فهتوایێن حهج و عومرێ و سهرهدانێ
ئه‌ڤ فه‌توایه ژ كۆما فهتوایێن لژنا هه‌میشه‌ی یا شاهنشینا عه‌ره‌بستانا سعودی هاتینه، د گه‌ل كورتكرنا پرسیارا، كورتكرنه‌كا وه‌سا كو د گه‌ل جهی ب گونجیت. ئێك: فهتوایێن گشتی پرسیار: ئه‌رێ دروسته بابێ من عومره‌یه‌كێ ب پاره‌یه‌كی بكه‌ت كو یێن ژ بانكێ قه‌ر كرین؟ به‌رسڤ: پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ دڤێت حه‌جێ یان عومرێ بۆ خۆ یان بۆ كه‌سه‌كێ دی بكه‌ت؛ ئه‌و بۆ حهج و عومرا خۆ پاره‌یه‌كێ پاقژ و حه‌لال هه‌لبژێریت؛ چونكی خودێ یێ پاقژه و ب تنێ تشتێ پاقژ وه‌ردگریت.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
فهتوایێن حهج و عومرێ و سهرهدانێ
كو عومره‌كار گه‌له‌ك پێدڤی دبنێ [1]
ئه‌ڤ فه‌توایه ژ كۆما فهتوایێن لژنا هه‌میشه‌ی یا شاهنشینا عه‌ره‌بستانا سعودی هاتینه، د گه‌ل كورتكرنا پرسیارا، كورتكرنه‌كا وه‌سا كو د گه‌ل جهی ب گونجیت.
لژنا زانستی یا جڤاتا خزمهتكرنا بابهتێن ئیسلامی ب زمانان
ئێك: فهتوایێن گشتی
پرسیار: ئه‌رێ دروسته بابێ من عومره‌یه‌كێ ب پاره‌یه‌كی بكه‌ت كو یێن ژ بانكێ قه‌ر كرین؟
به‌رسڤ: پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ دڤێت حه‌جێ یان عومرێ بۆ خۆ یان بۆ كه‌سه‌كێ دی بكه‌ت؛ ئه‌و بۆ حهج و عومرا خۆ پاره‌یه‌كێ پاقژ و حه‌لال هه‌لبژێریت؛ چونكی خودێ یێ پاقژه و ب تنێ تشتێ پاقژ وه‌ردگریت.
به‌لێ قه‌ركرن ژ بانكێ و ژ بلی وێ؛ ئه‌گه‌ر فایده ل سه‌ر بیت یا دروست نینه؛ ژ به‌ر كو ڕیبایه و ب ڕاستی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن نه‌فره‌ت ل وی كه‌سی كرینه یێ ڕیبایێ دخۆت و وه‌كیلێ وێ و نڤیسه‌رێ وێ و هه‌ردوو شاهدێن وێ كرینه و گۆتییه: ((ئه‌و هه‌می وه‌كی ئێكن))، دیسان خوارنا حه‌رام ئه‌گه‌ره‌كه بۆ ڕه‌دكرن و قه‌بویل نه‌بوونا دوعایێ و وه‌رنه‌گرتنا عیباده‌ت و كریاران، به‌لێ ئه‌گه‌ر بێی فایده بیت، چ گوننه‌هـ نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 353)
پرسیار: ئه‌رێ ڕاسته كو هه‌ر كه‌سێ چل ڕۆژان ژ مه‌كه‌هێ دویركه‌ڤیت؛ پێدڤیییه عومره‌كێ بكه‌ت، ئه‌گه‌ر چه‌ندین جاران ژی عومره كربیت؟
به‌رسڤ: عومره ب تنێ ئێك جار د ژیانێدا ل سه‌ر كه‌سێ ب ئاقل و بالغ و خودان شیان فه‌ڕزه و یا زێده‌تر ژ ئێك جارێ سوننه‌ته، دیسان عومره هه‌می ده‌مان دروسته و ده‌مه‌كێ دیار كری نینه بۆ وێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 20)
پرسیار: ئه‌رێ دروسته كو عومره د هه‌ر ده‌مه‌كی ژ سالێدا بهێته كرن؟
به‌رسڤ: ئه‌نجامدانا عومرێ د هه‌می ڕۆژێن سالێدا دروسته، هه‌تا د هه‌یڤێن حه‌جێ ژیدا، و ئه‌گه‌ر د هه‌یڤێن حه‌جێدا ئه‌نجامدا و پشتی وێ د هه‌مان سالدا حهج كر، ئه‌ڤه وی كه‌سی (ته‌مه‌توع) كر (جۆره‌كێ حه‌جكرنێیه) و ئه‌گه‌ر د گه‌ل حه‌جا خۆ ئه‌نجامدا، ئه‌ڤه وی كه‌سی (قیران) كر (جۆره‌كێ حه‌جكرنێیه) و پێدڤییه هه‌ر كه‌سێ جۆرێ (ته‌مه‌توع) و (قیرانێ) بكه‌ت؛ ئه‌و هه‌دییه‌كێ (حه‌یوانه‌كی) ڤه‌كوژیت كو دروست بیت بۆ قوربانێ بهێته ڤه‌كوشتن، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر ژ ئاكنجییێن مزگه‌فتا حه‌رام (مه‌كه‌هێ) نه‌بیت، به‌لێ ئه‌گه‌ر حه‌جی د هه‌یڤا (ذي الحجة)ـدا پشتی ڕۆژێن ته‌شریقێ عومره‌یا خۆ ئه‌نجامدا، هنگی عومره‌یا وی هه‌ر یا دروسته و چ هه‌دی ل سه‌ر نینن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 316)
پرسیار: ئه‌رێ دروسته مرۆڤ عومرێ بكه‌ت به‌ری حه‌جا فه‌ڕز ئه‌نجام بدەت؟
به‌رسڤ: به‌لێ، دروسته مرۆڤ عومرێ به‌ری حه‌جێ بكه‌ت؛ ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و صه‌حابییێن وی عومره كر به‌ری كو حه‌جا فه‌ڕز بكه‌ن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 318)
پرسیار: حوكمێ دووباره‌كرنا عومرێ د سالێدا چییه؟
به‌رسڤ: بۆچوونا دروست ئه‌ڤه‌یه كو دووباره‌كرنا عومرێ د سالێدا چه‌ندین جاران كاره‌كێ دروسته؛ ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا، وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةُ«، ئانكو: ((عومره بۆ عومرێ؛ كه‌فاره‌تا گونه‌هێن د ناڤبه‌را وان دایه و حه‌جا قه‌بویلكری چ خه‌لات نینن ژ بلی به‌حه‌شتێ)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا فه‌رموودێ ئێكده‌نگ بووینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 334)
***
پرسیار: هنده‌ك كه‌س دهێنه حه‌جێ و پشتی ژ عومرا (ته‌مه‌توع)ـێ ب دویماهیك دهێن؛ حه‌ز دكه‌ن عومره‌كێ بۆ ئێك ژ ده‌یبابێن خۆ بكه‌ن، ئه‌رێ دێ چاوا كه‌ن؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ ئنيه‌تا عومرێ ئينا ب جورێ (ته‌مه‌توع)، هنگی پشتی ئه‌و ژ عومرێ ب دویماهیك دهێت؛ یا باشتر ئه‌ڤه‌یه ئه‌و ل مه‌كه‌هێ بمینیت هه‌تا ده‌مێ حه‌جێ دهێت و پاشی ئنيه‌تا حه‌جێ بينيت و به‌ری حه‌جێ عومرێ دووباره نه‌كه‌ت. پاشی ئه‌گه‌ر ژ حه‌جێ ب دویماهیك هات؛ چ تێدا نینه و دروسته پشتی وێ عومره‌كا دی ژ ته‌نعیمێ یان ژ جهه‌كێ دی یێ ده‌رڤه‌ی سنوورێ حه‌ره‌مێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر عومره‌كا دی بۆ بابێ خۆ یێ وه‌غه‌ركری یان بۆ دایكا خۆ یا وه‌غه‌ركری یان بۆ كه‌سێن بێشیان ژ به‌ر پیراتییێ یان نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌بوونێ بۆ نه‌بیت یان كه‌سێن دی یێن ب ڤی ڕه‌نگی بن ئه‌نجامدا؛ هنگی چ ل سه‌ر وی نینه و عومرا وی یا دروسته، ژ به‌ر گشتیبوونا گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا، وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةُ«، ئانكو: ((عومره بۆ عومرێ؛ كه‌فاره‌تا گونه‌هێن د ناڤبه‌را وان دایه و حه‌جا قه‌بویلكری چ خه‌لات نینن ژ بلی به‌حه‌شتێ)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا فه‌رموودێ ئێكده‌نگ بووینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 117)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه كو پتر ژ عومره‌كێ دكه‌ت؟ و بۆ هه‌ر عومره‌كێ دچیته ته‌نعیمێ بۆ گرێدانا ئیحرامان ژ وێرێ؟
به‌رسڤ: دووباره‌كرنا عومرێ بۆ وی كه‌سێ دهێته مه‌كه‌هێ د ده‌مه‌كێ كورتدا؛ نه ژ ڕێبازا پێغه‌مبه‌رێ خودێیه صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و نه صه‌حابییێن وی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) ئه‌ڤ كاره كریه. ئه‌گه‌ر ئه‌و یا باشتر با؛ ئه‌و دا به‌ری مه كه‌ن، له‌وا یا دروست و شه‌رعی بۆ وی كه‌سێ دهێته مه‌كه‌هێ و عیباده‌تێ خۆ بجهـدئینیت ئه‌ڤه‌یه كو ئه‌و گه‌له‌ك طه‌وافان (زڤڕینا ل دۆر كه‌عبێ حه‌فت جاران) بكه‌ت ب ڕه‌نگه‌كێ تایبه‌ت، زێده‌باری خواندنا قورئانێ و نڤێژ و خێر و صه‌ده‌قه و عیباده‌تێن دی ب گشتی. به‌لێ ئه‌گه‌ر عومره‌كا دی بۆ خۆ یان بۆ كه‌سه‌كێ دی كر كو عومره بۆ دروست بيت، وه‌كی مری و یێ بێشیان ژ به‌ر پیراتییێ یان نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤیا چاره‌بوونێ بۆ نه‌بیت؛ هنگی چ تێدا نینه، ئه‌گه‌ر ڤی كارێ وی زه‌حمه‌تی ل سه‌ر وی و ل سه‌ر خه‌لكی نه‌بیت وه‌كی ده‌مێن قه‌ره‌بالغێ، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا، وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةُ«، ئانكو: ((عومره بۆ عومرێ؛ كه‌فاره‌تا گونه‌هێن د ناڤبه‌را وان دایه و حه‌جا قه‌بویلكری چ خه‌لات نینن ژ بلی به‌حه‌شتێ)). و ژ به‌ر وێ چه‌ندێ یا ژ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بنه‌جھبووی كو وی فه‌رمان ل عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) كر كو ژ ته‌نعیمێ عومرێ بكه‌ت پشتی ژ حهج و عومرا خۆ ب دویماهیك هاتی و ژ بن ئیحرامان ده‌ركه‌ڤتی، ئه‌ڤه ژی ده‌مێ وێ ده‌ستویری ژێ خواستى.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 355)
***
دوو: فهتوایێن گرێدایی میقاتان (جهێن گرێدانا ئیحرامان)
پرسیار: ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كی بڤێت حهج یان عومرێ بكه‌ت و ئينانا ئنيه‌تێ د فڕۆكێدا ل سه‌ر وی گران بیت و دیسان جهێ میقاتی ژی نه‌زانیت؛ ئه‌رێ دشێت ئنيه‌تێ پاشبێخیت هه‌تا دگه‌هیته جه‌دده یان نه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر مرۆڤی بڤێت حهج و عومرێ بكه‌ت و ئه‌و د فڕۆكێدا بیت؛ دشێت ل مالا خۆ سه‌رێ خۆ بشووت و ئه‌گه‌ر بڤێت دشێت هه‌ر ل مال قه‌دا بنی و یا سه‌ری ژ ئیحرامێن خۆ بكه‌ته به‌ر خۆ و ده‌مێ تشته‌كێ كێم بۆ گه‌هشتنا میقاتی ما؛ هنگی ئنیه‌تا خۆ بۆ كرنا حه‌جێ یان عومرێ بینیت، و چ زه‌حمه‌تی د ڤێ چه‌ندێدا نینه، و ئه‌گه‌ر جهێ میقاتی نه‌زانیت، دێ پرسیارا كاپتنێ فڕۆكێ، یان ئێك ژ هاریكارێن وی، یان ئێك ژ خزمه‌تكاران، یان ڕێڤینگه‌كێ جهێ باوه‌رێ و خودان شاڕه‌زایی كه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 153)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ وی كه‌سێ بڤێت عومرێ بكه‌ت و ب فڕۆكێ گه‌شتێ دكه‌ت دروسته كو ب تنێ ته‌لبییا عومرێ بێژیت بێی كو ئیحرامێن خۆ بكه‌ته به‌ر خۆ، ژ به‌ر كو وی دڤێت به‌ری ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت؛ هنده‌ك كاران ل باژێرێ جه‌دده بجهـبینیت و پشتی ژ كارێ خۆ ب دویماهیك دهێت؛ ل جه‌دده ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت و بچیت بۆ ئه‌نجامدانا عومرێ، ئه‌رێ ئه‌ڤه یا دروسته یان پێدڤییه چ بكه‌ت؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ ده‌ست ب گه‌شتێ كر و ئنیه‌تا وی كرنا عیباده‌ته‌ك بیت ژ حه‌جێ یان عومرێ؛ چێنابیت ئه‌و بێی گرێدانا ئیحرامان و ئینانا ئنیه‌تێ بۆ كرنا وی تشتێ وی كرییه دلێ خۆ ژ میقاتی ده‌رباز بیت، ئه‌ڤ ئیحرامێن دكه‌ته به‌ر خۆ ژی پێدڤییه چ دوریار تێدا نه‌بیت و دڤێت خۆ ژ وان تشتان دویر بێخیت یێن ل سه‌ر وی كه‌سێ د بن ئیحرماندا د حه‌رامن.
ب ڤێ چه‌ندێ دیار دبیت كو: ئه‌و تشتێ ته د پرسیارا ناڤبریدا گۆتی بۆ ته دروست نینه بكه‌ی؛ ژ به‌ر كو ئه‌و دژى حوكمێ شه‌رعییه، به‌لێ چ ڕێگری نینه كو بێ ئیحرام بچیته جه‌دده بۆ بجهـئینانا پێدڤییێن خۆ، پاشی بزڤڕیته‌ڤه بۆ ده‌ڤ میقاتێ خۆ و ژ وێرێ ئیحرامێن خۆ بۆ حه‌جا خۆ یان عومرا خۆ گرێده‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 81)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته حه‌جی یان عومره‌كه‌ر ل ئه‌بیار عه‌لی (بیرێن عه‌لی) كو یا ل مه‌دینا پیرۆز ئنيه‌تا خۆ بينيت، هه‌ر چه‌نده ئه‌و یێ ل فڕۆكه‌خانا جه‌دده هاتییه خوار، به‌لێ د گه‌شتا خۆدا ده‌ستپێكێ دهێته مه‌دینێ و پاشی ژ ئه‌بیار عه‌لی ئنيه‌تا خۆ دئينيت؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر حه‌جی ل فڕۆكه‌خانا جه‌دده هاته خوار و وی دڤێت به‌ری حه‌جێ ژ جه‌دده بچیته مه‌دینێ، ل ڤێرێ ئه‌گه‌ر وی سه‌ره‌دانا خۆ بۆ مه‌دینێ ب دویماهیك ئینا و پاشی ڤیا بزڤڕیته مه‌كه‌هێ بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ یان عومرێ، هنگی دێ ژ میقاتێن خه‌لكێ مه‌دینێ (ذي الحليفة) كو دبێژنێ: (ئه‌بیار عه‌لی) ئنيه‌تێ ئينيت، ژ به‌ر كو حوكمێ وی وه‌كی حوكمێ خه‌لكێ مه‌دینێیه، ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ده‌رباره‌ی میقاتان: »هُنَّ لَهُنَّ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ أَوِ الْعُمْرَةَ«، ئانكو: ((ئه‌ڤ (میقاته) بۆ وان كه‌سانه (یێن خه‌لكێ وان جهـان بن) و بۆ هه‌ر كه‌سێ د وان جهانڕا ده‌رباز دبیت ژ بلی خه‌لكێ وێ، ئه‌وێن ئنیه‌تا حه‌جێ یان عومرێ هه‌بیت)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا فه‌رموودێ ئێكده‌نگ بووینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 94)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كی ل ڕۆژا ئه‌ینییێ ژ هه‌ر هه‌یڤه‌كێ بیت عومره‌ك كر، پاشی ڤیا بچیته ده‌ڤه‌ره‌كا دی و پشتی دوو یان سێ ڕۆژان بزڤڕیته مه‌كه‌هێ و ڤیا عومرا دوویێ بكه‌ت، ئه‌رێ دروسته كو عومرێ بكه‌ت بێی كو ئیحرامان بكه‌ته به‌ر خۆ؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ بڤێت عومرێ بكه‌ت، پێدڤییه ژ وێ میقاتی ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت یێ د ڕێكا خۆدا بۆ مه‌كه‌هێ تێڕا ده‌رباز دبیت و بۆ وی دروست نینه كو بێ ئیحرام ژ وی میقاتی ده‌رباز ببیت، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ئه‌ڤ میقاته دیار كرینه بۆ گرێدانا ئیحرامان ژ وان جهان بۆ كه‌سێ ئنیه‌تا حه‌جێ یان عومرێ هه‌بیت، چ ئه‌ڤ كه‌سه بۆ جارا ئێكێ بیت یان بۆ عومرا دوویێ بیت یان پتر. به‌لێ ئه‌وێ د ناڤ میقاتاندا بیت، ئه‌و ژ وی جهی ئیحرامێن خۆ گرێدده‌ت یێ ئنیه‌تا عومرێ لێ ئینای، ژ بلی هندێ كو ل مه‌كه‌هێ بیت؛ ل ڤی ده‌می پێدڤییه بچیته ده‌رڤه‌ی سنوورێ حه‌ره‌مێ بۆ گرێدانا ئیحرامێن عومرێ، وه‌كی عائیشا (خودێ ژێ ڕازی بیت) ب فه‌رمانا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ئه‌ڤ چه‌نده كری.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 354)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ پشتی بۆ خۆ عومره‌ك كری؛ عومره‌كێ بۆ بابێ خۆ ژی بكه‌ت و عومرا بابێ خۆ ژ جهێ گرێدانا ئیحرامان ل مه‌كه‌هێ (ته‌نعیمێ) دووباره بكه‌ت؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ته عومره‌ك بۆ خۆ كر، پاشی تۆ ژ بن ئیحرامان ده‌ركه‌ڤتی و ته ڤیا عومره‌كێ بۆ بابێ خۆ بكه‌ی ئه‌گه‌ر مری بیت یان بێشیان ببیت؛ هنگی دێ چییه ده‌رڤه‌ی سنوورێ حه‌ره‌مێ وه‌كی ته‌نعیمێ و ژ وێرێ دێ ئنيه‌تا عومرێ ئينى و ل سه‌ر ته پێدڤی نینه بچییه میقاتان.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 135)
***
سێ: فهتوایێن گرێدانا ئیحرامان و قه‌ده‌غه‌كرییێن وێ
پرسیار: ئه‌گه‌ر ئێكی ئیحرامێن خۆ بۆ كرنا عومرێ یان حه‌جێ كرنه به‌ر خۆ و پاشی ئه‌ڤ عومره یان حه‌جه هه‌لوه‌شاند، ئه‌رێ چ ل سه‌ر وی پێدڤییه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ب تنێ قه‌دا بنی و یا سه‌ری ژ ئیحرامێن خۆ كربنه به‌ر خۆ و هێشتا ئنیه‌تا ده‌ستپێكرنا حه‌جێ یان عومرێ نه‌ئینابیت و بۆ كرنا وێ ته‌لبیه لێنه‌دابن؛ هنگی ئه‌و یێ سه‌رپشكه د ناڤبه‌را دوو هه‌لبژارتناندا: ئه‌گه‌ر بڤێت دێ ده‌ست ب حهج یان عومرا خۆ كه‌ت و ئه‌گه‌ر بڤێت دێ هێلیت و ناكه‌ت و چ گونههـ ل سه‌ر وی نینه، ئه‌گه‌ر به‌ری هنگی حهج و عومرا ئیسلامێ ئه‌نجامدابیت.
به‌لێ ئه‌گه‌ر ئنیه‌تا ده‌ستپێكرنا حه‌جێ یان عومرێ ئینابیت؛ هنگی بۆ وی یا دروست نینه ب هه‌لوه‌شینیت و لێڤه ببیت، به‌لكی پێدڤییه ل سه‌ر وی كو ئه‌وا وی ئیحرام بۆ گرێداین (چ حهج بیت یان عومره) ل دویڤ وێ یا شهریعهتی گۆتی ته‌مام بكه‌ت، ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: ((وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ))، ئانكو: ((و حهج و عومرێ بۆ خودێ ته‌مام بكه‌ن)).
ب ڤێ چه‌ندێ بۆ ته دیار دبیت: كو ئه‌گه‌ر مرۆڤێ موسلمان ب ئینانا ئنیه‌تێ چوو د ناڤ حه‌جێ یان عومره‌كێدا و بڕیارا ده‌ستپێكرنا وێ دا؛ هنگی بۆ وی نینه لێڤه ببیت و وێ ڕه‌د بكه‌ت، به‌لكی پێدڤییه ئه‌وا ده‌ست پێكری ته‌مام بكه‌ت، ژ به‌ر وێ ئایه‌تا پیرۆز یا به‌ری نوكه د گه‌ل مه بوری، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر وی مه‌رج دانابیت و ئه‌و ئاسته‌نگا ئه‌و ژێ ترسیای په‌یدابوو، وی ده‌می دشێت ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤیت، ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بۆ زیباعه‌یا كچا زوبه‌يری ده‌مێ گۆتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، من دڤێت بچمه حه‌جێ و ئه‌ز یا نه‌ساخم، وی گۆت: »حُجِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي«، ئانكو: ((حه‌جێ بكه و مه‌رجی بدانه كو جهێ من یێ ده‌ركه‌ڤتنا ژ بن ئیحرامان ئه‌و جهه یێ تۆ من لێ ڕادگری)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا فه‌رموودێ ئێكده‌نگ بووینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 166)
***
پرسیار: ژنه‌كێ ئنيه‌تا عومرێ ئينا، پاشی كه‌ڤته د زڤڕۆكا هه‌یڤانه (حه‌یزێ)ـدا، له‌وا طه‌واف (زڤڕینا ل دۆر كه‌عبێ) و سه‌عی (چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا) نه‌كرن و زڤڕی مالا خۆ و ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤت، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر وێ هه‌یه؟ و ئه‌گه‌ر ئه‌و ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌رنه‌كه‌ڤتبيت؛ تشته‌ك ل سه‌ر وێ هه‌بوو؟
به‌رسڤ: هه‌ر ژنه‌كا ئنيه‌تا عومرێ بينيت و پاشی بكه‌ڤیته د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا و به‌ری طه‌وافێ و سه‌عییێ بكه‌ت ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤیت؛ ل ڤێرێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ ژنه یا نه‌زان بیت ب حوكمێ وێ و هه‌ڤژینێ وێ نه‌چووبیته نڤینا وێ و د گه‌ل وێ جووت نه‌ببیت؛ پێدڤییه ئه‌و پشتی ب دویماهیك هاتنا زڤڕۆكا خۆ یا هه‌یڤانه عومرا خۆ ته‌مام بكه‌ت، پاشی سه‌رێ خۆ بشووت هه‌روه‌كی چاوا سه‌رێ خۆ بۆ جه‌نابه‌تێ دشووت، پاشی طه‌وافێ و سه‌عییێ بكه‌ت و پشتی پرچا خۆ كورت دكه‌ت (ب ته‌مه‌ت تبله‌كێ) دێ ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤیت و چ ل سه‌ر وێ نینه.
به‌لێ ئه‌گه‌ر جووتبوون په‌یدابوو؛ عومرا وێ دێ به‌تال بیت و پێدڤییه ل سه‌ر وێ ئه‌و عومرا خۆ ته‌مام بكه‌ت و طه‌واف و سه‌عی و كورتكرنا پرچێ هه‌مییان بكه‌ت، پاشی پێدڤییه ئه‌و جاره‌كا دی عومرا خۆ بكه‌ته‌ڤه و عومره‌كێ ژ پێش وێڤه بكه‌ت ل وی میقاتی یێ جارا ئێكێ ئنيه‌ت لێ ئيناى و خوینه‌ك (سه‌رژێكرنا حه‌یوانه‌كی) دكه‌ڤیته سه‌ر، ڤێجا چ میهه‌ك بیت كو ژییێ وێ شه‌ش هه‌یڤ بن یان پتر، یان ژی بزنه‌ك بیت كو ژییێ وێ ساله‌ك بیت یان پتر، ئه‌ڤ حه‌یوانه ژی ل مه‌كه‌هێ بهێته سه‌رژێكرن و ل سه‌ر هه‌ژارێن وێ بهێته به‌لاڤكرن.
