كورتییهك ل دۆر چاوانییا كرنا عومرێ و ئهحكامێن وێ سوپاسی بۆ خودایێ هه‌می جیهانان بن، صه‌لات و سه‌لام ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ مه موحه‌ممه‌دی بن و ل سه‌ر مالبات و صه‌حابییێن وی هه‌مییان بن.
ئه‌ڤه نامه‌یه‌كا كورته ل دۆر چاوانییا كرنا عومرێ و ئه‌حكام و ئادابێن وێ، تێدا مه ڕژدی ل سه‌ر ڕوهنكرنا پترییا وی تشتێ عومره‌كار پێدڤی دبیتێ كرییه.
دوعا ژ خودێ دكه‌ین ئه‌و ڤی كارێ مه تایبه‌ت بۆ خۆ حسێب كه‌ت و بكه‌ته جهێ مفای بۆ هه‌می موسلمانان.
لژنا زانستی یا جڤاتا خزمهتكرنا بابهتێن ئیسلامی ب زمانان
ئێك: مه‌رجێن وه‌رگرتن و قه‌بویلبوونا عیباده‌تی خودێ وی عیباده‌تێ ئه‌م دكه‌ین ژ مه قه‌بویل ناكه‌ت هه‌تا دوو مه‌رج تێدا نه‌بن:
دوو: حوكمێ فێربوون و زانینا چاوانییا كرنا عومرێ و ئهحكامێن وێ پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ بڤێت عیباده‌تێ خودێ بكه‌ت؛ خۆ فێری ڕێبازا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بكه‌ت و بزانیت كا وی ئه‌ڤ عیباده‌ته چاوا كرییه، دا ئه‌ڤ كارێ وی ل دویڤ سوننه‌تێ بیت، و ب ڕاستی پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن خه‌لك ل سه‌ر دویكه‌ڤتنا خۆ هانددا و به‌رێ وان ددا هندێ ئه‌و د كرنا عیباده‌تیدا ل دویڤ ڕێكا وی بچن، فه‌رمووده‌یه‌ك ل دۆر ڤی بابه‌تی ژ مالكێ كوڕێ حوه‌یریسی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه: پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆت: «صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي»، ئانكو: ((نڤێژێ وه‌سا بكه‌ن وه‌كی هه‌وه ئه‌ز دیتیم من نڤێژ دكر)) [5].
و ژ جابری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه: «رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ وَيَقُولُ: لِتَأْخُذُوا مَنَاسِكَكُمْ، فَإِنِّي لَا أَدْرِي لَعَلِّي لَا أَحُجُّ بَعْدَ حَجَّتِي هَذِهِ». ئانكو: ((من پێغه‌مبه‌ر صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن دیت ل ڕۆژا ئێكێ یا جه‌ژنا قوربانێ ل سەر حێشترا خۆ به‌رێن خۆ دهاڤێژتن (ڕه‌جما شه‌یتانی دكر) و دگۆت: (ئه‌ز له‌وا یێ ڤی كاری دكه‌م) دا هوین عیباده‌ت و مه‌ناسكێن خۆ (یێن حه‌جێ) بۆ خۆ ژ من وه‌ربگرن، چونكی ئه‌ز نزانم به‌لكی پشتی ڤێ حه‌جێ ئه‌ز چ حه‌جێن دی نه‌كه‌م)) [6]
سێ: قه‌در و بها و خێرا كرنا عومرێ عومرێ دوو قه‌در و بها و خێر هه‌نه: گشتی و تایبه‌ت
ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه: پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆت: «الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا، وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةَ»، ئانكو: ((عومره بۆ عومرێ كه‌فاره‌ته و گونه‌هێن د ناڤبه‌را خۆدا ژێ دبه‌ت، و حه‌جا دروست و بێ خه‌له‌تی ژ به‌حه‌شتێ زێده‌تر چ خه‌لاتێن دی نینن)). [7].
