Ардактуу шейх Абдулазиз ибн Баз, Аллах аны ырайымына алсын, "Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, намазынын баяны" аттуу китебинде Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, намазынын сыпатын, мусулманга намаз окуусунда жол көрсөткүч болуусу үчүн, сахих далилдерге таянып, жеңил жана так ыкма менен кыскача баяндаган. Ал өз китебинде намазга даарат алуудан баштап салам берүүгө чейинки түркүктөрүн, сүннөттөрүн жана сыпаттарын баяндап, далил менен түшүндүрмөнү айкалыштырып, эң улуу ибадатта Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламга, толук ээрчүүгө чакырат.
Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, намазынын баяны
Ардактуу шейх
Абдулазиз ибн Абдуллах ибн Баз
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен.
Бардык алкыш-мактоолор жалгыз Аллахка гана таандык. Анын кулу жана элчиси, пайгамбарыбыз Мухаммадка, анын үй-бүлөсүнө жана сахабаларына Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун! Андан кийин айтарым:
Бул – Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, намазынын сыпаты жөнүндөгү кыскача сөздөр. Бул китепче менен таанышкан ар бир мусулман намазында Пайгамбарды үлгү тутууга аракет кылсын деп, аны ар бир мусулман эркекке жана аялга сунуштоону кааладым. Анткени Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айткан:"Менин намаз окуганымды көргөнүңөрдөй намаз окугула!" [1].Анын баяны төмөндөгүдөй:(1) Бухари, 605-хадис
Пайгамбарыбыз, саллаллаху алейхи уа саллам, намазын шашып, туура эмес окуган адамга айтты:"Намазга турганыңда, дааратты толук ал." [3].(3) Бухари, 5782-хадис
2- Намаз окуучу адам кайда болбосун, бүт денеси менен кыбылага, тактап айтканда Каабага, жүздөнүп, парз болобу же нафил болобу, окуй турган намазын жүрөгү менен ниет кылат. Ниетти тили менен айтпайт, анткени ниетти тил менен айтуу шариятта келген эмес, тескерисинче, бул – бидаат. Себеби Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, жана анын сахабалары, радыяллаху анхум, ниетти тил менен айтышкан эмес. Эгер адамдарга имам болуп же жалгыз окуса, алдына сутра коюп, ага карап намаз окуйт. Кыбылага жүздөнүү – намаздын шарты, бирок аалымдардын китептеринде түшүндүрүлгөн айрым бир өзгөчө учурлардан тышкары.
3- Көзүн сажда кылуучу жерине багыттап, "Аллаху акбар" деп ихрам такбирин айтат.
4- Такбир айтканда колдорун эки ийиндин же эки кулактын барабарына чейин көтөрөт.
5- Оң колун сол алаканынын жана билегинин үстүнө коюп, көкүрөгүнө коёт. Анткени бул сүр Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан, келген.
6- Намазга киришүү дубасын окуу сүннөт, ал мындай окулат:«Аллахумма баа'ид байнии уа байна хотоо-йаа-йа камаа баа'адта байнал-машрики уал-магриби, Аллахумма наккинии минал-хотоойаа камаа юнаккос-саубул-абяду минадданас, Аллахуммаг-сил хотоо-йаа-йа бил-маа-и уас-салжи уал-барод».
"Оо, Аллах! Мен менен менин каталарымдын арасын батыш менен чыгыштын арасын узак кылгандай узак кыла көр! Оо, Аллах! Ак кийим кирден таза болгондой мени да каталарымдан тазарта көр! Оо, Аллах! Менин каталарымды суу, кар жана мөндүр менен жуба көр!" [4].(4) Бухари, 744-хадис; Муслим, 598-хадис
Эгер кааласа, анын ордуна бул дубаны айтат:«Субхаанакал-лоохумма уа бихамдика уа табааро касмук уа та’аалаа жаддук, уа лаа илааха гойрук».
