किताब 'नबी ﷺ को नमाजको तरिका' मा आदरणीय शैख अब्दुल अजीज बिन बाज (रहिमहुल्लाह) ले नबी ﷺ को नमाजको कैफियतलाई सही प्रमाणसहित, सरल शैली र सटीक विधिमा सारांश प्रस्तुत गर्नुभएको छ, ताकि यो मुस्लिमको लागि नमाजमा मार्गदर्शक बनोस्। उहाँले यसमा वुजूदेखि सलाम फेर्नेसम्म नमाजका आधार (अर्कान) हरू, सुन्नतहरू र गुणहरूलाई प्रमाण र व्याख्यासहित वर्णन गर्नुभएको छ । सबैभन्दा महान् इबादतमा नबी ﷺ को पूर्ण अनुकरण गर्न आह्वान गर्नुभएको छ।
बिस्मिल्ला हिर्रहमा निर्रहीम
(सुरु गर्दछु अल्लाहको नामबाट जो अत्यन्त दयालु र अति कृपालु हुनुहुन्छ)।
समस्त प्रशंसाहरू अल्लाहकै लागि छन्, अल्लाहको दया एवं शान्ति अवतरित होस् उहाँको दास एवं रसूल, हाम्रा सन्देष्टा मुहम्मद र उहाँका परिवार एवं सहाबाहरूमाथि, तत्पश्चातः
यी नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को नमाजको तरिकाको बयानमा केही संक्षिप्त शब्दहरू हुन्, जुन मैले प्रत्येक मुस्लिम महिला पुरूषको लागि प्रस्तुत गर्न चाहें ताकि यसलाई पढ्ने हरेक व्यक्तिले यस विषयमा उहाँको अनुसरण गर्ने प्रयास गरोस्; किनभने उहाँले भन्नुभएको छ :(मलाई प्रार्थना गरेको देखेको जस्तै प्रार्थना गर) [१]।पाठक समक्ष यसको स्पष्टीकरण:[१] (बुखारी : ६०५)
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ:(पवित्रता (तहारत) बिना कुनै पनि प्रार्थना (सलाह) स्वीकार हुँदैन) [२]।[२] (मुस्लिम : २२४)
गलत तरीकाले नमाज़ पढ्नेलाई नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को यो भनाईः(जब तिमी नमाजको लागि उभिन्छौ, त राम्रोसँग वुजू गर) [३]।[३] (बुखारी: ५७८२)
२- नमाजीले जहाँसुकै भए तापनि आफ्नो सम्पूर्ण शरीरले किब्ला, अर्थात् काबातिर फर्किनुपर्छ। उसले आफ्नो हृदयमा आफूले पढ्न चाहेको नमाज, चाहे त्यो फर्ज (अनिवार्य) होस् वा नफिल (ऐच्छिक), त्यसको नियत (संकल्प) गर्नुपर्छ। मुखले नियत उच्चारण गर्नु हुँदैन; किनभने मुखले उच्चारण गर्नु शरियत विपरीत कार्य हो, बरु यो एक बिदअत (धर्ममा नयाँ कुरा) हो। किनकि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले र न त उहाँका सहाबीहरू (रज़िअल्लाहु अन्हुम) ले नै नियत उच्चारण गर्नुभयो। यदि नमाजी इमाम हो वा एक्लै नमाज पढिरहेको छ भने, उसले आफ्नो अगाडि सुत्राह (नमाज पढ्दा अगाडि राखिने कुनै वस्तु) राख्नुपर्छ। किब्लातिर फर्किनु नमाजको लागि एक अनिवार्य शर्त हो, तर केही ज्ञात र अपवादात्मक अवस्थाहरूमा छुट छ, जसलाई इस्लामी विद्वानहरूका किताबहरूमा स्पष्ट पारिएको छ।
३- आफ्नो नजर सजदा गर्ने स्थानमा राख्दै, “अल्लाहु अक्बर” भनेर तकबीर-ए-इहराम भन्नु ।
४. तक्बीरमा आफ्ना हातहरू काँध वा कान बराबर उठाउनु ।
५. दाहिने हातलाई बाँया हातको हत्केला, नाडी र पाखुरामाथि राखेर छातीमा राख्नु, किनकि यो नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट प्रमाणित छ।
६- नमाज सुरु गर्ने दुआ (दुआ सना) पढ्नुहोस् :“अल्लाहुम्म बाइद बैनी व बैन खतायाय, कमा बाअद्-त बैनल-मश्रिकि वल-मग्रिब, अल्लाहुम्म नक्किनी मिनल-खताया कमा युनक्कस्-सौबुल-अब्यजु मिनद्-दनस, अल्लाहुम्-मग्सिल खतायाय बिल-माइ वस्-सल्जि वल्-बरद”