یێ تایبه‌ت ژی یێ د هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێدا: ژ عه‌بدولڵاهێ كوڕێ عه‌باسی (خودێ ژ هه‌ردووكان ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆت: «عُمْرَةٌ فِي رَمَضَانَ تَقْضِي حَجَّةً مَعِي»[10].
ئانكو: ((عومره‌ك د هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێدا، ب (خێرا) حه‌جه‌كێیه د گه‌ل من)).
میقات: ئه‌و جهن یێن پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ده‌ستنیشانكرین، دا ئه‌و كه‌سێ حه‌زا ئه‌نجامدانا حه‌جێ یان عومرێ هه‌بیت، ئیحرامێن خۆ لێ گرێبده‌ت.
ڤێجا هه‌ر كه‌سێ د ئێك ژ ڤان جهانڕا ده‌ڕباز ببیت و مه‌ره‌ما ئه‌نجامدانا حه‌جێ یان عومرێ هه‌بیت: پێدڤییه ئه‌و ل وی جهی ئنیەتێ بینیت، و چێنابیت ئه‌و بێی ئنیەت ژ وی جهی ده‌ڕباز بیت.
به‌لێ هه‌ر كه‌سێ پترێ نێزیكی مه‌كه‌هێ بیت ژ ڤان میقاتان: هنگی میقاتێ وی ئه‌و جهه یێ ئه‌و لێ و دێ ل وی جهی ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت و ئینه‌تا خۆ بۆ كرنا حه‌جێ یان عومرێ ئینیت.
به‌لێ خه‌لكێ مه‌كه‌هێ ب خۆ و هه‌ر كه‌سێ بڤێت ل وێرێ ئیحرامان گرێبده‌ت: ئه‌ڤه بۆ حه‌جێ دێ هه‌ر ل مه‌كه‌هێ ئیحرامێن خۆ گرێده‌ن، به‌لێ بۆ عومرێ: دێ ده‌ركه‌ڤنه جهه‌كێ ژ ده‌رڤه‌ی حه‌ره‌مێ و ل وێرێ دێ ئیحرامێن خۆ گرێده‌ن، وه‌كی ته‌نعیمێ و جهێن وه‌كی وێ.
و هه‌ر كه‌سێ د فڕۆكێدا بیت: ئه‌ڤێ هه‌نێ هه‌ر گاڤا گه‌هشته ڕاستا میقاتی؛ دێ ئنیەتا خۆ ئینیت، ڤێجا به‌ری ئه‌و بگه‌هیته میقاتی دێ خۆ ئاماده كه‌ت و جلكێن خۆ یێن ئیحرامان كه‌ته به‌ر خۆ، هه‌ر گاڤا گه‌هشته ڕاستا میقاتی؛ دێ د گاڤێدا ئنیه‌تا خۆ ئینیت و چێنابیت ئه‌و ڤێ ئنیه‌تێ گیرۆ بكه‌ت هه‌تا فرۆكا وی دادده‌ت، ئه‌و دشێت ژی یه‌ده‌کێ خۆ وه‌رگریت و هه‌ما به‌ری فرۆكه بگه‌هیته ڕاستا میقاتی ته‌لبیه‌یان لێبده‌ت؛ دا ترسا ژ ده‌ستچوونا جهێ لێدانا ته‌لبیه‌یان ل سه‌ر وی نه‌بیت، چونكی فرۆكه بله‌ز دچیت.
دوو: شێواز و چاوانییا ئنیەتێ و ئهحكامێن وێ: ئه‌و كه‌سێ مه‌ره‌ما گرێدانا ئینانا ئنیەتێ هەبیت؛ ئه‌ڤ تشته بۆ هاتینه دانان و دروستكرن:
1. سه‌رشویشتن، ئه‌ڤه ژی سوننه‌ته‌كا پشتڕاستكری و (تەئکید) لێکرییە بۆ زه‌لام و ژنان، بگره خۆ بۆ وان ژنێن د زڤڕۆكا هه‌یڤانه و چلكێن زارۆكبوونێ ژی دابن.