به‌لێ ئه‌گه‌ر هێشتا ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌رنه‌كه‌ڤتبیت؛ هنگی پێدڤییه ئه‌و عومرا خۆ ته‌مام بكه‌ت و طه‌واف و سه‌عییێ بكه‌ت و ب كورتكرنا هنده‌كێ ژ پرچا سه‌رێ خۆ دێ ژ عومرا خۆ ده‌ركه‌ڤیت و عومرا وێ ب زڤڕۆكا هه‌یڤانه به‌تال نابیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 323)
***
پرسیار: ئه‌رێ بكارئینانا سابوونا بێهنخۆ‌ش بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا بیت دروسته؟
به‌رسڤ: بكارئینانا بێهنخۆشییێ بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا بیت یا دروست نینه، چ زه‌لام بیت یان ژن و ژ ڤێ چه‌ندێ ژی بكارئینانا سابوونا بێهنخۆ‌شه و هه‌ر كه‌سێ ب مه‌ره‌م و ب زانین ده‌ستێ خۆ كره بێهنخۆشییێ، هنگی دێ فیدیه كه‌ڤیته سه‌ر وی و هه‌ر كه‌سێ ب حوكمێ وێ یێ نه‌زان بیت یان ژبیركربیت؛ چ تشت ل سه‌ر وی نینه، ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: ))رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا((، ئانكو: ((خودایێ مه، تۆ ل مه نه‌گره ئه‌گه‌ر مه ژبیركر یان مه شاشی كر)). و ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »رُفِعَ عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأُ وَالنِّسْيَانُ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ«، ئانكو: ((شاشی و ژبیركرن و ئه‌وا ب زۆڕی و كۆته‌كی پێ هاتییه كرن ل سه‌ر ئوممه‌تا من هاتییه ڕاكرن)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 137)
***
پرسیار: به‌ری بچمه د حه‌ره‌مێڤه؛ ئه‌ز چوومه جهێ تاره‌تێ (WC) و من ب ژبیركرن و سه‌هوابوونڤه پیچه‌كا ئیحرامێن خۆ دانا سه‌ر سه‌رێ خۆ، پاشی بیرا من هات و من ڕاكر. پرسیار ئه‌ڤه‌یه: ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر من هه‌یه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ د بن ئیحراماندا تشته‌ك ژ قه‌ده‌غه‌كرییێن گرێدانا ئیحرامان ب ژبیركرنڤه‌كر، پێدڤییه ل سه‌ر وی ده‌مێ بیرا وی هات؛ ئێكسه‌ر ده‌ست ژێ به‌رده‌ت و وی تشتی بهێلیت و هنگی چ گونههـ و كه‌فاره‌ت ل سه‌ر نینن، ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: ))رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا((، ئانكو: ((خودایێ مه، تۆ ل مه نه‌گره ئه‌گه‌ر مه ژبیركر یان مه شاشی كر)). خودێ گۆت: ((من ئه‌ڤ چه‌نده كر))، وه‌كی ئه‌ڤه ب دروستی ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بنه‌جھبووی و ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن هاتییه ڤه‌گوهاستن كو وی گۆتییه: »عُفِيَ عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأُ وَالنِّسْيَانُ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ«، ئانكو: ((شاشی و ژبیركرن و ئه‌وا ب زۆڕی و كۆته‌كی پێ هاتییه كرن ل سه‌ر ئوممه‌تا من هاتینه بورین و لێ ناهێنه گرتن)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 149)
***
پرسیار: من و هه‌ڤژینا خۆ و خويشكا خۆ عومره‌ك د ڕه‌مه‌زانێدا كر، به‌لێ وان ب فه‌رمانا من د ده‌مێ عومرێدا ده‌ستگۆرك کرنە ده‌ستێ خۆ، ئه‌ڤه ژی ژ نه‌زانینا ب حوكمێ وێ بوو، ئه‌رێ پێدڤییه ئه‌م چ بكه‌ین؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ئه‌و ژنا د ئیحراماندا ب نه‌زانینڤه ده‌ستگۆركان بكه‌ته ده‌ستێن خۆ؛ هنگی چ ل سه‌ر وێ نینه، به‌لێ ئه‌گه‌ر د ده‌مێ ئیحراماندا حوكمێ وێ زانی؛ پێدڤییه ئێكسه‌ر ده‌ستگۆركان ژ ده‌ستێن خۆ بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 156)
***
پرسیار: من و هه‌ڤژینا خۆ ئنيه‌تا عومرێ ئينا و پشتی ئیحرامان؛ هه‌ڤژینا من خوینا زڤڕۆكا هه‌یڤانه دیت و ژێ هات، و ژ نه‌زانینا من ب حوكمی، ئه‌ز ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤتم و من ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ كرن و ئه‌م نه‌چووینه مه‌كه‌هێ. پاشی د ڕه‌مه‌زانا ئه‌ڤ ساله‌دا من و هه‌ڤژینا خۆ - ب فه‌زلێ خودێ - عومره‌ك كر. هیڤی دكه‌م حوكمێ شه‌رعی دیار بكه‌ن و كا نوكه پێدڤییه ئه‌ز چ بكه‌م؟
به‌رسڤ: یا پێدڤی ل سه‌ر هه‌وه ئه‌نجامدانا عومرێ بوو، نه هه‌لوه‌شاندنا وێ، ژ به‌ر كو ڕه‌دكرنا هه‌وه بۆ ئنیه‌تا عومرێ و لبه‌رخۆ‌كرنا جلكێن ئاسایی چ ژ ڕاستییێ ناگوهۆڕیت؛ چونكی ئنيه‌ت یا مای و هه‌لنه‌وه‌شیایه، له‌وا عومرا هه‌وه یا دوویێ به‌رده‌وامییا عومرا هه‌وه یا ئێكێ دهێته هژمارتن و ئه‌گه‌ر د ڤی ده‌میدا به‌ری ئه‌نجامدانا هه‌وه یا عومرێ جووتبوون ژ لایێ هه‌وه‌ڤه چێببیت؛ هنگی پێدڤییه ل سه‌ر هه‌وه كو عومره‌كا دی بكه‌ن، وه‌ك قه‌زاكرن بۆ وێ عومرا ب جووتبوونێ به‌تال بووی، ئه‌ڤه ژی دێ ژ وی میقاتی بیت یێ هه‌وه ئنيه‌تا عومرا ئێكێ لێ ئيناى، دیسان فیدیه‌ك ژی ل سه‌ر هه‌وه پێدڤی دبیت كو په‌زه‌كه بۆ هه‌ر ئێك ژ هه‌وه، ل مه‌كه‌هێ بهێته سه‌رژێكرن و ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ بهێته به‌لاڤكرن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 384)
***
پرسیار: حوكمێ لبه‌رخۆ‌كرنا كه‌مه‌رێ قاویشێ (هه‌مه‌یان) چییه ئه‌گه‌ر ژ چه‌رمی بیت، به‌لێ دروار تێدا بیت، ئانكو: ب مه‌كینێ هاتییه دروین، هه‌روه‌سا پێلاڤێن دروار تێدا؟
به‌رسڤ: بۆ وی كه‌سێ ئنيه‌تا حه‌جێ یان عومرێ دئينيت دروسته قاویشا پشتێ و پێلاڤان بكه‌ته به‌ر خۆ، خۆ ئه‌گه‌ر ب مه‌كینێ ژی هاتبنه دورین.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 170)
***
پرسیار: ده‌مێ من ئنيه‌تا خۆ ل ئه‌بیار عه‌لی ئيناى و ئه‌م ب ڕێ كه‌ڤتین بۆ مه‌كه‌هێ، ب ڕێكێڤه من خۆ وه‌ستاند و تایه‌كا دژوار هاته من، له‌وا ئه‌ز نڤستم و من سه‌رێ خۆ نخاڤت و په‌چنت، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر من فه‌ر دبیت؟
به‌رسڤ: فیدیه ل سه‌ر ته پێدڤییه، ئه‌و ژی: ڕۆژیگرتنا سێ ڕۆژانه، یان تێركرنا شه‌ش هه‌ژارانه، یان سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه ل حه‌ره‌مێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 181)
***
پرسیار: حوكمێ ل پێ كرنا گۆره‌یان و ته‌وافكرنێ پێ چییه؟ ئه‌رێ دروار د ناڤ گۆره‌یاندا هه‌یه و ژ وان دهێنه هژمارتن؟
به‌رسڤ: دروست نینه زه‌لام ل ده‌مێ ل بن ئیحرامێن حه‌جێ یان عومرێدا بیت گۆره‌یان بكه‌ته پێ خۆ، به‌لێ ئه‌گه‌ر ژ به‌ر نه‌خۆشییه‌كێ یان تشته‌كێ وه‌كی وێ پێدڤی بوو وان بكه‌ته پێ خۆ؛ هنگی دروسته و فیدیه ل سه‌ر وی پێدڤی دبیت، ئه‌و ژی: ڕۆژیگرتنا سێ ڕۆژانه، یان تێركرنا شه‌ش هه‌ژارانه كو بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كی نیڤ فتره‌يه ژ خورمه‌یان یان تشته‌كێ وه‌كی وێ بیت، یان سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 183)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا بیت دروسته له‌شێ خۆ هه‌مییێ بشووت ب مه‌ره‌ما هینبوونێ ، و بۆچی؟
به‌رسڤ: دروسته موسلمان له‌شێ خۆ هه‌مییێ بشووت ب مه‌ره‌ما هینبوونێ، ئه‌گه‌ر وی گه‌رم بیت و ئه‌ڤه بۆ وی چالاكبوونه‌كه ل سه‌ر ڤی عیباده‌تی، د ده‌مێ سه‌رشویشتنێدا دێ خۆ پارێزیت كو چ تشته‌ك ژ پرچ یان پیستێ وی نه‌وه‌ریت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 184)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ د بن ئیحراماندا ب ترۆمبێلا خۆ ل سه‌ر ئێك ژ داران یان گیایانڕا چوو و پێ لێ نا، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر وی هه‌یه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ژ ده‌رڤه‌ی ئه‌ردێ حه‌ره‌مێ د سه‌رڕا چوو، خۆ تشته‌ك ل سه‌ر وی نینه، ژ بلی دانا بهایێ وی تشتێ وی تێكدای بۆ خودانێ وى ئه‌گه‌ر مولكێ كه‌سه‌كی بیت. به‌لێ ئه‌گه‌ر تشته‌ك ژ دار یان گیایێ حه‌ره‌مێ كو مولكێ كه‌سه‌كی بیت تێكدا؛ ل ڤێرێ ژی دڤێت بهایێ وی تشتی بده‌ته خودانێ وێ و ئه‌گه‌ر مولكێ كه‌سێ نه‌بوو؛ خۆ تشته‌ك ل سه‌ر وی نینه و نابیت ئه‌و ب مه‌ره‌م ڤێ چه‌ندێ بكه‌ت، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن پاشڤه‌برن ژ ڤێ چه‌ندێ كرییه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 185)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ كه‌سێن د بن ئیحراماندا بن ژ زه‌لام و ژنان دروسته كو ئیحرامێن خۆ ب هنده‌ك ئیحرامێن دی بگوهۆڕن، چ د ده‌مێ حه‌جێدا بیت یان عومرێ؟
به‌رسڤ: بۆ وی كه‌سێ بۆ كرنا حه‌جێ یان عومرێ د بن ئیحراماندا بیت دروسته كو ئیحرامێن خۆ ب هنده‌ك ئیحرامێن دی بگوهۆڕیت و چ كارتێكرن بۆ ڤێ گوهۆڕینێ ل سه‌ر ئنيه‌تا وی یا حه‌جێ یان يا عومرێ نابيت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 185)
***
پرسیار: د ده‌مێ دوعاكرنا من و مانا من ب كه‌عبا پیرۆزڤه ل مولته‌زمى؛ من هه‌ست پێكر ده‌ستێ من ب زه‌یته‌كا بێهنخۆ‌ش یا كه‌عبا پیرۆز كه‌ڤت، من ژی له‌ش و پرچ و جلكێن خۆ ب ڤێ بێهنخۆشییێ دوهندان؛ ئه‌رێ حوكمێ ڤێ بێهنخۆ‌شكرنێ ب بێهنا مولته‌زمى یا ب ڕێكه‌فت و بێ مه‌ره‌م ب من كه‌ڤتی چییه؟ پاشی من ده‌ستنڤێژ گرت و ب نێزیكی هه‌می هاته ژێبرن.
به‌رسڤ: به‌ركه‌ڤتنا ده‌ستێ ته ب بێهنخۆ‌شیا ل سه‌ر كه‌عبێ ب ڕێكه‌فت، پاشی ڕابوونا ته ب دوهنكرنا له‌ش و پرچ و جلكێن خۆ ب بێهنخۆشییێ كو ل سه‌ر ته قه‌ده‌غه‌یه، كه‌فاره‌ت تێدا پێدڤی دبیت، ئه‌و ژی: ڕۆژیگرتنا سێ ڕۆژانه، یان تێركرنا شه‌ش هه‌ژارانه كو بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كی نیڤ فتره بیت، یان سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر تۆ ب حوكمێ شه‌رعی یێ نه‌زان بی، یان ته ژبیركر بیت، وی ده‌می چ ل سه‌ر ته نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 186)
***
پرسیار: ژنه‌كێ سێ جاران عومره كر و پێچه دكره به‌ر خۆ و د سه‌ر پێچه‌یێڤه ده‌رسووكه‌كا سڤك دكره به‌ر خۆ، هنده‌ك جاران به‌رددا سه‌ر پێچه‌یێ، هنده‌ك جاران ژی بلند دكر و وێ حوكمێ لبه‌ركرنا پێچه‌یێ نه‌دزانی، ڤێجا پرسیارا من ئه‌ڤه‌یه كا حوكم چییه جه‌نابێ شێخی؟
به‌رسڤ: بۆ وێ ژنا د بن ئیحرامێن حه‌جێ یان عومرێدا دروست نینه كو نیقابێ بكه‌ته به‌ر خۆ، ئانكو پێچه‌یێ ل سه‌ر ڕویێ خۆ داده‌ت. به‌لێ ئه‌گه‌ر زه‌لامێن بیانی ل ده‌ڤ وێ هه‌بن؛ هنگی دێ ده‌رسووكا خۆ ل سه‌ر ڕویێ خۆ به‌رده‌ت، وه‌كی ژنێن پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن د حه‌جا خاتر خواستنێدا كری و ماده‌م ژنا ناڤبری ب نه‌زانین نیقاب كربیته به‌ر خۆ، هنگی چ ل سه‌ر وێ نینه
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 194)
***
چار: فهتوایێن طه‌وافێ
پرسیار: من كریارێن عومرێ هه‌می ئه‌نجامدان و ژ به‌ر نه‌زانینا من ب كریارێن ته‌مام، ده‌مێ من ده‌ست ب طه‌وافێ كری، من ژ به‌رێ ڕه‌ش (الحجر الأسود) ده‌ست پێنه‌كر، به‌لكی من ژ ڕوكنێ یه‌مانی ده‌ستپێكر، ئه‌و ژی ژ نه‌زانینا من ب مه‌رج و واجبان بوو و ب ئانه‌هییا خودێ من كریارێن دی ب دروستی یێن ئه‌نجامداین، هیڤی ژ جه‌نابێ هه‌وه دكه‌ین من ئاگه‌هدار بكه‌ن كا چ ل سه‌ر من پێدڤییه؟
به‌رسڤ: ئه‌وا پرسیاركه‌ری د طه‌وافێدا كری ژ ده‌ستپێكرنا ب ڕوكنێ یه‌مانی؛ ب شاشی و خه‌له‌تی دهێته هژمارتن، ژ به‌ر كو ده‌ستپێكرن ژ به‌رێ ڕه‌شه، به‌لێ ئه‌ڤ شاشییه كارتێكرنێ ل سه‌ر دروستیا طه‌وافا وی ناكه‌ت، ژ به‌ر كو ئه‌و ب زێده‌هییه‌كێ د گه‌ڕا ئێكێدا دهێته هژمارتن و ئه‌و زیانێ ناگه‌هینیت ئه‌گه‌ر گه‌ڕا حه‌فتێ ته‌مام كربیت و ب به‌رێ ڕه‌ش ب دویماهیك ئینابیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 210)
***
پرسیار: ئه‌رێ ده‌رئێخستنا ملێ ڕاستێ (الاضطباع) د طه‌وافێدا سوننه‌ته؟ و چ ل سه‌ر وییه یێ ژبیر بكه‌ت ملێ خۆ یێ ڕاستێ ده‌ربێخیت و ڕویس بكه‌ت؟ و ئه‌رێ ماچیكرنا به‌رێ ڕه‌ش به‌سه ل جهێ گۆتنا: بسم الله والله أكبر؟ و چ ل سه‌ر وییه یێ ڤێ گۆتنێ بهێلیت و ب تنێ ب ماچیكرنا به‌ری به‌س بكه‌ت و ئه‌ڤه ژی ب ژبیركرن بیت نه ب مه‌ره‌م، و ده‌مێ ژ جهێ به‌ری دویر كه‌ڤتی هاته بیرێ و ده‌مێ به‌ره‌ڤ مه‌قامى دچوو ئه‌و گۆت؟
به‌رسڤ: (الاضطباع): ئه‌ڤه‌یه كه‌سێ د بن ئیحراماندا نیڤه‌كا قه‌دا سه‌ری ژ ئیحرامێن خۆ بێخیته بن بنكه‌فشێ خۆ یێ ڕاستێ و هه‌ردوو سه‌رێن وێ ل سه‌ر ملێ خۆ یێ چه‌پێ بدانیت، داكو ملێ وی یێ ڕاستێ و باسكێ وی د دیار بن و ئه‌و سوننه‌ته د طه‌وافا ئێكێدا ده‌مێ دهێته مه‌كه‌هێ و ئه‌و طه‌وافا عومرێیه بۆ جۆرێ (ته‌مەتوع)، یان طه‌وافا هاتنێیه بۆ جۆرێ (قیران) و (مفرد) و هه‌ر كه‌سێ ڤی كاری بهێلیت و نه‌كه‌ت؛ چ ل سه‌ر وی نینه.
و چ ل سه‌ر وی نینه یێ ته‌كبیر و ناڤئینانا خودێ د ده‌ستپێكا طه‌وافێدا بهێلیت؛ ژ به‌ر كو ته‌كبیر و زكر و دوعا د طه‌وافێ و سه‌عییێدا سوننه‌تن و نه واجبن، یا واجب ئه‌وه كو ب ئنیه‌ت طه‌وافێ بكه‌ت و ب ئنیه‌ت سه‌عییێ بكه‌ت، هه‌ر ژ ده‌ستپێكا طه‌وافێ و سه‌عییێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 210)
***
پرسیار: د ده‌مێ طه‌وافێدا ئه‌ز كچا خۆ یا بچویك هه‌لدگرم و حه‌فازه یا ل به‌ر وێ، و من گوهلێ بوویه كو طه‌وافكرن ب ڤی ڕه‌نگی یا دروست نینه، ژ به‌ر كو پترییا جاران میز ب حه‌فازه‌یێڤه دمینیت، له‌وا مه دڤێت جه‌نابێ هه‌وه حوكمێ ڤێ چه‌ندێ بۆ مه بێژیت؟
به‌رسڤ: بۆ طه‌وافكه‌ری دروسته كو زارۆكی هه‌لبگریت، خۆ ئه‌گه‌ر حه‌فازه ژی ل به‌ر بیت، به‌لێ دڤێت چ تشت ژ پیساتییێ نه‌گه‌هشتبنه له‌ش و جلكێن ته‌وافكه‌ری، هه‌روه‌سا نڤێژكرن ژی دروسته.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 236)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا دروسته طه‌وافێ بكه‌ت؟
به‌رسڤ: بۆ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا دروست نینه طه‌وافا بكه‌ت هه‌تا پاقژ دبیت و ژ به‌ر زڤڕۆكا هه‌یڤانه سه‌رێ خۆ دشووت، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بۆ عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) ده‌مێ كه‌ڤتیه د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا: »لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي«، ئانكو: ((طه‌وافێ نه‌كه هه‌تا تۆ پاقژ دبی)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 249)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ ژنێ دروسته كو طه‌واف و سه‌عییێ بكه‌ت و هه‌ڤژینێ وێ یان مه‌حره‌مێ وێ ل هیڤییا وێ بیت هه‌تا ته‌مام دبیت، ب مه‌رجه‌كی د گه‌ل وێ نه‌بیت د طه‌واف و سه‌عییێدا، به‌لكی ل حه‌ره‌مێ ل هیڤییا وێ بیت، هه‌تا ژ عومرا خۆ ته‌مام دبیت؟
به‌رسڤ: هه‌بوونا مه‌حره‌می د گه‌ل ژنێ د ده‌مێ طه‌وافا عومرێ یان حه‌جێدا نه ژ مه‌رجێن دروستییا طه‌وافێنه بۆ وێ، به‌لكی مه‌حره‌م بۆ ژنێ د گه‌شتا بۆ عومرێ یان ژ بلی وێدا مه‌رجه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 353)
***
پرسیار: كه‌سه‌كی طه‌واف ل دۆر كه‌عبێ دكر و ئه‌و د گه‌ڕا پێنجێدا بوو بۆ نموونه، و به‌ری گه‌ڕا پێنجێ ته‌مام بكه‌ت، قامه‌ت بۆ نڤێژێ هاته گرتن و ده‌ست ب كرنا نڤێژێ هاته كرن، له‌وا نڤێژ كر پاشی ڕابوو دا طه‌وافێ ته‌مام بكه‌ت. ئه‌رێ گه‌ڕا پێنجێ یا وی بۆ نڤێژێ بڕی دێ هێته هژمارتن و دێ ژ وی جهی ده‌ستپێكه‌ت یێ لێ ڕاوه‌ستیای، یان دێ گه‌ڕا پێنجێ هێته هه‌لوه‌شاندن و دێ جاره‌كا دی ژ به‌رێ ڕه‌ش ده‌ستپێكه‌ت؟
به‌رسڤ: یا دروست ئه‌وه كو گه‌ڕ (شه‌وط) د ڕه‌وشا هۆسادا ناهێته هه‌لوه‌شاندن، به‌لكی دێ ده‌ست ب ته‌مامكرنا ڤێ گه‌ڕێ كه‌ت ژ وی جهی یێ ژ به‌ر نڤێژا خۆ د گه‌ل پێشنڤێژی بڕی و هێلای.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 230)
***
پرسیار: ئه‌رێ به‌رێ ڕه‌ش ژ ئه‌سمانی هاتییه خوار؟ یان ئه‌و ژی به‌ره‌كێ ئاساییه وه‌كی به‌رێن دی؟
به‌رسڤ: خودایێ مه‌زن به‌رێ ڕه‌ش تایبه‌تمه‌ندكرییه ب وێ چه‌ندێ یا بۆ مه دروستكری كو ئه‌م وی ماچی بكه‌ین و ده‌ستێ خۆ لێده‌ین و وی ڤیایه كو د ڕوكنێ وێ كه‌عبێدا بیت یا ئه‌م د نڤێژێن خۆدا به‌رێ خۆ دده‌ینێ و ماچیكرن و ده‌ستلێدانا وی بۆ طه‌وافكه‌ران دروست كر ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ چه‌نده دشیاندا بیت، به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ چه‌نده یا ب ساناهی نه‌بوو و ب ده‌ست نه‌كه‌ڤت؛ هنگی دێ ب تنێ ئاماژه‌یێ بۆ كه‌ت ل ده‌مێ د هه‌مبه‌ری ویڕا دچیت د گه‌ل ته‌كبیرێ. فه‌رمووده‌یه‌ك هاتییه كو ترمزی و ژ بلی وی ڤه‌گوهاستییه كو ئه‌و به‌ر یێ ژ به‌حه‌شتێ هاتییه خوار، به‌لێ لاوازییه‌ك د سه‌نه‌دا وێدا هه‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 228)
***
پرسیار: ئه‌رێ ماچیكرنا كه‌عبا پیرۆز د كریارێن حه‌جێ یان عومرێدا كاره‌كێ حه‌لاله یان یێ حه‌رامه؟
به‌رسڤ: یا دروست ماچیكرنا به‌رێ ڕه‌شه و بنه‌جھبوویه كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن به‌رێ ڕه‌ش ماچی كرییه و چ جهێن دی ژ كه‌عبا پیرۆز ماچی نه‌كرینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 228)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ ژنێ دروسته به‌ری ماچی بكه‌ت ده‌مێ زه‌لامێن بیانی ل دۆرێن وێ هه‌بن؟
به‌رسڤ: ماچیكرنا به‌رێ ڕه‌ش د طه‌وافێدا سوننه‌ته‌كه ژ سوننه‌تێن طه‌وافێ یێن پشتڕاستكرن لێ هاتییه كرن، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر بێی قه‌ره‌بالغی و ئێشاندنا كه‌سه‌كی ب كریارا ته بهێته كرن، وه‌ك دویڤچوونه‌ك بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن د وێ چه‌ندێدا. به‌لێ ئه‌گه‌ر ب تنێ ب قه‌ره‌بالغی و ئێشاندنێ ئه‌ڤ كاره بهێته كرن؛ وی ده‌می پێدڤییه بهێته هێلان و ب ئاماژه‌كرنا ب ده‌ستی به‌س بكه‌ت، ب تایبه‌تی ژن؛ ژ به‌ر كو ئه‌و عه‌وره‌ته و ژ به‌ر كو قه‌ره‌بالغی دروستكرن بۆ زه‌لامان نه یا دروسته، له‌وا بۆ ژنان ئێكجار یا دروست نینه. هه‌روه‌سا بۆ وێ دروست نینه ده‌مێ ماچیكرن بێی قه‌ره‌بالغی بۆ وێ هه‌بیت؛ ئه‌و ده‌ڤ و چاڤێن خۆ د ده‌مێ ماچیكرنا به‌ریدا دیار بكه‌ت، ژ به‌ر هه‌بوونا كه‌سێن نه‌مه‌حره‌مێن وێ ل دۆرێن وێ د وی جهیدا.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 229)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته حه‌جی یان عومره‌كه‌ر ل ده‌مێ طه‌وافكرنێ بچیته د (حیجرا ئیسماعیلی)ـدا؟
به‌رسڤ: بۆ طه‌وافكه‌رێ كه‌عبێ د حه‌جێ یان عومرێدا یان د طه‌وافكرنا سوننه‌تدا دروست نینه كو ژ حیجرا ئیسماعیلی بچیته د ژوورڤه و خێر ناگه‌هیته وی ئه‌گه‌ر وه‌كر، ژ به‌ر كو طه‌واف ل دۆر كه‌عبێیه و حیجر پشكه‌كه ژ كه‌عبێ، ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: ))وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ((، ئانكو: ((بلا طه‌وافێ ل دۆر مالا كه‌ڤنار بكه‌ن)). و ژ به‌ر ئه‌وا موسلم و ژ بلی وی ڤه‌گوهاستی، ژ عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه: »سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْحِجْرِ، فَقَالَ: "هُوَ مِنَ الْبَيْتِ«، ئانكو: ((من پرسیارا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن كر ده‌رباره‌ی حیجرێ، وی گۆت: ((ئه‌و ژ مالێ (كه‌عبێ)ـیه)). د ڤه‌گوهاستنه‌كا دیدا گۆت: من نه‌زر كرییه كو د مالێدا نڤێژێ بكه‌م، گۆت: »صَلِّي فِي الْحِجْرِ، فَإِنَّ الْحِجْرَ مِنَ الْبَيْتِ«، ئانكو: ((د حیجرێدا نڤێژێ بكه؛ چونكی حیجر ژ مالێ (كه‌عبێ)ـیه)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 233)
***
پێنج: فهتوایێن سه‌عیكرنێ (چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا)
پرسیار: ده‌رباره‌ی هه‌روه‌لێ (بله‌زچوونێ) د ناڤبه‌را هه‌ردوو گلۆپێن كه‌سك د سه‌عییێدا بۆ ژنان، من د خواندن و دویڤچوونێن خۆ یێن كێمدا د په‌رتووكێن فقهیدا د بابه‌تێ حهج و عومرێدا چ تشت نه‌دیتییه كو ژنان ژ هه‌روه‌لێ قه‌ده‌غه بكه‌ت و من جاره‌كێ ژ زانایه‌كی د ته‌له‌فزیۆنێدا گوهلێ بوو: كو ژن د سه‌عییێدا هه‌روه‌لێ ناكه‌ت و ئه‌و ب تنێ ل سه‌ر زه‌لامانه، ئه‌و ژنێ پتر دپارێزیت و داكو جوانییێن وێ د ده‌مێ هه‌روه‌لێدا دیار نه‌بن، به‌لێ وی زانای چ به‌ڵگه ل سه‌ر ڤێ گۆتنا خۆ نه‌ئینان. من د دلێ خۆدا گۆت: ئه‌گه‌ر ب ڕاستی ئه‌ڤه بۆچوونه‌كا وی یا تایبه‌ت بیت و ژ ئیجتیهادا وی بیت، پانێ هه‌روه‌له ژی سوننه‌ته‌كه ژ هاجه‌رێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) ده‌ستپێكر. به‌لێ سوپاس بۆ خودێ ئه‌ز بۆچوونێ تێدگه‌هم و ڕێزێ لێ دگرم و سوپاس بۆ خودێ كو ئایین نه ب بۆچوونێیه وه‌كی میرێ باوه‌رداران عه‌لی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆتی. مفای بگه‌هیننه مه، خودێ به‌ره‌كه‌تێ بێخیته د هه‌وه‌دا.
