ޙިޞްނުލް މުސްލިމް - ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގެ ޛިކުރުތަކުން މުސްލިމްމީހާގެ ކިއްލާ

ޙިޞްނުލް މުސްލިމް - ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގެ ޛިކުރުތަކުން މުސްލިމްމީހާގެ ކިއްލާ

ﷲ ތަޢާލާއަށް ފަޤީރުވެގެންވާ އަޅާ

ޑ. ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ

(بسم الله الرحمن الرحيم) ރަޙްމާންވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ ﷲ ގެ ނަންފުޅުން ފަށަމެވެ.

މުޤައްދިމާ

ހަމަކަށަވަރުން އެންމެހާ ޙަމްދެއްހުރީ ﷲ އަށެވެ. އަޅަމެން އެއިލާހުއަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެހީތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ނަފްސުތަކުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަޅަމެންގެ ނުބައި ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. ﷲ ތެދުމަގު ދައްކަވާ މީހަކު މަގުފުރައްދާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހު މަގުފުރައްދަވައިފި މީހަކަށް ތެދުމަގު ދެއްކޭނެ މީހަކު ނުވެއެވެ. އަދި ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އެއިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެއިލާހުއަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވެއެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެއިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާ ކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އެކަލޭގެފާނަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އަޞްޙާބުންނާއި، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބައެއްގެ މައްޗަށް ﷲ ޞަލަވާތާއި ގިނަގުނަ ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ. އެއަށްފަހު ދަންނައެވެ:

ފަހެ މިއީ އަހަރެންގެ ފޮތް: (ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ޛިކުރާއި ދުޢާ އަދި ރުޤްޔާއިން ފަރުވާ) [1] މިއިން ޚުލާޞާކުރި ފޮތެކެވެ. ޛިކުރުތަކުގެ ބައި އަހަރެން މީގައި ޚުލާޞާކޮށްލީމެވެ. އެއީ ދަތުރުތަކުގައި ލުއިކޮށް އުފުލޭ ފޮތެއްކަމުގައި ވުމަށެވެ. [1] ނަންގަނެވިފައިވާ އަޞްލުފޮތްވަނީ މިހާރު ޗާޕުކުރެވިފައެވެ. ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އެއީ އެ ފޮތުގެ ޙަދީޘްތައް ފުޅާކޮށް ނެރެ ތަޚްރީޖުކޮށްގެން ހަތަރު މުޖައްލަދުގައެވެ. ޙިޞްނުލް މުސްލިމް ފޮތްވަނީ އޭގެ ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ މުޖައްލަދުގައެވެ.

އަހަރެން މީގައި ހަމައެކަނި ޛިކުރުގެ މަތަނު ގެނައުމުގެ މައްޗަށް ހަނިކޮށްލީމެވެ. އަދި އެ ޛިކުރެއް ތަޚްރީޖުކުރުމުގައި، އަޞްލު ފޮތުގައި އޮތް އެކެއް ނުވަތަ ދެ މަޞްދަރެއް ގެނެސްގެން ފުއްދާލީމެވެ. (ޛިކުރު އައިސްފައިވާ ޙަދީޘް ރިވާކުރި) ޞަޙާބީ ނުވަތަ ތަޚުރީޖު އިތުރަށް ހޯދަން ބޭނުން މީހަކު ފަހެ އަޞްލު ފޮތަށް ރުޖޫޢަވާށެވެ. އަދި އަހަރެން، ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަގެ ރިވެތިވެގެންވާ އިސްމުފުޅުތަކާއި، މަތިވެރިވެގެންވާ ޞިފަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެނީ: އެއިލާހުގެ މާތްވެގެންވާ ވަޖްހުފުޅަށް ޚާލިޞްވެގެންވާ ފޮތެއްކަމުގައި މި ފޮތް ލެއްވުމަށެވެ. އަދި އަހަރެން ދިރިހުއްޓާ އަދި މަރުވުމަށްފަހުވެސް އެއިން އަހަރެންނަށް ފައިދާކޮށްދެއްވާ، އަދި އެ ފޮތް ކިޔައިފި، ނުވަތަ ޗާޕުކޮށް، ނުވަތަ ފޮތް ފަތުރަން ސަބަބެއްކަމުގައިވި ކޮންމެ މީހަކަށް އެއިން މަންފާކޮށްދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެއިލާހު ސުބްޙާނަހޫއީ އެކަމުގެ ވަލީވެރި ފަރާތެވެ. އަދި އެކަމަށް ކުޅަދުންވަންތަ ފަރާތެވެ. އަހަރުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނާއި، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ﷲ ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ.

މުއައްލިފު

ލިޔެ އެކުލަވާލީ ހިޖުރައިން 1409 ވަނަ އަހަރުގެ ޞަފަރު މަހުގައި

ޛިކުރުކުރުމުގެ މާތްކަން

الله ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿فَٱذۡكُرُونِيٓ أَذۡكُرۡكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِي وَلَا تَكۡفُرُونِ 152﴾ މާނައީ: "ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންއިލާހު ހަނދުމަ ކުރާށެވެ! އޭރުން ތިމަންއިލާހު ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަކުރައްވާ ހުށީމެވެ. އަދި ތިމަންއިލާހަށް ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުކުރާށެވެ! އަދި ތިމަންއިލާހަށް ތިޔަބައިމީހުން ކާފަރު ނުވާށެވެ!" [2]. [2] އަލް-ބަޤަރާ ސޫރަތް: 152.

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ ذِكۡرٗا كَثِيرٗا41﴾ މާނައީ: "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ގިނަވެގެންވާ ހަނދުމަކުރުމަކުން ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރާށެވެ." [3]. [3] އަލް-އަޙްޒާބު ސޫރަތް: 41.

﴿...وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيراً وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً﴾ މާނައީ: "....އަދި ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރާ ފިރިހެނުންނާއި، ޛިކުރުކުރާ އަންހެނުންނާއި، އެ އެންމެންނަށް ޓަކައި ﷲ ފާފަ ފުއްސެވުމާއި، ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ތައްޔާރު ކުރެއްވިއެވެ." [4]. [4] އަލް-އަޙްޒާބު ސޫރަތް: 35.

﴿وَٱذۡكُر رَّبَّكَ فِي نَفۡسِكَ تَضَرُّعٗا وَخِيفَةٗ وَدُونَ ٱلۡجَهۡرِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ وَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡغَٰفِلِينَ 205﴾ މާނައީ: "އަދި މަޑުމޮޅިވެ، ބިރުވެތިވާ ހާލުގައި، އަދި ބަސްބުނުމުގެ ތެރެއިން އަޑުހަރުކުރުމަށްވުރެ މަޑުން، ހެނދުނާއި ހަވީރުގެ ވަޤުތު ތަކުގައި ކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުން ކަލޭގެފާނުގެ ރައްބު ހަނދުމަ ކުރައްވާށެވެ. އަދި ޣާފިލު ވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ." [5]. [5] އަލް-އަޢުރާފު ސޫރަތް: 205.

އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “އެމީހަކުގެ ވެރި ރައްބު ހަނދުމަކުރާ މީހާއާއި، ވެރި ރައްބު ހަނދުމަނުކުރާ މީހާގެ މިޘާލަކީ ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިޘާލެވެ.” [6] [6] ރިވާކުރެވިގެންވަނީ އަލް-ފަތުޙުއާއި އެކު އަލް-ބުޚާރީވާ ފޮތުގެ: 11/208 ގައި، ނަމްބަރު 6407 ގައި، އަދި މުސްލިމު 1/539 ގައި، ނަމްބަރު 779 ގައެވެ. އެއީ މި ލަފްޒުންނެވެ: "އެ ގެޔެއްގައި ﷲ ހަނދުމަކުރެވި ޛިކުރުކުރެވޭ ގެޔަކާއި، ﷲ ގެ ޛިކުރު ނުކުރެވޭ ގެޔެއްގެ މިޘާލީ: ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިޘާލެވެ."

އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ދަންނާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތަކުން އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ ޠާޙިރުވެގެންވާ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރަޖަތަކުގައި އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ، އަދި ރަނާއި ރިހި ހޭދަކުރުމަށްވުރެވެސް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮވެގެންވާ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަދުއްވުންނާ ބައްދަލުވެ، ތިޔަބައިމީހުން އެމީހުންގެ ކަނދުރާތަކުގައި ޖަހާ ޤަތުލުކޮށް އަދި އެމީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ކަނދުރާތަކުގައި ޖަހާ ޤަތުލުކުރުމަށްވުރެވެސް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮވެގެންވާ ޢަމަލަކީ ކޮބައިކަން ތިމަންކަލޭގެފާނު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޚަބަރުދެއްވަންހެއްޔެވެ؟" އެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ: "އާދޭހެވެ." (ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ) "ﷲ ތަޢާލާގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުމެވެ." [7]. [7] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/459 ގެ ނަމްބަރު 3377 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2/124 ގެ ނަމްބަރު 3790 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާ 2/316 އާއި، ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީ 3/139 ބައްލަވާށެވެ.