2. خۆشترین بێهنخۆشییێن ل ده‌ڤ وی هه‌بن ژ زه‌یتا عودێ یان یێن دی دێ ل سه‌رێ خۆ و ڕیهێن خۆ كه‌ت، و چ ئاریشه تێدا نینه پشتی گرێدانا ئیحرامان ژی بێهنا وێ هه‌ر بهێت، به‌لێ بۆ ژنێ؛ چێنابیت ئه‌و گۆلاڤه‌كێ ل خۆ بكه‌ت كو بێهن ژێ بهێت، دا كو زه‌لامێن بیانی بێهن نه‌كه‌نێ.
3. لبه‌ركرنا جلكێن ئیحرامان كو قه‌دا بنی و قه‌دا سه‌رینه ژ قوماشی، سوننه‌ته ئه‌ڤ هه‌ردوو قه‌دێن قوماشی د سپی و پاقژ یان نوی بن، ژن ژی هه‌ر جلكه‌كێ وێ بڤێت كو یێ ڕویس و سه‌رنجڕاكێش نه‌بیت دێ بۆ خۆ كه‌ته ئیحرام، ب تنێ دێ خۆ ژ كرنا نیقابێ و ده‌ستگۆركان دویرئێخیت و دێ ڕویێ خۆ و هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ب تشته‌كێ دی ڤه‌شێریت.
4. سوننه‌ته پشتی نڤێژێ ئنیەت بهێتە ئینان ، چ ئه‌ڤ نڤێژه نڤێژه‌كا فه‌ڕز بیت یان سوننه‌ت بیت.
پاشی دێ بێژیت: (لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ عُمرَة) و ئه‌گه‌ر دێ عومرێ ژ پێش كه‌سه‌كێ دیڤه كه‌ت، هنگی دێ بێژیت: (لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ عُمرَةً عَن فُلان). ل جهێ پەیڤا (فلان) دێ ناڤێ وی بێژیت.
و ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ مه‌ره‌ما گرێدانا ئیحرامان هه‌ی ترسا ڕێگره‌كی ل سه‌ر هه‌بیت كو نه‌شێت ژ به‌ر وی ڕێگری عیباده‌تێن خۆ یێن گرێدای عومرێ ته‌مام بكه‌ت، ل ڤی ده‌می پێدڤییه ئه‌و ل ده‌مێ گرێدانا ئیحرامان بكه‌ته مه‌رج و بێژیت: (لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ عُمرَةً، وَإِنْ حَبَسَنِي حَابِسٌ فَمَحِلِّي حَيثُ حَبَسْتَنِي)، هه‌ر گاڤا وی ئه‌ڤ مه‌رجه دانا و پشتی هنگی تشته‌ك هاته د رێكا ویدا و بوو ڕێگر ژ ته‌مامكرنا عیباده‌تێن گرێدایی عومرێ؛ هنگی دێ ژ ئیحرامان ده‌ركه‌ڤیت و خۆ تشته‌ك (فیدیه و كه‌فاره‌ت) ل سه‌ر وی نینه.
پاشی دێ گه‌له‌ك ته‌لبیه‌یان لێده‌ت و دێ بێژیت: (لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لا شَرِيكَ لَكَ)[11]، زه‌لام دێ ده‌نگێ خۆ پێ بلند كه‌ت ، ژن ژی هه‌روه‌سا ئه‌گه‌ر ل ده‌ڤ چ زه‌لامێن بیانی نه‌بیت، دیسان پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ ئیحرام ل به‌ر گه‌له‌ك ته‌لبیه‌یان لێبده‌ت، نه‌خاسمه ل ده‌مێ ڕه‌وش و ده‌م دهێنه گوهاڕتن، وه‌كی بۆ نموونه ده‌مێ ب سه‌ر جهه‌كێ بلند دكه‌ڤن یان ل جهه‌كی دهێنه خوار یان شه‌ڤ ب سه‌ردا دهێت یان لێ دبیته ڕۆژ.