به‌رسڤ: ئبن مونزیر گۆتییه: زانا ل سه‌ر هندێ ئێكده‌نگ بووینه كو چ هه‌روه‌له (بله‌زچوون) ل سه‌ر ژنان نینه ل ده‌مێ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ و د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێ ژیدا نینه، دیسان ده‌رئێخستنا ملێ ڕاستێ ژی ل سه‌ر وان نینه؛ ژ به‌ر كو بناخه د وان هه‌ردووكاندا دیاركرنا هێزێیه و ئه‌و د ژنان دا ناهێته ئارمانجگرتن، ژ به‌ر كو ئارمانج د ژناندا ستارە و په‌چنتنه و د هه‌روه‌له و ده‌رئێخستنا ملێ ڕاستێدا خۆ‌دیاركرن هه‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 226)
***
شه‌ش: فهتوایێن ده‌ركه‌ڤتنا ژ بن ئیحرامێن عومرێ
پرسیار: هه‌ر كه‌سێ د عومره‌كا ڤێ حه‌فتییێدا سه‌رێ خۆ تڕاشی، پاشی د حه‌فتییا بهێتدا عومره‌ك كر؛ پێدڤییه چ بكه‌ت؟ ژ به‌ر كو پرچا وی گه‌له‌ك یا كورته و دبیت هێشتا نه‌هاتبیت.
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ عومره یان حهج كر، پێدڤییه ل سه‌ر وی سه‌رێ خۆ بتڕاشیت یان پرچا خۆ كورت بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر چ موی د سه‌ریدا نه‌بن، واجب د وێ چه‌ندێدا ژ سه‌ر وی ڕادبیت و حهج یان عومرا وی یا دروسته.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 327)
***
پرسیار: ڕێڤینگییه‌ك چوو بۆ ئه‌نجامدانا عومرێ و كریارێن خۆ ته‌مام كرن و ئێك ژ وان ڕابوو سه‌رێ یێن دی تڕاشی، پاشی ئێك ژ وان ڕابوو سه‌رێ وی تڕاشی و ب وێ چه‌ندێ ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤتن، كا حوكم د وێ چه‌ندێدا چییه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر كه‌سێ د بن ئیحراماندا سه‌رێ كه‌سه‌كێ دی یێ د بن ئیحراماندا تڕاشی كو دڤێت ژ بن ئیحرامان ده‌ركه‌ڤیت؛ هنگی دروسته و چ تێدا نینه، ژ به‌ر كو تڕاشینه‌كا ده‌ستویر پێداییه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 146)
***
پرسیار: هیڤییه مه ئاگه‌هدار بكه‌ن ده‌رباره‌ی تڕاشینا دروست د حهج و عومرێدا، ئه‌رێ ئه‌و تڕاشینا ب موسێیه یان تڕاشینا ب مه‌كینێیه؟ و ئه‌رێ تڕاشینا ب موسێ باشتره ژ تڕاشینا ب مه‌كینێ یان هه‌می وه‌كی ئێكن؟
به‌رسڤ: یا گرنگ ب ده‌ستڤه‌ئینانا تڕاشین یان كورتكرنێیه ب هه‌ر ئامیره‌كێ بیت، د گه‌ل زانینێ كو تڕاشین باشتره و تڕاشین: نه‌هێلانا پرچێیه ب موسێ یان تشته‌كێ دی یێ وه‌كی وێ و ب دروستی ژ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن هاتییه كو وی سێ جاران دوعایێن لێبوورین و دلۆڤانییێ بۆ سه‌رتڕاشان كرینه و بۆ كورتكه‌ران ئێك جار.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 201)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر ئاكنجییێ جه‌دده عومره كر و سه‌رێ خۆ نه‌تڕاشی هه‌تا گه‌هشتییه جه‌دده، حوكمێ ڤی كاری چییه؟
به‌رسڤ: چ تێدا نینه سه‌رێ خۆ بۆ حه‌جێ یان عومرێ ل هه‌ر جهه‌كی بتڕاشیت چ ل ده‌رڤه‌ی حه‌ره‌مێ بیت یان د ناڤدا، به‌لێ د عومرێدا نابیت ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤیت هه‌تا سه‌رێ خۆ بتڕاشیت یان كورت بكه‌ت و د حه‌جێدا ئه‌گه‌ر به‌ركێن خۆ یێن ڕه‌جما شه‌یتانی هاڤێتبن و طه‌واف و سه‌عی كربیت، هنگی نابیت بچیته نڤینا هه‌ڤژینا خۆ هه‌تا سه‌رێ خۆ بتڕاشیت یان كورت بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 203)
***
پرسیار: كه‌سه‌ك هاته جه‌دده، پاشی ڕۆژا پاشتر چوو بۆ ئه‌نجامدانا ئێكه‌م عومرا ژیانا خۆ و د گه‌ل كه‌سه‌كێ نێزیكی خۆ چوو و عومره ته‌مام كر، و پشتی ژ سه‌عییێ ته‌مام بووین، من گۆتێ: دێ سه‌رێ خۆ تڕاشین یان دێ كورت كه‌ین؟ وی گۆت: دێ ل مال تڕاشین. پشتی ئه‌م زڤڕینه مال، مه ژبیركر كو سه‌رێ خۆ ب تڕاشین و مه ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ كرن. كا چ ل سه‌ر مه‌یه، خودێ خێرا هه‌وه بنڤیسیت؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ تڕاشین یان كورتكرن ژبیركر و طه‌واف و سه‌عی كرن، پاشی ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ كرن به‌ری كو سه‌رێ خۆ بتڕاشیت یان كورت بكه‌ت، یا واجب ل سه‌ر وی ئه‌وه كو ده‌مێ بیرا وی هات؛ ئێكسه‌ر جلكێن خۆ ژ به‌ر خۆ بكه‌ت و ئیحرامێن خۆ بكه‌ته به‌ر خۆ، پاشی سه‌رێ خۆ ب تڕاشیت یان كورت بكه‌ت پاشی ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ بكه‌ت و ڤی ده‌می چ ل سه‌ر وی نینه د وێ چه‌ندێدا و چ گونههـ ل سه‌ر نینن ژ به‌ر كو ب ژبیركرنێ مرۆڤی عوزر هه‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 206)
***
ئه‌و فهتوایێن حه‌جی گه‌له‌ك پێدڤی دبنێ [2] ئه‌ڤ فه‌توایه ژ كۆما فهتوایێن لژنا هه‌میشه‌ی یا شاهنشینا عه‌ره‌بستانا سعودی هاتینه، د گه‌ل كورتكرنا پرسیارا، كورتكرنه‌كا وه‌سا كو د گه‌ل جهی ب گونجیت.
حوكمێ حه‌جێ و جھ و پله‌یێ وێ و ئه‌گه‌ر ئێك ژ پێش ئێكێ دیڤه بكه‌ت
پرسیار: گرنگییا مه‌كه‌هێ بۆ جیهانا ئیسلامی چییه؟
به‌رسڤ: خودێ ئه‌و كرییه جهێ كۆمبوونا خه‌لكی و كرییه حه‌ره‌مه‌كا ئارام و ته‌نا، حه‌جی و زانا تێدا كۆم دبن بۆ ئه‌نجامدانا كارێن خۆ د ئارامی و پشتڕاستییه‌كا ته‌مامدا، هیڤییا خه‌لاتێ خودێ دكه‌ن و ژ سزایێ وی دترسن، موسلمان تێدا ئێكودوو دنیاسن و شیره‌تان ل ئێكودوو دكه‌ن و د ناڤ خۆدا شیره‌تێ دكه‌ن د وێ چه‌ندێدا یا گرنگ بیت بۆ وان ژ كاروبارێن دین و دونیایا وان، دیسان خێرا نڤێژ و كارێن چاك تێدا بۆ وان دهێنه زێده‌كرن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 8)
***
پرسیار: به‌ری نوكه بابێ من حه‌جه‌ك ب پێیان كرییه كو نێزیكی 40 سالان به‌ری نوكه بوو و دوو عومره ژی كرینه، ئێك ژ وان كێمتر ژ سێ سالان به‌ری وه‌غه‌ركرنا وی و ئه‌و زه‌لامه‌ك بوو نه دخواند و نه دنڤیسی و من نه‌زانی كا چاوا ئه‌ڤ حه‌جه ئه‌نجام دایه، ئه‌رێ پێدڤییه ل سه‌ر من كو ل جهێ وی حه‌جێ بكه‌م و بۆچوونا جه‌نابێ هه‌وه د ڤێ چه‌ندێدا چییه؟
به‌رسڤ: حهج د ژیانێ هه‌مییێدا ب تنێ جاره‌كێ واجبه و بناخه د ئه‌نجامدانا كاروكریاراندا سلامه‌تییه، له‌وا حه‌جا دووێ واجب نابیت، به‌لێ ئه‌گه‌ر ته ل جهێ بابێ خۆ حهج كر؛ دێ بۆ وی بیته سوننه‌ت و د وێ چه‌ندێدا بۆ ته و بۆ وی خێره‌كا مه‌زن هه‌یه ئه‌گه‌ر خودێ ژ ته قه‌بویل كر.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 15)
***
پرسیار: حوكمێ ده‌ركه‌ڤتنا هه‌ڤژینێ (ژنێ) بۆ حه‌جا فه‌ڕز بێی ده‌ستویرییا هه‌ڤژینێ وێ چییه؟
به‌رسڤ: حه‌جا فه‌ڕز واجبه ئه‌گه‌ر مه‌رجێن هه‌بوونا شیانان تێدا هه‌بن و ده‌ستویردانا هه‌ڤژینێ وێ ژ وان مه‌رجان نینه و بۆ وی دروست نینه كو ڕێكێ ل به‌ر وێ بگریت، به‌لكی بۆ وی یا دروست ئه‌ڤه‌یه كو د گه‌ل وێ هاریكار بیت د ئه‌نجامدانا ڤی ئه‌ركیدا.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 20)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته ژنا شویكری بێی ڕازیبوونا هه‌ڤژینێ خۆ بچیته حه‌جێ و ئه‌و د گه‌ل كه‌سوكارێن خۆ بیت كو برايێن وێ نه؟
به‌رسڤ: چێنابیت ژن بێی ده‌ستویرییا زه‌لامێ خۆ بۆ حه‌جێ گه‌شتێ بكه‌ت، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ حه‌جا ئه‌و دێ كه‌ت؛ حه‌جا فه‌ڕز بیت و به‌ری هنگی چ جاران حهج نه‌كربیت؛ ژ به‌ر كو هه‌ڤژینێ وێ ئه‌و ماف نینه ڕێگرییێ ل وێ بكه‌ت بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ ئه‌گه‌ر مه‌حره‌م د گه‌لدا هه‌بن. دیسان بۆ وێ دروست نینه كو بێی مه‌حره‌م گه‌شتێ بكه‌ت، نه بۆ حه‌جێ و نه بۆ ژ بلی وێ؛ ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ تُسَافِرَ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ«، ئانكو: ((بۆ چ ژنێن باوه‌ری ب خودێ و ڕۆژا دویماهیكێ هه‌بیت یا حه‌لال نینه گه‌شتێ بكه‌ت، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كێ مه‌حره‌م د گه‌لدا بیت)). ئه‌و ئێك به‌س نینه و جهێ مه‌حره‌می ناگریت ئه‌گه‌ر كۆمه‌كا ژنان پێكڤه گه‌شتێ بكه‌ن، حه‌جا فه‌ڕز و ژ بلی وێ ژی د ڤێ چه‌ندێدا وه‌كی ئێكن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 40)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر من بڤێت كو ئه‌ڤ زارۆكێ من یێ بالغ نه‌بووی د گه‌ل من حه‌جێ بكه‌ت، ئه‌رێ دێ جلكێن ئیحرامێ كه‌مه به‌ر وی و ل جهێ وی هه‌می كریاران ئه‌نجام ده‌م، وه‌كی كو ل جهێ وی طه‌وافێ بكه‌م و هه‌تا دویماهیكێ ژ ڕێوڕه‌سمێن حه‌جێ، یان دێ جلكێن وی یێن ئاسایی كه‌مه به‌ر و خۆ تشته‌كی ل جهێ وی ناكه‌م، ماده‌م ئه‌و یێ بچویكه و حهج ل سه‌ر نینه؟
به‌رسڤ: ئه‌و زارۆكێ تشتان ژێكجودا دكه‌ت (ممیز) و هێشتا بالغ نه‌بووی، ئه‌گه‌ر سه‌ميانێ وی بڤێت د گه‌ل خۆ ببه‌ته حه‌جێ، دێ فه‌رمانێ لێ كه‌ت جلكێن ئیحرامێ بكه‌ته به‌ر خۆ و ئه‌و ب خۆ هه‌می كریارێن حه‌جێ ئه‌نجام دده‌ت، هه‌ر ژ ده‌ستپێكا گرێدانا ئیحرامان ژ میقاتی، هه‌تا دویماهیكا كارێن حه‌جێ و ئه‌گه‌ر نه‌شیا به‌رێن خۆ بهاڤێژیت، دێ ل جهێ وی هاڤێژیت و دێ فه‌رمانێ لێ كه‌ت خۆ ژ وان تشتان بپارێزیت و دویر بێخیت یێن ل سه‌ر وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا بیت د قه‌ده‌غه‌نه و چێنابیت بكه‌ت. به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ زارۆكه هێشتا نه‌گه‌هشتبیته ژییه‌كی كو تشتان ژێكجودا بكه‌ت؛ هنگی ئه‌و ب خۆ دێ ل جهێ وی ئنیه‌تا ئیحرامێ ب عومرێ یان حه‌جێ ئینیت و دێ طه‌وافێ و سه‌عییێ ب وی كه‌ت و دێ د گه‌ل خۆ ئاماده‌ی كریارێن دیدا كه‌ت و دێ ل جهێ وی به‌ران ژی هاڤێژیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 22)
***
پرسیار: زارۆكێ كوڕ یان كچ ئه‌گه‌ر فه‌ڕزێ حه‌جێ ئه‌نجام دا، ئه‌رێ ئه‌ڤ حه‌جا وی كری بۆ وی دهێته هژمارتن (دێ حهج ل سه‌ر ڕابیت) یان ب تنێ بۆ وی ب سوننه‌ت دهێته هژمارتن و خێرا وێ بۆ ده‌یبابێن وییه؟
به‌رسڤ: عومره یان حه‌جا كه‌سێ نه‌بالغ ب سوننه‌ت دهێته هژمارتن و تێرا ناكه‌ت كو جهێ حه‌جا ئیسلامێ و عومره‌یا وێ بگریت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 23)
***
پرسیار: (ئه‌ڤه ژنه‌كه دبێژیت:) ئه‌ز هاتمه سعودییێ و بۆ من ئه‌نجامدانا فه‌ریزا حه‌جێ ل سه‌ر مه‌زاختنا وی كه‌سێ ئه‌ز مێهڤان كریم ب سانه‌هی بوو، ئه‌و پرسیار دكه‌ت كا ئه‌رێ ئه‌ڤ حه‌جه دروسته و جهێ حه‌جا ئیسلامێ دگریت، د ده‌مه‌كیدا وێ خۆ تشته‌ك ژ مالێ خۆ د حه‌جا خۆدا نه‌مه‌زاختییه؟
به‌رسڤ: ئه‌نجامدانا وێ بۆ فه‌ڕزێ حه‌جێ، كارتێكرن ل سه‌ر دروستيیا وێ نینه كو وێ چ تشته‌ك ژ مالێ خۆ لێ نه‌مه‌زاختییه، یان وێ تشته‌كێ كێم یێ مه‌زاختی و ئێكێ دی تشته‌كێ مه‌زن ژ مه‌زاختییێن حه‌جا وێ مه‌زاختینه. ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ، ئه‌گه‌ر حه‌جا وێ مه‌رج و ڕوكن و واجبان ته‌مام بكه‌ت؛ هنگی ئه‌ڤه دێ حه‌جێ ل سه‌ر وێ ڕاكه‌ت و ئێدی حهج ل سه‌ر وێ نینه، خۆ ئه‌گه‌ر ئێكێ دی مه‌زاختییێن حه‌جا وێ ب ملێ خۆڤه گرتبن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 34)
***
پرسیار: پێدڤییه ل سه‌ر وی كه‌سێ ل ڤێرێ دڤێت حه‌جێ بكه‌ت كو كوژمه‌كی كو بهایێ وی 125 هزارن ل بانكێ بدانیت و ئه‌و كوژمه‌كێ گه‌له‌ك مه‌زنه، ئه‌ڤه د گه‌ل هندێ كو بانك ژی بانكێن ڕیبایێ نه و ژ ڤێ ڕێكێ بچیته ده‌ر؛ چ ڕێكێن دی بۆ چوونا حه‌جێ نینن، ئه‌رێ د ڤێ ڕه‌وشێدا حهج ل سه‌ر موسلمانێ خودان شیان فه‌ڕزه، و ئه‌گه‌ر موسلمانی حهج كر؛ ئه‌رێ حه‌جا وی یا دروسته، ئه‌ڤه هه‌ر چه‌نده هاریكارییا بانكێن ڕیبایێ و ده‌وله‌تێ كرییه؟
به‌رسڤ: حهج یا دروسته، و ئه‌وا هاتییه گۆتن ب ئه‌گه‌ره‌كێ شه‌رعی و هێجه‌ته‌كا دروست ناهێته هژمارتن د پاشئێخستنا حه‌جێدا ئه‌گه‌ر خودانێ وێ شیانێن وێ هه‌بن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 42)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ ب مالێ حه‌رام حهج كری؟ ئه‌رێ ئه‌ڤ حه‌جه قه‌بویله یان نه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر حهج ژ مالێ حه‌رام بیت، ئه‌ڤه ڕێگرییێ ل دروستییا حه‌جێ ناكه‌ت، هه‌ر چه‌نده خودان یێ گونه‌هكاره كو مالێ حه‌رام ب ده‌ست خۆڤه ئینای و ئه‌و خێرا حه‌جێ كێم دكه‌ت، به‌لێ به‌تال ناكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 43)
***
پرسیار: من كوژمه‌كێ پاره‌ی ژ بانكێ وه‌رگرتییه كو ب قستێن سالانه دهێته دان، ئه‌رێ مافێ من هه‌یه حه‌جێ بكه‌م و ئه‌ڤ كوژمێ پاره‌ی یێ بانكێ ل سه‌ر من بیت؟
به‌رسڤ: هه‌بوونا شيانان ل سه‌ر ئه‌نجامدانا حه‌جێ مه‌رجه‌كه ژ مه‌رجێن واجببوونا وێ. ئه‌گه‌ر ته شيانێن وێ هه‌بوون و ته شيانێن دانا وی قستی ژی هه‌بن یێ ل ده‌مێ حه‌جێ ژ ته دهێته خواستن؛ هنگی پێدڤییه تۆ حه‌جێ بكه‌ی. به‌لێ ئه‌گه‌ر هه‌ردوو ل سه‌ر ته كۆم بوون و ته شیانێن هه‌ردووكان پێكڤه نه‌بوون؛ هنگی تۆ وی قستێ ژ ته دهێته خواستن پێشبێخه و حه‌جێ پاشبێخه هه‌تا شیانێن وێ ل ده‌ڤ ته په‌یدا دبن، ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: }وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا{، ئانكو: : ((و خودێ ل سه‌ر مرۆڤێ شيان هه‌بن ل هه‌چى جهێ ئه‌و لێ بیت قه‌ستكرنا ڤێ مالێ فه‌ركرییه بۆ كرنا حه‌جێ)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 45)
***
پرسیار: ئه‌وێ ل جهێ مرییه‌كی یان كه‌سه‌كێ پیر حه‌جێ دكه‌ت و به‌ری هنگی حهج نه‌كری و وی ژ بلی مالێ وه‌كیلێ خۆ چ مال نینن، ئه‌رێ دێ حه‌جا خۆ پێشئێخیت یان یا وی كه‌سێ وی كرییه وه‌كیل؟
به‌رسڤ: بۆ مرۆڤی دروست نینه كو ل جهێ ئێكێ دی حه‌جێ بكه‌ت به‌ری بۆ خۆ حه‌جێ بكه‌ت. بنیات د ڤێ چه‌ندێدا ئه‌وه یا ئبن عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) ڤه‌گێڕای: »أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ: لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ، قَالَ: حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ؟ قَالَ: لَا، قَالَ: حُجَّ عَنْ نَفْسِكَ، ثُمَّ عَنْ شُبْرُمَةَ«، ئانكو: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گوهـ ل زه‌لامه‌كی بوو دگۆت: (لبیك) ل جهێ شوبرومه‌ی (ئانكو حهج ژ پێش ویڤه دكر)، ئینا گۆت: ته حهج بۆ خۆ كرییه؟ گۆت: نه‌خێر، گۆت: حه‌جێ بۆ خۆ بكه، پاشی بۆ شوبرومه‌ی بكه)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 50)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ وی موسلمانێ فه‌ڕزا خۆ ئه‌نجامدای دروسته كو ل جهێ ئێك ژ مرۆڤێن خۆ حه‌جێ بكه‌ت، ژ به‌ر كو مرۆڤێ وی نه‌شێت فه‌ڕزا حه‌جێ ئه‌نجام بده‌ت؟
به‌رسڤ: بۆ وی موسلمانێ حه‌جا فه‌ڕز بۆ خۆ ئه‌نجامدای دروسته كو ل جهێ ئێكێ دی حه‌جێ بكه‌ت، ئه‌گه‌ر ئه‌وێ دی نه‌شێت ب خۆ حه‌جێ بكه‌ت ژ به‌ر پیراتییا وی یان نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌سه‌ربوونێ بۆ ناهێته كرن یان ژ به‌ر كو یێ مری؛ ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر فه‌رمووده‌یێن دروست یێن ل دۆر وێ چه‌ندێ هاتین. به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌وێ حهج ل جهێ وی دهێته كرن نه‌شێت حه‌جێ بكه‌ت، ژ به‌ر كاره‌كێ ده‌مكی كو هیڤییا نه‌مانا وی هه‌بیت، وه‌كی نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌سه‌ربوونێ بۆ هه‌بیت و وه‌كی ئه‌گه‌رێن سیاسی و وه‌كی نه‌سلامه‌تی و ته‌ناهییا ڕێكێ و تشێن هۆسا؛ ل ڤی ده‌می حه‌جا ل جهێ وی و ژ پێش ویڤه تێرا وی كه‌سی ناكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 51)
***
پرسیار: ئه‌رێ دێ ل جهێ دایبابێن خۆ یێن مری كو ژ به‌ر هه‌ژارییا وان فه‌ڕزا حه‌جێ ل سه‌ر وان واجب نه‌بووی حه‌جێ كه‌م، ئه‌ڤه دده‌مه‌كیدا من ڤیایه حه‌جێ بۆ خۆ بكه‌م؟ له‌وا ئه‌ز حوكمێ شه‌رعی تێدا دخوازم و من دڤێت بزانم كا چ بكه‌م.
