څوک چې غواړي د الله لپاره عبادت وکړي، باید د هغه په اړه د نبي صلى الله عليه وسلم سنت زده کړي؛ ترڅو عمل یې د سنت سره مطابقت ولري، رسول الله صلى الله عليه وسلم خلک د خپلې پیروۍ او لارښوونو ته رابلل: مالک بن الحويرث رضي الله عنه روايت کوي: رسول الله صلى الله عليه وسلم وفرمايل:«داسې لمونځ وکړئ لکه څنګه چې تاسو ما وینئ چې زه لمونځ کوم».[۵] بخاري، په شمېره (۶۰۰۸) کې روایت کړی.
جابر رضي الله عنه روايت کوي او وایي:"ما نبي صلى الله عليه وسلم د حج پر ورځ ولید چې له خپل څاروي د پاسه یې جمرات ویشتل او ویل یې: زما د مناسكو پیروي وكړئ، ځكه ممكن د دې حج پرته زه بیا حج ونه کړم".[۶] مسلم، په شمېره (۱۲۹۷) کې روایت کړی.
***
درېیم: د عمرې فضیلت
عمره دو فضیلتونه لري:
عام او خاص
عام فضیلت:
له ابو هریره رضي الله عنه څخه روایت دی وایي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:«یوه عمره تر بلې عمرې پورې د دواړو تر منځ د ګناهونو كفاره ده، او مقبول حج ته جزا بې له جنت نه نشته».[۷] بخاري، په شمېره (۱۷۷۳)، او مسلم، په شمېره (۱۳۴۹) کې روایت کړی.
او خاص فضیلت په رمضان کې: د ابن عباس رضي الله عنهما څخه روايت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:«د رمضان په مياشت کې یوه عمره زما سره د یو حج په برابر ده»یعني: زما سره د یوې حج په برابر ده، لکه څرنګه چې په بل روایت کې راغلي دي.
***
د عمرې طریقه
لومړی: د میقاتونو احکام
میقاتونه: هغه ځایونه دي چې نبي صلى الله عليه وسلم د حج او عمرې لپاره د احرام تړلو لپاره ټاکلي دي.
څوک چې د حج یا عمرې په نیت د دې میقاتونو له یوې څخه تېرېږي، نو باید له هغه ځایه احرام وتړي، او روا نه ده چې له هغه ځایه پرته له احرام څخه تېر شي.
څوک چې له دې میقاتونو څخه مکې ته نږدې وي: د هغه میقات د هغه خپل ځای دی؛ نو د حج او عمرې لپاره له هماغه ځای څخه احرام کوي.
د مکې اوسېدونکي او هغه څوک چې له مکې څخه احرام کوي: د حج لپاره له مکې او د عمرې لپاره له حِل (لکه تنعیم) څخه احرام کوي.
که څوک په الوتکه کې وي: هغه وخت احرام تړي لکه چې الوتکه میقات ته ورسېږي، نو میقات ته له رسېدو دمخه د احرام جامې چمتو کوي او اغوندي، کله چې میقات ته ورسېږي، نو سمدلاسه دې احرام وتړي او نیت دې وکړي، او د هغه لپاره دا جواز نلري چې تر هغه وخته پورې یې وځنډوي تر څو چې په هوایی ډګر کې ښکته شي، هغه کولی شي د میقات ته له رسېدو دمخه د تلبیه په ویلو سره احتیاطي تدابیر ونیسي، ځکه چې د الوتکې د سرعت له وجې د تلبیه ځای له لاسه ورکولو ویره شتون لري.
دویم: د احرام طریقه او احکام:
څوک چې غواړي احرام وتړي، لاندې احکام ټاکل شوي دي:
غسل: د نارينه او ښځو لپاره سنت ده، حتی حائضې او نفساء لپاره.
خوشبوی لګول: نارینه په سر او ږیره کې خوشبو استعمالولی شي، او د احرام څخه وروسته د خشوبویي اثر پاتېکېدل زیان نلري.
خو د ښځو لپاره د خوشبویي استعمالول جواز نلري؛ ترڅو نامحرم نارینه یې بوی نه کړي.
د احرام جامې اغوستل، چې هغه د نارینه و لپاره لنګ او څادر دي، سنت دا ده چې سپینې پاکې وی او یا نوي وي. او ښځه دې د احرام لپاره هر هغه څه واغوندي چې زړه یې غواړي، خو چې زینت او تبرج په کې نه وي، او همدارنګه د نقاب او دستکشو اغوستلو څخه دې ډډه وکړي، او خپل مخ او لاسونه په بل څه پټ کړي.
احرام تړل ورسته له مشروع لمونځ څخه، که هغه د فرض لمونځ وي او یا نفل، او دا واجب نه دی.
او بیا وایي: (لبيك اللهم عمرة).
او که د بل چا لپاره عمره کوي، باید ووایي: (لبيك اللهم عمرة عن فلان).