لێدانا ته‌لبیه‌یان بۆ عومرێ ژ ده‌مێ گرێدانا ئیحرامان ده‌ستپێدكه‌ت هه‌تا وی ده‌مێ ده‌ست ب طه‌وافێ (زڤڕینا ل دۆر كه‌عبێ) دكه‌ت.
پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ ئیحرام ل به‌ر یێ هشیاری كه‌ڤتنا د ناڤ تشته‌ك ژ وان كاراندا بیت یێن حه‌رامه ئه‌و كه‌سێ ئیحرام ل به‌ر ئه‌نجام بده‌ت هه‌تا ژ بن ئیحرامان ده‌ردكه‌ڤیت.
سێ: چاوانییا كرنا طه‌وافێ ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ ئیحرام ل به‌ر چوو د مزگه‌فتا حه‌رامڤه، سوننه‌ته كو ب پێیێ خۆ يێ راستێ بچيته ژوور و دوعايا چوونا ژوور بۆ مزگه‌فتێ بێژيت. و ئێك ژ دروستترین دوعايێن ل دۆر ڤی بابه‌تی هاتين ئه‌وه كو بێژيت: "اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ" (خودایێ من، ده‌رگه‌هێن دلوڤانيا خۆ بۆ من ڤه‌كه). ئه‌ڤ دوعايه ل ده‌مێ چوونێ بۆ هه‌ر مزگه‌فته‌كێ دهێته گۆتن، و نه ب تنێ يا تايبه‌ته ب مزگه‌فتا حه‌رامڤه.
و ئه‌گه‌ر ڤيا ده‌ست ب طه‌وافێ بكه‌ت، دڤێت ته‌لبيێ (لبيك اللهم لبيك...) ڕاوه‌ستينيت و (اضطباع)ـێ بكه‌ت. و (اضطباع) ئه‌ڤه‌یه كو نیڤه‌كا قه‌دا سه‌ری یا قوماشی (الرداء) بێخيته بن بنكه‌فشێ خۆ یێ ڕاستێڤه و هه‌ردوو سه‌رێن وى ل سه‌ر ملێ خۆ يێ چه‌پێ بدانێت. ده‌مێ ژ طه‌وافێ ب دویماهى هات، جاره‌كا دی دێ قه‌دا سه‌ری یا قۆماشی زڤڕينيته سه‌ر ڕه‌وشا وى يا به‌رى طه‌وافێ؛ چونكى (اضطباع) ب تنێ د طه‌وافێدا دهێته كرن.
پاشى دێ به‌ره‌ڤ به‌رێ ڕه‌ش (الحجر الأسود) چیت و دێ ده‌ستێ خۆ يێ راستێ ل به‌رى ده‌ت و دێ ماچى كه‌ت. ئه‌گه‌ر ماچيكرنا وى بۆ ب ساناهى نه‌بوو، ب تنێ دێ ده‌ستێ خۆ لێ ده‌ت و پاشی دێ ده‌ستێ خۆ ماچى كه‌ت. ئه‌گه‌ر ده‌ستلێدانا وى ژی بۆ وى ب ساناهى نه‌بوو؛ دێ ب تشته‌كێ د گه‌ل وی وه‌كى گۆپالى و تشتێن وه‌كی وی ده‌ستى لێ ده‌ت و وى تشتى ماچى كه‌ت، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه ژی بۆ ب ساناهى نه‌بوو، هنگی دێ ل هه‌مبه‌ری به‌رى راوه‌ستيت و دێ ب ده‌ستێ خۆ ئاماژه‌یێ بۆ كه‌ت و ده‌ستێ خۆ ماچى ناكه‌ت. يا باشتر ئه‌وه كو قه‌ره‌بالغییێ چێنه‌كه‌ت، داكو نه ئێش و ئازارێ بگه‌هينيته خه‌لكى و نه ئەو بخۆ ژی ژبه‌ر وان تووشى ئێش و ئازارێ ببيت.