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: "ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވައެވެ: "ތިމަންއިލާހު ވޮޑިގެންވަނީ ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާ ތިމަންއިލާހާމެދުގައި ހީކުރާ ގޮތަށެވެ. އަދި އޭނާ ތިމަންއިލާހުގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކޮށްފިނަމަ، ތިމަންއިލާހުވަނީ އޭނާއާ އެކުގައެވެ. ދެންފަހެ އޭނާގެ ނަފްސުގައި ތިމަންއިލާހުގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށްފިނަމަ، ތިމަންއިލާހުގެ ނަފްސުފުޅުގައި އޭނާގެ މަތިން ހަނދުމަކުރައްވާނަމެވެ. ބަޔަކުމީހުންގެ ތެރޭގައި އޭނާ ތިމަންއިލާހު ހަނދުމަކޮށްފިނަމަ؛ އެމީހުންނަށްވުރެ މާ ހެޔޮވެގެންވާ ބަޔަކުގެ ތެރޭގައި ތިމަންއިލާހު އޭނާގެ މަތިން ހަނދުމަކުރައްވަމެވެ. އަދި އޭނާ ތިމަންއިލާހާ ކައިވަތެއްގެ މިންވަރު ކައިރިވެއްޖެނަމަ، ތިމަންއިލާހު އޭނާއާ މުށެއްގެ މިންވަރު ކުއްތަންވެވޮޑިގަންނަވަމެވެ. އަދި އޭނާ ތިމަންއިލާހާ މުށެއްހައިތަން ކައިރިވެއްޖެނަމަ؛ ތިމަންއިލާހު 'ބޮމަ' ނުވަތަ ބަމައެއްހައިތަން (ދެ އަތް ދެ ފަރާތަށް ދަމާލީމާ އެއް އަތުން އަނެއް އަތުކޮޅާ ހަމައަށް ހުނަން ދިގުމިން) ތިމަންއިލާހު އޭނާއާ ކުއްތަންވެވޮޑިގަންނަވަމެވެ. އަދި އޭނާ ތިމަންއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ހިނގާފައި އައިސްފިނަމަ، ތިމަންއިލާހު އަވަސްހިނގުމުގައި އޭނާގެ ގާތަށް ވަޑައިގަންނަވަމެވެ." [8]. [8] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 8/171 ގެ ނަމްބަރު 7405 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2061 ގެ ނަމްބަރު 2675 ގައެވެ. އަދި މިއީ ބުޚާރީގެ ލަފްޒެވެ.

އަދި ޢަބްދު ﷲ ބްނު ބުސްރު رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، މީހަކު ދެންނެވިއެވެ: "އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިސްލާމްދީނުގެ ޝަރީޢަތްތައް (ޝަރުޢުކުރެވިގެންވާ ކަންކަން) އަހަރެންގެ މައްޗަށް ގިނަވެއްޖެއެވެ. ފަހެ އަހަރެން އޭގައި އެލިގެން ހިފަހައްޓަންވީ ކަމެއްގެ ޚަބަރުދެއްވާށެވެ." ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުމުގައި ތިބާގެ ދޫ ތެތްކޮށް ދަމަހައްޓާހުށިކަމެވެ." [9]. [9] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/458 ގެ ނަމްބަރު 3375 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2/1246 ގެ ނަމްބަރު 3793 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމީޛީގެ 3/139 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/317 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: "ﷲ ގެ ފޮތުން އަކުރެއް ކިޔައިފި މީހަކަށް، އޭގެ ސަބަބުން ފަހެ ހެޔޮކަމެއްވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ހެޔޮކަމެއް އޭގެ ދިހަ ގުނަހުއްޓެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު ﴿ الم﴾ އަކީ އަކުރެއްކަމުގައި ވިދާޅުނުވަމެވެ. އެކަމަކު އަލިފަކީ އަކުރެކެވެ. ލާމަކީ އަކުރެކެވެ. އަދި މީމަކީ އަކުރެކެވެ." [10]. [10] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/75 ގެ ނަމްބަރު 2910 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީ 9/3 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުއް-ޞަޣީރު 5/340 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

އަދި ޢުޤްބާ ބްނު ޢާމިރު رضي الله عنه ވިދާޅުވިކަމަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ: އަހަރުމެން "އައް-ޞުއްފާ" ގައި ތިއްބާ، ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ ނިކުމެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނާ (މަދީނާގެ ވާދީއެއްކަމުގައިވާ) ބުޠްޙާނަށް، ނުވަތަ ޢަޤީޤަށް ގޮސް، ދެން އެއްވެސް ފާފައެއް އަދި ރަޙިމުގެ ގުޅުން ކެނޑުމެއް ނުވާގޮތުގައި އެތަނުން، ގޮންގަނޑު ބޮޑު ދެ ޖަމަލު ހިފައިގެން އައުމަށް ލޯބިކުރަނީ ތިޔަބައިމީހުންކުރެ ކާކު ހެއްޔެވެ؟" ދެން އަހަރުމެން ދެންނެވީމެވެ: "އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލެވެ! އަހަރުމެން އެކަމަށް ލޯބިކުރަމެވެ." ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ފަހެ ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު މިސްކިތަށް ހެނދުނާ ގޮސް، ދެން ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަގެ ފޮތުން ދެ އާޔަތް ދެނެގަނެ ނުވަތަ ކިޔަވައި ނުލާނަން ހެެއްޔެވެ؟ (ފަހެ އެކަންތައް) ދެ ޖަމަލަށްވުރެ އޭނާއަށް މާ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ. އަދި ތިން އާޔަތް، ތިން ޖަމަލަށްވުރެ، އަދި ހަތަރު އާޔަތް ހަތަރު ޖަމަލަށްވުރެ، އަދި (އެއަށްވުރެ ގިނަ އާޔަތް) އެ ޢަދަދަށްވާ ޖަމަލަށްވުރެ އޭނާއަށް ހެޔޮވެގެންވެއެވެ." [11]. [11] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/553 ގެ ނަމްބަރު 803 ގައެވެ.

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އެ އިށީންނުމެއްގައި ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރު ނުކުރާ އިށީންނުމެއް (ނުވަތަ މަޖްލީހެއްގައި) އިށީންދެއްޖެ މީހާ؛ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އޭނާގެ މައްޗަށް އުނިކަމެއް ހުއްޓެވެ. އަދި އޮށޯތުމެއްގައި ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުނުކުރާ އޮށޯތުމެއް އޮށޯވެއްޖެ މީހާ؛ އޭނާގެ މައްޗަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުންވާ އުނިކަމެއް ވެއެވެ." [12]. [12] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/264 ގެ ނަމްބަރު 4856 ގައި، އަދި އެހެން ބޭފުޅުންނެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5/342 ބައްލަވާށެވެ.

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ބަޔަކުމީހުން އެ މަޖްލީހެއްގައި ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުނުކުރާ ގޮތަށް، އަދި އެމީހުންގެ ނަބިއްޔާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތްވެސް ނުކިޔަވާ ގޮތަށް މަޖްލީހެއްގައި އިށީންދެއްޖެނަމަ؛ އެ މީހުންނަށް ހުރި އުނިކަމެއް އަދި ހިތްދަތިކަމެއް ކަމުގައި އެ މަޖްލީސްވެގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ. ދެންފަހެ އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވިނަމަ އެމީހުންނަށް ޢަޛާބުދެއްވައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވިނަމަ އެމީހުންނަށް ފާފަފުއްސަވައެވެ." [13]. [13] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/461 ގެ ނަމްބަރު 3380 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/140 ބައްލަވާށެވެ.

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އެއްވެސް ބަޔަކު، އެ މަޖްލީހެއްގައި ﷲ ގެ ޛިކުރުނުކޮށް މަޖްލީހަކުން ތެދުވެއްޖެނަމަ؛ ޙިމާރެއްގެ މުޅަމަސްގަނޑެއް ކައިރިން ތެދުވި ފަދައިން މެނުވީ ނުވެއެވެ. އަދި އެ މަޖްލީސްވާހުށީ އެމީހުންނަށް ހުރި ހިތްދަތި ސަހަރޯވެރިކަމަކަށެވެ." [14]. [14] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/264 ގެ ނަމްބަރު 4855 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 2/389 ގެ ނަމްބަރު 10680 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢު 5/176 ބައްލަވާށެވެ.

1. ނިދާ ހޭލައިގެން ކިޔާ ޛިކުރުތައް

«الحَمْدُ للَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ»  މާނައީ: "އަހަރުމެން މަރުގެންނެވުމަށް ފަހު ދިރުއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި އެނބުރި ދިޔުންވަނީ އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." [15]. [15] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/113 ގެ ނަމްބަރު 6314 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2083 ގެ ނަމްބަރު 2711 ގައެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއް ލަޛީ އަޙްޔާނާ ބަޢްދަ މާ އަމާތަނާ ވައިލައިހިއް ނުޝޫރު

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَريكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالحَمْدُ للَّهِ، وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكبَرُ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ العَلِيِّ العَظِيمِ، رَبِّ اغْفرْ لِي» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ. ﷲ (ހުރިހާ ޢައިބަކާއި އުނިކަމުން) ހުސްޠާހިރުވެ ވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި (އެންމެހާ) ޙަމްދެއް ވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އަދި އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ. އަޅުގެ ރައްބެވެ! މި އަޅާގެ ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ!" [16]. [16] "އެހެން ކިޔައިފި މީހާގެ ފާފަފުއްސެވިއްޖެއެވެ. އަދި އޭނާ ދުޢާކޮށްފިނަމަ، އިޖާބަކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އޭނާ ތެދުވެ ވުޟޫކޮށް ދެން ނަމާދުކޮށްފިނަމަ، އޭނާގެ ނަމާދުވެސް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހުއްޓެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-ފަތުޙުއާ އެއްކޮށްވާ ފޮތުގެ 3/39 ގެ ނަމްބަރު 1154 ގައި އަދި އެހެން ބޭފުޅުންނެވެ. އަދި މިއީ އިބްނު މާޖާގެ ލަފްޒެވެ. ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާ 2/335 ބައްލަވާށެވެ.

ލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު، ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް، ސުބްޙާނަ ﷲ، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި، ވަލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު، ވައްލޯހު އަކްބަރު، ވަލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހިލް ޢަލިއްޔިލް ޢަޡީމް، ރައްބިޣްފިރްލީ

«الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَافَانِي فِي جَسَدِي، وَرَدَّ عَلَيَّ رُوحِي، وَأَذِنَ لِي بِذِكْرِهِ» މާނައީ: "މި އަޅާގެ ހަށިގަނޑަށް ޢާފިޔަތު ދެއްވާ، އަދި މި އަޅާގެ ފުރާނަ މި އަޅާއަށް އަނބުރާ ރައްދުކުރައްވާ، އެ އިިލާހަށް ޛިކުރުކުމުގެ އިޛްނަ މި އަޅާއަށް ދެއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ." [17]. [17] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/473 ގެ ނަމްބަރު 3401 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/144 ބައްލަވާށެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއްލަޛީ ޢާފާނީ ފީ ޖަސަދީ، ވަރައްދަ ޢަލައްޔަ ރޫޙީ، ވައަޛިނަ ލީ ބިޛިކްރިހް

﴿إِنَّ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވުމުގައްޔާއި ރޭދުވާ ތަފާތުވުމުގައި، ބުއްދީގެ އަހުލުވެރިންނަށް ކަށަވަރުވެގެންހުރި ހެކިތަކެއްވެއެވެ." ٱلَّذِينَ يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمۡ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ رَبَّنَا مَا خَلَقۡتَ هَٰذَا بَٰطِلٗا سُبۡحَٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ މާނައީ: "އެ މީހުންނީ، ކޮޅަށް ތިބެގެންނާއި، އިށީންދެ ތިބެގެންނާއި، އޮށޯވެ ތިބެގެން، ﷲ ހަނދުމަކޮށް، އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވުމާމެދު، ފިކުރުކޮށް އުޅޭ މީހުންނެވެ. (އެ މީހުން ދަންނަވާނެއެވެ.) އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އިބަ އިލާހު މިތަކެތި ބާޠިލު ގޮތެއްގައި ނުހައްދަވައެވެ. އިބަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ފަހެ ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާށިއެވެ." رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدۡخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدۡ أَخۡزَيۡتَهُۥۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٖ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބަ އިލާހު ނަރަކައަށް ވައްދަވައިފިމީހާ، ފަހެ އިބަ އިލާހު އެ މީހަކު ނިކަމެތި ކުރައްވައިފިކަން ކަށަވަރެވެ. އަނިޔާވެރިންނަށް ނަޞްރު ދޭނެ އެއްވެސް ބަޔަކު ނުވެއެވެ." رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعۡنَا مُنَادِيٗا يُنَادِي لِلۡإِيمَٰنِ أَنۡ ءَامِنُواْ بِرَبِّكُمۡ فَـَٔامَنَّاۚ رَبَّنَا فَٱغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرۡ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلۡأَبۡرَارِ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އީމާން ވުމަށް ގޮވާލައްވާ ބޭކަލަކު ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބަށް އީމާން ވާށޭ ގޮވާލައްވާ އަޑު، ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އެހީމުއެވެ. ދެން، އަޅަމެން އީމާން ވީމުއެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. ފަހެ އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ކިބައިން އަޅަމެންގެ ކުށްތައް ޢަފޫކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ހެޔޮލަފާ މީހުންނާއެކު އަޅަމެން މަރުގަންނަވާށިއެވެ." رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخۡزِنَا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ إِنَّكَ لَا تُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހުގެ ރަސޫލާންގެ ދޫފުޅުމަތީން އަޅަމެންނަށް ވަޢުދު ކުރައްވާފައިވާ ކަންތައް، އަޅަމެންނަށް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި، ޤިޔާމަތް ދުވަހުން އަޅަމެން ނިކަމެތި ނުކުރައްވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހު، ވަޢުދާ ޚިލާފުވެ ނުގަންނަވަތެވެ. فَٱسۡتَجَابَ لَهُمۡ رَبُّهُمۡ أَنِّي لَآ أُضِيعُ عَمَلَ عَٰمِلٖ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰۖ بَعۡضُكُم مِّنۢ بَعۡضٖۖ فَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ وَأُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي وَقَٰتَلُواْ وَقُتِلُواْ لَأُكَفِّرَنَّ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ ثَوَابٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسۡنُ ٱلثَّوَابِ މާނައީ: "ދެން އެބައިމީހުންގެ ރައްބު، އެބައިމީހުންގެ ދުޢާ އިޖާބަ ކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނުންކުރެ ނުވަތަ އަންހެނުންކުރެ، ޢަމަލު ކުރާ މީހެއްގެ ޢަމަލު، ތިމަންއިލާހު ގެއްލެނި ނުކުރައްވާހުށީމެވެ. ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެއްބަޔަކުވަނީ، އަނެއްބަޔެއްގެ ކިބައިންނެވެ. ފަހެ، އެބައިމީހުން ހިޖުރަ ކޮށް އެއުރެންގެ ގޮވަތިގެދޮރުން ނެރެވި، ތިމަންއިލާހު މަގުގައި އެބައިމީހުންނަށް އުނދަގޫލިބި، ހަނގުރާމަކޮށް، އަދި ޤަތުލު ވީ މީހުންގެ ކިބައިން އެބައިމީހުންގެ ކުށްފާފަތައް ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންއިލާހު ފުއްސަވާހުށީމެވެ. އަދި އެތަންތަނުގެ ދަށުން ކޯރުތައް ހިނގަހިނގާ ހުންނަ ސުވަރުގެތަކަށް ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއިލާހު އެބައިމީހުން ވައްދަވާހުށީމެވެ. ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ލިބޭ ޘަވާބެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ރިވެތިވެގެންވާ ޘަވާބު ވަނީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައެވެ." لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ މާނައީ: "ކާފަރުވި މީހުން ރަށްތަކުގައި އެގޮތްމިގޮތަށް އުޅޭއުޅުން، ކަލޭގެފާނު ހެއްލުންތެރި ކުރުވިޔަ ނުދޭހުށިކަމެވެ!" مَتَٰعٞ قَلِيلٞ ثُمَّ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ މާނައީ: "އެއީ ކުޑަކުޑަ ވަޤުތީ އަރާމެކެވެ. ދެން، އެބައިމީހުން ތިބެނިވި ތަނަކީ ނަރަކައެވެ. އަދި އެ ތަންމަތީގެ ހުރި ނުބައިކަމާއެވެ!" لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ جَنَّٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّلۡأَبۡرَارِ މާނައީ: "އެހެނެއްކަމަކު އެބައިމީހުންގެ ރައްބަށް ތަޤުވާވެރިވި މީހުންނަށް، އެތަންތަނުގެ ދަށުން ކޯރުތައް ހިނގަހިނގާ ހުންނަ ސުވަރުގެތައް ހުށްޓެވެ. އެތަންތަނުގައި، އެބައިމީހުން ދެމިތިބޭ ޙާލުގައެވެ. ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ލިބޭ ޝަރަފެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައިވާ ކަންތައް ހެޔޮލަފާ މީހުންނަށް، މާހެޔޮވެގެން ވެއެވެ." وَإِنَّ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَمَن يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِمۡ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشۡتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން، ﷲއަށް އީމާންވާ، އަދި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބާވައިލެއްވި ފޮތަށާއި، އެބައިމީހުންނަށް ބާވައިލެއްވި ފޮތަށް އީމާންވާ މީހުން، ފޮތުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިންވާކަން ކަށަވަރެވެ. އެބައިމީހުން ﷲ އަށް ޚުޝޫއަތްތެރިވެގެންވާ ޙާލުގައެވެ. ﷲ ގެ އާޔަތްތަކަށް އެއުރެން ކުޑައަގެއް ނުގަނެތެވެ. އެބައިމީހުންގެ ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުގައި، އެބައިމީހުންގެ ދަރުމަ އެބައިމީހުންނަށް ހުށްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، ޙިސާބު ބެއްލެވުން އަވަސްވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ." يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱصۡبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ 200﴾ މާނައީ: "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ކެތްކުރާށެވެ! އަދި، (ދުޝްމަނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރުމުގައި އެބައިމީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް) ތިޔަބައިމީހުން ކެތްތެރިވާށެވެ! އަދި، ދުޝްމަނުން އަތުވެދާނޭ މަގުތަކަށް ބަލަބަލާ ޖިހާދު ކުރުމަށް ތައްޔާރީގައި ތިބޭށެވެ! އަދި، ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި ކާމިޔާބު ލިބުމަށްޓަކައެވެ." [އާލު ޢިމްރާނު: 190-200] [18]. [18] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 8 /337 ގެ ނަމްބަރު 4569 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/530 ގެ ނަމްބަރު 2711 ގައެވެ.