به‌رسڤ: دروسته تۆ ب خۆ ل جهێ دایبابێن خۆ حه‌جێ بكه‌ی، یان كه‌سه‌كی بكه‌یه وه‌كیلێ خۆ كو ل جهێ وان حه‌جێ بكه‌ت ئه‌گه‌ر ته ب خۆ حهج بۆ خۆ كربیت، یان ئه‌و كه‌سێ ل جهێ وان حه‌جێ دكه‌ت بۆ خۆ حهج كربیت؛ ژ به‌ر وێ فه‌رمووده‌یا ئه‌بو داوودی د سونه‌نا خۆدا ژ عه‌بدولڵاهێ كوڕێ عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) ڤه‌گێڕای كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »سَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ: لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ، قَالَ: "مَنْ شُبْرُمَةُ؟" قَالَ: أَخٌ لِي، أَوْ قَرِيبٌ لِي، قَالَ: "حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ؟" قَالَ: لَا، قَالَ: حُجَّ عَنْ نَفْسِكَ، ثُمَّ حُجَّ عَنْ شُبْرُمَةَ«، ئانكو: ((وی گوهـ ل زه‌لامه‌كی بوو دگۆت: (لبیك) ل جهێ شوبرومه‌ی، وی گۆت: شوبرومه كییه؟ وی گۆت: برایه‌كێ منه، یان نێزیكه‌كێ منه، وی گۆت: ئه‌رێ ته بۆ خۆ حهج كرییه؟ وی گۆت: نه‌خێر، گۆت: پا حه‌جێ بۆ خۆ بكه، پاشی ل جهێ شوبرومه‌ی حه‌جێ بكه)). ئبن ماجه‌ی ئه‌ڤ فه‌رمووده‌یه ته‌خریج كرییه، به‌یهه‌قی گۆتییه: ئه‌ڤه سه‌نه‌ده‌كا دروسته، د ڤی بابه‌تیدا چ فه‌رمووده‌یێن ژ ڤێ دروستتر نینن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 53)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته كه‌سه‌ك جاره‌كێ حه‌جێ بكه‌ت و تێدا حه‌جێ بۆ بابێ خۆ و دایكا خۆ و خۆ ب خۆ ژی بكه‌ت؟
به‌رسڤ: وهكالهت د حه‌جێدا بۆ مری و بۆ كه‌سێ ساخ یێ نه‌شێت حه‌جێ بكه‌ت دروسته و بۆ كه‌سه‌كی دروست نینه كو جاره‌كێ حه‌جێ بكه‌ت و وێ حه‌جێ بۆ دوو كه‌سان بكه‌ت؛ چونكی حهج ب تنێ بۆ ئێك كه‌سییه، عومره ژی هه‌روه‌سایه و نابیت بۆ پتر ژ كه‌سه‌كی بهێته كرن. به‌لێ ئه‌گه‌ر د ئێك سالدا ل جهێ كه‌سه‌كی حهج كر و هه‌ر د وێ سالێدا ل جهێ ئێكێ دی عومره كر؛ وی ده‌می دروسته ئه‌گه‌ر ڤی حه‌جی حهج و عومره بۆ خۆ كربن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 57)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ سه‌فه‌را حه‌جێ كری و ئنیه‌تا عومرا خۆ بۆ دایكا خۆ و یا حه‌جا خۆ بۆ بابێ خۆ ئینای و سالا دووێ به‌رۆڤاژی دكه‌ت، ل جهێ دایكا خۆ حه‌جێ دكه‌ت و ل جهێ بابێ خۆ عومرێ دكه‌ت، ئه‌رێ دروسته یان نه؟
به‌رسڤ: هه‌ر ئێك ژ حهج و عومرێ نوسوكه‌ك و عیباده‌ته‌كێ سه‌ربخۆ‌یه. پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن چاوانییا ئه‌نجامدانا وان ب (قیران) و (ئیفراد) و (ته‌مه‌تتوع) ب عومرێ هه‌تا حه‌جێ دیار كرییه. له‌وا هه‌ر كه‌سێ بڤێت ئیحرامێن عومرێ ل جهێ دایكا خۆ بۆ نموونه گرێده‌ت و ئیحرامێن حه‌جێ پشتی ژ عومرێ ده‌ركه‌ڤت و ب دویماهیك هات ل جهێ بابێ خۆ گرێده‌ت یان به‌رۆڤاژی، بۆ وی یا دروسته و ئه‌گه‌ر ئیحرامێن ئێك ژ هه‌ردوو نوسوكان ل جهێ خۆ گرێدان و پشتی ژێ ده‌ركه‌ڤت ئیحرامێن یا دی ل جهێ بابێ خۆ بۆ نموونه گرێدان، ئه‌ڤه ژی یا دروسته، ژ به‌ر كو كار ب ئنیه‌تانن، و بۆ هه‌ر مرۆڤه‌كی ئه‌و هه‌یه یا ئنیه‌ت بۆ ئینای.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 58)
***
پرسیار: هه‌ڤژینێ من خودێ دلۆڤانییێ پێ ببه‌ت یێ مری و من دڤێت ب ئانه‌هییا خودێ كه‌سه‌كی بكه‌مه وه‌كیل كو حه‌جا ئه‌ڤ ساله ژ پێش ویڤه بكه‌ت، ئه‌رێ بۆ وی كه‌سێ ل جهێ وی حه‌جێ دكه‌ت دروسته كو كرێیه‌كێ (پاره‌یه‌كی) ژ پێش وه‌ستیانا خۆ وه‌ربگریت، ژ بلی وی پاره‌یێ وه‌ك كرێیا هاتنوچوونێ و بهایێ خوارن و ڤه‌خوارنێ وه‌ردگریت، یان نه؟ مفای بگه‌هیننه من، خودێ خێرا هه‌وه مه‌زن بكه‌ت.
به‌رسڤ: بۆ وی كه‌سێ بوویه وه‌كیل ژ پێش ئێكێ دی كو حه‌جێ بكه‌ت دروسته كرێیا بۆ وی هاتییه دانان ل سه‌ر ئه‌نجامدانا وی ب وێ حه‌جێ وه‌ربگریت، ئه‌گه‌ر خۆ پتر ژی بیت ژ ئه‌وا د هاتنوچوون و خوارن و ڤه‌خوارنا وی و تشتێن هۆسا مه‌زاختین یێن كه‌سێ وه‌كی وی پێدڤی پێ هه‌ی بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ. هه‌روه‌سا بۆ وی دروسته مه‌ره‌ما وی ب وێ چه‌ندێ پشكداریكرن بیت د خێرێدا و ئه‌نجامدانا وان عیباده‌تان بیت یێن خودێ بۆ وی سانه‌هی دكه‌ت ل حه‌ره‌ما پیرۆز (ل مه‌كه‌هێ) و بلا مه‌ره‌ما وی ب تنێ پاره نه‌بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 60)
***
پرسیار: ئه‌م چووینه حه‌جێ و زارۆكه‌كێ بچویك د گه‌ل مه‌دا بوو و مه ئنیه‌ت بۆ وی ئینا كو ژ پێش ژنه‌كێڤه ب وهكالهت ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت و مه طه‌واف كر و مه ئه‌و ته‌مام كر و مه بۆ وی فیدیه دا ژ پێش كه‌سا مری، كا حوكمێ ڤێ چه‌ندێ چییه؟
به‌رسڤ: ئه‌وا ژ زارۆكی چێبووی (كو حهج ژ پێش كه‌سه‌كێ دیڤه كری)، ب سوننه‌ت بۆ وی دهێته هژمارتن و بۆ وی نینه ل جهێ ئێكێ دی حه‌جێ بكه‌ت هه‌تا ل جهێ خۆ حه‌جێ بكه‌ت، و حه‌جا فه‌ڕز ل سه‌ر وی ڕانابیت هه‌تا بالغ نه‌بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 68) ب ده‌ستكاریكرنه‌كا كێمڤه
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ مرۆڤی دروسته دایبابێن خۆ بۆ حه‌جێ فڕێكه‌ت به‌ری كو ئه‌و ب خۆ بچیته حه‌جێ؟
به‌رسڤ: حهج فه‌ڕزه ل سه‌ر هه‌ر موسلمانه‌كێ ئازاد و ب ئاقل و بالغ و خودان شیانێن ل سه‌ر ڕێكێ بۆ ئه‌نجامدانا وێ، ئه‌ڤه ژی ئێك جار د ژیانێ هه‌مییێدا. باشییا د گه‌ل دا‌یبابان و هاریكاریا وان ل سه‌ر ئه‌نجامدانا واجبی؛ كاره‌كێ دروست و شه‌رعییه ل دویڤ شیانان. به‌لێ ده‌ستپێكێ پێدڤییه تۆ بۆ خۆ حه‌جێ بكه‌ی، پاشی هاریكاریا دایبابێن خۆ بكه‌ی ئه‌گه‌ر كۆمكرنا د ناڤبه‌را حه‌جا هه‌مییاندا ب سانه‌هی نه‌بوو، و ئه‌گه‌ر ته دایبابێن خۆ ژ پێش خۆ ئێخستن، هنگی حه‌جا وان یا دروسته.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 70)
***
پرسیار: من دایكه‌كا مه‌زن و پیر هه‌یه و ژییێ وێ ژ سه‌د سالان كێمتر نینه و ئه‌وێ شیانێن ئه‌نجامدانا حه‌جێ نینن، من ژی ل سالا بوری ل سه‌ر مه‌زاختنا وێ ژ پێش وێڤه حهج و عومره كرن، و هنده‌ك كه‌سان گۆت: حهج ژ پێش وێڤه یا دروست نینه هه‌تا ئه‌و نه‌مریت و ئه‌ڤ حه‌جا ته كری؛ چ فایده تێدا نینه، كا به‌رسڤا جه‌نابێ هه‌وه چییه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر دایكا ته ب خۆ نه‌شێت ژ به‌ر مه‌زناتییا خۆ، حهج و عومرا ته ل جهێ وێ یا دروسته، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر ته ل جهێ خۆ حهج كربیت و ته ئه‌و عومره كربیت یا ل سه‌ر ته واجب.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 71)
***
پرسیار: ئه‌و چ كارن كو وه‌كاله‌تكرن بۆ كریارێن حه‌جێ تێدا دروسته، و كه‌نگی حهج ل جهێ ئێكێ دی دروسته؟
به‌رسڤ: حهج و عومره‌كرن بۆ مرییێ موسلمان دروسته، هه‌روه‌سا بۆ ساخێ موسلمان یێ بێشیان ژ ئه‌نجامدانا حه‌جێ ژی دروسته، ئه‌ڤ بێشیانییه ژی ژ به‌ر پیراتییێ بیت یان ژ به‌ر نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌بوونێ لێ ناهێته كرن، دیسان وهكالهت بۆ هاڤێتنا به‌رێن (جه‌مه‌راتان) ژی دروسته بۆ كه‌سێ شیان نه‌بن ئه‌و ب خۆ هاڤێتنێ ئه‌نجام بدەت، وه‌كی زارۆك و نه‌خۆش و پیری، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر وه‌كیل وێ سالێ ژ حه‌جیان بیت و ژ پێش خۆڤه هاڤێتبیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 76)
***
پرسیار: موسلمانه‌ك ل وه‌لاته‌كێ دی یێ موسلمانان مر كو سعودیيه نه‌بوو و حهج نه‌كربوو، بۆ زانین حهج ل سه‌ر وی واجب بووبوو. ئه‌رێ بۆ من دروسته ئه‌ز ل سعوودیيێ وێ حه‌جێ ژ پێش ویڤه بكه‌م؟ ژ به‌ر كو ئه‌ز ل ڤێره یێ ئاكنجیمه، ئه‌رێ جوداهی د ناڤبه‌را خێرا د حه‌جكرنێدا هه‌یه ئه‌گه‌ر ژ وه‌لاته‌كێ دویر بیت یان نێزیك؟
به‌رسڤ: دروسته تۆ ل وه‌لاتێ سعودییێ حه‌جێ ژ پێش هه‌ر موسلمانه‌كێ دی یێ ل وه‌لاتێ خۆ یان هه‌ر جهه‌كێ دی مری بكه‌ی، چ ڤی كه‌سی حهج كربیت یان نه‌كربیت، چ كارتێكرن بۆ جوداهییا دویراتییا ناڤبری نینه، به‌لێ خێر دێ ل دویڤ ئیخلاص و دلسۆزی و مه‌زاختن و وه‌ستیان و لێگه‌ڕیانا كارێن شه‌رعی بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 77)
***
پرسیار: ئه‌و زه‌لامێ ب كرێ و پاره حه‌جێ ژ پێش مرییه‌كیڤه دكه‌ت؛ چ ئه‌ڤێ ئه‌و حه‌جێ ژ پێشڤه دكه‌ت زه‌لام بیت یان ژن، یان ل جهێ كه‌سه‌كێ بێشیان ژ به‌ر پیراتییێ یان نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌بوونێ لێ ناهێته كرن حه‌جێ دكه‌ت، ئه‌رێ ئه‌ڤ كرێگره چ خێر دێ بۆ وی ل ده‌ڤ خودێ هه‌بن؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ ژ پێش ئێكێ دیڤه حه‌جێ یان عومرێ بكه‌ت؛ چ ئه‌ڤ حه‌جكرنه ب كرێ یان بێ كرێ بیت، خێرا حهج و عومرێ بۆ وییه یێ ل جهێ وی كری و هیڤییا خێره‌كا مه‌زن بۆ وی ژی دهێته كرن ل دویڤ ئیخلاص و دلسۆزی و حه‌زا وی یا بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا خێرێ، و هه‌ر كه‌سێ گه‌هشته مزگه‌فتا حه‌رام و ل وێرێ عیباده‌تێن سوننه‌ت و ئه‌و هه‌می تشتێن مرۆڤ خۆ پێ نێزیكی خودێ دكه‌ت بۆ خۆ گه‌له‌ك ئه‌نجامدان؛ وی ده‌می هیڤییا خێره‌كا مه‌زن بۆ وی دهێته خواستن ئه‌گه‌ر كارێ خۆ بۆ خودێ ب ئیخلاص و دلسۆزی بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 77)
***
پرسیار: كه‌سه‌ك ل ئه‌فریقیا یێ ئاكنجییه و دڤێت كه‌سه‌كێ دی بگریت كو ل جهێ دایكا وی حه‌جێ بكه‌ت، ئه‌رێ ب ڤێرێ دێ كرێیا وی حه‌جییێ ژ ئه‌فریقیا دهێته مه‌كه‌هێ ده‌تێ و ئه‌رێ بۆ وی دروسته كو تشته‌كی ژ ڤێ كرێیێ كێم بكه‌ت؟
به‌رسڤ: بۆ كه‌سێ ناڤبری دروسته كو ژ مه‌كه‌هێ یان هه‌ر جهه‌كێ دی كه‌سێن باوه‌رپێكری بگریت كو ل جهێ دایكا وی حه‌جێ بكه‌ت ئه‌گه‌ر دایكا وی مری بیت یان بێشیان بیت ژ ئه‌نجامدانا حه‌جێ بۆ خۆ؛ ژ به‌ر پیراتییێ یان نه‌خۆشییه‌كا كو هیڤییا چاره‌بوونێ لێ ناهێته كرن، ب كرێیه‌كا كێم یان گه‌له‌ك یان بێ كرێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 80)
***
پرسیار: بابێ من مر و حهج ئه‌نجام نه‌دابوو و من وه‌سا زانی كو ل سه‌ر من واجبه ئه‌ز ل جهێ وی حه‌جێ بكه‌م، بۆ ڤێ مه‌ره‌مێ ژی ئه‌ز د گه‌ل كه‌سه‌كی ڕێككه‌فتم كو ل جهێ وی حه‌جێ بكه‌ت، به‌لێ ده‌مێ پرسیارا ناڤێ بابێ من و ناڤێ دایكا وی یا مری ژ من كری، مه ناڤێ وێ نه‌زانی، ڤێجا كا ئه‌رێ ناڤێ بابێ من یێ مری ب تنێ تێرا هه‌یه ژ پێش ناڤێ دایكا وی یان نه؟
به‌رسڤ: حه‌جكرن ژ پێش ئێكێ دیڤه ب تنێ پێدڤی هندێ هه‌یه مرۆڤ ئنیه‌تێ ژ پێش ویڤه بینیت و پێدڤی نینه ناڤێ وی كه‌سێ حهج ژ پێشڤه دهێته كرن بهێته گۆتن، نه ب تنێ ب ناڤێ وی و نه ب ناڤێ وی و یێ باب یان دایكا وی. به‌لێ دێ یا باش بیت ئه‌گه‌ر ناڤێ وی ب ده‌ڤ بهێته ئینان ل ده‌ستپێكا ئیحرام گرێدانێدا یان ل ده‌مێ ته‌لبییه‌كرنێدا یان ل ده‌مێ سه‌رژێكرنا خوینا (ته‌مەتتوعێ) ئه‌گه‌ر جۆرێ حه‌جا وی (ته‌مەتتوع یان قیران) بیت، ژ به‌ر وێ فه‌رمووده‌یا ئه‌بو داوود و ئبن ماجه‌ی ڤه‌گێڕای و ئبن حیببانی ب فه‌رمووده‌یه‌كا دروست هژمارتی كو ژ ئبن عه‌باسی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن: »أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ: لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ، قَالَ: حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ؟ قَالَ: لَا، قَالَ: حُجَّ عَنْ نَفْسِكَ، ثُمَّ عَنْ شُبْرُمَةَ«، ئانكو: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گوهـ ل زه‌لامه‌كی بوو دگۆت: (لبیك) ل جهێ شوبرومه‌ی (ئانكو حهج ژ پێش ویڤه دكر)، ئینا گۆت: ته حهج بۆ خۆ كرییه؟ گۆت: نه‌خێر، گۆت: حه‌جێ بۆ خۆ بكه، پاشی بۆ شوبرومه‌ی بكه)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 81)
***
پرسیار: زه‌لامه‌كێ ژییێ وی 25 سال، مر و حهج نه‌كربوو، ئه‌رێ دروسته ئه‌م ل جهێ وی حه‌جێ بكه‌ین و ئه‌رێ حه‌جه‌كا بێی عومره تێرا هه‌یه، هه‌ر چه‌نده ڤی كه‌سی مال و سامان یێ هه‌ی؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ حهج ل سه‌ر واجب بوو و به‌ری ئه‌نجامدانا وێ مر، ئه‌و پاره ژ مالێ وی هه‌مییێ دهێته ده‌رئێخستن یێ حهج و عومره ل جهێ وی پێ دهێته كرن و دروسته بێ ده‌رئێخستنا مالێ وی حهج ل جهێ وی بهێته كرن، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك بهێته دیتن و په‌یدا ببیت كو خۆ‌به‌خشانه ڤی كاری بكه‌ت. به‌لێ وه‌كی یا دیاره؛ حهج ئێك ژ ستوینێن ئیسلامێیه و ب مرنا وی كه‌سێ ل سه‌ر وی واجب بووی؛ ل سه‌ر ڕانابیت. ئیمام بۆخاری (خودێ دلۆڤانییێ پێ ببه‌ت) د صه‌حیحا خۆدا ڤه‌گێڕایه: »أَنَّ امْرَأَةً مِنْ جُهَيْنَةَ جَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ: إِنَّ أُمِّي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ فَلَمْ تَحُجَّ حَتَّى مَاتَتْ، أَفَأَحُجُّ عَنْهَا؟ قَالَ: "نَعَمْ، حُجِّي عَنْهَا، أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ قَاضِيَتَهُ؟ اقْضُوا اللَّهَ، فَاللَّهُ أَحَقُّ بِالْوَفَاءِ«، ئانكو: ((ژنه‌كا جوهه‌ینی هاته ده‌ڤ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و گۆت: ب ڕاستی دایكا من نه‌زر كربوو حه‌جێ بكه‌ت، به‌لێ حهج نه‌كر هه‌تا مری، ئه‌رێ ئه‌ز ل جهێ وێ حه‌جێ بكه‌م؟ گۆت: به‌لێ، ل جهێ وێ حه‌جێ بكه، ما ئه‌گه‌ر ده‌ینه‌ك ل سه‌ر دایكا ته با، ئه‌رێ تۆ دا وی ده‌ینی ژ پێش وێڤه ده‌ی؟ ڤێجا ده‌ینێ خودێ ژی بده‌ن؛ چونكی ب ڕاستی خودێ ژ هه‌ژیتره ده‌ینێ وی بهێته دان)). »وَسَأَلَتْهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ قَائِلَةً: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَثْبُتُ عَلَى الرَّاحِلَةِ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ: حُجِّي عَنْ أَبِيكِ«، ئانكو: ((ژنه‌كا خه‌سعه‌می پرسیار ژ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن كر و گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، ب ڕاستی فه‌ڕزێ خودێ ل سه‌ر به‌نده‌یێن خۆ د حه‌جێدا گه‌هشته بابێ من و نوكه ئه‌و پیره‌مێره‌كێ مه‌زنه و نه‌شێت خۆ ل سه‌ر ده‌واری ڕاگڕیت، ئه‌رێ ل جهێ وی حه‌جێ بكه‌م؟ گۆت: ل جهێ بابێ خۆ حه‌جێ بكه)). سه‌باره‌ت عومرێ ژی، ژ به‌ر وێ یا هه‌ر پێنجان (ئه‌حمه‌دی و ئه‌بو داوودی و نه‌سائی و تیرمزی و ئبن ماجه‌ی) ڤه‌گوهاستی »أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ، أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَلَا الْعُمْرَةَ وَلَا الظَّعْنَ، فَقَالَ: حُجَّ عَنْ أَبِيكَ وَاعْتَمِرْ«، ئانكو: ((ئه‌بو ڕه‌زینێ عوقه‌یلی هاته ده‌ڤ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و گۆت: ب ڕاستی بابێ من پیره‌مێره‌كێ مه‌زنه و نه‌شێت نه حه‌جێ و نه عومرێ ئه‌نجام بده‌ت و شیانێن سویاربوونێ ژی نینن، وی گۆت: ل جهێ بابێ خۆ حهج و عومرێ بكه)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 87)
***
پرسیار: ئه‌رێ ژنا موسلمان ئه‌و ماف هه‌یه كو حه‌جێ د گه‌ل هنده‌ك ژنێن باوه‌رپێكریدا ئه‌نجام بدەت، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر نه‌شیا ئێك ژ ئه‌ندامێن خێزانا خۆ د گه‌ل خۆ ببه‌ت، یان بابێ وێ یێ مری؟ ئه‌رێ دایكا وێ ئه‌و ماف هه‌یه و دێ شێت وێ د گه‌ل خۆ ببه‌ت بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ یان ژی خاله‌تا وێ یان مه‌تا وێ یان هه‌ر كه‌سه‌كێ دی هه‌لبژێریت دا د گه‌ل وێ مه‌حره‌م بیت د حه‌جا وێدا؟
به‌رسڤ: یا دروست ئه‌ڤه‌یه كو بۆ وێ دروست نینه بچیته حه‌جێ و گه‌شتێ بكه‌ت ژ بلی د گه‌ل هه‌ڤژینێ خۆ یان مه‌حره‌مه‌كێ خۆ ژ زه‌لامان. له‌وا بۆ وێ دروست نینه د گه‌ل هنده‌ك ژنێن باوه‌رپێكری یان زه‌لامێن باوه‌رپێكری یێن نه مه‌حره‌م، یان د گه‌ل مه‌تا خۆ یان خاله‌تا خۆ یان دایكا خۆ گه‌شتێ بكه‌ت، به‌لكی پێدڤییه ئه‌و د گه‌ل هه‌ڤژینێ خۆ یان مه‌حره‌مه‌كێ خۆ ژ زه‌لامان بیت. ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك ژ وان نه‌دیت كو د گه‌ل بچیت؛ هنگی حهج ل سه‌ر وێ واجب نابیت، ژ به‌ر نه‌بوونا شیانان كو ئه‌و مه‌رجه‌كێ شه‌رعییه و دڤێت تێدا هه‌بیت، و ب ڕاستی خودایێ مەزن گۆتییه: }وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا{، ئانكو: : ((و خودێ ل سه‌ر مرۆڤێ شيان هه‌بن ل هه‌چى جهێ ئه‌و لێ بیت قه‌ستكرنا ڤێ مالێ فه‌ركرییه بۆ كرنا حه‌جێ)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 91)
***
پرسیار: ئه‌رێ حهج ل سه‌ر ژنێ واجبه ئه‌گه‌ر هه‌ڤژین یان مه‌حره‌م نه‌مان و ئه‌و یا خودان شیان بیت یان ئه‌گه‌ر د ژڤان و عیدده‌یێن وه‌غه‌ركرنێدا بیت؟
به‌رسڤ: حهج ل سه‌ر ژنێ واجب نابیت ئه‌گه‌ر مه‌حره‌مه‌ك نه‌دیت كو د گه‌ل وێ گه‌شتێ بكه‌ت بۆ وێرێ و بۆ وێ دروست نینه ئه‌و بچیته حه‌جێ و ئه‌و د ژڤان و عیدده‌یێن وه‌غه‌ركرنێدا بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 94)
***
پرسیار: ژنه‌كێ بێی مه‌حره‌م و د گه‌ل هنده‌ك ژنێن چاك حه‌جا فه‌ڕز ئه‌نجام دا، ئه‌رێ حهج ل سه‌ر وێ ڕابوویه یان نه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ڕاستی وه‌سا بیت وه‌كی هاتییه گۆتن؛ هنگی حه‌جا وێ یا دروسته و فه‌ڕزێ حه‌جێ ل سه‌ر وێ ڕادبیت، به‌لێ ئه‌و یا گونه‌هكاره ژ به‌ر گه‌شتكرنا خۆ یا بێ مه‌حره‌م، دڤێت ئه‌و ته‌وبه بكه‌ت و بزڤڕیته لایێ خودێ و داخوازا لێبوورینێ و ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ ژ خودێ بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 97)
***
پرسیار: زه‌لامه‌ك مر و حهج ئه‌نجام نه‌دابوو و وه‌سیه‌ت كر كو ل جهێ وی ژ مالێ وی حهج بهێته كرن، ڤێجا ئه‌ڤه یێ پرسیار دكه‌ت ده‌رباره‌ی دروستییا حه‌جێ و ئه‌رێ ئه‌و حه‌جا ئێكێ دی بۆ وی دكه‌ت وه‌كی وێ حه‌جێیه یا ئه‌و بۆ خۆ دكه‌ت؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر موسلمان مر و حهج ئه‌نجام نه‌دا و مه‌رجێن واجببوونا حه‌جێ ته‌مام كربوون و ل ده‌ڤ هه‌بوون؛ هنگی پێدڤییه كه‌سه‌ك ژ پێش ویڤه و ژ مالێ وی یێ وی پشتی خۆ هێلای حه‌جێ بكه‌ت، چ وه‌سیه‌ت ب وێ چه‌ندێ كربیت یان نه‌كربیت. ئه‌گه‌ر ئێكێ دی ل جهێ وی حهج كر، ژ وان كه‌سێن دروسته حه‌جێ بكه‌ن و حه‌جا وان یا دروسته ژ وان دروست دبیت و وی كه‌سی به‌ری هنگی حهج بۆ خۆ ئه‌نجام دابیت؛ وی ده‌می حه‌جا وی ژ پێش ویڤه یا دروسته و حهج ل سه‌ر كه‌سێ مری ڕادبیت. به‌لێ هه‌لسه‌نگاندنا حه‌جا مرۆڤی ل جهێ ئێكێ دی كا ئه‌رێ خێرا وێ وه‌كی حه‌جا وی ب خۆیه یان ژی خێرا وێ كێمتره یان پترە؟ ئه‌ڤه تشته‌كه بۆ خودایێ مه‌زن دزڤڕیته‌ڤه و گومان تێدا نینه كو پێدڤییه ل سه‌ر به‌ری مرن ب سه‌ردا بهێت؛ ده‌ستپێشخه‌رییێ د كرنا حه‌جێدا بكه‌ت ئه‌گه‌ر شیان هه‌بوون، ژ به‌ر وێ ئاماژه‌دانا شه‌رعی یا كو به‌ڵگه ل سه‌ر وێ چه‌ندێ هاتین و ترس هه‌یه ئه‌و كه‌سێ شیانێن حه‌جێ هه‌بن و حه‌جێ نه‌كه‌ت و وه‌سا بمریت؛ گونه‌ها گیروكرنێ ل سه‌ر هه‌بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 100)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر د حه‌جێدا هنده‌ك دانوستاندن و گه‌نگه‌شه ژ زه‌لامی په‌یدابوو د گه‌ل هه‌ڤالێن وی ، ئه‌رێ حه‌جا وی یا دروسته و دێ خێر گه‌هیتێ، خۆ ئه‌گه‌ر حه‌جا فه‌ڕز ژی بیت و ئه‌ڤه ئێكه‌م جاره ئه‌نجام دده‌ت؟