و ده‌مێ ده‌ستێ خۆ دكه‌ته به‌رێ ڕه‌ش یان ئاماژه‌یێ بۆ دكه‌ت دێ بێژیت: (اللهُ أَكْبَرُ).
پاشی دێ قەستا لایێ ڕاستێ کەت و دێ کەعبێ دانیتە ڕەخێ خۆ یێ چەپێ و دێ ڕێکا خۆ گریت و دەست ب طەوافێ کەت، ڤێجا ئەگەر گەهشتە ڕوکنێ یەمانی؛ دێ دەستێ خۆ لێدەت بێی کو ماچی بکەت، بەلێ ئەگەر نەشیا دەستێ خۆ لێدەت و ئەڤە بۆ وی ب ساناهی نەکەڤت؛ هنگی نابیت ئەو قەرەباڵغییێ ل دەڤ وێ دروست بکەت و ئاماژەیێ ژی بۆ ناکەت.
د ناڤبەرا ڕوکنێ یەمانی و بەرێ ڕەشدا دێ بێژیت: (رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ). ئانکو: (خودایێ من تۆ ل دونیایێ و ئاخرەتێ باشییێ بدە مە و مە ژ عەزابا ئاگرێ جەهنەمێ ب پارێزە).
و هه‌ر جاره‌كا د به‌ر به‌رێ ڕه‌شڕا ده‌ڕباز بیت، دێ ب ده‌ستێ خۆ ئاماژه‌یێ بۆ كه‌ت و دێ بێژیت: (اللهُ أَكْبَرُ).
د بەردەوامییا طەوافا خۆدا هەر تشتەکێ وی بڤێت دێ بۆ خۆ کەت ژ زکرێ خودێ و دوعا و خواندنا قورئانێ.
سوننه‌ته د هه‌ر سێ گه‌ڕێن ده‌ستپێكێ یێن طه‌وافێدا (الرمل)ـێ بكه‌ت، و (الرمل): ئه‌ڤه‌یه مرۆڤ له‌زێ دچوونا خۆدا بكه‌ت، به‌لێ پێنگاڤێن مرۆڤی نێزیكی ئێك بن، به‌لێ هه‌ر چار گه‌رێن دویڤ واندا مرۆڤ ڤێ له‌زێ د چوونێدا ناكه‌ت، به‌لكی هه‌ما وه‌كی هه‌رجار دێ ب ڕێڤه‌چوونه‌كا ئاسایی چیت.
چار: چاوانییا کرنا سەعییێ (چوونا د ناڤبەرا صەفا و مەروەیێدا). پاشی دێ ب سه‌ر صه‌فایێ كه‌ڤیت هه‌تا كه‌عبێ یان لایێ وێ دبینیت و دێ به‌رێ خۆ ده‌تێ و دێ خودێ ب ئێك دانیت و ته‌كبیره‌كێ لێده‌ت (بێژیت: الله أكبر) و پاشی دێ بێژیت: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ»، ئانكو: ((ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن، ئه‌و ئێكێ ب تنێیه و وی چ شریك و هه‌ڤال نینن، مولك و ده‌ستهه‌لات هه‌می یێن وینه، سوپاسی ژی هه‌می بۆ وینه و ئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كی یێ خۆدان شیانه، ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن، ئه‌و ئێكێ ب تنێیه، وی سۆز و په‌یاما خۆ بجھ ئینا و عه‌بدێ خۆ ب سه‌ر ئێخست و وی ب تنێ كۆم و ده‌سته‌ك هه‌می شكاندن))، پاشێ دێ د ناڤبه‌را ڤێدا دوعاكه‌ت و دێ سێ جاران ڤێ گۆتنێ دووباره كه‌ت [13].
پاشی دێ ژ صه‌فایێ هێته خوار و ب ڕێڤه‌چوون به‌ره‌ڤ مه‌روه‌یێڤه چیت، هه‌ر گاڤا گه‌هشته ئالا و نیشانێ كه‌سك؛ دێ ڕێڤه‌چوونا خۆ بله‌ز لێ كه‌ت و ده‌مێ دگه‌هیته ئالایێ كه‌سك یێ دووێ؛ جاره‌كا دی دێ ڕێڤه‌چوونا خۆ ئاسایی لێكه‌ت، ئه‌ڤ ڕێڤه‌چوونا بله‌ز بۆ ژنان چێنابیت و ئه‌و هه‌ر دێ ئاسایی ب ڕێڤه‌چن.