(अर्थः हे अल्लाह ! म र मेरो पापहरूको बीच पूर्व र पश्चिमको दुरी झैं दुरी गर्नुहोस्, हे अल्लाह ! मलाई मेरा पापहरूबाट यसरी पवित्र र सफा गर्नुहोस्, जसरी सेतो कपडा फोहोर मैलाबाट सफा गरिन्छ । हे अल्लाह ! मेरा पापहरूलाई पानी, हिउँ र असिनाले धुनुहोस् ।) [४][४] (बुखारीले : ७४४ र मुस्लिमले : ५९८)
त्यसको सट्टामा यो पनि पढ्भन मिल्छ:‘सुब्हान कल्लाहुम्म व बिहम्दि क व तबा र कस्मुक व तआला जद्दुक
व लाइलाह गैरूक’ ।
हे अल्लाह ! तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ, तपाईंकै लागि प्रशंसा छ, तपाईंको नाम बरकतमय छ, तपाईंको महिमा उच्च छ र तपाईं बाहेक कोही सत्य पूज्य छैन ।यदि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट प्रमाणित इस्तिफ्ताहका अन्य दुआहरू पढेमा पनि कुनै आपत्ति छैन । कहिले यो र कहिले त्यो पढ्नु उत्तम हो, किनकि यसो गर्दा अनुसरणमा पूर्णता आउँछ । त्यसपछि ‘अऊजु बिल्लाहि मिनश्शैतानिर्-रजीम’ र ‘बिस्मिल्लाहिर्-रहमानिर्-रहीम’ पढेर सूरह फातिहा पढ्नुपर्छ, किनकि उहाँको भनाइ छ:"जसले सूरह फातिहा पढेन, उसको नमाज भएन ।" [६]त्यसपछि 'आमीन' भनिन्छ, ठूलो स्वरले पढिने नमाजहरूमा ठूलो स्वरले र मसिनो स्वरले पढिने नमाजहरूमा मसिनो स्वरमा । त्यसपछि कुरआनबाट जे सजिलो लाग्छ त्यो पढिन्छ । सूरह फातिहा पछि जुहर, अस्र र इशाको नमाजमा मध्यम खालका सूरहहरू, फज्रको नमाजमा लामा सूरहहरू र मग्रिबको नमाजमा कहिले लामा र कहिले छोटा सूरहहरू पढ्नु राम्रो हुन्छ, यस विषयमा वर्णन भएका हदीसहरू अनुसार ।[५] (मुस्लिम : ३९९)[६] (बुखारी : ७५६) मा नक्कल गर्नु भएको छ।
७- अल्लाहु-अकबर भन्दै आफ्नो दुवै हात काँध वा कानसम्म उठाएर रुकू गर्नुपर्छ । आफ्नो टाउकोलाई पीठ बराबर राख्नुपर्छ, दुवै हातले घुँडा समाउनुपर्छ र औंलाहरूलाई खुला राख्नुपर्छ । रुकूमा स्थिर रहनुपर्छ र 'सुब्हान रब्बियल्-अजीम' भन्नुपर्छ । यसलाई तीन वा सोभन्दा बढी पटक दोहोर्याउनु उत्तम हो र यसका साथै निम्न कुरा भन्नु मुस्तहब (ऐच्छिक) हो:“सुब्हानक अल्लाहुम्म वबिहम्दिक, अल्लाहुम्मग्-फिर्ली” [७]
[अर्थः हे अल्लाह ! तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ, तपाईंकै लागि प्रशंसा छ। हे अल्लाह ! मलाई माफ गर्नुहोस् ।][७] बुखारी : ८१७ र मुस्लिम : ४८४)
८. रुकुबाट टाउको उठाउँदा दुवै हात काँध वा कानसम्म उठाउँदै भन्ने:“समिअल्लाहु लिमन् हमिदह्”
(अर्थः जसले अल्लाहको प्रशंसा गर्यो, उसको प्रशंसा उहाँले सुन्नुभयो)इमाम भएपनि वा एक्लो भएपनि, उभिदा भन्नुपर्छ :“रब्बना व लकल् हम्द हम्दन् कसीरन् तैय्यिबन् मुबारकन् फीहि मिल्अस् समावाति व मिल्अल् अर्दि, व मिल्अ मा शिअ्त मिन् शैइन् बअ्दु” [८]
(अर्थः हे हाम्रो प्रतिपालक ! तपाईंकै लागि प्रशंसाहरू छन्; अत्याधिक धेरै, पवित्र अनि कल्याणकारी प्रशंसा, आकाशहरू र धरती भरिने जति र यस बाहेक तपाईंले चाहेको हरेक कुरा भरिने जति ।)[८] (बुखारी : ७११ र मुस्लिम : ५९८)