2. ހެދުން ލާއިރު ކިޔާ ދުޢާ

«الحَمْدُ للَّهِ الَّذِي كَسَانِي هَذَا (الثَّوْبَ) وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَّا قُوَّة...» މާނައީ: "މިއަޅާ މިހެދުން ލައްވާ، އަދި މިއަޅާގެ އެއްވެސް އާރެއް އަދި ބާރެއް ނެތި މިއަޅާއަށް މި ހެދުން ރިޒްޤުކުރެއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ." [19]. [19] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ފިޔަވައި ދެން ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 4023 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3458 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3285 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ، އިރްވާއުލް-ޣަލީލު 47/7 ގައި ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއްލަޛީ ކަސާނީ ހާޛައްޘައުބަ ވަރަޒަޤަނީހި މިން ޣައިރި ޙައުލިން މިއްނީ ވަލާ ޤުއްވަހް

3. އައު ހެދުން ލާއިރު ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ لَكَ الحَمْدُ أَنْتَ كَسَوْتَنِيهِ، أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِهِ وَخَيْرِ مَا صُنِعَ لَهُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ وَشَرِّ مَا صُنِعَ لَهُ» މާނައީ: “އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ. މިއަޅާ ހެދުން ލައްވައިދެއްވީ އިބައިލާހެވެ. އޭގެ ހެޔޮކަމާއި، އެކަމަށްޓަކައި އެ ހެދުން އުފެއްދުނު ހެޔޮކަން ދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އޭގެ ނުބައިކަމާއި، އެކަމަށްޓަކައި އެ ހެދުން އުފެއްދުނު ކަންތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [20]. [20] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 4020 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 1767 ގައި، އަދި އަލް-ބަޣަވީ 12/40 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީގެ މުޚްތަޞަރު ޝަމާއިލުއް-ތިރްމިޛީ ޞ 47 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލަކަލްޙަމްދު އަންތަ ކަސައުތަނީހި، އަސްއަލުކަ މިން ޚައިރިހި ވަޚައިރި މާ ޞުނިޢަ ލަހު، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރިހި ވަޝައްރި މާ ޞުނިޢަ ލަހް

4. އައު ހެދުމެއް ލީ މީހަކަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«تُبْلِي وَيُخْلِفُ اللَّهُ تَعَالَى» މާނައީ: "ތިބާ (ތި ހެދުން ލުމުގެ ނިޢުމަތުގައި ދެމިހުރެ) ބާކުރާށިއެވެ. އަދި ﷲ (އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ހެޔޮ) ބަދަލު ދެއްވާނެއެވެ." [21]. [21] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/41 ގެ ނަމްބަރު 4020 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 2/760 ބައްލަވާށެވެ.

ތުބްލީ ވަ ޔުޚްލިފުއްލޯހު ތަޢާލާ

«اِلبَسْ جَدِيدًا، وَعِشْ حَمِيدًا، وَمُتْ شَهِيدًا» މާނައީ: "އައު ހެދުން ލާށެވެ. އަދި ޙަމްދުކުރާ، ޙަމްދުތަޢުރީފު ލިބެނިވި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ދިރިއުޅޭށެވެ. އަދި ޝަހީދެއްގެ ގޮތުގައި މަރުވާށެވެ." [22]. [22] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު މާޖާ 2/1178 ގެ ނަމްބަރު 3558 ގައި، އަދި އަލް-ބަޣަވީ 41/12 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 275/2 ބައްލަވާށެވެ.

އިލްބަސް ޖަދީދަން، ވަޢިޝް ޙަމީދަން، ވަމުތު ޝަހީދަން

5. އޭނާގެ ހެދުން ބާލާހިނދު ކިޔާނެ ދުޢާ

«بِسْمِ اللَّه» މާނައީ : "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (މި ހެދުން ބާލަމެވެ.)" [23]. [23] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 2/505 ގެ ނަމްބަރު 606 ގައި އަދި އެހެން ބޭކަލުންނެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ ނަމްބަރު: 50 އާއި، ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 3/203 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހް

6- ފާޚާނާއަށް ވަންނައިރު ކިޔާ ދުޢާ

«[بِسْمِ اللَّهِ] اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الخُبْثِ وَالخَبَائِثِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ނަންފުޅުންނެވެ. އޭ ﷲ އެވެ. ފިރިހެން ޝައިޠާނުންނާއި އަންހެން ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ." [24]. [24] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 45/1 ގެ ނަމްބަރު 142 ގައި، އަދި މުސްލިމް 283/1 ގެ ނަމްބަރު 375 ގައެވެ. އަދި އެ ދުޢާގެ ކުރީކޮޅުގައި އިތުރަށްވާ بسم الله ގެ ލަފްޒު ނެރުއްވީ ސަޢީދު ބްނު މަންޞޫރެވެ. ފަތުޙުލް-ބާރީގެ 244/1 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހި، އައްލޯހުއްމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޚުބްޘި ވަލް ޚަބާއިޘް

7. ފާޚާނާއިން ނިކުންނައިރު ކިޔާ ދުޢާ

«غُفْرَانَكَ» މާނައީ: "އިބައިލާހުގެ ފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ." [25]. [25] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ފިޔަވައި ދެން ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. އެގޮތުން އައް-ނަސާއީ މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާ ފޮތުގެ ނަމްބަރު 79 ގައި، (އަދި) އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 30 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 7 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 300 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު ސުނަނު އަބީ ދާވޫދު 1/19 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

ޣުފްރާނަކް

8. ވުޟޫކުރުމުގެ ކުރިން ކިޔާ ޛިކުރު

«بِسْمِ اللَّهِ» މާނައީ : "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ." [26]. [26] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 101 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 397 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 9418 ގައެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 1/122 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހް

9. ވުޟޫކޮށް އަވަދިވެ ނިމުމުން ކިޔާ ޛިކުރު

«أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ..» މާނައީ: "الله ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް ނުވާކަމަށާއި، އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކަމަށާއި، އެ އިލާހަށް ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެ އިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ..." [27]. [27] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/209 ގެ ނަމްބަރު 234 ގައެވެ.

އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ވައަޝްހަދު އައްނަ މުޙައްމަދަން ޢަބްދުހޫ ވަރަސޫލުހް

«اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ المُتَطَهِّرِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ގިނަގިނައިން ތައުބާވާ މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާ ލައްވާށިއެވެ. އަދި ޠާހިރުވެގަންނަ މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާ ލައްވާށިއެވެ." [28]. [28] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 1/78 ގެ ނަމްބަރު 55 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/18 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޖްޢަލްނީ މިނައްތައްވާބީނަ ވަޖްޢަލްނީ މިނަލް މުތަޠައްހިރީން

«سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتوبُ إِلَيْكَ» މާނައީ: "އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ. އިބައިލާހަށް ޙަމްދުކުރުމާ އެކުގައެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އަޅު ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ތައުބާވަމެވެ." [29]. [29] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ޞ 173 ގައެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 1/135 އާއި 3/94 ބައްލަވާށެވެ.

ސުބްޙާނަކައްލޯހުންމަ ވަބިޙަމްދިކަ، އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަސްތަޣްފިރުކަ ވައަތޫބު އިލައިކް

10. ގެއިން ނިކުންނައިރު ކިޔާ ޛިކުރު

«بِسْمِ اللَّهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّّا بِاللَّهِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ނަންފުޅުން އަޅު (ނިކުންނަމެވެ.) ﷲ އަށް އަޅު ވަކީލުކޮށްފީމެވެ. އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [30]. [30] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/325 ގެ ނަމްބަރު 5095 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5/490 ގެ ނަމްބަރު 3426 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/151 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހި، ތަވައްކަލްތު ޢަލައްލޯހި، ވަލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހި

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَضِلَّ، أَوْ أُضَلَّ، أَوْ أَزِلَّ، أَوْ أُزَلَّ، أَوْ أَظْلِمَ، أَوْ أُظْلَمَ، أَوْ أَجْهَلَ، أَوْ يُجْهَلَ عَلَيَّ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މިއަޅާ (އެހެން މީހުން) މަގުފުރެއްދުމުން ނުވަތަ މިއަޅާ މަގުފުރެދިގެން ދިޔުމުން، ނުވަތަ ކައްސާލުމާއި ނުވަތަ ކައްސާލެވުމުން، ނުވަތަ އަނިޔާވެރިވުމުން ނުވަތަ އަނިޔާ ލިބުމުން، ނުވަތަ ޖާހިލުކޮށް އުޅުމާއި ނުވަތަ މިއަޅާއާ ދެކޮޅަށް ޖާހިލުކޮށް ކަންތައް ކުރެވުމުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." [31]. [31] ރިވާކުރެއްވީ ސުނަނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 5094 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3427 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު 5501 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 3884 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/152 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/336 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ އަން އަޟިއްލަ، އައު އުޟައްލަ، އައު އަޒިއްލަ، އައު އުޒައްލަ، އައު އަޡްލިމަ، އައު އުޡްލަމަ، އައު އަޖްހަލަ، އައު ޔުޖްހަލަ ޢަލައްޔަ

11. ގެއަށް ވަންނައިރު ކިޔާ ޛިކުރު

«بِسْمِ اللَّهِ وَلَجْنَا، وَبِسْمِ اللَّهِ خَرَجْنَا، وَعَلَى اللَّهِ رَبِّنَا تَوَكَّلْنَا» މާނައީ: "ﷲގެ އިސްމުފުޅުން އަހަރުމެން ވަނީމެވެ. އަދި ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން އަހަރުމެން ނިކުތީމެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ވެރި ރައްބު ﷲ އަށް އަހަރުމެން ވަކީލުކުރަމެވެ.” ދެން ގޭގެ އަހުލުވެރީންނަށް އޭނާ ސަލާމްކުރާހުށިކަމެވެ. [32]. [32] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/325 ގެ ނަމްބަރު 5096 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒު، ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރުގެ ޞ 28 ގައި މީގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޞަޙީޙުގައިވެއެވެ: "މީހާ އޭނާގެ ގެއަށް ވަދެ، ދެންފަހެ އޭނާ ވަންނަހިނދު، އަދި އޭނާގެ ކާތަކެތި ކައިރީގައި ﷲ ގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކޮށްފިނަމަ، ޝައިޠާނާ ބުނާނެއެވެ: ކަލޭމެންނަށް މިރޭ ރޭގަނޑު ހޭދަކުރާނެ ތަނެއް، އަދި ރޭގަނޑު ކެއުމެއްވެސް (މި ގެޔަކުން) ނެތެވެ." ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 2018 ގައެވެ.

