Umusango wa Imipepele (Iswalat) ya kwa Kasesema Muhammad ﷺ
Umusango wa Imipepele (Iswalat) ya kwa Kasesema Muhammad ﷺ
Kitabu Imipepele ya kwa Kasema ﷺ, umo Sheikh umukalamba Abdul Aziz bin Baz, Lesa (Allah) amubelele uluse, afupikishemo imipepele ya kwa Kasema ﷺ, mu nshila iya yanguka kabili iyalungama, ukushintilila pa malembo ayashininkishiwa, ukuti cibe ntungulushi ku Musilamu mu Swalat yakwe. Alilondolwelemo ifishinte fya Swalat (Amapepo) , na ma Sunnah yaiko, pamo ne mibele yaiko, ukufuma kuli Wudhu ukufika naku Taslim, alundanya pamo ubushininkisho no kulondolola, aleita ukukonka ukupwililika kwa Kasesema ﷺ mu ibada iikalamba pali shonse.
Mwishina lya kwa Lesa (Allah) , Uwaluse ilyo Uwa nkumbu.
Ukulumba konse kwabela Lesa eka. Amapaalo no mutende fibe pali umusha no mutumwa Wakwe, Kasesema wesu Muhammad, pamo no lupwa lwakwe na banankwe bonse. Apo nomba:
Aya ni mashiwi ayanono mu kulondolola umusango wa swala (ukupepa) ya kwa Kasesema (amapaalo ya kwa Allaah no mutende fibe pali wene), ayo ndefwaya ukulangisha kuli onse umu Silamu umwaume no mwanakashi pakuti onse uyo engabelengapo ashishimuke mu kumupashanya muli ifyo; pa mulandu we nsoselo shakwe (amapaalo ya kwa Allaah no mutende fibe pali wene) isha kuti:(Pepeni nga filya mwamona ine ndepepa) [1].Na kuli uubelenga, ubu e bulondoshi bwa ico:[1] Ilandilwe na Bukhari, namba (605).
Na mashiwi ya kwa Kasesema, Lesa amupale no kumupela umutende:(Swala tayapokelelwe ukwabula Twahara [ukusangulula]) [2].[2] Cashimikilwa na Muslim, pa namba (224).
Ne cebo cakwe, Allaah amupeele amapaalo no Muteende, kuli ulya uwabifishe Swala [imipepelo] yakwe:(Nga waima ku Swala, samba bwino Wudhu) [3].[3] Cashimikilwa kuli Bukhari, ku nambala (5782).
2- Uulepepa alingile alola ku Qiblah, e Kaba, konse uko ali no mubili wakwe onse, ukupangana mu mutima wakwe Salaat iyo alefwaya ukupepa, nampo nga ni fardhu nelyo ni nafilah. Tafwile alanda niyyah (ukupangana) ne ndimi yakwe; pantu ukulanda niyyah ne ndimi takuli mu mateeko ya bumusilamu, lelo ni bid'ah (icintu icipya mu dini), pantu Kasesema ﷺ talandile niyyah, na basahaba bakwe (Allah abe nokutemwa pali bena) nabo bene tabalandilepo. Alingile ateka pa ntanshi yakwe Sutrah (icishingilila) eko alelola mu kupepa, nga ni Imaam nelyo alepepa eka. Kabili ukulolela ku Qiblah ni shart (icifwaikwa) pa kuti Salaah isuminwe, kano fye mu miikalile yamo iyaibela iyaishibikwa kabili ayalondololwa mu mabuku ya bantu baishiba.
3- Apange Takbīra yakutendekelapo pa kulanda ati: Allāhu Akbar, na menso yakwe yalolesha apo alefukamina (Sajda).
4- Ukwimya amaboko yakwe pa kulanda Takbīr, ukuyalinganya na pa mabea yakwe nelyo na pa matwi yakwe.
5. Abike amaboko yakwe pa cifuba cakwe, ukwa kulyo pa lupi lwakwe ulwa kuso, ne cikumo, no kuboko; pantu ifi e fyo fyashininkishiwe ukufuma kuli Kasesema ﷺ.