"Оо, Аллах! (Сени бардык кемчиликтерден аруулайм) Оо, Аллах! сенин ысымың таберик (берекелүү). Улуулугуң эң жогору. Сенден башка сыйынууга татыктуу эч бир кудай жок." [5],Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан, анык келген намазды баштоо дубаларынын башкаларын айтса да болот. Жакшысы, Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламды, толук ээрчүү үчүн, кээде бирин, кээде башкасын айтып жүрүүсү керек. Андан соң: «Ауузу биллахи минаш-шайтоонир-рожиим, Бисмиллахир-рахмаанир-рахиим» деп, Фатиха сүрөөсүн окуйт. Анткени Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, мындай деген:Ким намазда "фатиха" сүрөөсүн окубаса, анын намазы кабыл болбойт. [6].Фатиха сүрөөсүн окугандан кийин «Аамиин» деп: жарыя намаздарда – үн чыгарып, ал эми купуя намаздарда – ичинен айтат. Андан соң Курандан ага жеңил болгон бир сүрө же аяттарды окуйт. Фатихадан кийин бешим, аср жана куптан намаздарында орточо сүрөлөрдөн, багымдат намазында болсо узун сүрөлөрдөн окуу, эң жакшы. Ал эми шам намазында кээде узун, кээде кыска сүрөлөрдөн окулат. Бул амалдардын баары хадистерге негизделген.(5) Муслим, 399-хадис(6) Бухари, 756-хадис
7- «Аллаху Акбар» деп, колдорун эки ийининин же кулактарынын тушуна чейин көтөрүп, башын бели менен бирдей түз кармап, эки колунун манжаларын ачып, тизесин чеңгелдеп рүкү кылат. Рүкүдө тынч турат жана “Субхаана Робиял а'зиим” деп айтат. Аны үч же андан көп жолу кайталоо – абзел. Ага кошумча төмөнкү дубаны айтуу – мустахаб:«Субхаанакал-лоохумма уа бихамдика, аллоохум-маг-фирлии».
"Оо, Аллах. Сен аруу, тазасың. Бардык мактоо Сага таандык. Оо, Аллах! Мени кечир."(7) Бухари, 817-хадис; Муслим, 484-хадис
8- Колдорун эки ийининин же эки кулагынын тушуна чейин көтөрүп, мындай деп рүкүдөн башын көтөрөт:«Самиа'ллооху лиман-хамида».
"Аллах Өзүнө мактоо айткандарды угат."Эгер имам болуп же жалгыз намаз окуса, рүкүдөн туруп жатканда минтип айтат:«Роббанаа уа лакал-хамду хамдан касиирон тоййибан мубаарокан фиихи милас-самауаати уа мил-ал-ард уа мил-а маа шиьта мин шай-ин ба'д».
"Оо, Раббибиз! Сага көп, таза, берекелүү мактоолорду айтабыз; асмандар менен жерди жана андан кийин Өзүң каалаган нерселерди толтурганча." [8].(8) Бухари, 711-хадис; Муслим, 598-хадис
Имам, ага уюган адам же жалгыз намаз окуган киши рүкүгө чейинки абалдай эле колдорун көкүрөгүнүн үстүнө коюусу мустахаб. Бул амал Вааил ибн Хужр жана Сахл ибн Са'д, радыяллаху анхумалар, Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан, риваят кылган хадисте тастыкталган.
9- «Аллаху Акбар» деп саждага барат. Эгер мүмкүнчүлүгү болсо, алгач тизелерин, андан кийин колдорун жерге коёт. Эгер бул оордук жаратса, анда алгач колдорун, андан кийин тизелерин жерге коёт. Буттарынын жана колдорунун манжаларын кыбылага каратып, кол манжаларын бириктирип, түз кармайт. Саждада жети мүчөсү жерге тийип туруусу керек: бешене менен мурун, эки кол, эки тизе жана эки буттун манжаларынын учу. Саждада: «Субхаана Роббиял а'лаа» деп айтат. Бул дубаны үч же андан көп жолу айтуу сүннөт. Ошондой эле, буга кошумча төмөнкү зикирлерди айтуу мустахаб:«Субхаанакал-лоохумма роббанаа уа бихамдик, Аллахуммаг-фир-лии».
"Оо, Аллах! Оо, Раббибиз! Сен Аруу, Тазасың. Бардык мактоо Сага таандык. Оо, Аллах! Мени кечир!"Саждада дубаны көп кылуу абзел, себеби Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айткан:"Рүкүдө Раббиңерди улуктагыла. Ал эми саждада дуба кылууга умтулгула! Анткени саждадагы дубаңар кабыл болууга татыктуу."(10) Муслим, 479-хадис
Ошондой эле, Раббисинен дүйнө жана акыреттин жакшылыгын сурайт.Намаз парз болобу же нафил болобу, анда эки чыканагын капталдарына, курсагын сандарына, сандарын болсо балтырына тийгизбей, билектерин жерден көтөрүп турат. Анткени Пайгамбарыбыз, саллаллаху алейхи уа саллам, мындай деген:"Саждада түз болгула, жана эч кимиңер ит сыяктуу чыканактарын (жерге) жайып албасын" (11).(11) Бухари, 788-хадис; Муслим, 493-хадис
10- Башын такбир айтып көтөрүп, сол бутун жайып ага отуруп, оң бутун тик кылып, колдорун сандарынын үстүнө, тизелерине жакын коюп, мындай деп айтат:«Роббиг-фир-лии, уар хамнии, уах-динии, уар-зук-нии,
уа’аафинии, уаж-бурнии».