ބިސްމިއްލާހި ވަލަޖްނާ، ވަބިސްމިއްލާހި ޚަރަޖްނާ، ވަޢަލައްލޯހި ރައްބިނާ ތަވައްކަލްނާ

12. މިސްކިތަށް ދަމުން ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا، وَفِي لِسَانِي نُورًا، وَفِي سَمْعِي نُورًا، وَفِي بَصَرِي نُورًا، وَمِنْ فَوْقِي نُورًا، وَمِنْ تَحْتِي نُورًا، وَعَنْ يَمِينِي نُورًا، وَعَنْ شِمَالِي نُورًا، وَمِنْ أَمَامِي نُورًا، وَمِنْ خَلْفِي نُورًا، وَاجْعَلْ فِي نَفْسِي نُورًا، وَأَعْظِمْ لِي نُورًا، وَعَظِّمْ لِي نُورًا، وَاجْعَلْ لِي نُورًا، وَاجْعَلْنِي نُورًا، اللَّهُمَّ أَعْطِنِي نُورًا، وَاجْعَلْ فِي عَصَبِي نُورًا، وَفِي لَحْمِي نُورًا، وَفِي دَمِي نُورًا، وَفِي شَعْرِي نُورًا، وَفِي بَشَرِي نُورًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ހިތުގައި ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ދުލުގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ އަޑުއެހުމުގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ފެނުމުގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ މަތިން ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ތިރިން ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ކަނާތްފަރާތުން ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ވާތްފަރާތުން ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ކުރިމަތިން ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ފަހަތުން ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ނަފްސުގައި ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށްޓަކައި ނޫރެއް ބޮޑުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއް މަތިކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއީ ނޫރެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ނޫރެއް ދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ނާރުގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ މަސްތަކުގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ލޭގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ އިސްތަށީގައި ނޫރެއް، އަދި މި އަޅާގެ ހަންގަނޑުގައި ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ!" [33]. [33] މި ހުރިހާ ލަފްޒުތަކެއް އަލް-ބުޚާރީ 11/116 ގެ ނަމްބަރު 3166 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/526 ގެ ނަމްބަރު 529، 530 އަދި 763 ގައި ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޖްޢަލް ފީ ޤަލްބީ ނޫރަން، ވަފީ ލިސާނީ ނޫރަން، ވަފީ ސަމްޢީ ނޫރަން، ވަފީ ބަޞަރީ ނޫރަން، ވަމިން ފައުޤީ ނޫރަން، ވަމިން ތަޙްތީ ނޫރަން، ވަޢަން ޔަމީނީ ނޫރަން، ވަޢަން ޝިމާލީ ނޫރަން، ވަމިން އަމާމީ ނޫރަން، ވަމިން ޚަލްފީ ނޫރަން، ވަޖްޢަލް ފީ ނަފްސީ ނޫރަން، ވައަޢުޡިމް ލީ ނޫރަން، ވަޢައްޡިމް ލީ ނޫރަން، ވަޖްޢަލް ލީ ނޫރަން، ވަޖްޢަލްނީ ނޫރަން، އައްލޯހުންމަ އަޢްޠިނީ ނޫރަން، ވަޖްޢަލް ފީ ޢަޞަބީ ނޫރަން، ވަފީ ލަޙްމީ ނޫރަން، ވަފީ ދަމީ ނޫރަން، ވަފީ ޝަޢްރީ ނޫރަން، ވަފީ ބަޝަރީ ނޫރަން

«اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِي نُورًا فِي قَبْرِي... وَنُورًا فِي عِظَامِي» «وَزِدْنِي نُورًا، وَزِدْنِي نُورًا، وَزِدْنِي نُورًا» «وَهَبْ لِي نُورًا عَلَى نُورٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށްޓަކައި މި އަޅާގެ ކައްވަޅުގައި ނޫރެއް ލައްވާށިއެވެ... އަދި މި އަޅާގެ ކަށިތަކުގައި ނޫރެއްލައްވާށިއެވެ!" [34] "އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއް އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއް އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއް އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [35] "އަދި މި އަޅާއަށް ނޫރެއްގެ މައްޗަށް ނޫރެއް ދެއްވާށިއެވެ." [36]. [34] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/483 ގެ ނަމްބަރު 3419 ގައެވެ. [35] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 695. ޞ 258 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގައި ނަމްބަރު 536 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [36] މި ރިވާޔަތް ޛިކުރުކުރެއްވީ އިބްނު ޙަޖަރުގެ ފަތުޙުލް-ބާރީގައެވެ. އަދި އިބްނު އަބީ ޢާޞިމަށް، އެކަލޭގެފާނު ފޮތްކަމުގައިވާ ކިތާބުއް-ދުޢާއުއަށް ނިސްބަތްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަލް-ފަތުޙުގެ 11/118 ބައްލަވާށެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެެވެ: އެހެންކަމުން ރިވާޔަތްތައް ޚިލާފުވެ ތަފާތުވެގެން އެވަނީ ފަންސަވީސް ޞިފަ ޖަމަޢަވެފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޖްޢަލް ލީ ނޫރަން ފީ ޤަބްރީ... ވަނޫރަން ފީ ޢިޡާމީ، ވަޒިދްނީ ނޫރަން، ވަޒިދްނީ ނޫރަން، ވަޒިދްނީ ނޫރަން، ވަހަބް ލީ ނޫރަން ޢަލާ ނޫރް

13. މިސްކިތަށް ވަންނައިރު ކިޔާ ދުޢާ

އޭނާ ވަންނަން އިސްކުރާނީ ކަނާތު ފަޔެވެ. [37]، އަދި މިހެން ކިޔާނީއެވެ: «أَعُوذُ بِاللَّهِ العَظِيمِ، وَبِوَجْهِهِ الكَرِيمِ، وَسُلْطَانِهِ القَدِيمِ، مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» މާނައީ: "މަތިވެރި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން، އަދި އެކަލާނގެ މާތްވެގެންވާ މޫނުފުޅާއި، އެ އިލާހު އިސްވެގެންވާ ބާރު މެދުވެރިކޮށް: ލަޢުނަތް ލެއްވި ރަޙްމަތުން ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދެމެވެ." [38] [37] އެއީ އަނަސް ބްނު މާލިކު رضي الله عنه ގެ ބަސްފުޅަށްޓަކައެވެ: "ތިބާ މިސްކިތަށް ވަންނަހިނދު ކަނާތު ފައި އިސްކޮށް، އަދި ނިކުންނަހިނދު ވާތު ފައި އިސްކުރުމަކީ، ސުންނަތުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ." މި ރިވާޔަތް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1/218 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމުގެ ޝަރުޠުގެ މަތިން ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-ބައިހަޤީވެސް 2/442 ގައި ނެރުއްވިއެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 624/5 ގެ ނަމްބަރު 2478 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. [38] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 466 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ ނަމްބަރު 4591 ބައްލަވާށެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހިލް ޢަޡީމް، ވަބިވަޖްހިހިލް ކަރީމް، ވަސުލްޠާނިހިލް ޤަދީމް، މިނައްޝައިޠާނިއް ރަޖީމް "«بِسْمِ اللَّهِ، وَالصَّلَاةُ» «وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. އަދި ﷲ ގެ ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި [39] ސަލާމް ހުއްޓެވެ." [40] [39] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނުއް-ސުންނީ، ނަމްބަރު 88 ގައެވެ. އަދި އައް-ޘަމަރުލް މުސްތަޠާބު ފޮތުގެ ޞ 607 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ. [40] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/126 ގެ ނަމްބަރު 456 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 1/528 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހި، ވައްޞަލާތު ވައްސަލާމު ޢަލާ ރަސޫލިއްލާހް «اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބަ އިލާހުގެ ރަޙުމަތުގެ ދޮރުކޮޅުތައް މިއަޅާއަށްޓަކައި ހުޅުވާދެއްވާށިއެވެ." [41]. [41] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/494 ގެ ނަމްބަރު 713 ގައެވެ. އަދި ސުނަނު އިބްނު މާޖާގައި ފާޠިމާ رضي الله عنها ގެ ޙަދީޘްގައިވެއެވެ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށްޓަކައި މި އަޅާގެ ފާފަފުއްސަވާދެއްވާށިއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތުގެ ދޮރުކޮޅުތައް މި އަޅާއަށްޓަކައި ހުޅުވާދެއްވާށިއެވެ." އަދި އަލް-އަލްބާނީ އެ ޙަދީޘަށް ހެކިދޭ ޝާހިދުތަކަށް ބިނާކޮށް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/128 ގެ ނަމްބަރު 129 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަފްތަޙް ލީ އަބްވާބަ ރަޙްމަތިކް