6- Ni Sunnah ukubelenga idu'a lyakwiswila, elyo ni ili:(Mwe Allah (Lesa), talifyanyeni pali ine ne membu shandi, nga filya mwatalifyenye pali kabanga na masamba. Mwe Allah, nsangululeni ku membu, nga filya cisangululwa icakufwala icabuta ku fiko. Mwe Allah, sambeni imembu shandi na menshi, na menshi makasa, e lyo na menshi aya talala) [4].[4] Casimikilwe na Bukhari, pa Hadith namba (744), na Muslim, pa namba (598).
Nga alefwaya, enga landa ifi pa cifulo ca ico:(Ukutakatifu ni kobe, mwe Allah, na ukucindikwa kobe, na ishina lyobe lyalipaalwa, no bukata bobe bwa pamfisha, na takuli Lesa umbi ni Mwe mweka) [5],Kabili nga abomfya amaduwaa yambi ayakwiswilako iswalat ayashininkishiwe ukufuma kuli Kasesema ﷺ, tapali umulandu; kabili icawamapo ukucita, limo abomfye aya, na limbi abomfye yambi; pantu muli ifyo emwaba ukukonka ukwapwililika. Lyena alande ati: Ndelomba ukucingililwa muli Allah ukufuma kuli shetani uwa bubifi, Mw’ishina lya kwa Allah, Uwa Luse, Uwa Nkumbu, kabili abelenge Surah Al-Faatihah, pa mulandu wa mashiwi yakwe Kasesema Muhammad :(Tapali swalat kuli uyo ushabelenga Iciiswilo ca Ibuuku) [6].Elyo pa kupwa asosa ati -Ameen- pa mulu mu Swalat iya pamulu, na panshi muli swalat iya panshi. Epo nomba abelenga ifyayanguka kuli wene ukufuma mu Qur'an. Kabili icisuma nica kuti panuma ya Fatihah mu Swalat ya Dhuhr, na Asr, na Isha abelenge ukufuma muli shilya Suurah sha Mufassal ishili pa kati na pa kati mu butali, na mu Swala ya Fajr ukufuma mu shatalimpa, na mu Swala ya Maghrib, inshita shimo ukufuma mu shatalimpa, ne nshita shimbi ukufuma mu shashipi, pa kukonka ama Hadith ayashimikilwe pali uyu mulandu.[5] Cilandilwe kuli Muslim, pa nambala (399).[6] Calilondolwelwe na Al-Bukhari, namba (756).
7- Akontame ilyo alelanda ati Allahu Akbar, ninshi naimya amaboko yakwe ukufika apalinga ne fibeya fyakwe nelyo amatwi yakwe, alenge umutwe wakwe ukulingana no musana wakwe, kabili abike amaboko yakwe pa nkonto shakwe ninshi nasalanganya iminwe yakwe. Atekanye mu kukontama kwakwe, elyo alande ati: Ubutakatifu bube kuli Shikulu wandi Umukalamba. Cawama ukubwekeshapo aya mashiwi imiku itatu nelyo ukucilapo, kabili calumbwa ukuti alande pamo na ifyo ati:(Ubutakatifu ni kuli Imwe, Mwe Lesa, kabili ubulumbanyo e bwenu, Mwe Lesa, njeleleni) [7].[7] Cashimikilwe na Bukhari, pa namba (817), na Muslim, pa namba (484).
8- Ainuna umutwe wakwe ukufuma mu Rukuu, aleimya amaboko yakwe apalingene na mabea yakwe nelyo amatwi yakwe, nokulanda ati:(Allah omfwa kuli uyo uwamulumba)Nga ali Imamu nelyo alepepa eka, alande ilyo aleiminina:(Shikulu wesu, kuli imwe e kuli amatasha yonse, amatasha ayengi, ayawama, ayapaalwa, ayesusha imyulu ne calo, na conse cimbi ico mwafwaya) [8].[8] “Yalandwa muli Sahih Al-Bukhari pa nambala (711), na Sahih Muslim pa nambala (598).”