"Оо, Раббим! Мени кечир, мага ырайым кыла көр! Мени туура жолго баштай көр! Мага ырыскы бер! Мени Өзүң оңдоп, мага амандык бер!" [12].Ал бул отурушта тынч жана бейпил абалда отурат.(12) Тирмизи, 284-хадис; Абу Дауд, 850-хадис; Ибн Маажа, 898-хадис
11- Экинчи саждага такбир айтат жана анда биринчи саждада кылган нерселерди аткарат.
12. «Аллаху Акбар» деп башын көтөрүп, кыямга туруудан алдын эки сажданын ортосундагы отуруш сыяктуу кыскача отурат. Бул «истираха» (эс алуу) отурушу деп аталат. Бул мустахаб болуп саналат, эгер аны аткарбаса күнөө болбойт. Бул отурушта эч кандай зикир же дуба айтылбайт. Андан кийин экинчи рекетке турат. Эгер мүмкүнчүлүгү болсо тизелерине таянып, ал эми оор болсо жерге таянып турат. Андан кийин Фатиха сүрөөсүн жана андан соң Курандан жеңил келген аяттарды окуйт. Андан кийин биринчи рекеттегидей иш-аракеттерди аткарат.
Андан соң дүйнө жана акырет жакшылыктарынан каалаганын сурап дуба кылат. Намаз парз болобу же нафил болобу, ата-энесине же башка мусулмандарга дуба кылса да болот. Анткени, Пайгамбарыбыз, саллаллаху алейхи уа саллам, Ибн Мас'уд, радыяллаху анхуга, ташахудду үйрөткөн хадистеги сөзү жалпы маанини камтыйт:"Андан кийин өзүнө жаккан дубаны тандап кылат." [15].Башка риваятта:"Андан кийин каалаган тилегин сурайт." [16].(15) Насааи, 1298-хадис(16) Муслим, 402-хадис
Бул пенденин дүйнө жана акыретине пайдалуу болгон бардык нерселерди өз ичине камтыйт.Андан соң оң тарабына: «Ассаламу алайкум уа рахматуллах» жана сол тарабына «Ассаламу алайкум уа рахматуллах» деп салам берет.
Отуз үч жолудан «СубхаанАллах», «Алхамдулиллах» жана «Аллаху Акбар» деп айтат. Жүздү толуктап: «Лаа илааха иллал-Лооху уахдаху лаа шарийка лаху, лахул мулку уа лахул хамду уа хуа 'алаа кулли шай’ин кодийр» деп айтат. Ар бир намаздан кийин "Аят аль-Курсий", "Ихлас", "Фалак" жана "Нас" сүрөлөрүн окуйт. Багымдат жана Шам намаздарынан кийин бул үч сүрөнү үч жолудан окуу мустахаб; анткени бул тууралуу Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан, хадистер келген. Бул зикирлердин баарын айтуу сүннөт, парз эмес.