څوک چې غواړي احرام وتړي، او له کومې ستونزې څخه وېره ولري چې د هغه د حج یا عمرې د بشپړولو مخه به ونیسي، نو هغه باید د احرام د تړلو پر مهال دا شرط وتړي او ووایی: (لبيك اللهم عمرة، وإن حبسني حابس فمحلي حيث حبستني) "ای الله، زه د عمرې لپاره نیت کوم، زما د احرام نه وتلو ځای به هغه وي چې زه پکې بنده پاتی شم"، نو کله چې هغه شرط وکړي او یو څه پېښ شي چې هغه د خپل مراسم بشپړولو څخه منع کوي، نو هغه له احرام څخه وځي او هغه باندې هېڅ شی نشته.
"بیا به تلبیه (لبیک اللهم لبیک، لبیک لا شريك لك لبیک، إن الحمد والنعمة لك والملك لا شريك لك) [4] ډېر تکراروي، سړی باید په تلبیه کې خپل غږ لوړ کړي، او ښځه هم همداسې؛ په دې شرط چې نامحرم سړي نه وي. د احرام کوونکي لپاره مناسب ده چې تلبیه ډیره تکرار کړي، په ځانګړې توګه کله چې حالات او وخت بدلون مومي، لکه د لوړې ځای ته ختل، یا ټیټې سیمې ته ښکته کېدل، یا د شپې او ورځې په راتلو سره.د انسان د "لَبَّیْک" ویلو معنی دا ده چې اې زما ربه زه ستا بلنې ته بیا بیا ځواب ورکووم، دا د بندګۍ اطاعت او د الله په حکم باندې د تسلیمېدو څرګندونه ده.
"إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكُ":
-"الحمد" (ستاینه): دا د ستاینې وړ کس په کمال، مینې او درناوي سره بیانول دي، که دا تکرار شي، نو ستاینه بلل کېږي.
"النعمة" (نعمت): دا هغه څه دي چې الله پاک خپلو بندګانو ته د مطلوبو شیانو د ترلاسه کولو او د ناخوښ شویو شیانو د له منځه وړلو په برخه کې ورکوي. "الملك" (بادشاهي): ټول ملکیت یواځې د الله تعالی لپاره دی. هغه یوازینی مالک، خالق او تدبیر کوونکی دی. "لا شريك لك" (ستا هېڅ شریک نشته):
دا جمله ټاکي چې الله تعالی ته هېڅ ډول شریک نشته. نه په ذات کې، نه په صفاتو کې، او نه په ملک، خلقت، یا عبادت کې. ټول کمال يواځې د هغه ذات ځانګړتیا ده.
د شیخ ابن عثیمین رحمه الله فتاوی او رسائل، ټوک ۲۲، مخ ۹۶ (لنډیز شوی).
په عمره کې د احرام تړلو له وخته د طواف تر پیل پورې تلبیه ویل جواز لري.
محرم باید محتاط وي چې د احرام په هېڅ ډول ممنوعاتو کې ښکېل نه شي تر هغه چې له خپل احرام څخه تحلل حاصل کړي.
درېیم: د طواف طریقه
کله چې محرم مسجد حرام ته ننوځي، نو د هغه لپاره سپارښتنه کېږي چې خپله ښي پښه مخکې کړي او جومات ته د ننوتلو دعا ووایی. یو له هغو معتبرو روایتو څخه چې پدې اړه روایت شوي دي دا دي چې ووایی: «اللهم افتح لي أبواب رحمتك»، «اې الله! زما لپاره د خپل د رحمت دروازې خلاصې کړه». دا دعا هر جومات ته د ننوتلو پر مهال ویل کېږي، او یوازې په حرم شریف پورې محدوده نه ده.
بیا به حجر اسود ته لاړ شي او په خپل ښي لاس سره دې حجر الاسود لمس او ښکل کړي، که هغه ونه شي کولی چې ښکل یې کړي، نو په خپل لاس سره دې لمس کړي، او خپل لاس دې ښکل کړي، که هغه ونه شي کولی چې په خپل لاس سره یې لمس کړي، هغه دې په هغه څه سره چې ورسره وي لمس کړي، لکه (امسا) او یا ورته شی، او بیا دې ښکل کړي، که دا هم نشو کیدلی حجر الاسود ته دې مخامخ ودرېږي او خپل لاس سره دې ورته اشاره وکړي، خو نه دې یې ښکلوي، او غوره دا ده چې رش دې نه جوړوي چې خلکو ته هم تکلیف رسوي او ځان ته هم.
کله چې حجر الاسود لمسوي یا ورته اشاره کوي، هغه باید ووايي: "الله اکبر".
بیا دې ښي اړخ ته لاړ شي او کعبه دې خپل چپ اړخ ته پرېږدي، او کله چې یمانی رکن ته ورسېږي، هغه دې لمس کړي پرته له ښکلولو څخه، که دا ورته ممکنه نه وي، نو هغه دې ټېلې نه کوي، او اشاره دې هم ورته نه کوي.
د حجر الاسود او رکن یمانی ترمنځ دې ووايي: (رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ). (زموږ ربه! مونږ ته په دنیا کې ښېګڼه (نیکمرغي، سلامتي، رزق) او په آخرت کې هم ښېګڼه (جنت، رحمت) راکړه، او مونږ د دوزخ له عذاب څخه وژغوره).