گاڤا گه‌هشته مه‌روه‌یێ؛ دێ هه‌ر وێ چه‌ندێ كه‌ت یا وی د صه‌فایێدا كری (گۆشا ژماره 2).
پاشی دێ ژ مه‌روه‌یێ هێته خوار و ب ڕێڤه‌چوون به‌ره‌ڤ صه‌فایێڤه چیت، هه‌ر گاڤا گه‌هشته ئالا و نیشانێ كه‌سك؛ دێ ڕێڤه‌چوونا خۆ بله‌ز لێ كه‌ت و ده‌مێ دگه‌هیته ئالایێ كه‌سك یێ دووێ؛ جاره‌كا دی دێ ڕێڤه‌چوونا خۆ ئاسایی لێكه‌ت.
ڤێجا ئاها هۆسا هه‌تا حه‌ڤت گه‌ڕان ته‌مام دكه‌ت، چوونا وی ژ صه‌فایێ بۆ مه‌روه‌یێ گه‌ڕه‌كه و زڤڕینا وی ژ مه‌روه‌یێ بۆ صه‌فایێ ژی گه‌ڕه‌كا دییه (نه‌كو چوون و هاتن ب گه‌ڕه‌كێ بهێته حسابكرن).
د ڤێ چوونا خۆ د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا هه‌ر تشته‌كێ وی بڤێت دێ بێژیت ژ زكرێ خودێ و دوعا و خواندنا قورئانێ.
پێنج: شێوازێ تڕاشین و كورتكرنا پرچێ: ئه‌گه‌ر عومره‌كاری طه‌واف (زڤڕینا ل دۆر كه‌عبێ) و سه‌عی (چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا) ب دویماهیك ئینان، پێدڤییه ئه‌و پرچا سه‌رێ خۆ بتڕاشیت و سفر بکەت یان هنده‌كێ ژێڤه‌كه‌ت و كورت بكه‌ت ئه‌گه‌ر زه‌لام بیت، به‌لێ سوننه‌ته تڕاشین یان كورتكرن سه‌ری هه‌مییێ ب خۆڤه بگریت.
تڕاشین سفرکرن باشتر و بخێرتره ژ كورتكرنێ، ب تنێ هنگی نه‌بیت ئه‌گه‌ر ده‌مێ حه‌جێ یێ نێزیك بیت وه‌سا كو ئه‌گه‌ر بتڕاشیت؛ هند ده‌م نه‌مابیت جاره‌كا دی پرچا وی بهێت، ل ڤی ده‌می باشتره ئه‌و پرچا خۆ كورت بكه‌ت و نه‌تڕاشیت.
هندیكه ژنه؛ ئه‌و دێ هندی سه‌رێ تبله‌كێ ژ سەرێ پرچا خۆ ڤه‌كه‌ت.
ئه‌و تشتێن چێنابیت ده‌مێ مرۆڤ د ئیحراماندا بیت ئه‌نجام بده‌ت: ئه‌و تشتێن چێنابیت ده‌مێ مرۆڤ د ئیحراماندا بیت ئه‌نجام بده‌ت ئه‌ڤه‌نه:
1. تڕاشین یان كورتكرن یان هه‌لكێشانا موی، خۆ ئه‌گه‌ر چ جهێ له‌شی بیت.
2. كورتكرنا نینۆكان هه‌مییان یان هنده‌كان ژ پێیان یان ده‌ستان.