प्रत्येकले - अर्थात् इमाम, मुक्तदी र एक्लै नमाज पढ्ने व्यक्तिले - आफ्नो हात छातीमा राख्नु मुस्तहब हो, जसरी रुकूअ भन्दा पहिला उभिएको बेलामा राखेको थियो, किनभने यो कुरा नबी सल्लल्लाहो अलैहे वसल्लमबाट वाइल बिन हुज्र र सहल बिन सअद रजिअल्लाहो अन्हुमाको हदीसद्वारा प्रमाणित छ।
९- अल्लाहु-अकबर भन्दै सज्दा (ढोग) गर्नुपर्छ । यदि सहज भएमा दुवै हातभन्दा पहिले दुवै घुँडा राख्नुपर्छ, यदि गाह्रो भएमा दुवै घुँडाभन्दा पहिले दुवै हात राख्नुपर्छ । दुवै खुट्टा र हातका औंलाहरूलाई किब्लातिर फर्काउनु पर्छ र हातका औंलाहरूलाई जोडेर सिधा राख्नुपर्छ । सज्दा सात अंगहरूमाथि हुनुपर्छ: निधार नाकसहित, दुवै हात, दुवै घुँडा र दुवै खुट्टाका औंलाहरूको भित्री भाग । अनि 'सुब्हान रब्बियल्-आ'ला' भन्नु पर्छ । यो तीन पटक वा सोभन्दा बढी भन्नु सुन्नत हो । यसका साथै यो भन्नु पनि मुस्तहब छ:(सुब्हानकल्ला हम्म रब्ब्ना व बिहम्दिक अल्लाहुम्मग्-फिरली)
हे अल्लाह, हे मेरो पालनकर्ता ! तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ, आफ्नो प्रशंसाको साथ, हे अल्लाह ! मलाई माफ गर्नुहोस् ।सज्दाको अवस्थामा धेरै दुआ गर्नु, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को यस भनाइका आधारमा:(रुकूअमा आफ्नो महान प्रतिपालकको महानतालाई वर्णन गर र ढोगको अवस्थामा अत्याधिक दुआ याचना गर किनकि यस अवस्थामा याचना कबूल हुने अत्याधिक आशा र सम्भावना हुन्छ । [१०][१०] (मुस्लिम : ४७९)
त्यसैगरी आफ्नो प्रतिपालकसँग दुनियाँ र आखिरतको भलाइ माग्नु,चाहे त्यो नमाज फर्ज होस् वा नफ्ल । सज्दा गर्दा आफ्नो पाखुरालाई छेउबाट, पेटलाई तिघ्राबाट र तिघ्रालाई पिँडुलाबाट टाढा राख्नुपर्छ र आफ्नो दुवै पाखुरालाई जमीनबाट उठाउनुपर्छ, किनकि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाइ छ:(ढोग राम्रो र परिपूर्ण तरिकाले गर, र तिमीमध्ये कोही पनि आफ्नो बाहुलाई कुकुर झैं नफैलाओंस्) [११]।[११] (बुखारी : ७८८ र मुस्लिम : ४९३)
१०. (अल्लाहु-अकबर) भन्दै आफ्नो टाउको उठाउनु, आफ्नो बाँया खुट्टा ओछ्याएर त्यसमाथि बस्नु, दाहिनो खुट्टा खडा राख्नु र आफ्नो हात तिघ्रा र घुँडामाथि राख्नु र भन्नु:“रब्बिग्-फिर्ली, वर्-हम्नी, वह्दिनी, वर्-जुक्नी, व आफिनी, वज्-बुर्नी” [१२]
[अर्थः हे मेरो पालनकर्ता ! मलाई क्षमा गर्नुहोस्, म माथि दया गर्नुहोस्, मलाई मार्गदर्शन गर्नुहोस्, मलाई रोजी (जीविका) प्रदान गर्नुहोस्, मलाई कल्याण प्रदान गर्नुहोस् र मेरो कमीलाई पुरा गर्नुहोस् ।]हतार नगरी राम्रोसँग शान्त भएर बस्नुपर्छ ।[१२] (तिर्मिजीले : २८४), अबू दाऊद : ८५० र इब्न माजह : ८९८)
११- तकबीर भन्दै दोस्रो सज्दा गर्छ र त्यसमा पनि पहिलो सज्दा झैं गर्नुपर्छ ।
१२- अल्लाहु-अकबर भन्दै आफ्नो टाउको उठाएर दुई सज्दाको बीचमा छोटो समयको लागि बस्नुपर्छ, जसलाई ‘जल्सतुल-इस्तिराहा’ (आरामको बसाइ) भनिन्छ र यो मुस्तहब (ऐच्छिक) हो । यदि यसलाई छोडियो भने कुनै आपत्ति छैन र यसमा कुनै जिक्र वा दुआ छैन । त्यसपछि दोस्रो रकातको लागि उभिनुपर्छ, सम्भव भएमा आफ्नो घुँडामा टेकेर र गाह्रो भएमा भुइँमा टेकेर उभिनुपर्छ। त्यसपछि सूरह फातिहा र कुर्आनबाट जे सजिलो लाग्छ, त्यो पढ्नुपर्छ, अनि पहिलो रकातमा गरे झैं गर्नुपर्छ ।