Kabili ca sunnah ukuti umo na umo pali bena – napilibula Imamu, uukonka Imamu, e lyo no uulepepa eka – abike amaboko yakwe pa cifuba cakwe, nga filya acitile mu kwiminina kwakwe ninshi talaingila mu Ruku, pantu pali ifishininkisho pali ifi ukufuma kuli Kasesema (Swallallaahu alayhi wasallam) mu Hadithi ya kwa Wa'il bin Hujr na Sahl bin Sa'd (Allaah abe uwasekelela kuli bonse babili).
9- Elyo aleya mu Sujuud ninshi alelanda ati ‘Allahu Akbar’. Abalile abike amakufi yakwe panshi apo talabika iminwe yakwe nga ca mwangukilo; lelo nga camukosela, atangishe iminwe yakwe elyo amakufi yakwe. Utunwe twa ku makasa yakwe no twa mu minwe yakwe filole ku Qiblah, na utunwe twa mu minwe yakwe fibe ifyafwempana no kutambalala. Afwile uku panga Sujuud pa filundwa fyakwe cinelubali: impumi pamo na umona, iminwe ibili, amakufi yabili, na pansi ya tunwe twa ku makasa yabili. Mu Sujood alande ati: “Subhaana Rabbi-al A’laa.” Ni Sunnah ukubwekeshapo aya mashiwi imiku itatu nangu ukucilapo. Kabili citemwikwa ukusanshako ati:"(Ubutakatifu nimwe, mwe Lesa (Allah), Shikulu wesu, na ku malumbo yenu, mwe Allah, mbeleleniko uluse)،"Kabili afushe Du'a, pantu Kasema (amapaalo na umutende wa kwa Less (Allaah) fibe pali wene) atile:(Apo pali Rukuu, cindikeni Shikulu; na apo pali Sujudu, bombesheni mu kupaapaata (Dua) , pantu e pamenso pakuti mukasukwe) [10].[10] Cipokelelwe na Muslim, nambala (479).
Kabili alombe kuli Shikulu wakwe ifyawama fya pano calo ne fya kuntanshi,Nampo nga ni Swala ya chishilano nangu ya kuitemenwa, apatukanya ifisense fyakwe ku mbafu shakwe, inda yakwe ku fitankala fyakwe, ne fitankala fyakwe ku mipanga yakwe, kabili aimya amaboko yakwe ukufuma panshi, ukulingana ne cebo ca kwa Kasesema (Allaah amupele umutelelwe no mutende):(Lingaaneni mu Sujudu, kabili umo pali imwe etantaala amaboko yakwe nga filya imbwa itantaala) [11].[11] Yapokelelwe kuli Al-Bukhari, pa namba (788), na Muslim, pa namba (493).
10- Ainuna umutwe wakwe asosa ati: Allahu Akbar, afwanta ulukasa lwakwe ulwa kuso no kwikala pali lwene, ainika ulukasa lwakwe ulwa ku-kulyo, abika amaboko yakwe pa matanta yakwe na pa makufi yakwe, elyo atila:(Mwe Shikulu wandi, mbeleleniko uluse, kabili munjelele inkumbu, kabili ntungululeni, kabili mpeeleni ifipe, kabili mpeeleni ubutuntulu, kabili mpwisheni) [12].Kabili atekanye muli uku kwikala.[12] Yalondolwele na Tirmidhi, pa namba (284), na Abu Daud, pa namba (850), na Ibn Majah, pa namba (898).
11- Apange isajda ulwa bubili ili alelanda takbiir “Allāhu Akbar,” na acite muli iyo filya fine acitile mu sajda iyakubalilapo.
12- Alainuna umutwe wakwe elyo alelanda Takbiir, elyo aikala pa nshita iinono nga filya fine aikele pa kati ka ma Sajda yabili. Uku kwikala beta ati Jalsat-ul-Istiraaha (e kutila ukwikala kwa kutuusha), kabili ca Mustahabb (cintu icatemwikwa). Lelo umuntu nga acileka, tali na lubembu. Mu kwikala uku tamwaba Dhikr (ukulumbanya Allah) nangu Du’a (ipepo lya kulomba). Panuma ya ifi, alaiminina ukuya mu Rak’ah ya cibili, elyo aleshintilisha pa makufi yakwe nga camwangukila, lelo nga camukosela kuti ashintilisha panshi. Elyo abelenge Suurat Al-Faatihah na fimbi ifyamwangukila ukufuma mu Qur’an panuma ya Al-Faatihah. Awe acite filya fine acitile mu Rak’ah ya kubalilapo.