به‌رسڤ: حه‌جا وی یا دروسته و دێ حه‌جا فه‌ڕز ل سه‌ر ڕابیت، به‌لێ خێرا وێ ل دویڤ وێ دانوستاندن و گه‌نگه‌شه‌یا نه‌باش یا تێدا چێبووی دێ كێم بیت، و پێدڤییه ئه‌و ته‌وبه بكه‌ت ژ وێ چه‌ندێ؛ ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: }وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ{، ئانكو: ((و هوين - گه‌لی خودان باوه‌ران - بزڤڕنه گوهدارییا خودايێ خۆ د وى تشتیدا يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى ژ سالۆخه‌تێن جوان و ئه‌خلاقێ باش، وان ئه‌خلاقان بهێلن يێن خه‌لكێ جاهلیيه‌تێ دكرن ژ سالۆخه‌ت و ئه‌خلاقێ بێ خێر؛ دا به‌لكى هوين خێرا دونيايێ و ئاخره‌تێ ب ده‌ستخۆڤه بينن)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 112)
***
فهتوایێن میقاتان (ئه‌و جهن یێن ئنيه‌ت لێ دهێته ئينان) و گرێدانا ئیحرامان
پرسیار: ئه‌رێ گرێدانا ئیحرامان ژ جه‌دده دروسته؟
به‌رسڤ: جه‌دده نه میقاته بۆ حه‌جێ یان عومرێ، ب تنێ بۆ ئاكنجییێن وێ یان یێن ل وێرێ دژین نه‌بیت، هه‌روه‌سا بۆ وی یێ بۆ پێدڤیياتییه‌‌كێ گه‌هشتییه وێرێ و ئارمانجا وی كرنا حه‌جێ یان عومرێ نینه، پاشی بۆ وی دیار بوو و هاته سه‌رێ وی كو حه‌جێ یان عومرێ بكه‌ت. به‌لێ ئه‌وێ میقاته‌ك به‌ری وێ هه‌بیت، وه‌كی زول حوله‌یفه بۆ خه‌لكێ مه‌دینێ و پشتی وێ، یان ل ڕاستا وێ بیت ل سه‌ر ئه‌ردی یان ل ئه‌سمانی، و وه‌كی جوحفه بۆ خه‌لكێ وێ و یێ ل ڕاستا وێ بیت ل سه‌ر ئه‌ردی یان ده‌ریایێ یان د ئه‌سمانیڕا ده‌رباز بوو، دیسان وه‌كی یه‌له‌مله‌مێ، ل ڤێرێ پێدڤییه ل سه‌ر وی كه‌سی؛ ئه‌و هه‌ر ژ میقاتێن خۆ ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت (ئنيه‌تا خۆ بينيت )، یان ژی ژ وی جهی گرێده‌ت یێ دكه‌ڤیته ڕاستا وی میقاتی ل ئه‌سمانی یان ده‌ریایێ یان ئه‌ردی.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 130)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر حه‌جی ئیحرام گرێدان و ڤیا خۆ بێهنخۆ‌ش بكه‌ت، ئه‌رێ دێ به‌ری سه‌رێ خۆ دشووت خۆ بێهنخۆ‌ش كه‌ت، یان ژی پشتی سه‌رێ خۆ بۆ گرێدانا ئیحرامان دشووت دێ ڤی كاری كه‌ت؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ مه‌ره‌ما كرنا عومرێ یان حه‌جێ هه‌بیت بڤێت خۆ ل ده‌مێ گرێدانا ئیحرامان به‌ری ته‌لبییه‌یان ب حه‌جێ یان عومرێ لێبده‌ت بێهنخۆ‌ش بكه‌ت؛ هنگی ئه‌ڤ كاره بۆ وی یێ دروسته، به‌لێ یا باشتر ئه‌وه ئه‌ڤ چه‌نده پشتی سه‌رشووشتنێ بیت؛ ژ به‌ر گۆتنا عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت): »كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ، وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ«، ئانكو: ((من پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بۆ چوونا د بن ئیحرامانڤه بێهنخۆ‌ش دكر؛ به‌ری ئه‌و ئیحرامێن خۆ گرێبده‌ت، هه‌روه‌سا بۆ ده‌ركه‌ڤتنا ژ بن ئیحرامان ژی؛ به‌ری طه‌وافێ ل دۆر (كه‌عبێ) بكه‌ت)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا فه‌رموودێ ئێكده‌نگ بووینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 168)
***
پرسیار: بۆچی خودێ لبه‌ركرنا جلكێ دروی ل سه‌ر حه‌جییان حه‌رام كرییه، و حكمه‌ت ژ وێ چه‌ندێ چییه؟
به‌رسڤ: ئێك: خودێ حهج ل سه‌ر وی كه‌سێ حهج ل سه‌ر فه‌ڕز بووبیت و شیانێن كرنا وێ هه‌بن فه‌ڕز كرییه، ئێك جار د ژیانێ هه‌مییێدا، و ئه‌و كرییه ستوینه‌ك ژ ستوینێن ئیسلامێ، ئه‌ڤه ژی تشته‌كه هه‌ر كه‌سێ موسلمان بیت دزانیت. له‌وا ل سه‌ر موسلمانی پێدڤییه ئه‌وا خودێ ل سه‌ر وی فه‌ڕز كری ئه‌نجام بدەت، ئه‌ڤه ژی بۆ ڕازیكرنا خودێ و دویڤچوونا فه‌رمانا وی، ب هیڤییا ب ده‌ستڤه‌ئینانا خه‌لاتێ وی و ترسا ژ سزایێ وی، د گه‌ل باوه‌رییێ كو خودایێ مه‌زن یێ حه‌كیم و كاربنه‌جهه د شه‌ریعه‌تێ خۆ و هه‌می كارێن خۆدا، یێ دلۆڤانه ب عه‌بدێن خۆ، له‌وا ژ بلی ئه‌وا به‌رژه‌وه‌ندییا وان تێدا بیت و ئه‌وا ب مفایێ گشتی ل دونیایێ و ئاخرەتێ ل سه‌ر وان دزڤڕیت؛ خودێ چ تشتان بۆ وان ناكه‌ته شه‌ریعه‌ت. ڤێجا شه‌ریعه‌ت دانان ل سه‌ر خودایێ مه‌یێ خودان مولك و ده‌ستهه‌لات و كاربنه‌جهه، خۆبده‌ستڤه‌به‌ردان و ته‌سلیمبوون ژی ل سه‌ر عه‌بدێ وییه و دڤێت ئه‌و ل دویڤ ڤی شهریعهتی بچیت و جێبه‌جێ بكه‌ت.
دوو: سه‌باره‌ت دانانا دویركه‌ڤتنا ژ جلكێ دوری د حهج و عومرێدا؛ ئه‌ڤێ چه‌ندێ گه‌له‌ك حیكمه‌ت و كاربنه‌جهی بۆ هه‌نه، ژ وان ژی: بیرئینانا ڕه‌وشا خه‌لكییه ل وێ ڕۆژا مرۆڤ ژ قه‌برێن خۆ ڕادبن؛ چونكی ل ڕۆژا قیامه‌تێ ئه‌و هه‌می دێ پێخواس و ڕویس ژ قه‌بران هێنه ساخكرن و ده‌رئێخستن، پاشی دێ جلوبه‌رگان كه‌نه به‌ر وان و د بیرئینانا ڕه‌وشا ئاخره‌تێدا چه‌ندین په‌ند و وانه هه‌نه. ژ وان ژی: سه‌رچه‌ماندن و شكاندنا نه‌فسێ و ئاگه‌هداركرنا وێ ب واجببوونا خۆبكێمزانینێ و پاقژكرنا وێ ژ پیساتییا خۆمه‌زنكرنێ. هه‌ردیسان ژ وان په‌ند و وانه‌یان: ئاگه‌هداركرنا نه‌فسێیه ب بنیاتێ نێزیكبوون و وه‌كهه‌ڤی و زوهدێ و دویركه‌ڤتن ژ خۆشییا لۆمه‌كری و نه‌باش و دلدان و ئارامكرنا هه‌ژار و به‌له‌نگازان، و ژ بلی ڤانه ژ مه‌ره‌مێن حه‌جێ ل دویڤ وی ڕه‌نگێ خودێ دانای و پێغه‌مبه‌رێ وی صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن دیاركری.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 179)
***
پرسیار: بۆچی حه‌جی وان جلوبه‌رگان د حه‌جێدا دكه‌ته به‌ر خۆ؟
به‌رسڤ: خودێ ل سه‌ر ئه‌زمانێ پێغه‌مبه‌رێ خۆ موحه‌ممه‌دی صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن فه‌رمان ل مه كرییه كو د حهج و عومرێدا ئه‌م دوو پارچێن قۆماشی بكه‌ینه به‌ر خۆ كو قه‌دا بنی و قه‌دا سه‌رییه، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر حیكمه‌ته‌كێیه كو ئه‌و دزانیت، له‌وا پێدڤییه ل سه‌ر مه ئه‌م ل دویڤ بچین، ب هیڤییا ب ده‌ستڤه‌ئینانا خێرێ، چ مه حیكمه‌ت زانی یان نه‌زانی، و ژ وێ یا زانایان ده‌رباره‌ی ڤێ چه‌ندێ گۆتی: بیرئینانا ڕه‌وشا خه‌لكییه ل وێ ڕۆژا مرۆڤ ژ قه‌برێن خۆ ڕادبن، ده‌مێ ڕۆژا قیامه‌تێ دهێت، دیسان دروستكرنا وی هه‌ستییه ل ده‌ڤ حه‌جی كو ئه‌و خۆ ب كێم بزانیت و خۆ مه‌زن نه‌كه‌ت و وه‌كهه‌ڤییا د ناڤبه‌را زه‌نگین و هه‌ژاری دایه. داخوازا سه‌ركه‌ڤتن و ڕاستی و بنه‌جهی و خۆڕاگرییێ ل سه‌ر حه‌قییێ بۆ خۆ و ته ژ خودێ دخوازین هه‌تا دگه‌هینێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 171)
***
پرسیار: حوكمێ حه‌جا وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه دابیت چییه؟
به‌رسڤ: زڤڕۆكا هه‌یڤانه ڕێگرییێ ل حه‌جێ ناكه‌ت و پێدڤییه ل سه‌ر وێ ژنا ئنيه‌تێ دئينيت و ئه‌و یا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا كو كارێن حه‌جێ هه‌مییان ئه‌نجام بدەت، ب تنێ طه‌وافێ ل دۆر كه‌عبێ ناكه‌ت هه‌تا زڤڕۆكا وێ یا هه‌یڤانه ب دویماهیك دهێت و سه‌رێ خۆ دشووت. هه‌روه‌سا ئه‌و ژنا د چلكێن زارۆكبوونێ ژیدا ئه‌گه‌ر ستوینێن حه‌جێ ئه‌نجامدان؛ حه‌جا وێ یا دروسته.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 172)
***
پرسیار: ژنه‌ك ل ڤێره ل ناڤ سعودییێ چوو بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ، پاشی به‌ری طه‌وافا هاتنێ بكه‌ت؛ كه‌ڤته دزڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا، ڤێجا كا حوكمێ وێ چییه؟ ئه‌رێ ئه‌و دشێت د ده‌مێ زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا بچیته عه‌ره‌فێ و حوكمێ وێ چییه؟
به‌رسڤ: ئه‌و دێ هه‌ر ل بن ئیحرامێن خۆ مینیت و دێ وان هه‌می تشتان كه‌ت یێن حه‌جی دكه‌ت، ب تنێ طه‌وافێ ل دۆر كه‌عبێ ناكه‌ت، هه‌تا پاقژ دبیت و خووینا زڤڕۆكا هه‌یڤانه ب دویماهیك دهێت و سه‌رێ خۆ دشووت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 173)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ زه‌لامی دروسته ده‌مێ ل میقاتی ئیحرامێن خۆ گرێدده‌ت؛ ڕوینیته خوار و نینۆكێن خۆ ب قۆسینیت، یان ژی ئه‌ڤه بۆ وی یا دروست نینه هه‌تا قوربانییه‌كێ سه‌ر ژێ دكه‌ت؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كاره به‌ری گرێدانا ئیحرامان كر؛ هنگی چ تێدا نینه، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر مه‌ره‌ما وی ئه‌ڤه بیت قوربانی بكه‌ت و هه‌یڤا زیلحیججة ده‌ست پێ كربیت؛ ل ڤی ده‌می بۆ وی دروست نینه، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن پاشڤه‌برن ژ ڤێ چه‌ندێ كرییه. به‌لێ كرنا ڤی كاری پشتی گرێدانا ئیحرامان؛ ئانكو پشتی ئینانا ئنیه‌تا چوونا د بن ئیحراماندا؛ ئه‌ڤه ب چ ڕه‌نگان یا دروست نینه، ژ به‌ر كو بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا دروست نینه نینۆكێن خۆ ب قۆسینیت یان تشته‌كی ژ پرچا خۆ ژێڤه بكه‌ت، ژ بلی ئه‌گه‌ر ژ طه‌واف و سه‌عیكرنا خۆ یا عومرێ ته‌مام بوو، وی ده‌می دێ ب تڕاشین یان كورتكرنا پرچا خۆ ژ بن ئیحرامێن خۆ ده‌ركه‌ڤیت. هه‌روه‌سا د حه‌جێ ژیدا ئه‌گه‌ر به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به هاڤێتن؛ هنگی بۆ وی دروسته ئه‌و پرچا خۆ بتڕاشیت یان كورت بكه‌ت و تڕاشین باشتره، پاشی دێ ژ بن ئیحرامان ده‌ركه‌ڤیت و دێ ئازاد بیت، چ ئه‌و به‌ری سه‌رژێكرنێ بیت یان پشتی وێ و ئه‌گه‌ر پشتی سه‌رژێكرنێ بیت باشتره، ئه‌ڤه ژی ئه‌گه‌ر ئه‌و بۆ وی ب ساناهی بوو.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 178)
***
پرسیار: بابێ من سالا بوری حهج كر و ئه‌و گه‌له‌ك ب گرانی یێ نه‌ساخ بوو و نه‌شیا ئیحرامێن خۆ گرێبده‌ت، ڤێجا كا چ ل سه‌ر وی واجبه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر حه‌جی هه‌ر ب جلكێن خۆ ئیحرامێن خۆ گرێدان و ئه‌و جلك كرنه ئیحرام بۆ خۆ، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر پێدڤییاتییا وی ب وێ چه‌ندێ ژ به‌ر سه‌ڕمایێ و نه‌ساخییێ و تشتێن هۆسا؛ هنگی ئه‌ڤا هه‌نێ د شه‌ریعه‌تیدا تشته‌كێ دروست و ڕێپێداییه، و ئه‌وا ل سه‌ر وی فه‌ر دبیت ژ به‌ر لبه‌ركرنا وی بۆ جلكێ دوری؛ ڕۆژیگرتنا سێ ڕۆژانه، یان تێركرنا شه‌ش هه‌ژارانه؛ بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كی نیڤ فتره (كو دبنه دوو مستێن زه‌لامه‌كێ ده‌ستێن وى د ناڤنجی) ژ خوارنا وه‌لاتی، یان سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه كو دروست بیت بۆ قوربانی بهێته سه‌رژێكرن. هەمان حوکم هەیە ئه‌گه‌ر سه‌رێ خۆ نخاڤتبیت؛ ڕۆژیگرتن ل هه‌ر جهه‌كی بیت ژی دروسته بۆ وی، به‌لێ تێركرن و سه‌رژێكرن؛ جهێ وێ حه‌ره‌ما مه‌كه‌هێیه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 180)
***
پرسیار: ئه‌ز حه‌ز دكه‌م ب ئانه‌هییا خودێ حه‌جێ بكه‌م و ئاریشه‌یا من ئه‌ڤه‌یه كو: ئه‌ز زه‌لامه‌كێ كه‌چه‌لم و من چ پرچ نینه سه‌ری من ب په‌چنیت و پیستێ سه‌رێ من گه‌له‌ك یێ هه‌ستیاره و هه‌ر تیشكه‌كا ڕۆژێ كارتێكرنێ ل سه‌لامه‌تییا من دكه‌ت و دبیته ئه‌گه‌رێ ئیلتیهابه‌كا دژوار د پیستێ سه‌ریدا و دیاربوونا ڕه‌ھ و ده‌مارێن سه‌ری ب تایبه‌تی و یێن ناڤچاڤان ب گشتی، و وه‌كی هوین دزانن ئێك ژ قه‌ده‌غه‌كرییێن گرێدانا ئیحرامان نه‌نخاڤتنا سه‌رییه. هیڤی ژ جه‌نابێ هه‌وه دكه‌م فه‌توایه‌كێ بده‌نه من بۆ ڤێ ڕه‌وشێ كا ئه‌ز چ بكه‌م، بۆ زانین ئه‌ز زه‌لامه‌كێ به‌ژن كورتم و ئه‌ز نه‌شێم شه‌مسییێ هه‌لبگرم؛ چونكی ئه‌و دێ كه‌سێن ل دۆرێن من ئێشینیت. من هه‌ر هنده هه‌بوو و ل بن چاڤدێرییا خودێ بن و پێنگاڤێن هه‌وه ڕاست و دروست بكه‌ت.
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر بابه‌ت یێ وه‌سا بیت وه‌كی هاتییه گۆتن؛ هنگی دێ سه‌رێ خۆ په‌چنی و گری و تۆ یێ د بن ئیحراماندا، ژ به‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی دێ فیدیێ ده‌ی، ڤێجا دێ په‌زه‌كێ سه‌رژێكه‌ی و ل سه‌ر فه‌قیر و هه‌ژارێن مه‌كه‌هێ به‌لاڤ كه‌ی، یان دێ شه‌ش هه‌ژاران ل حه‌ره‌مێ تێر كه‌ی: بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كی نیڤ فترا خورمێ یان تشته‌كێ دی ژ خوارنا وه‌لاتی، یان دێ سێ ڕۆژان ڕۆژییان گری. ئه‌ڤه ده‌رباره‌ی گرێدانا ئیحرامان بۆ حه‌جێ، هه‌روه‌سا ئه‌گه‌ر ته ئیحرامێن خۆ بۆ عومرێ گرێدان، وی ده‌می فیدیه‌كا دی ل سه‌ر ته‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 181)
***
پرسیار: حه‌جییه‌كی كاره‌كێ قه‌ده‌غه‌كری ئه‌نجامدا كو ئه‌و ژی ماچیكرنا هه‌ڤژینا خۆ و ئینانا ئاڤێ بوو ژ ده‌رڤه ب شه‌هوه‌ت، ئه‌ڤه ژی پشتی هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به و تڕاشینێ و به‌ری طه‌وافا ئیفازێ بوو، بۆ زانین هه‌ڤژینا وی حه‌جی نینه، ڤێجا فه‌توایه‌كێ بۆ مه بده‌ن دێ خێر گه‌هیته هه‌وه.
به‌رسڤ: بۆ موسلمانێ ئیحرامێن حه‌جێ یان عومرێ یان هه‌ردووكان گرێدده‌ت دروست نینه خۆ نێزیكی وان تشتان بكه‌ت یێن ئیحرامێن وی به‌تال دكه‌ن، یان خۆ نێزیكی وی كاری بكه‌ت یێ وی كێم دكه‌ت، و ماچیكرن ل سه‌ر وی كه‌سێ ئیحرامێن حه‌جێ گرێدده‌ت كاره‌كێ حه‌رامه هه‌تا ب ته‌مامی ژ بن ئیحرامان ده‌ردكه‌ڤیت كو ئه‌و ژی ب هاڤێتنا جه‌مره‌یا عه‌قه‌به و تڕاشین یان كورتكرنا پرچێ و طه‌وافا ئیفازێ و سه‌عیكرنێیه ئه‌گه‌ر سه‌عی ل سه‌ر وی هه‌بیت، ژ به‌ر كو هێشتا ئه‌و یێ د حوكمێ وێ ئیحرامێدا یا كو تێدا ژن ل سه‌ر وی دحه‌رامن و حه‌جا وی كه‌سێ هه‌ڤژینا خۆ ماچیكری و پشتی ده‌ركه‌ڤتنا ئێكێ ئاڤ ئینای؛ به‌تال نابیت و ل سه‌ر وی پێدڤییه داخوازا لێبوورینێ ژ خودێ بكه‌ت و نه‌زڤڕیته‌ڤه بۆ كاره‌كێ هۆسا و دێ ڤێ كێماسییێ ب سه‌رژێكرنا سه‌ره‌كێ په‌زی پڕكه‌ت كو ئه‌ڤ په‌زه یێ وه‌سا بیت بۆ قوربانی یێ دروست بیت، و دێ وی گوشتی ل سه‌ر فه‌قیرێن حه‌ره‌ما مه‌كه‌هێ به‌لاڤ كه‌ت، و یا فه‌ر و پێدڤی ده‌ستپێشخه‌ریكرنه ب وێ چه‌ندێ ل دویڤ شیانان.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 188)
***
پرسیار: من فه‌ڕزێ حه‌جێ ئه‌نجامدا و ل سه‌ر خۆ ڕاكر و شه‌ڤه‌كێ ده‌مێ ئه‌ز ل مینایێ بووم، ئه‌ز نڤستم و من خه‌ونه‌ك دیت و ب جه‌نابه‌ت كه‌ڤتم و پاشی ئه‌ز نه‌شیام سه‌رێ خۆ بشووم، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر من هه‌یه؟
به‌رسڤ: دیتنا خه‌ونه‌كێ (هاتنه‌خوارا ئاڤا شه‌هوه‌تێ د خه‌وێدا) بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحرامێن حه‌جێ یان عومرێ دابیت چ كارتێكرنێ ل سه‌ر حه‌جا وی و ل سه‌ر عومرا وی ناكه‌ت، له‌وا به‌تال نابن، و هه‌ر كه‌سێ ئه‌ڤه ژێ چێبوو، پشتی ژ خه‌و ڕادبیت دێ سه‌رێ خۆ ژ به‌ر جه‌نابه‌تێ شووت ئه‌گه‌ر مه‌نی (ئاڤا شه‌هوه‌تێ) دیت و چ فیدیه و كه‌فاره‌ت ل سه‌ر ته نینه؛ ژ به‌ر كو دیتنا خه‌ونێ تشته‌كه نه ب هه‌لبژارتنا ته‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 188)
***
پرسیار: ئه‌رێ تایبه‌تمه‌ندییه‌ك بۆ كوترێن مه‌كه‌هێ و مه‌دینێ هه‌یه؟
به‌رسڤ: چ تایبه‌تمه‌ندی بۆ كوترێن مه‌كه‌هێ و مه‌دینێ نینه، ئه‌و نه‌بیت كو ناهێنه نێچیركرن و ناهێنه ڕه‌ڤاندن هندی د سنورێن حه‌ره‌مێ دابن، ژ به‌ر گشتیبوونا فه‌رمووده‌یێ: »إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مَكَّةَ، فَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي، وَلَا تَحِلُّ لِأَحَدٍ بَعْدِي، وَإِنَّمَا أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، لَا يُخْتَلَى خَلَاهَا، وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلَا يُنَفَّرُ صَيْدُهَا«، ئانكو: ((ب ڕاستی خودێ مه‌كه‌هـ حه‌رام كرییه، له‌وا بۆ چ كه‌سان به‌رى من حه‌لال نه بوو و بۆ چ كه‌سان پشتی من حه‌لال نابیت، و ب تنێ بۆ من ده‌مه‌كى ژ روژێ حه‌لال بوو، گیایێ ته‌ڕ یێ وێ ناهێته هه‌لكێشان و دارا وێ ناهێته بڕین و نێچیرا وێ ناهێته گرتن و ڕه‌ڤاندن)). بۆخاری ئه‌ڤ فه‌رمووده‌یه ڤه‌گێڕایه. دیسان گۆتنا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »إِنَّ إِبْرَاهِيمَ حَرَّمَ مَكَّةَ، وَإِنِّي حَرَّمْتُ الْمَدِينَةَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا، لَا يُقْطَعُ عِضَاهُهَا، وَلَا يُصَادُ صَيْدُهَا«، ئانكو: ((ب ڕاستی ئیبراهیمی مه‌كه‌هـ حه‌رام كر، من ژی مه‌دینه حه‌رام كر د ناڤبه‌را هه‌ردوو لابه‌یێن وێدا (لابه: ئه‌و ئه‌ردێن بۆڕكانینه یێن دۆر ل باژێرێ مه‌دینێ گرتی)، دارا وێ ناهێته بڕین و نێچیرا وێ ناهێته نێچیركرن)). موسلمی ڤه‌گێڕایه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 202)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته ئه‌گه‌ر مرۆڤی حه‌جا جۆرێ (ته‌مه‌تتوعێ) كربیت؛ پشتی ژ ئه‌نجامدانا عومرێ ب دویماهیك دهێت؛ ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ بكه‌ت؟
به‌رسڤ: دروسته ئه‌و كه‌سێ حه‌جا جۆرێ (ته‌مه‌تتوعێ) كربیت پشتی ژ ئه‌نجامدانا عومرێ ب دویماهیك دهێت؛ ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ بكه‌ت و جلكێن خۆ یێن ئاسایی بكه‌ته به‌ر خۆ، ئه‌ڤه ژی دێ ب كرنا طه‌وافێ و سه‌عییێ و تڕاشین یان كورتكرنا پرچێ بیت، وه‌كی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن فه‌رمان ب وێ چه‌ندێ ل وان صه‌حابییێن خۆ كری یێن د حه‌جا خاتر خواستنێدا هه‌دی (قوربانی) د گه‌ل خۆ نه‌ئینای، پاشی ل ڕۆژا هه‌شتێ دێ ئیحرامێن حه‌جێ گرێده‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 202)
***
پرسیار: هیڤی دكه‌م بۆ من وان تشتان بێژن یێن دروسته ئه‌و حه‌جییێ حه‌جا (ته‌مه‌تتوعێ) دكه‌ت ئه‌نجام بده‌ت، ده‌مێ ژ بن ئیحرامان ده‌ردكه‌ڤیت پشتی كو عومرێ ئه‌نجام دده‌ت.