त्यसपछि उसले दुनियाँ र आखिरतको भलाइको लागि आफूले चाहेको दुआ गर्न सक्छ । यदि उसले आफ्ना आमाबुबा वा अन्य मुसलमानहरूको लागि दुआ गर्छ भने त्यसमा कुनै आपत्ति छैन - चाहे नमाज फर्ज होस् वा नफिल - किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले इब्न मसऊद (रज़ियल्लाहु अन्हु) लाई तशह्हुद सिकाउँदा भन्नुभएको कुरा सामान्य छ:(त्यसपछि उसले आफूलाई सबैभन्दा मन परेको दुआ छनोट गरेर माग्नुपर्छ) [१५] ।अर्को शब्दमा यसरी छ:(त्यसपछि आफूले चाहेको बिन्ती छनोट गरोस्) [१६] ।[१५] (नसयी : १२९८)[१६] (मुस्लिम : ४०२)
यसले सेवकलाई संसार र परलोकमा फाइदा पुर्याउने सबै कुराहरूलाई समावेश गर्दछ ।त्यसपछि आफ्नो दाहिने र बायाँपट्टि यसरी सलाम गर्नुहोस् : अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह, अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह।
‘सुब्हानअल्लाह्’ ३३ पटक, ‘अल्हम्दु-लिल्लाह्’ ३३ पटक, ‘अल्लाहु-अक्बर’ ३३ पटक भन्ने र १०० को सङ्ख्या ‘ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहू ला शरीक लहु, लहुल्मुल्कु व लहुल्-हम्दु वहुव अला कुल्लि शैइन् कदीर्’ भनेर पूरा गर्ने । प्रत्येक नमाजपछि आयतुल-कुर्सी, ‘कुल हुवल्लाहु अहद्’, ‘कुल अऊजु बिरब्बिल-फलक’ र ‘कुल अऊजु बिरब्बिन्-नास्’ पढ्ने । फज्र र मगरिबको नमाजपछि यी तीन सूरहहरूलाई तीन-तीन पटक दोहोर्याउनु उत्तम मानिन्छ; किनभने यसबारे रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट हदीसहरू आएका छन् । यी सबै जिक्रहरू सुन्नत हुन्, फर्ज होइनन् ।
प्रत्येक मुस्लिम पुरुष र महिलाका लागि जुहरको नमाजभन्दा अघि चार रकात र त्यसपछि दुई रकात, मगरिबको नमाजपछि दुई रकात, इशाको नमाजपछि दुई रकात र फज्रको नमाजअघि दुई रकात पढ्नु सुन्नत हो। यी सबै जम्मा बाह्र रकात हुन्। यी रकातहरूलाई रवातिब भनिन्छ; किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले यात्रामा नहुँदा (आफ्नो निवासमा हुँदा) यिनीहरूलाई नियमित रूपमा पढ्नुहुन्थ्यो।यात्रामा भने, उहाँले फज्रको सुन्नत र वित्र बाहेक अन्य सुन्नतहरूलाई छोडिदिनुहुन्थ्यो, किनभने उहाँ (सलल्लाहु अलैहि वसल्लम) स्थायी अवस्थामा र यात्रामा पनि यी दुवैलाई नियमित रूपमा पढ्नुहुन्थ्यो। यी रवातिब र वित्र नमाजहरूलाई घरमा अदा गर्नु उत्तम मानिन्छ, तर यदि मस्जिदमा पढ्यो भने पनि कुनै आपत्ति छैन; किनकि नबी (सलल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाइ छ:मानिसको सबैभन्दा उत्तम नमाज उसको घरमा पढिएको नमाज हो, फर्ज नमाज बाहेक ।" [१९][१९] (बुखारी : ६८६०)
यी रकअतहरूमा निरन्तरता दिनु स्वर्गमा प्रवेश गर्ने कारणहरू मध्ये एक हो, किनकि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाइ छ:(जसले दिन र रातमा १२ रकअत पढ्छ, त्यसको लागि स्वर्गमा एउटा घर बनाइन्छ) [२०] ।[२०] (मुस्लिम : ७२८)