13- Nga iswalat lyaba lya ma rak’ah yabili - nga ni swala lya Alfajiri, ne lya Juma, na maswala ya ma iidi (Eid) yabili, umuntu ekala panuma yakwinuka ukufuma mu sujuudi ya cibili. Apimpa ulukasa lwakwe ulwa ku kulyo, no kwikalila pa lwakwe ulwa ku kuso. Abika ukuboko kwakwe ukwa ku kulyo pa cibelo cakwe ica ku kulyo, afunga iminwe yakwe yonse uku shakofye umunwe wa citendwe, uo alesontelapo ku kumo kwa kwa Lesa (Tawhiid). Inshila imbi iisuma, kufumya umunwe uwa ku kulyo, no kupanga icibulo ne cikumo cakwe pamo no munwe wa pakati, no kusonta no munwe wa citendwe; pantu imisango iyi yonse ibili yalishininkikwa ukufuma ku Ntume ﷺ. Kabili icawama nganshi kucita umusango umo limo, elyo umusango umbi inshita imbi. Abika no kuboko kwakwe ukwa ku kuso pa cibelo cakwe ica ku kuso na pamakufi yakwe. Elyo lyonse, alabelenga Attashahhud muli uku kwikala, nao ni uyu:(Amalumbo yonse, na Masali, ne fisuma fyonse, ni fya kwa Lesa, umutende ube pali iwe, mwe Kasesema, no luse lwa kwa Lesa na mapaalo Yakwe, umutende ube pali ifwe na pa basha ba kwa Lesa abalungami, ndi inte ukuti takuli uwa kupepa mu cishinka kano Allah, na kabili ndi inte ukuti Muhammad musha Wakwe ne Ntumwa Yakwe),Elyo asose ati:(Mwe Lesa, lumbanyeni Kasesema Muhammad na pa lupwa lwa kwa Muhammad, nga filya mwalumbanyishe pali Ibrahimu na pa lupwa lwa kwa Ibrahimu. Cine muli Uwalumbanishiwa, Uwa bucindami. Na paaleni pali Muhammad na pa lupwa lwa kwa Muhammad, nga filya mwapaalile pali Ibrahimu na pa lupwa lwa kwa Ibrahimu. Cine muli Uwalumbanishiwa, Uwa bucindami) [13].[13] Cipokelelwe na Bukhari, pa namba (797), na Muslim, pa namba (402).
Epo nomba alapepa ico afwaya conse ku busuma bwa pano isonde na ubwa Kuntanshi, kabili nga alombela abafyashi bakwe nangu abena Muslimu bambi, tapali ubwafya - nampo nga Isalaati yali ya Farida nangu ya Nafila - pa mulandu wa cinkumbawila kwa mashiwi ya kwa Kasesema (Imitende ya kwa Lesa ne cikuuku Cakwe fibe pali wene) mu hadithi ya kwa Ibnu Mas’uud (Allah amutemwe) ilyo amufundile Tashahhudi:(Apo, panuma, asalepo mu maduwa ayo atemenwe ukucila, elyo alombe) [15].Na mu milandile imbi:(Apo asalepo mu mepusho ayo afwaisha) [16].[15] Capokelelwe na An-Nasa'i, nambala (1298).[16] Capokelelwe na Muslim, nambala (402).
Na ici cakumbatila fyonse ifinganonsha umulanda mu calo chino na mu calo ca kumfwa (Akhera) .Elyo aposha umutende ku kulyo na ku kuso, kabili atile: Assalaamu alaikum warahmatullahi, Assalaamu alaikum warahmatullahi.