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ ئیحرامێن (ته‌مه‌تتوعێ) ب عومرێ هه‌تا حه‌جێ گرێبده‌ت، پاشی هه‌می كار و ڕێوڕه‌سمێن عومرا خۆ ژ طه‌واف و سه‌عی و تڕاشین یان كورتكرنێ ئه‌نجام دان، ئه‌ڤه ئه‌و ب ڤێ چه‌ندێ ژ بن ئیحرامێن عومرا خۆ ده‌ركه‌ڤت و ئه‌و تشتێ ل سه‌ر وی حه‌رام بووی ده‌مێ ئیحرام گرێداین؛ هه‌می بۆ وی حه‌لال دبن، دیسان دروسته نینۆكێن خۆ ب قۆسینیت و جلكێ دوری بكه‌ته به‌ر خۆ و سه‌رێ خۆ ب په‌چنیت و بێهنخۆ‌شییان ل خۆ بكه‌ت و نێچیرێ بكه‌ت، گرێبه‌ستا هه‌ڤژینییێ ئه‌نجام بده‌ت و جووتبوون و ئه‌و تشتێن به‌ره‌ڤ وێڤه دچن هه‌مییان بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 204)
***
پرسیار: حوكمێ ته‌لبییه‌كرنا ب كۆم بۆ حه‌جییان چییه؟ كو ئێك ژ وان ته‌لبییه‌یان دكه‌ت و یێن دی ب دویڤ ویڕا دبێژن.
به‌رسڤ: ئه‌ڤ كاره نه‌یێ دروسته؛ ژ به‌ر كو ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن نه‌هاتییه ڤه‌گوهاستن ئه‌ڤ كاره كربیت، هه‌ردیسان خه‌لیفه‌یێن وی یێن ڕاشدین ژی خودێ ژ وان ڕازی بیت ئه‌ڤ كاره نه‌كرییه، به‌لكی ئه‌ڤ كاره بیدعه‌یه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 358)
***
پرسیار: حوكمێ وێ ژنێ چییه یا ل ده‌مێ ئه‌نجامدانا حه‌جێ كه‌ڤتییه دزڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا، ئه‌رێ دێ هه‌می كریارێن حه‌جێ ئه‌نجام ده‌ت و پێدڤییه سه‌رێ خۆ بشووت؟ یان هنده‌ك كریار هه‌نه كو ئه‌و نه‌شێت ئه‌نجام بدەت و كا دێ چاوا ئه‌ڤ كارێن وێ نه‌كرین و ژێ چووین به‌ده‌لڤه كه‌ت؟ خودێ خێرا هه‌وه مه‌زن بكه‌ت.
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ژن كه‌ڤته دزڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا و ئه‌وێ دڤێت حه‌جێ بكه‌ت، هنگی ئه‌و دێ ئیحرامێن خۆ گرێده‌ت و دێ ل بن ئیحرامێن خۆ مینیت و دێ ئه‌وا حه‌جی دكه‌ت ژ ڕاوه‌ستیانا ل عه‌ره‌فێ و مانا ب شه‌ڤێ ل موزدەلیفە و مینایێ و هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان هه‌مییان كه‌ت، ب تنێ ئه‌و طه‌وافێ ل دۆر كه‌عبێ ناكه‌ت هه‌تا پاقژ دبیت و سه‌رێ خۆ دشووت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 128)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ ژنێ دروسته ده‌مێ ئه‌نجامدانا حه‌جێ خۆ بخه‌ملینیت و جوان بكه‌ت؟
به‌رسڤ: لێگه‌ڕیانا ژنێ ل خۆ خه‌ملاندن و جوانكرنێ ل ده‌مێ ئه‌نجامدانا حه‌جێ؛ كاره‌كێ دروست نینه ئه‌و بكه‌ت. به‌لێ ئه‌و خه‌مل و جوانی و چه‌كێن ب وێڤه هه‌ین، یان ئه‌و خه‌نایا ب وێڤه هه‌ی، دڤێت ئه‌و ڤێ هه‌مییێ ل به‌ر زه‌لامان ڤه‌شێریت، به‌لێ ل سه‌ر وێ پێدڤی نینه ئه‌و ڤێ خه‌نایێ ژ ده‌ستێ خۆ یان هه‌ر جهه‌كێ دی یێ پێڤه‌بیت ژێڤه بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 144)
پرسیار: من حهج كر و پشتی من ژ میقاتی ئیحرامێن خۆ گرێداین؛ من ئنیه‌ت ئینا، ڤێجا من ئنیه‌تا حه‌جێ بۆ جۆرێ (ئیفراد) ئینابوو و من گۆت: «لبیك اللهم لبیك حجا»، پشتی وێ من ژبیركر و من گۆت: «لبیك اللهم لبیك حجا وعمرة»، مفای بگه‌هیننه مه كا چ ل سه‌ر من پێدڤییه ئه‌ز بكه‌م، خودێ خێرا هه‌وه مه‌زن بكه‌ت.
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ئه‌وا ژ ته چێبووی ل دۆر گۆتنێ، ب تنێ شاشییه‌كا ئه‌زمانى بیت و ته ب مه‌ره‌م نه‌گۆتبیت؛ وی ده‌می چ ل سه‌ر ته نینه؛ ژ به‌ر گۆتنا خودایێ مه‌زن: ))رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا((، ئانكو: ((خودایێ مه، تۆ ل مه نه‌گره ئه‌گه‌ر مه ژبیركر یان مه شاشی كر)). و گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى«، ئانكو: ((كار هه‌می ب ئنیه‌تێنه، و هه‌ر كه‌سه‌كی دێ ل دویڤ ئنیه‌تا وی بۆ وی هێته دان)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 132)
***
پرسیار: من هنده‌ك حه‌جی دیتن كو چه‌قێن هنده‌ك داران دبڕین و بۆ خۆ سیواك پێ چێدكرن و بكار دئینا، ڤێجا كا حوكمێ بڕینا داران ل مینایێ چییه و حوكمێ قه‌بویلكرنا دیارییێ چییه، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ دیارییه ئه‌و سیواك بن یێن ژ دارێن حه‌ره‌مێ هاتینه بڕین؟
به‌رسڤ: بڕینا تشته‌كی ژ دارێن حه‌ره‌مێ یا دروست نینه، نه بۆ وی كه‌سێ د بن ئیحراماندا و نه بۆ یێن دی ژی، ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »لَا يُخْبَطُ شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا«، ئانكو: ((سترییێن وێ ناهێنه لێدان و شكاندن و دارا وێ ژی ناهێته بڕین)). موسلم ڤه‌گێڕایه.
له‌وا پێدڤییه ئه‌و كه‌سێ تشته‌ك ژ ڤێ كربیت ته‌وبه بكه‌ت و بزڤڕیته لایێ خودایێ مه‌زن و نه‌زڤڕیته‌ڤه بۆ كارێ هۆسا و قه‌بویلكرنا دیارییێ، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ دیارییه ئه‌و سیواك بن یێن ژ دارێن حه‌ره‌مێ هاتینه بڕین یا دروست نینه؛ چونكی ڤێ چه‌ندێ ڕازیبوون و هاریكارییا ل سه‌ر حه‌رامی تێدایه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 166)
***
مانا ب شه‌ڤێ ل مینایێ
پرسیار: ئه‌م د گه‌ل گرۆپه‌كی چووینه حه‌جێ و شه‌ڤا نه‌هێ ژ زیلحیججه‌یێ مه شه‌ڤا خۆ ل مینایێ ده‌رباز كر و مه وێرێ به‌ری نڤێژا سپێدێ به‌ره‌ڤ عه‌ره‌فێ هێلا و مه نڤێژا سپێدێ ل عه‌ره‌فێ كر، ژ به‌ر كو ئه‌وێن د گه‌ل مه د گرۆپیدا و ڕێبه‌ری دكر ژ ترسێن قه‌ره‌بالغییێ ب ڤی كاری ڕابوون، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر مه هەیه؟
به‌رسڤ: چ ل سه‌ر هه‌وه نینه، به‌لێ یا باشتر بۆ حه‌جی ئه‌وه پشتی هه‌لاتنا ڕۆژێ یا ڕۆژا نه‌هێ یا هه‌یڤا زیلحیججه‌یێ ژ مینایێ بچیته عه‌ره‌فێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 210)
***
پرسیار: من د گه‌ل كومپانییه‌كا ناڤخۆیی حهج كر و جهێ مانه‌ڤه و ئاكنجیبوونا مه ژ ده‌رڤه‌ی مینایێ بوو و ل شه‌ڤا (9)ـێ ژ زیلحیججه‌یێ ئه‌ز ل وی جهی نڤستم، به‌لێ شه‌ڤێن ڕۆژێن ته‌شریقێ ئه‌ز د ناڤ مینایێدا نڤستم. ئه‌رێ مانا من ب شه‌ڤێ د شه‌ڤا (9)ـێدا واجبه یان سوننه‌ته، ئه‌گه‌ر واجب بیت؛ ئه‌ز دێ چ كه‌م؟ خودێ خێرا هه‌وه ژ به‌ر من و ئیسلامێ و موسلمانان بده‌ت.
به‌رسڤ: مانا ب شه‌ڤێ ل مینایێ د شه‌ڤا نه‌هێ یا زیلحیججه‌یێ بۆ حه‌جی سوننه‌ته و نه واجبه، له‌وا چ ل سه‌ر ته نینه ده‌رباره‌ی هێلانا ته بۆ مانا ب شه‌ڤێ ل وێرێ، ب تنێ خێرا سوننه‌تا مانا ب شه‌ڤێ ل وێرێ ژ ده‌ست ته چوو.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 177)
***
ڕاوه‌ستیان ل عه‌ره‌فێ
پرسیار: هنده‌ك كه‌س دبێژن: ئه‌گه‌ر ڕۆژا عه‌ره‌فێ كه‌ڤته د ڕۆژا ئه‌ینییێدا؛ وه‌كی ئه‌ڤ ساله وه‌سا چێبووی، خێر دێ وه‌كی وی بیت یێ حه‌فت حهج كرین. ئه‌رێ به‌ڵگه‌یه‌ك ژ سوننه‌تێ ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ هه‌یه؟
به‌رسڤ: چ به‌ڵگه‌یێن دروست ل دۆر وێ چه‌ندێ نینن. هنده‌ك كه‌سان بانگه‌شه‌یا هندێ كرییه كو: ئه‌و به‌رامبه‌ری حه‌فتێ حه‌جانه، یان حه‌فتێ و دوو حه‌جانه و ئه‌ڤه ژی نه‌یا دروسته.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 211)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته پشتی حه‌جی نڤێژا خۆ یا نیڤڕۆ و ئێڤاری د گه‌ل پێشنڤێژی ل عه‌ره‌فاتێ دكه‌ت؛ هه‌تا مه‌غره‌ب بۆ خۆ سوننه‌تان بكه‌ت؟
به‌رسڤ: پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن پشتی نڤێژا خۆ یا نیڤڕۆ و ئێڤاری ب كۆمكرنا پێشئێخستنێ ل عه‌ره‌فاتێ كری؛ چ نڤێژێن سوننه‌ت ل ڕۆژا عه‌ره‌فاتێ نه‌كرینه، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه تشته‌كێ دروست و شه‌رعی با؛ ئه‌و دا ل سه‌ر ڤی كاری ژ مه ڕژدتر بیت، خێر و باشی ژی هه‌می یا د دویڤچوونا وی و دویڤچوونا سوننه‌تا ویدا.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 211)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ ب خۆله‌كه‌كێ ژ عه‌ره‌فاتێ ده‌ركه‌ڤتی به‌ری وه‌ختێ دیاركری بۆ نڤێژا مه‌غره‌ب ژ وی وه‌ختێ ڕۆژژمێرێ نڤیسی، بۆ زانین سویارییێن ترۆمبێلێ گۆتن: ڕۆژ یا ئاڤا بووی
به‌رسڤ: بنیات و بناخه ئه‌ڤه‌یه حه‌جی ل ڕۆژا نه‌هێ ل عه‌ره‌فێ بمینیت، له‌وا ئه‌و ژ وێ ده‌رناكه‌ڤیت هه‌تا ژ ئاڤابوونا ڕۆژێ پشتڕاست دبیت و بۆ وی یا حه‌لال و دروست نینه به‌ری وی ده‌می ژێ بچیت، له‌وا یا گرنگ ئاڤابوونا ڕۆژێیه. ڤێجا ئه‌گه‌ر پشتی پشتڕاستبوونا وی ژ ئاڤابوونا ڕۆژێ ژێ ده‌ركه‌ڤت؛ ئه‌ڤه وی یا ل سه‌ر وی واجب ئه‌نجام دایه و چ ل سه‌ر وی نینه. به‌لێ ئه‌گه‌ر به‌ری ئاڤابوونا ڕۆژێ ژێ ده‌ركه‌ڤت، یان ژ وێ چه‌ندێ پشتڕاست نه‌بوو و نه‌زڤڕی وێرێ و تێدا نه‌ما هه‌تا ڕۆژ ئاڤا دبیت، یان نه‌زڤڕی ئه‌گه‌ر خۆ بۆ ده‌مه‌كێ كێم ژ شه‌ڤێ بیت؛ هنگی پێدڤییه ل سه‌ر وی خوینه‌كێ بده‌ت كو ئه‌و ژی سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه، ژ به‌ر كو وی واجبه‌ك ژ واجبێن حه‌جێ هێلایه و ئه‌نجام نه‌دایه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 181)
***
مانا ب شه‌ڤێ ل موزدەلیفێ
پرسیار: هنده‌ك خێزانا ترۆمبێلا من بو حه‌جێ كرێكر من ژى دگه‌ل وان حهج ئه‌نجامدا ، و شه‌ڤا ده‌ركه‌ڤتنێ ده‌مژمێر نه‌هـێ ئه‌م ژ عه‌ره‌فێ داكه‌ڤتین و ئه‌م ده‌مژمێر دووێ پشتی شه‌ڤێ گه‌هشتینه موزدەلیفێ، ڤێجا وان پێداگری ل سه‌ر نه‌مانا شه‌ڤێ ل موزدەلیفێ كر؛ ب هێجه‌تا وێ ئێكێ كو خێزان یێن د گه‌ل وان و كو شهریعهتی ڕێك ب وان دایه ڤێ چه‌ندێ بكه‌ن، ئه‌م پتر ژ چارێكه‌كێ ل موزدەلیفێ نه‌ڕوینشتین، ئه‌رێ د ڤێ چه‌ندێدا تشته‌ك ل سه‌ر من هه‌یه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ڕه‌وشا وان وه‌كی وێ بیت یا ته گۆتی كو خێزان د گه‌ل وانن و ژ به‌ر وان دترسن شه‌ڤێ هه‌تا هه‌لاتنا سپێدێ ل وێرێ بمینن؛ هنگی چ گونههـ ل سه‌ر ته و ل سه‌ر وان نینه ئه‌گه‌ر چوون و چوونا هه‌وه ژ موزدەلیفێ د ده‌مژمێر دووێ شه‌ڤێدا بیت؛ ژ به‌ر كو ئه‌و پشتی نیڤا شه‌ڤێیه و شهریعهتی وه‌ك دلۆڤانی پێبرنه‌ك ڕێك ب ڤێ چه‌ندێ دایه بۆ كه‌سێن لاواز و بۆ ژنان.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 212)
***
پرسیار: ژ به‌ر قه‌ره‌بالغییا دژوار د حه‌جا سالا بوریدا؛ هنده‌ك حه‌جییان نه‌شیا شه‌ڤێ ل موزده‌لیفێ بمینن، چونكی گه‌هشتن بۆ وێرێ یا ب زه‌حمه‌ت بوو و هنده‌ك ژێ به‌رزه بوون و ب ڕێكێ نه‌كه‌ڤتن، ڤێجا كا ئه‌و دێ چ كه‌ن؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ نه‌شیابیت ژ به‌ر قه‌ره‌بالغییێ شه‌ڤێ ل موزده‌لیفێ بمینیت؛ مانا ب شه‌ڤێ ل سه‌ر وی ڕادبیت، به‌لێ ئه‌وێ به‌رزه بووی و ڕێكا وێ نه‌زانی و ب شه‌ڤێ ل جهه‌كێ دی مای؛ ئه‌ڤێ هه‌نێ خوینه‌ك ل سه‌ر وی واجب دبیت، ژ به‌ر كو ئه‌و دشیا پرسیارا موزده‌لیفێ بكه‌ت و خه‌لك دا به‌رێ وی ده‌نێ و ڕێكێ بۆ بێژن، له‌وا ئه‌وی خه‌مساری كرییه ده‌مێ پرسیار نه‌كری.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 189)
***
پرسیار: پرسیاركه‌ره‌ك ژ وان یێن حه‌جا مالا حه‌رام كری پرسیار دكه‌ت كو ئه‌و نێزیكی سێئێكا ئێكێ ژ شه‌ڤێ، ئانكو نێزیكی ده‌مژمێر ده‌هـ ژ موزده‌لیفێ چوو، هێجه‌تا وی ئه‌وه كو ژن د گه‌ل وینه، ڤێجا كا چ ل سه‌ر وی و وان پێدڤییه بكه‌ن، سوپاس بۆ هه‌وه؟
به‌رسڤ: ئه‌وێ به‌ری نیڤا شه‌ڤێ ژ موزده‌لیفێ چووی بێی ئه‌گه‌ره‌كێ شه‌رعی هه‌بیت وه‌كی نه‌ساخییێ؛ ئه‌ڤه وی ئه‌رك و واجبێ مانا ب شه‌ڤێ ل وێرێ ئه‌نجام نه‌دایه. له‌وا فیدیه و كه‌فاره‌تا سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێ ل مه‌كه‌هێ ل سه‌ر وی فه‌ر دبیت كو یێ دروست بیت بۆ قوربانی و ل سه‌ر هه‌ژارێن وێرێ به‌لاڤ بكه‌ت، ژ به‌ر كو كێمترین ده‌مێ مانێ ب شه‌ڤێ یێ واجب ل وێرێ هه‌تا نیڤا شه‌ڤێیه، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ده‌ستویری ب چوونێ ژ موزده‌لیفێ نه‌دا كه‌سێن لاواز هه‌تا شه‌ڤ ب نیڤی نه‌بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 194)
***
كارێن ڕۆژا قوربانیدانێ
پرسیار: ئه‌گه‌ر خه‌لك و كه‌سێن لاواز به‌ری هه‌لاتنا سپێدا ڕۆژا قوربانیدانێ و پشتی نیڤا شه‌ڤا وێ ژ موزده‌لیفێ به‌ره‌ڤ مینایێ چوون، ئه‌رێ بۆ وان هه‌یه كو به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به به‌ری هه‌لاتنا سپێدێ بهاڤێژن و ئه‌گه‌ر ده‌مه‌كێ به‌رفره‌هـ د گه‌ل وان هه‌بیت كو شیانێن طه‌وافا ئیفازێ ژی به‌ری هه‌لاتنا سپێدێ بدەتە وان، ئه‌رێ ئه‌ڤه بۆ وان یا دروسته و ئه‌و دشێن ڤێ چه‌ندێ بكه‌ن؟
به‌رسڤ: بۆ كه‌سێن لاواز ژ ژن و پیره‌مێران و یێن هۆسا دروسته پشتی نیڤا شه‌ڤێ ژ موزده‌لیفێ بچن، و ئه‌و دشێن به‌ری سپێدێ به‌رێن جه‌مرێ بهاڤێژن و طه‌وافا ئیفازێ بكه‌ن و سه‌رێ خۆ ب تڕاشن؛ ژ به‌ر كو ئه‌ڤه بۆ وان ب ساناهیتره.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 190)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ حه‌جی دروسته كو هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌با ئێكێ هه‌تا ڕۆژا دووێ یان سێیێ ژ ڕۆژێن ته‌شریقێ بێی چ ئه‌گه‌رێن شه‌رعی پاشبێخیت یان ژی چێنابیت ئه‌و ڤێ چه‌ندێ بكه‌ت، و حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ ئه‌ڤ كاره كری؟
به‌رسڤ: بۆ حه‌جی دروست نینه كو هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به هه‌تا ڕۆژا دووێ یان سێیێ ژ ڕۆژێن ته‌شریقێ بێی چ ئه‌گه‌رێن شه‌رعی هه‌بن پاشبێخیت؛ ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ڕۆژا جه‌ژنێ ئه‌و به‌ر هاڤێتن و صه‌حابی د وێ چه‌ندێدا ل دویڤ وی چوون، له‌وا وان بێی ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كاره پاشنه‌ئێخست هه‌تا ڕۆژێن ته‌شریقێ. ب ڕاستی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆتییه: »خُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ«، ئانكو: ((كریارێن حه‌جا خۆ ژ من وه‌رگرن)). و هه‌ر كه‌سێ بێی چ ئه‌گه‌رێن شه‌رعی هه‌تا ڕۆژێن ته‌شریقێ پاشبێخیت؛ ئه‌ڤه وی سوننه‌ت بنپێ كر و ژ هنده‌ك خێرا عیباده‌تێ خۆ بێبه‌هر بوو و پێدڤییه ل سه‌ر وی داخوازا لێبوورینێ ژ خودێ بكه‌ت بۆ ئه‌وا بوری و د پاشه‌ڕۆژێدا ڕژدییێ ل سه‌ر ئه‌نجامدانا عیباده‌تێ خۆ بكه‌ت ل دویڤ ڕێكا وێ یا دروست بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 217)
***
پرسیار: مه د حه‌جێدا هنده‌ك كه‌س دیتن ده‌مێ كورتكرنا پرچێ بۆ حه‌جێ یان عومرێ ب تنێ ژ بنێ سه‌ری ل سه‌ر شێوه‌یێ بازنه‌یه‌كێ پرچا سه‌رێ خۆ كورت دكر، ژ هه‌می لایان ل سه‌ر بنێ وێ ده‌رباز دبوون، به‌لێ جهێن مایی ژ سه‌ری خۆ تشته‌ك ژێڤه نه‌دكر و ده‌مێ مه گۆتییه وان كو: پێدڤییه كورتكرن سه‌ری هه‌مییێ ڤه‌گریت، وان گۆته مه: ئه‌ڤه ئه‌وه یا ژ مه هاتییه داخوازكرن، ڤێجا كا یا فه‌ر و پێدڤی كیژكه؟
به‌رسڤ: یا فه‌ر و پێدڤی ئه‌ڤه‌یه كو تڕاشین یان كورتكرنا سه‌ری بۆ حه‌جێ یان عومرێ پرچا سه‌ری هه‌مییێ ب خۆڤه بگریت، و ل سه‌ر وی پێدڤی نینه ئه‌و ژ هه‌ر مویه‌كێ ب خۆ ڤه‌كه‌ت و ئه‌وا وی كه‌سێ ته به‌حس ژێكری ئه‌نجام دای؛ ل دویڤ دروستترین گۆتنێن زانایان به‌س نینه و تێرا ناكه‌ت و ئه‌و نه ژ سوننه‌تا موحه‌ممه‌دی ژییه صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 217)
***
پرسیار: حه‌جییه‌ك ل عه‌ره‌فێ ڕاوه‌ستیا و شه‌ڤێ ل موزده‌لیفێ ما و ل ڕۆژا جه‌ژنێ ل مینایێ سپێدا خۆ كر، ڤێجا به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به هاڤێتن و قوربانییێ خۆ دا و پرچا خۆ تڕاشی، ڤێجا هێشتا ئه‌و ل مینایێ؛ وی ئیحرامێن خۆ ژ به‌ر خۆ كرن، پاشی پشتی وێ چوو مه‌كه‌هێ و طه‌وافا ئیفازێ كر، ئه‌رێ ئه‌ڤ كاره ژ لایێ شه‌رعیڤه یێ دروسته؟ ژ به‌ر كو ئێك ژ هه‌ڤوه‌لاتییان گۆته من كو تڕاشین و ژبه‌رخۆكرنا ئیحرامان ل مینایێ كاره‌كێ دروست نینه و دڤێت ئه‌ڤ ژبه‌رخۆكرنه بچیته پشتی طه‌وافا ئیفازێ.