14. މިސްކިތުން ނިކުންނައިރު ކިޔާ ދުޢާ

އޭނާ ނިކުންނަން އިސްކުރާނީ ވާތު ފަޔެވެ. [42] އަދި މިހެން ކިޔާނީއެވެ: «بِسْمِ اللَّهِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ، މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. އަދި ޞަލަވާތާއި ސަލާމްހުރީ ﷲ ގެ ރަސޫލާއަށެވެ." [42] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1/218 ގައި، އަދި އަލް-ބައިހަޤީ 2/442 ގައެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 5/624 ގެ ނަމްބަރު 2478 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ. އަދި މި ޙަދީޘް ތަޚްރީޖުކޮށް ނެރުން އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

ބިސްމިއްލާހި ވައްޞަލާތު ވައްސަލާމު ޢަލާ ރަސޫލިއްލާހް "اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِك،" މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ފަޟްލަވަންތަކަން ދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ މިން ފަޟްލިކަ "اللَّهُمَّ اعْصِمْنِي مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ލަޢުނަތްލެއްވި، ރަޙްމަތުން ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ފުށުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [43]." [43] މިސްކިތަށް ވަންނައިރު ކިޔާ ދުޢާގައި، އިސްވެދިޔަ ޙަދީޘްގެ ރިވާޔަތްތަކުގެ ތަޚްރީޖުތައް ބައްލަވާށެވެ. ނަމްބަރު 20 ގައެވެ. އަދި އިތުރަށްވާ «اللَّهُمَّ اعْصِمْنِي مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» (އޭ ﷲ އެވެ! ލަޢުނަތްލެއްވި ރަޙްމަތުން ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ފުށުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ.) މިއީ އިބްނު މާޖާ ރިވާކުރެއްވި ބައެކެވެ. ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/129 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޢްޞިމްނީ މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް

15. ބަންގީގެ ޛިކުރުތައް

ބަންގި ގޮވާ މީހާ ކިޔާ ގޮތަށް އޭނާ ކިޔާނީއެވެ. އެއީ (حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ، حَيَّ عَلَى الفَلَاحِ) ފިޔަވައެވެ. އެތަނުގައި ފަހެ އޭނާ ކިޔާނީ: «لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» މާނައީ: "އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [44]. [44] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/152 ގެ ނަމްބަރު 613 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/288 ގެ ނަމްބަރު 383 ގައެވެ.

ލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހް

އޭނާ ކިޔާނީ: «وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًَّا، وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا، وَبِالإِسْلَامِ دِينًَا» މާނައީ: "އަދި الله ފިޔަވައި ޙައްޤު އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް ނެތްކަމަށާއި، އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތަކަމަށާއި، ބައިވެރިއެއް ނެތްކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ އެ އިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާ ކަމުގައި އަޅު ހެކިވަމެވެ. ﷲ އީ ރައްބު ކަމުގައި، އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ ރަސޫލާކަމުގައި، އަދި ދީނަކީ އިސްލާމްދީންކަމަށް އަހަރެން ރުހި ޤަބޫލުވަމެވެ." [45] [45] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/290 ގެ ނަމްބަރު 386 ގައެވެ.

ވައަނަ އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހޫ ވައައްނަ މުޙައްމަދަން ޢަބްދުހޫ ވަރަސޫލުހް، ރަޟީތު ބިއްލާހި ރައްބަން، ވަބިމުޙައްމަދިން ރަސޫލަން، ވަބިލްއިސްލާމި ދީނަން އޭނާ އެހެން ކިޔާނީ ބަންގިގޮވާ މީހާ ޝަހާދަތް ކިޔުމުން އެއާ ވިއްދައިގެންނެވެ. [46]. [46] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު ޚުޒައިމާ 1/220 ގައެވެ.

މުދިމަށް އިޖާބަދީ ނިންމުމަށްފަހު، ދެން އޭނާ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވާނީއެވެ. [47]. [47] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/288 ގެ ނަމްބަރު 384 ގައެވެ.

އޭނާ ކިޔާނީ: «اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلَاةِ القَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّدًا الوَسِيلَةَ وَالفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًَا مَحمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ، [إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ المِيعَادَ]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި ފުރިހަމަ ގޮވާލުމާއި، ޤާއިމުކުރެވޭ ނަމާދުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މުޙައްމަދުގެފާނަށް ވަސީލަތާއި މަތިވެރިކަން ދެއްވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހު އެކަލޭގެފާނަށް ވަޢުދުވެވޮޑިގެންނެވި، ޙަމްދުލިބިގެންވާ މަޤާމަށް އެކަލޭގެފާނު ފޯރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު ވަޢުދާ ޚިލާފުވެވޮޑިގެން ނުވެތެވެ." [48]. [48] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/152 ގެ ނަމްބަރު 614 ގައެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓުގައިވާ ބައި އެއީ އަލް-ބައިހަޤީ 1/410 ގައި ރިވާކުރެއްވި ބައެކެވެ. އަދި އަލް-ޢައްލާމާ ޢަބްދުލް-ޢަޒީޒު ބްނު ބާޒު رحمه الله، ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ޞ 38 ގައި އެ ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނު ކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ ރައްބަ ހާޛިހިއް ދަޢުވަތިއް ތާންމަހް، ވައްޞަލާތިލް ޤާއިމަހް، އާތި މުޙައްމަދަނިލް ވަސީލަތަ ވަލްފަޟީލަހް، ވަބްޢަޘްހު މަޤާމަން މަޙްމޫދަނިއްލަޛީ ވަޢައްތަހް، އިންނަކަ ލާ ތުޚްލިފުލް މީޢާދް

އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބަންގިއާއި ޤަމަތުގެ ދެމެދުގައި ދުޢާކުރާނީއެވެ. އެހެނީ އެ ވަޤުތު ކުރާ ދުޢާ ރައްދު ނުކުރެވެއެވެ. [49]. [49] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3594 އަދި 3595 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 525 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 12200 ގައެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 1/262 ބައްލަވާށެވެ.

16. ދުޢާއުލް-އިސްތިފްތާޙު (ނަމާދު ހުޅުވާލާ ދުޢާ)

«اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ المَشْرِقِ وَالمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَايَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْني مِنْ خَطَايَايَ، بِالثَّلْجِ وَالماءِ وَالبَرَدِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މަޝްރިޤާއި މަޣްރިބާ ދޭތެރެ އިބަ އިލާހު ދުރުކުރެއްވި ފަދައިން، މިއަޅާއާއި މިއަޅާގެ ކުށްފާފަތަކާ ދޭތެރެ ދުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ހުދު ހެދުމެއް ހަޑި މިލައިން ސާފުކުރެވޭ ފަދައިން، މިއަޅާގެ ކުށްފާފަތަކުން މިއަޅާ ސާފުޠާހިރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ސުނޯއާއި، ފެނާއި، ގަނޑުފެނުން މިއަޅާގެ ކުށްފާފަތަކުން މިއަޅާ ދޮވެދެއްވާށިއެވެ!" [50]. [50] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/181 ގެ ނަމްބަރު 744 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/419 ގެ ނަމްބަރު 598 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބާޢިދް ބައިނީ ވަބައިނަ ޚަޠާޔާޔަ ކަމާ ބާޢަދްތަ ބައިނަލް މަޝްރިޤި ވަލްމަޣްރިބް، އައްލޯހުންމަ ނައްޤިނީ މިން ޚަޠާޔާޔަ ކަމާ ޔުނައްޤައް ޘައުބުލް އަބްޔަޟު މިނައް ދަނަސް، އައްލޯހުންމަޣްސިލްނީ މިން ޚަޠާޔާޔަ، ބިއްޘަލްޖި ވަލްމާއި ވަލްބަރަދް

«سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ» މާނައީ: "އިބަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އަދި އިބަ އިލާހަށް އެންމެހާ ޙަމްދެއް ހުއްޓެވެ. އަދި އިބަ އިލާހުގެ ނަންފުޅު ބަރަކާތްތެރިވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބަ އިލާހުގެ އަރަހުށިކަން މަތިވެރިވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބަ އިލާހު ފިޔަވައި (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [51]. [51] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 399 ގައި، އަދި ހަތަރު ސުނަނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 775 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 243 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 806 ގައި، އަދި އައް-ނަސައީ ނަމްބަރު 899 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/77 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/77 ބައްލަވާށެވެ.

ސުބްޙާނަކައް ލޯހުންމަ ވަބިޙަމްދިކަ، ވަތަބާރަކަސްމުކަ، ވަތަޢާލާ ޖައްދުކަ، ވަލާ އިލާހަ ޣައިރުކް.

«وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًَا وَمَا أَنَا مِنَ المُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي، وَنُسُكِي، وَمَحْيَايَ، وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ المُسْلِمِينَ، اللَّهُمَّ أَنْتَ المَلِكُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَنْتَ رَبِّي وَأَنَا عَبْدُكَ، ظَلَمْتُ نَفْسِي وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبي جَمِيعًَا إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنوبَ إِلَّا أَنْتَ، وَاهْدِنِي لِأَحْسَنِ الأَخْلاقِ لَا يَهْدِي لِأَحْسَنِها إِلَّا أَنْتَ، وَاصْرِفْ عَنِّي سَيِّئَهَا، لَا يَصْرِفُ عَنِّي سَيِّئَهَا إِلَّا أَنْتَ، لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ، وَالخَيْرُ كُلُّهُ بِيَدَيْكَ، وَالشَّرُّ لَيْسَ إِلَيْكَ، أَنَا بِكَ وَإِلَيْكَ، تَبارَكْتَ وَتَعَالَيْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتوبُ إِلَيْكَ» މާނައީ: "އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި ފަރާތަށް، (ބާޠިލު ދީންތަކާއި ޢަޤީދާތައް ދޫކޮށް) އެއްކިބާވެހުރެ، މި އަޅާގެ މޫނު ކުރިމަތިކުރަމެވެ. އަދި މި އަޅާ މުޝްރިކުންގެ ތެރެއިން ނުވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާގެ ނަމާދާއި، މި އަޅާގެ ޤުރުބާނާއި، މި އަޅާގެ ދިރިހުރުމާއި، މި އަޅާގެ މަރުވުން މިލްކުވެވޮޑިގެންވަނީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ﷲ އަށެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. މި އަޅާއަށް އަމުރު ކުރެވިގެންވަނީ އެފަދައިންނެވެ. އަދި މި އަޅާވަނީ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ ރަސްވަންތަ އިލާހެވެ. އިބައިލާހު މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހީ މި އަޅާގެ ރައްބެވެ. އަދި މި އަޅާއީ އިބައިލާހުގެ އަޅަކީމެވެ. މި އަޅާގެ ނަފްސަށް މި އަޅާ އަނިޔާވެރިވެއްޖައީމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ ފާފަތަކަށް މި އަޅާ އިޢުތިރާފުވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ މި އަޅާގެ ހުރިހާ ފާފައެއް މި އަޅާއަށް ފުއްސަވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު ފިޔަވައި ފާފަތައް ފުއްސަވާދެއްވާނެ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި ރިވެތި އަޚުލާޤަށް މި އަޅާއަށް މަގުދައްކަވާށިއެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވައި އެފަދަ ރިވެތި އަޚުލާޤަކަށް މަގުދެއްކޭނެ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި ނުބައި އަޚުލާގުން މި އަޅާގެ ކިބައިން ދުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވައި ނުބައި އަޚްލާޤު މި އަޅާގެ ކިބައިން ދުރުކޮށްދެވޭނެ އެހެން ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. މި އަޅާ އިބައިލާހަށް އިޖާބައަކަށްފަހު އިޖާބައެއް ދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް (ކިޔަމަންވުމުގައި) އުފަލަކަށްފަހު އުފަލެއްކުރަމެވެ. އަދި އެންމެހާ ހެޔޮކަމެއްވަނީ އިބައިލާހުގެ ދެ އަތްޕުޅުގައެވެ. އަދި ނުބައި އެއްވެސްކަމެއް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ނިސްބަތްވެގެން ނުވެއެވެ. މި އަޅާ ވަނީ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އަދި އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. (އެބަހީ: އިބައިލާހުގެ ނިޢުމަތްތަކުން ވުޖޫދުގައިވެ ދިރިއުޅެ އަދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރި ދާނޭ މީހަކީމެވެ.) އިބައިލާހު ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެންވެ މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވަމުއެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދަންނަވާ، އަދި އިބައިލާހަށް ތައުބާވަމެވެ." [52]. [52] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 1/534 ގެ، ނަމްބަރު 771 ގައެވެ.

ވައްޖަހްތު ވަޖްހިޔަ ލިއްލަޛީ ފަޠަރައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟަ ޙަނީފަން ވަމާ އަނަ މިނަލް މުޝްރިކީން، އިންނަ ޞަލާތީ، ވަނުސުކީ، ވަމަޙްޔާޔަ، ވަމަމާތީ ލިއްލާހި ރައްބިލް ޢާލަމީން، ލާ ޝަރީކަ ލަހޫ ވަބިޛާލިކަ އުމިރްތު ވައަނަ މިނަލް މުސްލިމީން، އައްލޯހުންމަ އަންތަލް މަލިކު ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަންތަ ރައްބީ ވައަނަ ޢަބްދުކަ، ޡަލަމްތު ނަފްސީ ވަޢްތަރަފްތު ބިޛަންބީ ފަޣްފިރް ލީ ޛުނޫބީ ޖަމީޢަން އިންނަހޫ ލާ ޔަޣްފިރުއް ޛުނޫބަ އިއްލާ އަންތަ، ވަހްދިނީ ލިއަޙްސަނިލް އަޚްލާޤި ލާ ޔަހްދީ ލިއަޙްސަނިހާ އިއްލާ އަންތަ، ވަޞްރިފް ޢަންނީ ސައްޔިއަހާ، ލާ ޔަޞްރިފު ޢަންނީ ސައްޔިއަހާ އިއްލާ އަންތަ، ލައްބައިކަ ވަސަޢްދައިކަ، ވަލްޚައިރު ކުއްލުހޫ ބިޔަދައިކަ، ވައްޝައްރު ލައިސަ އިލައިކަ، އަނަ ބިކަ ވައިލައިކަ، ތަބާރަކްތަ ވަތަޢާލައިތަ، އަސްތަޣްފިރުކަ ވައަތޫބު އިލައިކް

«اللَّهُمَّ رَبَّ جِبْرَائِيلَ، وَمِيْكَائِيلَ، وَإِسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنِي لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الحَقِّ بِإِذْنِكَ إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقيمٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޖިބްރާއީލާއި، މީކާއީލާއި، އިސްރާފީލްގެ ވެރި ރައްބެވެ! އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! ޣައިބުގެ ނުފެންނަ ކަންތަކާއި ފެންނަހައި ކަންތައް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! އިބައިލާހުގެ އަޅުތަކުން ދެބަސްވެ ޚިލާފުވި ކަންތަކުގައި އެމީހުންގެ މެދުގައި ޙުކުމްކުރައްވާނީ އިބައިލާހެވެ. ޙައްޤުގެ ތެރެއިން އެކަންކަމާމެދު ދެބަސްވެވިފައިވާ ކަންތައްތަކަށް އިބައިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާއެކު މި އަޅާއަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ މީހަކަށް ސީދާވެގެންވާ މަގަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވަމުއެވެ." [53]. [53] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 1/534 ގެ ނަމްބަރު 770 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ރައްބަ ޖިބްރާއީލަ، ވަމީކާއީލަ، ވައިސްރާފީލަ، ފާޠިރައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި، އާލިމަލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަތި އަންތަ ތަޙްކުމު ބައިނަ ޢިބާދިކަ ފީމާ ކާނޫ ފީހި ޔަޚްތަލިފޫން، އިހްދިނީ ލިމަޚްތުލިފަ ފީހި މިނަލް ޙައްޤި ބިއިޛްނިކަ އިންނަކަ ތަހްދީ މަން ތަޝާއު އިލާ ޞިރާޠިން މުސްތަޤީމް

«اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًَا، اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، وَالحَمْدُ لِلَّهِ كَثيرًا، وَالحَمْدُ لِلَّهِ كَثيرًا، وَالحَمْدُ لِلَّهِ كَثيرًا، وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا» މާނައީ: "ބޮޑުވެގެންވާ ބޮޑުވުމަކުން އެންމެބޮޑީ ﷲ އެވެ. (ނުވަތަ އެންމެ ބޮޑުވެގެންވާ ތަކްބީރު ކިޔުމުން އަޅު ﷲ އަށް ތަކްބީރު ކިޔަމެވެ.) ބޮޑުވެގެންވާ ބޮޑުވުމަކުން އެންމެބޮޑީ ﷲ އެވެ. ބޮޑުވެގެންވާ ބޮޑުވުމަކުން އެންމެބޮޑީ ﷲ އެވެ. އަދި ﷲ އަށް ގިނަވެގެންވާ ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި ﷲ އަށް ގިނަވެގެންވާ ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި ﷲ އަށް ގިނަވެގެންވާ ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި ހެނދުނާއި ހަވީރު ﷲ ގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަން (ޘާބިތުކޮށް އިޤުރާރުވަމެވެ.)

އައްލޯހު އަކްބަރު ކަބީރާ، އައްލޯހު އަކްބަރު ކަބީރާ، އައްލޯހު އަކްބަރު ކަބީރާ، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި ކަޘީރާ، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި ކަޘީރާ، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި ކަޘީރާ، ވަސުބްޙާނައްލޯހި ބުކްރަތަން ވައަޞީލާ ތިން ފަހަރު «أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ: مِنْ نَفْخِهِ، وَنَفْثِهِ، وَهَمْزِهِ» މާނައީ: "ޝައިތާނާގެ ކިބައިން، -އޭނާގެ ފުމުމުންނާއި (އެބަހީ: އޭނާގެ ކިބުރުވެރި ކަމުންނާއި)، އޭނާ ކުޅުޖެހުމުންނާއި (އެބަހީ: އޭނާގެ ސިޙުރުވެރިކަމުންނާއި)، އޭނާ ކޮއްޓުމުން (އެބަހީ: އޭނާގެ ވަސްވާހުން) ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [54]. [54] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/203 ގެ ނަމްބަރު 764 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/265 ގެ ނަމްބަރު 807 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4/85 ގެ ނަމްބަރު 16739 ގައެވެ. މުސްނަދުގެ ތަޙްޤީޤުގައި ޝުޢައިބު އަލް-އަރްނައޫޠު މީގެ ސަނަދު "ޙަސަނު ލިޣައިރިހީ" ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ އަލް-ކަލިމުއް-ޠައްޔިބު ފޮތުގެ ތަޚްރީޖުގައި ނަމްބަރު 78 ގައި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނައޫޠު ބަޔާންކުރިއެވެ: "އެއީ އެ ޙަދީޘަށް ހެކިދެނިވި އެހެން ޝާހިދުތަކުން ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ." އަދި އަލް-އަލްބާނީ، ޞަޙީޙުލް-ކަލިމުއް-ޠައްޔިބުގައި، ނަމްބަރު 62 ގައި އެ ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މުސްލިމް، އިބްނު ޢުމަރު رضي الله عنهما ގެ އަރިހުން އެފަދަ ޙަދީޘެއް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި އޭގައި ވާހަކައެއްވެސް އައިސްފައިވެއެވެ. އެއީ 1/420 ގެ ނަމްބަރު 601 ގައެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނި: މިން ނަފްޚިހީ، ވަނަފްޘިހީ، ވަހަމްޒިހް