यदि कसैले अस्रको नमाजभन्दा अघि चार रकआत, मग्रिबको नमाजभन्दा अघि दुई रकआत र इशाको नमाजभन्दा अघि दुई रकआत पढ्छ भने यो राम्रो हो; किनभने नबी (सलल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट प्रमाणित छ । यदि कसैले जुहर पश्चात चार रकआत र त्यसभन्दा अघि चार रकआत पढ्छ भने यो पनि राम्रो हो; किनभने उहाँ (सलल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाइ छ:(जो व्यक्तिले जुहरको नमाजअघि चार रकआत (सुन्नत) र जुहरपछि चार रकआत (सुन्नत) नियमित रूपमा अदा गर्छ, अल्लाहले उसलाई नर्कबाट जोगाउनु हुनेछ) [२१].यसको अर्थ : जसले जुहर पछि दुई रकात पढेर सुनन रवातिबमा थप गर्दछ; किनकि जुहर भन्दा पहिला सुनन रवातिब चार रकात र जुहरपछि दुई रकात हो। तसर्थ, यदि उसले त्यसपछि दुई रकात थप पढ्यो भने, उम्म हबीबा (रदी अल्लाहु अन्हा) को हदीसमा उल्लेखित कुरा प्राप्त हुन्छ।[२१] अहमद : २५५४७), तिर्मिजी : ३९३) र अबू दाऊद : १०७७)
अल्लाहले नै सफलता प्रदान गर्नु हुन्छ। दरूद एवं सलाम (कृपा र शान्ति) अवतरण होस् हाम्रा नबी मुहम्मद बिन अब्दुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि, उहाँका घरपरिवार, उहाँका सहाबाहरू (साथीहरू) तथा प्रलयको दिनसम्म असल तरिकाले उहाँको अनुसरण गर्ने सम्पूर्ण अनुयायीहरूमाथि।
इस्लाम धर्मको सन्देष्टा मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम)
74 languages
इस्लाम धर्मको सन्देष्टा मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम)
"इस्लाम धर्मको सन्देष्टा मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम)" नामक पुस्तकले पैगम्बर मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को वंश र पालनपोषणदेखि लिएर उहाँको शुभ विवाह, वह्य (ईश्वरीय सन्देश) को सुरुवात र उहाँको आह्वानको सुरुवातसम्मको जीवनको समीक्षा गर्दछ। यसले उहाँको नबुवत (दूतत्व) का प्रमाणहरू र उहाँको सत्यताका चिन्हहरूलाई स्पष्ट पार्दछ। उहाँले ल्याउनुभएको शरिया (विधान) र मानव अधिकार तथा मर्यादाको संरक्षणमा यसको भूमिकाको व्याख्या गर्दछ। साथै, उहाँप्रति उहाँका विरोधीहरूको धारणा र गवाहीहरूलाई पनि उजागर गर्दछ। उहाँको उत्कृष्ट र असल चरित्रमाथि प्रकाश पार्दछ जसले उहाँलाई सम्पूर्ण मानवजतिका लागि एक आदर्श…
अत्यन्त करूणामय परम दयालु अल्लाहको नामबाट शुभारम्भ गर्दछु । (अल्लाह– उनीबाहेक कोही उपास्य छैन जीवन्त एवम् समस्त सृष्टिलाई धारण गर्ने प्रभु हुनुहुन्छ। उनलाई न उंघ लाग्छ न निद्रा नै । आकाशमण्डल र पृथ्वीकामा रहेका सम्पूर्ण वस्तुहरू उनैका हुन् । को छ जसले उनीकहाँ उनको अनुमति बिना सिफारिश गर्न सकोस् ? उनीलाई जे जति तिनीहरूका अगाडि हुनेछ छ र जे जति तिनीहरूभन्दा अघि भइसकेको छ, सबै कुरा थाहा छ। र, तिनीहरूले अल्लाहको ज्ञानको कुनै पनि अंश अल्लाहले नचाहेसम्म प्राप्त गर्न सक्दैनन् । उनको प्रभुत्व आकाशहरू तथा पृथ्वी सबैमाथि छ । र तिनीहरूको संरक्षणले उनलाई थकित तुल्याउँदैन र उनी उच्च तथा महान् छन् ।) (आयत…