به‌رسڤ: تڕاشینا پرچێ به‌ری طه‌وافا ئیفازێ و پشتی وێ یا دروسته، و ئه‌وا ته د ڕۆژا جه‌ژنێدا كری ژ هاڤێتنا به‌ران پاشی سه‌رژێكرن پاشی تڕاشینا پرچێ و پاشی طه‌وافكرن؛ ئه‌و سوننه‌ته و ئه‌وه یا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن د حه‌جا خاتر خواستنێدا كری.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 218)
***
پرسیار: كه‌نگی طه‌وافا ئیفازێ ب دویماهیك دهێت؟
به‌رسڤ: طه‌وافا ئیفازێ پشتی نیڤا شه‌ڤا قوربانیدانێ بۆ كه‌سێن لاواز و یێن د حوكمێ واندا ده‌ستپێدكه‌ت و چ ده‌مێن دیاركری بۆ دویماهیكا وێ نینن. به‌لێ یا باشتر ئه‌وه كو حه‌جی ل دویڤ شیانێن خۆ له‌زێ و ده‌ستپێشخه‌رییێ د كرنا طه‌وافا ئیفازێدا بكه‌ت، د گه‌ل به‌رچاڤ وه‌رگرتن و گرنگیدانا ب دلپێڤه‌بوون و نه‌رمبوونا د گه‌ل خۆ، و دویڤچوون و چاڤدێریكرنا وان ده‌مێن كو طه‌وافگه‌هـ تێدا ژ قه‌ره‌بالغێ یا سڤك بیت و گه‌له‌ك كه‌س لێ نه‌بن؛ داكو نه ئه‌و كه‌سێ بئێشینیت و نه كه‌س وی بئێشینیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 227)
***
پرسیار: ئه‌گه‌ر حه‌جی طه‌وافا ئیفازێ كر و گه‌ڕه‌ك ژبیركر و پشتی ژ مزگه‌فتا حه‌رام ده‌ركه‌ڤتی ژ نوی زانی كو گه‌ڕه‌كا طه‌وافێ نه‌كرییه، ئه‌رێ ل ڤی ده‌می حوكم چییه؟ و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ زانینه ب ڤێ ژبیركرنێ پشتی ده‌ركه‌ڤتنا ئێكێ ژ بن ئیحرامان بیت؛ ل سه‌ر بنه‌مایێ كو ئه‌ڤ طه‌وافه ئێك ژ وان هه‌ردووكانه یێن ده‌ركه‌فتنا ئێكێ ژ بن ئیحرامان پێ چێدبیت.
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر حه‌جی طه‌وافا ئیفازێ كر و گه‌ڕه‌ك ژبیركر و ده‌م درێژ بوو؛ هنگی دێ طه‌وافێ دووباره كه‌ت. به‌لێ ئه‌گه‌ر ده‌م نێزیك بوو و گه‌له‌ك ب سه‌رڤه نه‌چووبوو؛ هنگی دێ وێ گه‌ڕا ژبیركری ب تنێ كه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 253)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ طه‌وافا ئیفازێ كری و سه‌عی نه‌كری هه‌تا ڕۆژ ئاڤا بووی، پشتی دویماهیك ڕۆژێن ته‌شریقێ؟ و حوكمێ سه‌عیكرنێ چییه ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ سه‌عیكرنه پشتی ئاڤابوونا ڕۆژێ بیت ژ ڤێ ڕۆژێ یان پشتی ڕۆژێن ته‌شریقێ؟
به‌رسڤ: سه‌عیكرنا ته ل دویماهیك ڕۆژێن ته‌شریقێ یان پشتی ڕۆژێن ته‌شریقێ یا دروسته و د پاشئێخستنا وێدا چ گونههـ ل سه‌ر ته نینه، ژ به‌ر كو نه ژ مه‌رجێن دروستییا وێیه كو ب طه‌وافێڤه گرێدای بیت. به‌لێ یا باشتر ئه‌وه كو پشتی طه‌وافێ ب وێڤه گرێدای بیت، وه‌ك دویڤچوونه‌ك بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 262)
***
پرسیار: ئه‌رێ تڕاشین یان كورتكرن ل ده‌مێ ده‌ركه‌ڤتنا مه‌زنتر ژ بن ئیحرامان واجبه پشتی پرچا خۆ د ده‌ركه‌ڤتنا بچویكتردا تڕاشی یان كورتكری، ئانكو: پشتی ته‌مامبوونا هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان؟
به‌رسڤ: تڕاشین یان كورتكرن پشتی ده‌ركه‌ڤتنا مه‌زنتر نه واجبه و نه سوننه‌ته پشتی پرچا خۆ د ده‌ركه‌ڤتنا بچویكتردا تڕاشی یان كورتكری، ئانكو: پشتی ته‌مامكرنا هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان، ژ به‌ر كو ئه‌و ئێك ژ نوسوكانه د حه‌جێدا، له‌وا ئه‌و عیباده‌ته و عیباده‌ت تشته‌كێ ڕاوه‌ستیاییه ل سه‌ر به‌ڵگه‌یان و ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن بنه‌جھ نه‌بوویه كو وی پشتی ده‌ركه‌ڤتنا مه‌زنتر پرچا خۆ تڕاشی بیت یان كورت كربیت، به‌لكی وی ئه‌و ب تنێ ده‌مێ ده‌ركه‌ڤتنا بچویكتر ئه‌نجام دایه و ژ وی بنه‌جھ بوویه كو گۆتییه: »خُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ«، ئانكو: ((كریارێن حه‌جا خۆ ژ من وه‌رگرن)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 263)
***
پرسیار: من كریارێن عومرێ ئه‌نجامدان و پشتی ئه‌نجامدانا وێ ئه‌ز زڤڕیمه باژێرێ خۆ، و ژ به‌ر كو من مه‌ره‌ما هه‌ی ب ئانه‌هییا خودێ ئه‌ڤ ساله حه‌جێ بكه‌م؛ ئه‌رێ دێ فیدیه ل سه‌ر من بیت یان نه؟ خودێ خێرا هه‌وه مه‌زن بكه‌ت.
به‌رسڤ: جمهوورێ فقهزانان وه‌سا دبینن كو چ هه‌دی ل سه‌ر ته نینن، ژ به‌ر كو ته د ئێك گه‌شتدا ئنیه‌تا خۆ ب (ته‌مه‌تتوعێ) نه‌ئینایه كو عومرێ بگه‌هینییه حه‌جێ و پێكڤه بكه‌ی، ژ به‌ر كو ته گۆت كو تۆ پشتی ئه‌نجامدانا عومرێ د شه‌ووالا سالا (1395)ـێ مشه‌ختیدا زڤڕییه وه‌لاتێ خۆ و ل مه‌كه‌هێ نه‌مای هه‌تا حه‌جێ ئه‌نجام ده‌ی.
هنده‌ك فقهزان ژی وه‌سا دبینن كو هه‌دی ل سه‌ر تە هه‌یه، ئه‌گه‌ر ته هه‌ر د وێ سالێدا حهج كر، خۆ ئه‌گه‌ر تۆ زڤڕیبییه وه‌لاتێ خۆ یان دویرتر ژی، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر گشتیبوونا گۆتنا خودایێ مه‌زن: }فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ{، ئانكو: ((له‌وا هه‌ر كه‌سێ ب عومرێ هه‌تا حه‌جێ (ته‌مه‌تتوع) كر، ئه‌وا ژ هه‌دییێ ب ساناهی بوو)). فه‌توا و كاركرن ل سه‌ر گۆتنا جمهوورییه و ل دویڤ وێ گۆتنێ دهێته جێبه‌جێكرن كو هه‌دی د ڤێ چه‌ندێدا واجب نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 366)
***
پرسیار: حوكمێ وی كه‌سی چییه یێ پشتی ته‌مامبوونا كارێن حه‌جێ ژبیركری پرچا خۆ كورت بكه‌ت و پشتی ده‌مه‌كێ درێژ ژ نوی بیرا وی هات؟
به‌رسڤ: تڕاشینا پرچا سه‌ری یان كورتكرنا وێ نوسوكه‌كا واجبه د حهج و عومرێدا و هه‌ر كه‌سێ ب ژبیركرن ئه‌و هێلا و نه‌كر؛ هنگی ده‌مێ بیرا وی دهێت؛ ئێكسه‌ر تڕاشین یان كورتكرن ل سه‌ر وی واجب دبیت و ئه‌گه‌ر جووتبوون به‌ری تڕاشینێ یان كورتكرنێ چێبوو؛ وی ده‌می فیدیه و كه‌فاره‌تا جووتبوونێ ل سه‌ر وی واجب دبیت كو په‌زه‌كه دروست بیت بۆ قوربانی بهێته دان و ل مه‌كه‌هێ بهێته سه‌رژێكرن و ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ بهێته به‌لاڤكرن، ژ به‌ر كو د حه‌جێدا هێشتا ئه‌و ژ بن ده‌ركه‌ڤتنا دووێ ژ بن ئیحرامان ته‌مام نه‌بوویه و جووتبوونا به‌ری وێ؛ فیدیه و كه‌فاره‌تێ واجب دكه‌ت، هه‌روه‌سا د عومرێدا ده‌ركه‌ڤتن ژ وێ چێنه‌بوویه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 204)
***
پرسیار: ئه‌رێ ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ حه‌جا خۆ ب جۆرێ (قیران)ـێ بكه‌ت و طه‌وافا هاتنێ كر؛ پێدڤییه طه‌وافا ئیفازێ بكه‌ت؟
به‌رسڤ: طه‌وافا هاتنێ جهێ طه‌وافا ئیفازێ ناگریت بۆ وی كه‌سێ حه‌جا خۆ ب جۆرێ (قیران) و (ئیفراد)ـێ بكه‌ت، ژ به‌ر كو ئه‌ڤه نه ده‌مێ طه‌وافا ئیفازێیه و طه‌وافا ئیفازێ ستوینه‌كه ژ ستوینێن حه‌جێ و بێی وێ حهج یا دروست و ته‌مام نابیت، ده‌مێ وێ پشتی ڕاوه‌ستیانا ل عه‌ره‌فێ و چوونا ژ موزدەلیفێیه. به‌لێ طه‌وافا هاتنێ سوننه‌ته، ئه‌گه‌ر بڤێت دێ كه‌ت و ئه‌گه‌ر بڤێت دێ هێلیت و ناكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 217)
***
پرسیار: ئه‌رێ بۆ من دروسته كه‌سه‌كی بكه‌مه وه‌كیلێ خۆ كو ل جهێ من طه‌وافا ئیفازێ و طه‌وافا خاترخواستنێ بكه‌ت ئه‌گه‌ر زڤڕین بۆ مه‌كه‌هێ بۆ من ب ساناهی نه‌بوو، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر پیراتییا من و لاوازییا سه‌لامه‌تییا من؟
به‌رسڤ: وهكالهت نه بۆ طه‌وافا ئیفازێ و نه بۆ طه‌وافا خاترخواستنێ یا دروست نینه، ئه‌و كه‌سێ شیان نه‌بن ژی دێ هێته هه‌لگرتن و پاشی دێ طه‌واف پێ هێته كرن. له‌وا پێدڤییه هوین بهێنه مه‌كه‌هێ وه‌كی د فه‌توایێدا هاتییه گۆتن، سه‌ركه‌ڤتن و ته‌وفیق هه‌می ژ ده‌ڤ خودێیه و صه‌لات و سه‌لام ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ مه موحه‌ممه‌دی بن و ل سه‌ر مالبات و صه‌حابییێن وی ژی بن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 271)
***
ڕۆژێن ته‌شریقێ و هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان
پرسیار: چ ل سه‌ر وی كه‌سی واجبه یێ به‌رێن جه‌مره‌یان ل سپێده‌هییا ڕۆژا دووێ یا جه‌ژنێ هاڤێتین، پاشی پشتی وى زانی كو ده‌مێ هاڤێتنێ پشتی نیڤرۆیه؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ ڕۆژا دووێ یا جه‌ژنا قوربانێ به‌ری نیڤرۆ جه‌مره‌یان بهاڤێژیت؛ پێدڤییه پشتی نیڤرۆیا وێ ڕۆژێ جاره‌كا دی هاڤێتنا به‌ران دووباره بكه‌ت. به‌لێ ئه‌گه‌ر خه‌له‌تییا خۆ نه‌زانی هه‌تا پشتی ڕۆژا سێیێ یان ڕۆژا چارێ؛ هنگی دێ هاڤێتنا وان به‌ران پشتی نیڤرۆ ژ ڕۆژا سێیێ یان چارێ پشتی نیڤرۆ دووباره كه‌ته‌ڤه، به‌ری كو بۆ وێ ڕۆژا بیرا وی تێدا هاتی بهاڤێژیت. به‌لێ ئه‌گه‌ر هه‌تا پشتی ئاڤابوونا ڕۆژا چارێ خه‌له‌تییا خۆ نه‌زانی؛ هنگی ئه‌و ڤان به‌ران ناهاڤێژیت و خوینه‌ك ل سه‌ر وی پێدڤی دبیت كو ل حه‌ره‌مێ سه‌رژێكه‌ت و ل سه‌ر هه‌ژاران به‌لاڤ بكه‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 273)
***
پرسیار: ڕامانا گۆتنا خودایێ مه‌زن چییه: {فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ}؟ د گه‌ل ڕوونكرنا ئه‌وا ڤێ ئایه‌تێ دیار كری.
به‌رسڤ: خودایێ مه‌زن دبێژیت: }وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ لِمَنِ اتَّقَىٰ{، ئانكو: ((و د ڕۆژێن هژمارتیدا بیرا خودێ بكه‌ن. له‌وا هه‌ر كه‌سێ د دوو ڕۆژاندا ب له‌ز چوو؛ چ گونههـ ل سه‌ر نینه و هه‌ر كه‌سێ پاشكه‌ڤت؛ چ گونههـ ل سه‌ر نینه، بۆ وی یێ ته‌قوا خودێ كری)). هه‌تا دویماهیكا ئایه‌تێ. مه‌ره‌م ب ڕۆژێن هژمارتی ل ڤێرێ: سێ ڕۆژێن ته‌شریقێنه: ڕۆژێن یازدێ و دۆازدێ و سێزدێنه. له‌وا هه‌ر كه‌سه‌ك ژ حه‌جییان پشتی هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یێن خۆ ل ڕۆژا دوازدێ پشتی نیڤرۆ و به‌ری ئاڤابوونێ بچیت؛ ئه‌ڤه وی له‌ز كر و هه‌ر كه‌سێ ل مینایێ ما هه‌تا جه‌مره‌یێن ڕۆژا سێزدێ هاڤێتن؛ ئه‌ڤه ئه‌و پاشكه‌ڤت و ئه‌و باشتره؛ ژ به‌ر كو د گه‌ل كریارا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن دگونجیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 297)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته قه‌زاكرنا هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان ل سپێدێ به‌ری نیڤرۆیا ڕۆژا دووێ بهێته كرن یان ژی دێ پشتی نیڤرۆ د گه‌ل هاڤێتنا ڕۆژا پاشتر هاڤێژیت؟
به‌رسڤ: هاڤێتنا به‌ران د ڕۆژێن ته‌شریقێدا دڤێت پشتی نیڤرۆ و پشتی ده‌ربازبوونا ڕۆژێ ژ نیڤه‌كا ئه‌سمانی (زه‌والێ) بهێته ئه‌نجامدان و سپێدێ نه كاره‌كێ دروسته و ل سه‌ر مرۆڤی ڕانابیت؛ ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن به‌ری ده‌ربازبوونا ڕۆژێ ژ نیڤه‌كا ئه‌سمانی ئه‌ڤ كاره نه‌كرییه و به‌رێن جه‌مره‌یان نه‌هاڤێتینه و وی گۆتییه: »خُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ«، ئانكو: ((كریارێن حه‌جا خۆ ژ من وه‌رگرن)). و هه‌ر كه‌سێ هاڤێتنا به‌رێن ڕۆژه‌كێ ژێ چوو؛ دێ ڕۆژا ب دویڤدا پشتی ده‌ربازبوونا ڕۆژێ ژ نیڤه‌كا ئه‌سمانی وان به‌ران هاڤێژیت و ده‌ستپێكێ دێ ژ وان ده‌ستپێكه‌ت به‌ری ده‌ست ب هاڤێتنا به‌رێن ڕۆژا دی بكه‌ت، پاشی دێ زڤڕیت پشتی هاڤێتنا جه‌مره‌یا دویماهیكێ دێ هه‌ر سێ جه‌مره‌یان بۆ ڕۆژا دووێ هاڤێژیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 189)
***
پرسیار: ساله‌كێ من حهج كر و من د ڕۆژا دووێدا به‌ری نیڤرۆ به‌رێن خۆ هاڤێتن، ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر من هه‌یه ژ به‌ر نه‌زانینا من ب وێ چه‌ندێ؟
به‌رسڤ: هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان به‌ری نیڤرۆ د ڕۆژێن ته‌شریقێدا كاره‌كێ نه‌یێ دروسته، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن پشتی نیڤرۆ به‌ر هاڤێتینه و گۆتییه: »خُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ«، ئانكو: ((كریارێن حه‌جا خۆ ژ من وه‌رگرن)). ئاڤاكرن ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ، فیدیه و كەفا‌رەته‌ك ل سه‌ر ته‌یه ژ به‌ر هاڤێتنا ته یا به‌ران به‌ری نیڤرۆ، ئه‌و كه‌فاره‌ت ژی سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه كو بۆ قوربانی یا دروست بیت و دێ ل مه‌كه‌هێ سه‌رژێكه‌ی و دێ ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ به‌لاڤ كه‌ی و خۆ تشته‌كی ژێ نا‌خۆی.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 293)
***
پرسیار: ئێكی هویركەبە‌ر ل مینایێ ژبيركرن، و بۆ وی هاته گۆتن كو ئه‌وێ هویركه‌بەران ژ مینایێ ببه‌ت؛ پێدڤییه ئه‌و وان به‌ران بزڤڕینیته مه‌كه‌هێ، هیڤییه مفای بگه‌هیننه من.
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ تشته‌ك ژ به‌رێن جه‌مره‌یان د گه‌ل مان، ل سه‌ر وی نینه كو وان به‌ران بزڤڕینیته مینایێ، ژ به‌ر نه‌بوونا به‌ڵگه‌ی ل سه‌ر وێ چه‌ندێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 294)
***
پرسیار: كه‌سه‌كی هه‌ر حه‌فت به‌رێن جه‌مره‌یا عه‌قه‌به د حه‌جێدا ب ئێك جار هاڤێتن.
به‌رسڤ: واجبه ل سه‌ر وی كه‌سێ به‌رێن جه‌مرێ ب ئێك جار هاڤێتین كو د ڕۆژێن هاڤێتنا به‌راندا هاڤێتنا وان به‌ران جاره‌كا دی دووباره بكه‌ته‌ڤه، ژ به‌ر كو یا واجب و پێدڤی ئه‌ڤه‌یه ئه‌و به‌ر ئێك ئێكه بهێنه هاڤێتن و هاڤێتنا وان هه‌مییان پێكڤه وه‌كی هندێیه وی به‌ره‌ك ب تنێ هاڤێتبیت. ڤێجا ئه‌گه‌ر ڤی كه‌سی هاڤێتن دووباره نه‌كر؛ هنگی خوینه‌ك ل سه‌ر وی واجب دبیت، ژ به‌ر هێلانا واجبه‌كی ژ واجبێن حه‌جێ، و خوین: په‌زه‌كه كو بۆ قوربانی یا دروست بیت و ل مه‌كه‌هێ بهێته سه‌رژێكرن و ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ بهێته به‌لاڤكرن. ئه‌گه‌ر نه‌دیت، دێ ده‌هـ ڕۆژان ڕۆژیێ گریت، چ ئه‌ڤ ڕۆژییه ب دویڤ ئێك بن یان د ژێكڤه‌كری بن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 310)
***
پرسیار: سالا بوری خاله‌تا من حهج كر، به‌لێ ئه‌و دبێژیت كو ل ده‌مێ هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان: ئه‌وێ به‌ر دهاڤێتن و ژ به‌ر قه‌ره‌بالغا دژوار وێ نه‌ددیت كا به‌ر ل كیڤه دكه‌ڤتن كا ئه‌رێ د حه‌وزێ دانه یان نه، بۆ زانین هنده‌ك جاران وێ جه‌مره دیتییه ده‌مێ به‌ر دهاڤێتن، ڤێجا كا چ ل سه‌ر وێیه؟ بۆ مه فه‌توایێ بده‌ن، دێ خودان خێر بن.
به‌رسڤ: ژ مه‌رجێن دروستییا هاڤێتنا به‌ران؛ پشتڕاستبوونه ژ كه‌ڤتنا به‌ران د ناڤ وی جهێ بۆ دهێنه هاڤێتندا. ڤێجا ئه‌گه‌ر ل ده‌مێ هاڤێتنێ؛ ئه‌و یا پشتڕاست بیت ژ كه‌فتنا به‌ران د حه‌وزێدا، پاشی گۆمان بۆ وێ په‌یدا بیت، ڤی ده‌می چ كارتێكرن بۆ گۆمانێ نینه و هاڤێتنا وێ یا دروسته و ئه‌گه‌ر گۆمان بۆ دروست بیت و ژ كه‌ڤتنا به‌ران ل ده‌مێ هاڤێتنێ یا پشتڕاست نه‌بیت؛ هنگی فیدیه‌ك ب دانا خوینه‌كێ ل سه‌ر وێ فه‌ر دبیت كو بۆ هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ بهێته سه‌رژێكرن، ئه‌گه‌ر نه‌شیا ڤێ چه‌ندێ بكه‌ت؛ ده‌هـ ڕۆژان دێ یا ب ڕۆژی بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 311)
***
پرسیار: هنده‌ك حه‌جی، خودێ هیدایه‌تا وان بده‌ت؛ جه‌مه‌راتێن خۆ ب هه‌ر تشته‌كێ ببینن ئه‌نجام دده‌ن، ژ پێلاڤان بگره هه‌تا بوتلێن ئاڤێ یێن ڤالا و ژ بلی وان، ئه‌رێ هاڤێتنا وان ب ڤێ ڕه‌فتارا وان به‌تال دبیت، یان ئه‌و ب نه‌زانینا خۆ ناهێنه گرتن و چ ل سه‌ر وان نینه؟
به‌رسڤ: هاڤێتنا جه‌مه‌راتان نه ب پێلاڤان و نه ب بوتلێن ئاڤێ و تشتێن هۆسا یا دروست نینه، ژ به‌ر كو ئه‌و كاره‌كێ شه‌رعی و دروست نینه و سەرپێچییا ڕێبازا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن تێدا هه‌یه؛ چونكی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن جه‌مه‌راتێن خۆ ب هنده‌ك به‌رێن بچویك یێن پیچه‌ك ژ نۆكان مه‌زنتر هاڤێتن و گۆت: »خُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ«، ئانكو: ((كریارێن حه‌جا خۆ ژ من وه‌رگرن)). و ئه‌و ب ڤی كارێ خۆ د گونه‌هكارن و هه‌ر که‌سێ وان ببینیت؛ پێدڤییه ڕێكێ ل وان بگريت و شیره‌تێ لێ بكه‌ت و هاڤێتنا وان ب ڤی كارێ وان به‌تال نابیت ئه‌گه‌ر ب به‌رێن شه‌رعی و دروست هاڤێتبن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 324)
***
پرسیار: حوكمێ وان چییه یێن حهج كری و ده‌مێ ڕۆژێن ته‌شریقێ هاتین وان ڤیا ب له‌ز بچن، له‌وا به‌رێن هه‌رسێ جه‌مره‌یان د ڕۆژا ئێكێ و دووێدا هاڤێتن، پاشی ئێكسه‌ر به‌ری ئاڤابوونا ڕۆژێ یا ڕۆژا دووێ چوونه مه‌كه‌هێ و ب شه‌ڤێ تێدا مان و ل ڕۆژا سێیێ به‌ر نه‌هاڤێتن، ڤێجا ئه‌رێ كا چ خوین ل سه‌ر وان هه‌یه یان نه؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ به‌رێن هه‌رسێ جه‌مره‌یان د ڕۆژا دۆازدێ ژ هه‌یڤا زیلحیججه هاڤێتن و ڤیا ب له‌ز بچیت؛ هنگی دێ به‌ری ئاڤابوونا ڕۆژێ ژ مینایێ باركه‌ت و چیت و هاڤێتنا سێزدێ ل سه‌ر وی نینه، چ ل مه‌كه‌هێ ماڤه یان هه‌ر جهه‌كێ دی بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 335)
***
طه‌وافا خاتر خواستنێ
پرسیار: ئه‌ز ل باژێرێ جه‌دده دژیم و ئاكنجییێ وێرێ مه و ئه‌ز به‌رده‌وام دچمه مه‌كه‌هێ، ڤێجا كا پشتی حه‌جێ دێ خاترا خۆ ژ كه‌عبێ خوازم، یان دێ پاشئێخم هه‌تا گه‌شتێ بۆ وه‌لاتێ خۆ دكه‌م؟ و ئه‌رێ كا پاشئێخستنا خاتر خواستنێ كه‌فاره‌ت تێدایه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر ته حهج كر، پشتی حه‌جا خۆ گه‌شتێ بۆ جه‌دده نه‌كه هه‌تا طه‌وافا خاتر خواستنێ نه‌كه‌ی، و ئه‌گه‌ر به‌ری طه‌وافا خاتر خواستنێ ته گه‌شت كر؛ هنگی هه‌دییه‌ك ل سه‌ر ته‌یه كو دێ ل حه‌ره‌مێ سه‌رژێكه‌ی و ژێ نه‌خۆ، به‌لكی بده هه‌ژاران؛ ژ به‌ر كو طه‌وافا خاتر خواستنێ پشتی حه‌جێ واجبه، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر گشتیبوونا فه‌رمووده‌یا ئبن عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت): »أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَائِضِ«، ئانكو: ((فه‌رمان ل خه‌لكی هاته كرن كو دویماهیك په‌یمانا وان د گه‌ل مالێ بیت (ئانكو دویماهیك تشتێ دكه‌ن؛ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ بیت)، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت ئه‌ڤ چه‌نده ل سه‌ر وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا هاته سڤككرن)). بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا ڤێ فه‌رمووده‌یێ د ئێكده‌نگن. و پێدڤییه تۆ ته‌وبه بكه‌ی و بزڤڕییه لایێ خودێ، ژ به‌ر ده‌ركه‌ڤتنا ته بۆ جه‌دده به‌ری طه‌وافا خاتر خواستنێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 303)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته حه‌جی ل ڕۆژێن مینایێ بچیته طائیفێ و پشتی بیست ڕۆژان بزڤڕیته‌ڤه و طه‌وافا خاتر خواستنێ بكه‌ت؟
به‌رسڤ: بۆ وی كه‌سێ حه‌جا مالا حه‌رام كری دروست نینه كو گه‌شتێ بكه‌ت هه‌تا كارێن حه‌جێ و كریارێن وێ ته‌مام دكه‌ت كو ژ وان ژی طه‌وافا خاتر خواستنێیه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 307)
***
پرسیار: ئه‌رێ ئه‌و ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه و چلكێن زارۆكبوونێدا بیت، پێدڤییه ل سه‌ر وان كو طه‌وافا خاتر خواستنێ بكه‌ن، دیسان بۆ كه‌سێ بێشیان و نه‌ساخ؟
به‌رسڤ: نه ل سه‌ر وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا و نه ئه‌وا د چلكێن زارۆكبوونێدا پێدڤی نینه طه‌وافا خاتر خواستنێ بكه‌ن، به‌لێ سه‌باره‌ت كه‌سێ شیانێن وێ نه‌بن؛ ئه‌ڤه دێ هێته هه‌لگرتن و دێ ب وی ڕه‌نگی طه‌وافا خاتر خواستنێ ب وی هێته كرن، دیسان ئه‌ڤه بۆ كه‌سێ نه‌ساخ ژییه، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »لَا يَنْفِرَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ حَتَّى يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِ بِالْبَيْتِ«، ئانكو: ((بلا ئێك ژ هه‌وه نه‌چیت هه‌تا دویماهیك په‌یمانا وی د گه‌ل مالێ بیت)). دیسان ژ به‌ر ئه‌وێ فه‌رمووده‌یا د هه‌ردوو صه‌حیحاندا ژ ئبن عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) بنه‌جھ بووی كو گۆتییه: »أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ، إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَائِضِ«، ئانكو: ((فه‌رمان ل خه‌لكی هاته كرن كو دویماهیك په‌یمانا وان د گه‌ل مالێ بیت (ئانكو دویماهیك تشتێ دكه‌ن؛ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ بیت)، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت ئه‌ڤ چه‌نده ل سه‌ر وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا هاته سڤككرن)). د فه‌رمووده‌یه‌كا دیدا هاتییه كو به‌ڵگه‌یه ل سه‌ر هندێ كو ئه‌و ژنا د چلكێن زارۆكبوونێدا بیت؛ وه‌كی وێیه یا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا بیت و طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر ڤێ ژی نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 307)
***
پرسیار: ل ده‌مێ طه‌وافا خاتر خواستنێ؛ ئه‌ز نه‌ساخ بووم و ئه‌ز نه‌شیام به‌رده‌وامییێ ب طه‌وافێ بده‌م و هه‌ڤالێن من یێن دی طه‌وافا خۆ ته‌مام كر و ب دویماهیك ئینا، پشتی ئه‌و ب دویماهیك هاتین؛ ئه‌ز د گه‌ل ئێك ژ وان چووم دا ئه‌وا مای ژ طه‌وافا خۆ ته‌مام بكه‌م، به‌لێ ب ڕاستی من گه‌ڕه‌ك د طه‌وافا خاتر خواستنێدا ژبیركر و من ئه‌ڤ چه‌نده نه‌زانی هه‌تا پشتی ئه‌ز زڤڕیمه وه‌لاتێ خۆ، ئه‌رێ فیدیه یان تشته‌ك ل سه‌ر من هه‌یه؟
به‌رسڤ: ئه‌گه‌ر تۆ ژ هێلانا گه‌ڕه‌كێ ژ طه‌وافا خاتر خواستنێ یێ پشتڕاست بی؛ هنگی فیدیه ل سه‌ر ته هه‌یه كو ئه‌و ژی سه‌رژێكرنا په‌زه‌كێیه ل مه‌كه‌هێ كو دروست بیت بۆ قوربانی بهێته دان، ئه‌ڤی په‌زی ژی دێ ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ به‌لاڤ كه‌ی، به‌لێ ئه‌گه‌ر تۆ نه‌شیای فیدیێ بده‌ی؛ هنگی دێ ده‌هـ ڕۆژان یێ ب ڕۆژی بی.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 126)
***
پرسیار: من حهج كر و د ڕۆژا دووێ یا ته‌شریقێدا من پشتی ئێڤاری طه‌وافا خاتر خواستنێ كر، به‌لێ ب شه‌ڤێ ئه‌ز هه‌ر ل مه‌كه‌هێ مامه‌ڤه و ل ڕۆژا ب دویڤدا سپێدێ من گه‌شت بۆ طائیفێ كر، هیڤی دكه‌م مفای بگه‌هیننه من، ئه‌رێ ئه‌و طه‌وافا خاتر خواستنێ یا من و خێزانا من كری یا دروسته و ل سه‌ر مه ڕابوویه یان كه‌فاره‌ت ل سه‌ر من هه‌یه، یان دووباره‌كرنا طه‌وافێ ل سه‌ر من و خێزانا من پێدڤییه؟ مفای بگه‌هیننه مه، خودێ خێرا هه‌وه مه‌زن بكه‌ت.