Kabili alumbanye Lesa imiku amakumi yatatu na itatu, amutashe imiku yalilingana, kabili amukushe imiku yalilingana, elyo pa kufishapo umwanda asosa ati: ‘Tapali uwa kupepa kuli bucine kano Lesa, eka wena, eushakwata wakwe. Ubufumu ni Bwakwe, kabili amatasho ni Yakwe, kabili Wena wa maka pa fintu fyonse.’ Kabili abelenga Ayat al-Kursi, na Surah Al-Ikhlas, na Surah Al-Falaq, na Surah An-Nas panuma ya swalat yonse. Kabili calisuminishiwa ukubwekeshapo ishi ama Surah yatatu imiku itatu panuma ya swalat ya Fajr na swala ya Maghrib; pantu kwaliba amaHadith pali ifi ukufuma kuli Kasuli ﷺ. Na onse aya amadhikr ni Sunnah, te cabupingushi iyo.
Calipekanishiwa kuli onse umuMuslimu umwaume nomwanakashi ukuswali ama Rak'ah yane ilyo talapepa iswalat lya Dhuhr na yabili kunuma ya iko, na yabili kunuma ya swalat lya Maghrib, na yabili kunuma ye swalat lya Isha, elyo na yabili ilyo talapepa iswala lya Fajr. Lyonse pamo ama Rak'ah ni ikumi na yabili. Na ya ama Rak'ah yalaitwa ati ma Rawatib; pantu Kasesema ﷺ aleyasunga ilyo ali pamushi.Nomba pa lwendo, aleleka ukupepa iswalat sha Sunnah ukufumyakobfye Sunnah ya Fajr na Witr, pantu ena, icilumba ne mitende fibe pali ena, alesunga ukupepa isho shibili napo nga ali pa mushi nangu ali pa lwendo. Kabili icisuma ca kucilapo nikutí ishi iswalat sha Rawatib na Witr shipepelwe mu ng'anda, nomba nga ashipepa mu Mosikki, tapali mulandu; pa mulandu we landwe lya kwa Kasesema, icilumba no mutende fibe pali ena, ilitila:(Iswalat ilisumbwike ilya muntu ni mu inganda yakwe, kano amaswalat ya Faradhi) [19].[19] Calondolelwe na Bukhari, nambala (6860).
Kabili ukumaaka pa ma Rakaati aya, ni kumo mu mabungwe ya kwingila mu Jannah(Paradise), ukulingana ne cebo ca kwa Kasesema ﷺ:(Onse uyo uwapepa amarakat ikumi na yabili mu kasuba na bushiku, akakuulilwa pa mulandu wa isho inganda mu Aljannah [paradaise] ) [20].[20] Calondololwa na Muslim, pa nambala (728).
Kabili nga apepa rak’ah shine pa ntashi ya swalat ya Asr, na rak’ah shibili pa ntashi ya swalat ya Maghrib, na rak’ah shibili pa ntanshi ya sala ya Isha, ninshi cisuma; pantu calisuminishiwa ukufuma kuli Kasuli (ukutemwa kwa kwaLesa no mutende fibe pali wene) ifilanga pali ifi. E lyo kabili, nga apepa rak’ah shine pa numa ya sala ya Dhuhr na shine pa ntanshi ya iko, na po pene cisuma; pa mulandu wa mashiwi yakwe (ukutemwa kwa kwaLesa no mutende fibe pali wene) ilyo atile:(Onse uwasunga ama Rakaa yane kuntanshi ya Swalat ya Dhuhuri, na yane panuma yaiko, Allah amucita haramu ukuingila ku Mulilo) [21].Ecilelola ca kweba ati, alundepo ama Rak’a yabili panuma ya swalat ya Dhuhr, ukucila pa Sunnah Ratibah; pantu Sunnah Ratibah ni Rak’a shine pa ntanshi ya Dhuhr na shibili panuma. Elyo nga alundapo ishibili panuma ya iko, ninshi afikilisha ifyo fyalumbwilwe mu hadith ya kwa Umm Habibah, Allah amutemwe.[21] Calondololwa na Ahmadi, pa nambala (25547), na Tirmidhi, pa nambala (393), na Abu Daud, pa nambala (1077).
Na Less (Allah) eka e upeela insambu, kabili Allah atwale amapaalo no muteende pali Kasesema wesu Muhammad mwana Abdullah, na pa lupwa lwakwe elyo na pa fibusa fyakwe, na pa bamukonka bonse mu bulungami ukufika na ku Bushiku bwa Bupingushi,,,
