị amụma, ọ dịghị onye amụma ọzọ ga-abịa mgbe ọ gasịrị; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Kasị Elu: (Muhammad abụghị nna onye ọ bụla n'ime ụmụ nwoke unu, kama ọ bụ Onye Ozi Chineke nakwa akara mmechi nke ndị amụma...) [Surah Al-Ahzab: 40].

Ihe akaebe na onye mbụ n'ime ha bụ Nuh bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (N'ezie, Anyị zitere gị mkpughe dịka Anyị zitere mkpughe nye Nuh nakwa ndị amụma ndị sochiri ya...) [Surah An-Nisaa: 163].

Ma mba ọ bụla Chineke ziteere onye ozi—site na Nuh ruo Muhammad ﷺ—ọ na-enye ha iwu ka ha fee naanị Chineke ofufe, ma na-amachibido ha ife Taghut (arụsị) ofufe; ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Kasị Elu: (Ma n'ezie, Anyị ezitela Onye Ozi n'ime mba ọ bụla ka ha fee Chineke ofufe ma zere Taghut...) [Surah An-Nahl: 36].

Chineke mere ya iwu n'ahụ ndị ohu niile: ịgọnahụ Taghut, nakwa inwe okwukwe na Chineke.

Ibn Al-Qayyim (ka Chineke Onye Dị Elu meere ya ebere) sịrị: "Ihe 'Taghut' pụtara: Ọ bụ ihe ọ bụla ohu jiri gafee oke ya—ma ọ bụ n'ihe a na-efe ofufe, ma ọ bụ onye a na-eso, ma ọ bụ onye a na-erubere isi."

Tawaghit (ihe ndị a na-efe kama Chineke) dị ọtụtụ, ma ndị isi ha bụ ise: Iblis—Chineke bụrụ ya ọnụ, onye a na-efe ma afọ juru ya na ya, onye kpọrọ ndị mmadụ gaa n'ife onwe ya, onye kwuru na ya maara ihe ọ bụla gbasara ihe zoro ezo (Al-Ghayb), nakwa onye jiri ihe ọzọ na-abụghị ihe Chineke zitere kpee ikpe.

Ihe akaebe bụ okwu Ya, Onye Dị Elu: (Enweghị mmanye n'okpukperechi; n'ezie ụzọ ziri ezi adịla iche na ụzọ hiere ụzọ. Ya mere, onye ọ bụla gọnahụrụ Taghut ma kwere na Chineke, n'ezie o jidesiri ike n'eriri ahụ kwụsiri ike nke na-adịghị agbaji. Ma Chineke bụ Onye na-anụ ihe niile, Onye maara ihe niile256) [Surah Albakara:256]، Nke a bụ ihe "La ilaha illallah" pụtara, nakwa n'ime Hadith: "Isi nke okwu a bụ Islam, ogidi ya bụ ekpere, ma ọkwa ya kachasị elu bụ Jihad n'ụzọ nke Chineke."

Ọ bụ Chineke kachasị mara.