Ар бир мусулман эркекке жана аялга бешим намазынан алдын төрт, андан кийин эки рекет, шам намазынан кийин эки рекет, куптан намазынан кийин эки рекет жана багымдат намазынан алдын эки рекет намаз окуу сүннөт. Жалпысы он эки рекет. Бул рекеттер "раватиб" деп аталат. Анткени Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, сапарда эмес кезинде бул сүннөт намаздарды такыр калтырбай окуп жүргөн.Ал эми сапарда багымдаттын сүннөтү менен витр намаздарын калтырбай окуйт эле. Чынында, Пайгамбар, алейхис-солату уас-салам, бул экөөнү үйдө да, сапарда да калтырбай такай окучу. Бул кошумча сүннөт намаздарды жана витрди үйдө окуган абзел, эгер мечитте окуса да зыяны жок. Анткени Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, мындай деген:" Адамдын парз намазынан башка эң абзел намаз – анын үйүндө окуган намазы" [19].(19) Бухари, 6860-хадис
Бул сүннөттөргө бекем болуу бейишке кирүүнүн себептеринен, себеби Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айтты:"Ким күнүнө он эки рекет намаз окуса, ага Бейиштен үй курулат" [20].(20) Муслим, 728-хадис
Эгер асырдан алдын төрт, шам намазынан алдын эки жана куптан намазынан алдын эки рекет окуса, жакшы болот. Анткени бул тууралуу Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан, сахих кабар келген. Ошондой эле, бешимден кийин төрт жана андан алдын төрт рекет окуса да жакшы болот. Анткени Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айткан:"Кимде-ким бешимден алдын төрт рекет жана андан кийин төрт рекетти такай окуса, Аллах аны тозокко арам кылат" [21].Мааниси – ал бешимден кийинки эки рекетке башка эки рекетти кошот. Анткени сүннөт намаз – андан алдын төрт, андан кийин эки рекет. Эгер андан кийин дагы эки рекет кошсо, анда Умму Хабиба, радыяллаху анханын, хадисинде айтылган нерсеге амал кылган болот.(21) Ахмад, 25547-хадис; Тирмизи, 393-хадис; Абу Дауд, 1077-хадис
Аллах ийгилик Ээси. Пайгамбарыбыз Абдулланын уулу Мухаммадка, анын үй-бүлөсүнө, сахабаларына жана Кыямат Күнүнө чейин анын жолун жакшылык менен жолдоочуларга Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун.
Ырайымдуу жана Мээримдүү Аллахтын аты менен баштаймын. Ислам дининин элчиси Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) Бул Ислам дининин элчиси Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) жөнүндөгү кыскача баяндамада анын ысымы, ата теги, туулуп өскөн жери, аялдары, пайгамбарлыгы жана чакырган дини, пайгамбарлыгынын белгилери, шарияты жана каршылаштарынын мамилеси тууралуу баяндап бермекчимин. Элчи жана Мухаммад деген сөздү дайыма катар коюуга аракет кылдым, котормодо ушуга да көңүл бурулсун. 1- Анын ысымы, ата-теги жана туулуп өскөн жери. Исламдын элчиси – Мухаммад бин…
Ырайымдуу жана Мээримдүү Аллахтын аты менен. Аллах – Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал (түбөлүк) Тирүү, (бардыгын) башкарып Туруучу. Ал үргүлөбөйт жана уктабайт. Асмандар менен жердегинин баары Ага тандык. Эч ким Анын алдында, Анын уруксаты болмоюнча шапаат-колдоо көрсөтө албайт. Ал алардын келечегиндеги жана өтмүшүндөгү нерселерди билет. Ал эми, алар болсо, Анын илиминен Ал Өзү каалагандан башка эч нерсени билбейт. Анын Курсийи асмандар жана жерди камтып турат. Ал экөөнү (асмандар менен жерди) сактап туруу Ага эч тоскоолдук кылбайт. Ал Бийик жана Улуу Зат! Бакара, 255-аят, (Аят…
Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, сүннөтүнө амал кылуунун важип экендиги жана аны четке каккандардын каапыр болуусу.
23 тил
Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, сүннөтүнө амал кылуунун важип экендиги жана аны четке каккандардын каапыр болуусу.
Автор: Абдулазиз бин Абдуллах бин Баз, Аллах аны ырайымына алсын. Ырайымдуу жана Мээримдүү Аллахтын аты менен. Кириш сөз Ааламдардын Раббиси Аллахка мактоолор болсун. Бейиш такыбалар үчүн. Аллахтын кулу жана элчиси, ааламдарга ырайым кылуу үчүн жиберилген пайгамбарыбыз Мухаммад, саллаллаху алейхи уа салламга, анын үй-бүлөсүнө жана сахабаларына салават жана саламдар болсун. Ал сахабалар Куранды жана Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын, сүннөтүн өздөрүнөн кийинкилерге чынчылдык жана кемчиликсиздик менен, алардын маанилерин жана сөздөрүн толук сактоо менен жеткиришти. Аллах алардан ыраазы…
Аллах Таалага ибадат кылганда туура ибадат кылуу үчүн жана намазыбыздын парздары, шарттары баары толук болуусу үчүн зарыл болгон намаз окуунун тартиби тууралуу иш жүзүндөгү кыскача түшүндүрмө. Намаздын сыпаты (сүрөттөлүшү) Намаз окуу үчүн кичине жана чоң дааратсыздыктан тазалануубуз зарыл. Намаз окуганда үстүбүздө таза кийим жана аврет жерлерибиз жабык болушу керек. Денебиз жана намаз окуй турган жерибиз булганычтан таза болуусу керек. (Алгач) Кыбылага жүздөнөбүз. Сутрага карап намаз окуу мустахаб.