3. داپۆشینا سه‌رى ب تشته‌كێ پێڤه نوسیایى، وه‌كى: کولاڤی ، جه‌مه‌دانی و شاشکێ، و دانانا قه‌دا سه‌ری یا قوماشی ل سه‌ر سه‌رێ خۆ، يان دانانا ده‌ستماله‌كێ، يان به‌ته‌نيیه‌كێ، يان كارتۆنه‌كێ، يان هه‌ر تشته‌كێ دى يێ مه‌ره‌م پێ داپۆشین بیت. ئه‌ڤه يا تايبه‌ته ب زه‌لامانڤه نه كو ژنان.
4. لبه‌ركرنا جلكێن ئاسايى يێن دروى كو ل دویڤ قه‌بارێ ئەندامێن له‌شى هاتينه چێكرن ب شێوازێ خۆ يێ ئاسايى، وه‌كى: جلکێن کەرکری، شه‌روال، قه‌ميس، گۆره، و ده‌ستگۆرك. ئه‌ڤه ژی يا تايبه‌ته ب زه‌لامانڤه نه كو ژنان. به‌لێ سه‌باره‌ت ژنێ، ئه‌و ژ ڤان تشتێن ل خوارێ دهێته پاشڤه‌برن:
أ. لبه‌ركرنا نيقابێ يان بورقعى يان هه‌ر پێچه‌یه‌كا دى كو وه‌كی نيقابێ بيت، و پێدڤییه ل سه‌ر وێ ئه‌و ڕويێ خۆ ل به‌رامبه‌ر زه‌لامێن بيانى (نه مه‌حره‌م) ب وى قوماشێ ئاسايى يێ ناڤچاڤان دادپۆشيت؛ ڤه‌شێریت و داپوشیت ، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ قۆماشه ب ناڤچاڤێن وێ كه‌ڤت ژی چ تێدا نینه،. و نه یا دروسته ئه‌و تشته‌كێ وه‌كى پێچه‌یا (عِصابة) – يان تشته‌كێ دى - بدانیته سه‌ر سه‌رێ خۆ ب مه‌ره‌ما هندێ كو ئه‌و قۆماشێ دانایه سه‌ر ناڤچاڤێن خۆ ب ڕويێ وێ نه‌كه‌ڤيت؛ ژ به‌ر نه‌بوونا چ به‌ڵگه‌یێن شه‌رعى ل سه‌ر دروستییا ڤێ چه‌ندێ.
ب. لبه‌ركرنا ده‌ستگۆركان بۆ هه‌ردوو ده‌ستان، و دڤێت ئه‌و ل ده‌ڤ زه‌لامێن بیانی ده‌ستێن خۆ بدانیته بن عه‌بایێ خۆ و ب ڤی ڕه‌نگی ڤه‌شێریت.
5. مرۆڤ بێهنخۆشییه‌كێ ل له‌شێ خۆ بكه‌ت یان ئیحرامێن خۆ بكه‌ت.
6. كوشتنا نێچیرا هشكاتی یان نێچیركرنا وی خۆ ئه‌گه‌ر مرۆڤ نه‌كوژیت ژی.
7. خواستنا ژنێ، چ بۆ مرۆڤی ب خۆ بیت یان بۆ ئێكێ دی بیت.
9. ڕێخۆشكه‌رێن چوونا نڤینێ بێی كو مرۆڤ بچیته نڤینێ، وه‌كی ماچیكرنێ و ده‌ستكرنا ب شه‌هوه‌ت.
10. چوونا نڤینێ و جووتبوون.
كورتییا وان كارێن د عومرێدا دهێنه كرن: 3. لبه‌رخۆكرنا جلكێن ئیحرامان.
4. ئیحرام، كو ئه‌و ژی ئینانا ئنیه‌تێیه بۆ چوونا د ناڤ ڤی عیباده‌تیدا.
5. ته‌لبیه لێدان (گۆتنا: لبیك اللهم لبیك).
7. كرنا دوو ڕكاعه‌تان ل پشت مه‌قامێ ئیبراهیمی.
8.هاتن و چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا.
9. تڕاشین یان كورتكرنا پرچێ. خودێ زاناتره و صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ مه موحه‌ممه‌دی بن.