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ طه‌وافا خاتر خواستنێ یا حه‌جێ كر، پاشی پشتی طه‌وافێ بۆ ده‌مه‌كێ كێم ل مه‌كه‌هێ ماڤه؛ هنگی دووباره‌كرن ل سه‌ر وی نینه. به‌لێ ئه‌گه‌ر مانا وی پشتی طه‌وافێ یا درێژ بیت؛ هنگی دووباره‌كرنا طه‌وافێ ل سه‌ر وی پێدڤی دبیت، و مادده‌م هه‌وه طه‌وافا خاتر خواستنێ پشتی ئێڤاری كرییه و هه‌وه ل ڕۆژا پاشتر سپێدێ ژ نوی گه‌شت كرییه و هه‌تا هنگی هوین ل وێرێ ماینه و هه‌وه گه‌شت كرییه بێی كو طه‌وافێ دووباره بكه‌ن؛ ڤی ده‌می ل سه‌ر هه‌ر ئێك ژ هه‌وه خوینه‌ك پێدڤییه كو دروست بیت بۆ قوربانی بهێته دان، ئه‌ڤ خوینه ژی ل مه‌كه‌هێ بهێته سه‌رژێكرن و ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ بهێته به‌لاڤكرن. به‌لێ ئه‌گه‌ر ژنه‌كا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه یان چلكێن زارۆكبوونێدا د گه‌ل هه‌وه بیت؛ هنگی طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر وێ نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 337)
***
پرسیار: ل سالا بوری هه‌ڤژینا من حهج كر و حه‌جا وێ ژ جۆرێ حه‌جا (ته‌مەتتوع)ـێ بوو، ڤێجا وێ هه‌می كریارێن حه‌جێ ئه‌نجامدان ژ بلی طه‌وافا خاتر خواستنێ كو ئه‌گه‌ر ژی هاتنا زڤڕۆكا هه‌یڤانه بوو ل ده‌ڤ وێ، وی ده‌می وێ طه‌وافا خاتر خواستنێ نه‌كر، بابێ من ژی ڕابوو ئه‌و بره مزگه‌فتا حه‌رام و بره د ژوورڤه و وێ كه‌عبه‌یا پیرۆز ب دیتن دیت، ڤێجا حوكمێ ڤێ چه‌ندێ چییه؟ مفای بگه‌هیننه من، ب ئانه‌هییا خودێ دێ خودان خێربن.
به‌رسڤ: ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر وێ ڕادبيت و چ ل سه‌ر هه‌ڤژینا ته نینه؛ ژ به‌ر وێ یا ژ ئبن عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) بنه‌جھ بووی كو گۆتییه: »أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَائِضِ«، ئانكو: ((فه‌رمان ل خه‌لكی هاته كرن كو دویماهیك په‌یمانا وان د گه‌ل مالێ بیت (ئانكو دویماهیك تشتێ دكه‌ن؛ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ بیت)، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت ئه‌ڤ چه‌نده ل سه‌ر وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا هاته سڤككرن)). دیسان ژ عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه: »حَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيٍّ بَعْدَ مَا أَفَاضَتْ قَالَتْ: فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: أَحَابِسَتُنَا هِيَ؟ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ: إِنَّهَا قَدْ أَفَاضَتْ وَطَافَتْ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَاضَتْ بَعْدَ الْإِفَاضَةِ قَالَ: فَلْتَنْفِرْ إِذًا«، ئانكو: ((صه‌فیایا كچا حویه‌یی پشتی طه‌وافا ئیفازێ كری؛ كه‌ڤته د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا، گۆت: من ئه‌و بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆت، وی گۆت: ئه‌رێ ئه‌و دێ مه ڕاگریت؟ من گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ: ئه‌و يا هاتيه حه‌ڕه‌مێ و طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ ژی یا كری و پشتی طه‌وافا ئیفازێ یا كه‌ڤتییه د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا، وی گۆت: پا بلا بچیت)).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 342)
***
پرسیار: هه‌ر كه‌سێ بهێته د ناڤ مه‌كه‌هێدا و مه‌ره‌ما وی ئه‌و نه‌بیت عومرێ یان حه‌جێ بكه‌ت و پاشی بڤێت ژێ ده‌ركه‌ڤیت، ئه‌رێ طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر وی پێدڤییه؟ و ئه‌رێ طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر عومره‌كه‌ری هه‌یه ئه‌گه‌ر ڕۆژه‌كێ یان دوو ڕۆژان یان نێزیكی وان ل مه‌كه‌هێ ماڤه؟ ئه‌رێ طه‌وافه‌ك هه‌یه ب ناڤێ طه‌وافا خاتر خواستنێ كو ژ موسته‌فای صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن هاتیبیت یان هه‌ر طه‌وافه‌ك دروسته كو ببیته خاتر خواستن، ئه‌گه‌ر پشتی وێ مرۆڤ ژ مه‌كه‌هێ ده‌ركه‌ڤت؟ بۆ مه فه‌توایێ بده‌ن، دێ خودان خێربن، خودێ هه‌وه ژ به‌حه‌شتێ بێبه‌هر نه‌كه‌ت، ئامین.
به‌رسڤ: طه‌وافا خاتر خواستنێ ب تنێ ل سه‌ر حه‌جی واجبه، ئه‌گه‌ر پشتی حه‌جێ بڤێت ژ مه‌كه‌هێ ده‌ركه‌ڤیت و گه‌شتێ بكه‌ت، ئه‌ڤه ژی ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئبن عه‌باسی (خودێ ژ وان ڕازی بیت) كو گۆتییه: »أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ، إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَائِضِ«، ئانكو: ((فه‌رمان ل خه‌لكی هاته كرن كو دویماهیك په‌یمانا وان د گه‌ل مالێ بیت (ئانكو دویماهیك تشتێ دكه‌ن؛ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ بیت)، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت ئه‌ڤ چه‌نده ل سه‌ر وێ ژنا د زڤڕۆكا هه‌یڤانه‌دا هاته سڤككرن))، بۆخاری و موسلم ل سه‌ر دروستییا ڤێ فه‌رمووده‌یێ د ئێكده‌نگن. به‌لێ حوكمێ وێ ژنا د چلكێن زارۆكبوونێ ژیدا وه‌كی حوكمێ وێیه. سه‌باره‌ت وی كه‌سێ حه‌جی نه‌بیت، ئه‌ڤێ هه‌نێ ل دویڤ بۆچوونا دروست طه‌وافا خاتر خواستنێ ل سه‌ر وی نینه، ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن فه‌رمان ب وێ طه‌وافێ ل عومره‌كه‌ران نه‌كرییه و طه‌وافا خاتر خواستنێ یا حه‌جێ پێدڤییه ئنیه‌ت د گه‌لدا هه‌بیت، ژ به‌ر كو ئه‌و عیباده‌ت و كاره، و ب ڕاستی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن گۆتییه: »إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى«، ئانكو: ((كار هه‌می ب ئنیه‌تانه، و هه‌ر كه‌سه‌كی دێ ل دویڤ ئنیه‌تا وی بۆ وی هێته دان)). و خودێ زاناتره ب ڕاستییێ.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 344)
***
پرسیار: ئه‌رێ دروسته مرۆڤ هنده‌ك تشتێن پێدڤی پشتی طه‌وافا خاتر خواستنێ بكڕیت، و ئه‌وێ پشتی طه‌وافێ تشته‌ك كڕی؛ ئه‌رێ تشته‌ك ل سه‌ر وی هه‌یه؟
به‌رسڤ: یا فه‌ر و پێدڤی ئه‌ڤه‌یه كو طه‌وافا خاتر خواستنێ دویماهیك تشت بیت حه‌جی ژ كارێن حه‌جا خۆ دكه‌ت و پشتی وێ ژ مه‌كه‌هێ ده‌ركه‌ڤیت. به‌لێ ئه‌گه‌ر ده‌مه‌كێ كێم ماڤه ل مه‌كه‌هێ بۆ چاڤه‌ڕێكرنا ل هه‌ڤالێن گه‌شتا خۆ یان هه‌لگرتنا كه‌لوپه‌لێن خۆ یان كڕینا هنده‌ك پێدڤیاتییێن خۆ؛ هنگی چ گونههـ ل سه‌ر وی نینه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 345)
***
پرسیار: زه‌لامه‌كی ژ حه‌جییان ڕۆژا دۆازدێ طه‌وافا خاتر خواستنێ كر، پاشی چوو مینایێ و به‌رێن جه‌مره‌یان هاڤێتن، ئه‌رێ طه‌وافا وی یا دروسته، ژ به‌ر كو وی به‌ری هاڤێتنا به‌ران طه‌واف كر، كا چ ل سه‌ر ڤی زه‌لامی پێدڤییه و ئه‌و خه‌لكێ جه‌دده‌یه؟
به‌رسڤ: هه‌ر كه‌سێ به‌ری هاڤێتنا به‌رێن جه‌مره‌یان طه‌وافا خاتر خواستنێ كر، ئه‌و یا دروست نینه و ل سه‌ر ڕانابیت، ژ به‌ر كو طه‌وافا خاتر خواستنێ دڤێت دویماهیك كارێ حه‌جێ بیت و مادده‌م ئه‌وی پشتی هاڤێتنا به‌ران و به‌ری دووباره‌كرنا طه‌وافا خاتر خواستنێ گه‌شت كر؛ هنگی ل سه‌ر وی پێدڤییه ئه‌و فیدیه‌یه‌كێ ل مه‌كه‌هێ سه‌رژێكه‌ت و ل سه‌ر هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ به‌لاڤ كه‌ت و خۆ تشته‌كی ژێ نه‌خۆت و د ڤێ فیدیێدا ب تنێ ئه‌و یا دروسته یا بۆ قوربانی یا دروست بیت، به‌لێ ئه‌گه‌ر شیانێن ڤێ چه‌ندێ نه‌بوون؛ هنگی دێ ده‌هـ ڕۆژان یێ ب ڕۆژی بیت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 345)
***
پرسیار: سه‌باره‌ت سالۆخه‌تكرنا ئاڤا زه‌مزه‌م ب وێ چه‌ندێ كو ئه‌و گه‌له‌ك تایبه‌تمه‌ندییان د ناڤ خۆدا هه‌لدگریت، ئه‌رێ فه‌رمووده‌یه‌كا دروست ده‌رباره‌ی ڤی بابه‌تی هه‌یه؟
به‌رسڤ: ئاڤا زه‌مزه‌م پیرۆزترین ئاڤه ل سه‌ر ڕویێ ئه‌ردی و دروستترین تشتێ ل دۆر قه‌در و بهایێ وێ هاتی، ئه‌و فه‌رمووده‌یه یا د صه‌حیحا موسلمیدا بنه‌جھ بووی كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن ده‌رباره‌ی زه‌مزه‌مێ گۆت: »إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ وَإِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ«، ئانكو: ((ب ڕاستی ئه‌و یا پیرۆز و به‌ره‌كه‌تداره و ئه‌و خوارنه ژی)). ئه‌بو داوودی ب سه‌نه‌ده‌كا دروست ل سه‌ر زێده‌كرییه كو: »وَشِفَاءُ سُقْمٍ«، ئانكو: ((و شیفا و چاره‌سه‌رییا نه‌ساخییێ ژییه)). و ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن هاتییه ڤه‌گێڕان كو وی گۆتییه: »مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ«، ئانكو: ((ئاڤا زه‌مزه‌م بۆ وێ مه‌به‌ست و ئارمانجێیه یا ئه‌و بۆ هاتییه ڤه‌خوارن)). ئیمام ئه‌حمه‌د و ئبن ماجه و ژ بلی وان ڤه‌گێڕایه.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 168)
***
فهتوایێن گرێدایی ب سه‌ره‌دانا مه‌دینێ
پرسیار: ئه‌گه‌ر ب ئانه‌هییا خودێ من ئنیه‌تا عومرێ د ڕه‌مه‌زانێدا و سه‌ره‌دانا باژێرێ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن هه‌بیت، ئه‌رێ ل ڤی ده‌می هوین چ شیره‌ت و ڕێنمایی ل من دكه‌ن؟
به‌رسڤ: گرێدانا باران بۆ سه‌ره‌دانا مزگه‌فتا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن كاره‌كێ دروست و شه‌رعییه، (مه گۆت بۆ سه‌ره‌دانا مزگه‌فتێ) نه‌كو بۆ سه‌ره‌دانا قه‌برێ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و یان ژ بلی وی ژ قه‌بران؛ ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ: مَسْجِدِي هَذَا، وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصَى«، ئانكو: ((بار ناهێته كۆمكرن و پێچان (ب مه‌ره‌ما پيرۆز دانانێ بۆ هه‌ر جهه‌كی) ب تنێ بۆ سێ مزگه‌فتان نه‌بیت: مزگه‌فتا حه‌رام (ل مه‌ككه‌هێ)، مزگه‌فتا من (ل مه‌دینێ) و مزگه‌فتا ئه‌قصایێ (ل قودسێ))). به‌لێ بۆ وی كه‌سێ سه‌ره‌دانا مزگه‌فتا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن دكه‌ت دروسته كو بچیت سلاڤ بكه‌ته پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و سلاڤ بكه‌ته هه‌ردوو صه‌حابییێن وی ئه‌بو بكر و عومه‌ری (خودێ ژ وان ڕازی بیت). دیسان بۆ وی دروسته ژی سه‌ره‌دانا قه‌برێن به‌قیعێ و شه‌هیدان بكه‌ت و دوعا بۆ وان بكه‌ت و داخوازا دلۆڤانییێ بۆ وان ژ خودێ بكه‌ت و بیرا خۆ ل مرنێ و ئه‌وا پشتی وێ دهێت بینیته‌ڤه، هه‌روه‌سا بۆ وی دروسته ژی سه‌ره‌دانا مزگه‌فتا قوبائێ بكه‌ت بۆ نڤێژكرنێ تێدا، ژ به‌ر وان فه‌رمووده‌یێن ل دۆر وێ چه‌ندێ هاتین.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 78)
***
پرسیار: ئه‌رێ سه‌ره‌دانا قه‌برێ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و به‌قیعێ و ئوحودێ و قوبائێ ل سه‌ر حه‌جییان ژ ژن و زه‌لامان پێدڤییه، یان ژی ب تنێ ل سه‌ر زه‌لامان پێدڤییه؟
به‌رسڤ: سه‌ره‌دانا قه‌برێ پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن و به‌قیعێ ل سه‌ر حه‌جییان -چ زه‌لام بیت یان ژن- پێدڤی نینه. به‌لكی گرێدانا باران بۆ سه‌ره‌دانا قه‌بران ب گشتی كاره‌كێ حه‌رامه و ئه‌و ل سه‌ر ژنان ژی یا حه‌رامه، خۆ ئه‌گه‌ر بێی گرێدانا باران ژی بیت و بۆ وێ مه‌ره‌مێ ب تنێ ژی نه‌چن، ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن: »لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ: مَسْجِدِي هَذَا، وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصَى«، ئانكو: ((بار ناهێته كۆمكرن و پێچان (ب مه‌ره‌ما كرنا عیباده‌تی بۆ هه‌ر جهه‌كی) ب تنێ بۆ سێ مزگه‌فتان نه‌بیت: مزگه‌فتا حه‌رام (ل مه‌ككه‌هێ)، مزگه‌فتا من (ل مه‌دینێ) و مزگه‌فتا ئه‌قصایێ (ل قودسێ))). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن. و ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن نه‌فره‌ت ل وان ژنان كرینه یێن سه‌ره‌دانا قه‌بران دكه‌ن و هه‌ما ئه‌و چه‌ند تێرا ژنان هه‌یه ل ناڤ مزگه‌فتا پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن نڤێژێ بكه‌ن و صه‌له‌واتدانا ل سه‌ر پێغه‌مبه‌ری صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن د ناڤ مزگه‌فتێ و ژ بلی وێ ژی ل جهێن دی گه‌له‌ك بكه‌ن.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى (11/ 362)
***
پرسیار: من برایه‌كێ هه‌ی؛ ده‌مێ حه‌جی و عومره‌كه‌ر دهێنه ده‌ڤ مه ل مه‌دینێ؛ ئه‌و وان ل سه‌ر هنده‌ك مه‌زاران دگێڕینیت و هنده‌ك ژ وان نه د شه‌رعی و دروستن، ل به‌رامبه‌ر ڤی كاری ژی كرێ و پاره‌ی ژ وان دخوازیت، ئه‌رێ ئه‌ڤ كاره ژ لایێ شه‌ریعه‌تیڤه یێ دروسته؟
به‌رسڤ: ئه‌ڤ كارێ برایێ ته پێ ڕادبیت و ئه‌و چوونا د گه‌ل حه‌جی و عومره‌كه‌رانه بۆ جهێن ل مه‌دینێ هه‌ین كو سه‌ره‌دانا وان نه‌یا دروسته، كاره‌كێ حه‌رامه و نه‌یێ دروسته، و ئه‌و پاره و كرێیا ئه‌و ل به‌رامبه‌ر ڤی كاری وه‌ردگریت؛ ژ وی پاره‌ی دهێته هژمارتن یێ ب حه‌رامی ب ده‌ست مرۆڤی دكه‌ڤیت و ل سه‌ر ته پێدڤییه تۆ وی شیره‌ت بكه‌ی كو ئه‌و ڤی كاری بهێلیت و ده‌ستان ژێ به‌رده‌ت.
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الثانية (10/ 390) ب كورتكرنڤه
***
Related books
All books- خەلەتی و سەرپێچییێن حەجێ و عومرێ و سەرەدانێ37 languages
خەلەتی و سەرپێچییێن حەجێ و عومرێ و سەرەدانێ
خەلەتی و سەرپێچییێن گرێدایی ب عومرێڤە ئێک: خەلەتی و سەرپێچییێن خەلکی د ئیحرامێدا 1- هێلانا ئنیەت ئینانێ، ب وێ چەندێ کو ل دەمێ ئنیەت ئینانێ دەنگێ خۆ ب وان عیبادەتان بلند ناکەت مەرەما ئەنجامدانا وان عیبادەتا هەی. و یا سوننەت: بلندکرنا ده‌نگییه ب ڤێ چه‌ندێ.
- كورتییه‌ك ل دۆر چاوانییا كرنا عومرێ و ئه‌حكامێن وێ59 languages
كورتییه‌ك ل دۆر چاوانییا كرنا عومرێ و ئه‌حكامێن وێ
سوپاسی بۆ خودایێ هه‌می جیهانان بن، صه‌لات و سه‌لام ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ مه موحه‌ممه‌دی بن و ل سه‌ر مالبات و صه‌حابییێن وی هه‌مییان بن. پشتی ڤێ چه‌ندێ دێ بێژم: ئه‌ڤه نامه‌یه‌كا كورته ل دۆر چاوانییا كرنا عومرێ و ئه‌حكام و ئادابێن وێ، تێدا مه ڕژدی ل سه‌ر ڕوهنكرنا پترییا وی تشتێ عومره‌كار پێدڤی دبیتێ كرییه. دوعا ژ خودێ دكه‌ین ئه‌و ڤی كارێ مه تایبه‌ت بۆ خۆ حسێب كه‌ت و بكه‌ته جهێ مفای بۆ هه‌می موسلمانان.
- ئیسلام ئایینێ پێغەمبەرێن خودێیە85 languages
ئیسلام ئایینێ پێغەمبەرێن خودێیە
ئیسلام خۆڕادەستکرنە بۆ خودایێ چێکەرێ گەردوونی و ڕێڤەبەرێ وی،و سەرچەمییانە بۆ وی ب ڤیان و حەزژێکرن و مەزنڕاگرتنێ، بنیاتێ ئیسلامێ باوەری ئینانە ب خودێ و ب وێ چەندێ کو ب تنێ خودێ چێکەر و ئافراندەرە و هەر تشتەکێ دی ژ بلی وی یێ چێکری و ئافراندییە، دیسان باوەری ئینانە کو خودێ ب تنێ یێ ژ هەژی پەرستنێیە، ئەو خودایەکێ ب تنێیە و وی چ شریک و هەڤال نینن و ژ بلی وی چ تشت ژ هەژی پەرستنێ نینن، ناڤێن جوان و سالۆخەتێن بلند یێن وینە، ئەو خۆدانێ بلنداهییا ڕەهایە بیێ چ کێماسی د گەل بن، نە ئەو ژ کەسێ بوویە و نە کەس ژ وی بوویە و وی چ هەڤکویڤ ژی نینن و نە د حەلییێتە د ناڤ چ چێکرییێن خۆدا و نە دچیتە د ناڤ لەشێ چ…
- الإسلام دين رب العالمين