هر کله چې د حجر الاسود څخه تېرېږي، نو په خپل لاس دې ورته اشاره وکړي او ودې وایي: (الله اکبر).
او د خپل طواف په پاتې موده کې دې هغه ذکر او دعا او د قرآن تلاوت دې وکړي چې خوښوه یې وي.
سنت دا دی چې یوازې په لومړیو دریو ګردشونو کې په چټکۍ سره قدم وهل په لنډو ګامونو سره قدم ووهل شي، د پاتې څلورو ګردشونو کې چټک قدم وهل نشته، مګر د معمول په څیر قدم وهل دي.
کله چې یې طواف بشپړ کړ، مقام ابراهیم خوا ته دې لاړ شي او ودې وایي:(د ابراهیم علیه السلام له مقام (او درېدلو ځای) څخه د لمانځه ځای جوړ کړئ).[البقرة: ۱۲۵]بیا که امکان ولري، دوه رکعته لمونځ به د مقام تر شا وکړي، که نه نو په جومات (مسجد حرام) کې یې په هر ځای کې کولی شي، په لومړي رکعت کې به له فاتحې وروسته ووایي:سورت[الكافرون: ۱]په دویم رکعت کې به له فاتحې وروسته ووایي:سورت[الإخلاص: ۱]
څلورم: د سعې طریقه
نو کله چې طواف او دوه رکعته لمونځ پای ته ورسوي، نو هغه مسعی ته ځي، کله چې صفا ته نږدې شو، دغه آیت دې تلاوت کړي:(یقینًا صفا او مروه د الله له نښو څخه دي).[البقرة: ۱۵۸].بیا دې ووايي: "أبدأ بما بدأ الله به"،
«زه په هغه څه پیل کوم چې الله هغه باندې پیل کړی دی».«أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللهُ بِهِ» [۱۲].
«له هغه څه څخه پیل کوم چې الله په هغو پیل کړی دی».[۱۲] مسلم، په شمېره (۱۲۱۸) کې روایت کړی.
بیا دې صفا ته وخیژي تر دې چې کعبه ووینې او یا دې د کعبې طرف ته ځان برابر کړي او د الله تعالی وحدانیت او تکبیر دې ووایي، او ودې وایي: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير، لا إله إلا الله وحده، أنجز وعده، ونصر عبده، وهزم الأحزاب وحده»،
«له الله پرته بل معبود نشته، او الله تر ټولو لوی دی، له الله پرته بل معبود نشته، چې یوازې دی او هېڅ شریک نه لري، پاچاهي د هغه ده او ستاینه هغه لره ده، او هغه په هرڅه قادر دی، نشته بل معبود مګر یوازې یو الله، هغه خپله ژمنه پوره کړه، او د خپل بنده مرسته یې وکړه، او هغه یوازې احزابو ته ماتې ورکړه»، دغه ذکر دې درې ځله تکرار کړي، او د دې ترمنځ دې دعا وکړي.«لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ»، ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ. قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ [۱۳].
«هیڅ معبود نشته مګر یوازې الله، هغه لره هېڅ شریک نشته، د ده لپاره بادشاهي ده او د ده لپاره ټوله ستاینه ده، او هغه په هر شي باندې قادر دی. هیڅ معبود نشته مګر یوازې الله،خپله وعده یې پوره کړه، د خپل بنده مرسته یې وکړه، او یوازې یې د دښمنانو ډلې ته ماته ورکړه»، بیا یې د دې په منځ کې دعا وکړه. دا دعا به یې درې ځله ویله.[۱۳] مسلم، په شمېره: (۱۲۱۸) کې روایت کړی.
د شیخ عبدالعزیز بن باز رحمه الله له خوا چمتو شوی کوچنی کتاب "صفة العمرة" د عمرې مراسم په روښانه او اسانه ډول تشریح کوي. تر څو د مسلمان لپاره په عاجزۍ او اسانتیا سره د خپلو مراسمو په ادا کولو کې د عملي لارښود په توګه کار وکړي، سربیره پر دې پکې د هرې مرحلې لپاره مسنونه دعاګانې او اذکار هم راوړل شوي دي.
د عمرې طریقه، عملي او لنډه تشریح عمره څنګه کوې؟ آسان ښوونیز کلیپ دا ویډیو د عمرې مناسک (طریقه) په ترتیب سره له احرام څخه تر تحلل (حلالېدو) پورې په ساده او واضح ډول تشریح کوي، ویډیو وګورئ او زده کړئ چې څنګه خپله عمره په اسانۍ او بشپړه توګه ادا کړئ. څوک چې د عمرې اراده لري پرې واجب دي چې له خپل ټاکلي ميقات څخه احرام وتړي. میقاتونه: هغه ځایونه دي چې نبي صلى الله عليه وسلم ټاکلي دي. ترڅو د حج یا عمرې نیت کوونکی له هغه ځایه احرام وتړي. څوک چې له دې میقاتونو څخه د حج او یا عمرې په نیت تېریږي نو له نوموړي مېقات څخه پرې احرام واجب دی، او ورته روا نه دي چې له احرام پرته ترې تېر شي. څوک چې له دې…