«اللَّهُمَّ لَكَ الحَمْدُ، أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، [وَلَكَ الحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ] [وَلَكَ الحَمْدُ لَكَ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ] [وَلَكَ الحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ] [وَلَكَ الحَمْدُ] [أَنْتَ الحَقُّ، وَوَعْدُكَ الحَقُّ، وَقَوْلُكَ الحَقُّ، وَلِقاؤُكَ الحَقُّ، وَالجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمحَمَّدٌ ﷺ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ] [اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حاكَمْتُ. فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ، وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ] [وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي] [أَنْتَ المُقَدِّمُ، وَأَنْتَ المُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ] [أَنْتَ إِلَهِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ] [وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. [55] އިބައިލާހީ އުޑުތަކާއި، ބިމާއި އަދި އެ ތަންތަނުގައި ވާހައި ބައެއްގެ ނޫރެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އިބައިލާހީ އުޑުތަކާއި، ބިމާއި އަދި އެ ތަންތަނުގައި ވާހައި ބައެއް ބެލެހެއްޓެވުމުގައި ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އިބައިލާހީ އުޑުތަކާއި، ބިމާއި އަދި އެ ތަންތަނުގައި ވާހައި ބައެއްގެ ރައްބެވެ. އަދިވެސް އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އިބައިލާހަށް އުޑުތަކާއި ބިމާއި އެތަންތަނުގައި ވާހާ އެއްޗެއްގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދިވެސް އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އިބައިލާހީ އުޑުތަކާއި ބިމުގެ ރަސްވަންތަ އިލާހެވެ. އަދިވެސް އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އިބައިލާހީ ޙައްޤެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ވަޢުދުފުޅުވެސް ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ބަސްފުޅަކީވެސް ޙައްޤެވެ. އަދި އިބައިލާހާ ބައްދަލުކުރުމަކީވެސް ޙައްޤެވެ. އަދި ސުވަރުގެއަކީ ޙައްޤެކެވެ. އަދި ނަރަކައަކީ ޙައްޤެކެވެ. އަދި ނަބިއްޔުންނަކީވެސް ޙައްޤެވެ. އަދި މުޙައްމަދު ﷺ އީ ޙައްޤެވެ. އަދި ޤިޔާމަތްވެސް ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށް ބޯލަނބާ ކިޔަމަންވެއްޖައީމެވެ. އަދި ހަމައެކަނި އިބައިލާހާ މި އަޅާގެ ކަންތައްތައް ޙަވާލުކޮށް ވަކީލުކޮށްފީމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް އީމާންވެ، އިބައިލާހަށް ރުޖޫޢަވެއްޖައީމެވެ. (އެބަހީ: ތައުބާ ވެއްޖައީމެވެ.) އަދި އިބައިލާހު މެދުވެރިކޮށް (އެއިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި އެހީތެރިކަމާއެކު ދުޝްމަނުންނާ) ދެކޮޅަށް ދިމާކުރަމެވެ. އަދި ހަމައެކަނި އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ޙުކުމް އުފުލަމެވެ. ފަހެ މި އަޅާ އިސްކުޅަހާ ފާފަތަކާއި، ފަސްކުރިހާ ފާފައަކާއި، ސިއްރުކުރިހާ ފާފައަކާއި، އިޢުލާނުކޮށް ހާމަކޮށްކުރިހާ ފާފައެއްވެސް ފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މިއަޅާގެ ފުށުން އެކަންކަން އިބައިލާހު މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފާފަތައްވެސް ފުއްސަވާށިއެވެ. އިސްކުރައްވާ ފަރާތަކީ އިބައިލާހެވެ. އަދި ފަސްކުރައްވާ ފަރާތަކީވެސް އިބައިލާހެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބަ ﷲ އީ މި އަޅާގެ އިލާހެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [56]. [55] ނަބިއްޔާ ﷺ ތަހައްޖުދުކޮށް ރޭއަޅުކަން ކުރައްވަން ރޭގަނޑު ތެދުވެވަޑައިގަންނަވާހިނދު އެހެން ކިޔުއްވައެވެ. [56] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 3/3 އަދި 11/116 ގެ ނަމްބަރު 423، 465، 1120، 6317، 7385، 7442، އަދި 7499 ގައި، އަދި މުސްލިމް ކުރުކޮށް އެފަދަ ޙަދީޘެއް 1/532 ގެ ނަމްބަރު 769 ގައި ރިވާކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލަކަލް ޙަމްދު، އަންތަ ނޫރުއްސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި ވަމަން ފީހިންނަ، ވަލަކަލް ޙަމްދު އަންތަ ޤައްޔިމުއް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި ވަމަން ފީހިންނަ، ވަލަކަލް ޙަމްދު އަންތަ ރައްބުއް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި ވަމަން ފީހިންނަ، ވަލަކަލް ޙަމްދު ލަކަ މުލްކުއް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި ވަމަން ފީހިންނަ، ވަލަކަލް ޙަމްދު އަންތަ މަލިކުއް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި، ވަލަކަލް ޙަމްދު، އަންތަލް ޙައްޤު، ވަވަޢުދުކަލް ޙައްޤު، ވަޤައުލުކަލް ޙައްޤު، ވަލިޤާއުކަލް ޙައްޤު، ވަލްޖައްނަތު ޙައްޤުން، ވަންނާރު ޙައްޤުން، ވަންނަބިއްޔޫނަ ޙައްޤުން، ވަމުޙައްމަދުން ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙައްޤުން، ވައްސާޢަތު ޙައްޤުން، އައްލޯހުންމަ ލަކަ އަސްލަމްތު، ވަޢަލައިކަ ތަވައްކަލްތު، ވަބިކަ އާމަންތު، ވައިލައިކަ އަނަބްތު، ވަބިކަ ޚާޞަމްތު، ވައިލައިކަ ޙާކަމްތު. ފަޣްފިރް ލީ މާ ޤައްދަމްތު، ވަމާ އައްޚަރްތު، ވަމާ އަސްރަރްތު، ވަމާ އަޢުލަންތު، ވަމާ އަންތަ އަޢުލަމު ބިހީ މިންނީ، އަންތަލް މުޤައްދިމު، ވައަންތަލް މުއައްޚިރު، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަންތަ އިލާހީ ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، ވަލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހް.

17. ރުކޫޢުގައި ކިޔާ ދުޢާ

«سُبْحانَ رَبِّيَ العَظِيمِ». މާނައީ: "މިއަޅާގެ މަތިވެރި ރައްބުގެ ޙުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ."

ސުބްޙާނަ ރައްބިޔަލް ޢަޡީމް ތިންފަހަރު އެވެ. [57]. [57] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއި އަޙްމަދެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 870 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 262 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1007 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 897 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 3514 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/83 ބައްލަވާށެވެ.

«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي» މާނައި: "އިބަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ! އިބަ އިލާހަށް އެންމެހާ ޙަމްދެއް ކުރުމާއެކުގައެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާއަށް (ފާފަ) ފުއްސަވާށިއެވެ!" [58]. [58] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 99/1 ގެ ނަމްބަރު 794 ގައި، އަދި މުސްލިމް 350/1 ގެ ނަމްބަރު 484 ގައެވެ.

ސުބްޙާނަކައްލޯހުންމަ ރައްބަނާ ވަބިޙަމްދިކަ، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ

«سُبُّوُحٌ، قُدُّوسٌ، رَبُّ المَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ» މާނައީ: "ހުރިހާ އުނި ޞިފަތަކާއި ޢައިބުތަކުން ހުސްޠާހިރުވެގެންވާ އިލާހެވެ. ހުރިހާ ބަރަކާތްތެރި މާތް ޞިފަތައް ލިބިވޮޑިގެންވާ، އުނިކަމުން ހުސްދުރުވެގެންވާ މުޤައްދަސް އިލާހެވެ. މަލާއިކަތުންނާއި ރޫޙުގެ (ޖިބްރީލްގެ) ވެރި ރައްބެވެ." [59]. [59] މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 353/1 ގެ ނަމްބަރު 487 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު 230/1 ގެ ނަމްބަރު 872 ގައެވެ.

ސުއްބޫޙުން، ޤުއްދޫސުން، ރައްބުލް މަލާއިކަތި ވައްރޫޙް

«اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، خَشَعَ لَكَ سَمْعِي، وَبَصَرِي، وَمُخِّي، وَعَظْمِي، وَعَصَبِي، [وَمَا استَقَلَّتْ بِهِ قَدَمِي]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށް ރުކޫޢުކޮށްފީމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް އީމާންވެ، އިބައިލާހަށް އިސްލާމްވެ ކިޔަމަންވެއްޖައީމެވެ. މި އަޅާގެ އިވުމާއި، ފެނުމާއި، މި އަޅާގެ ސިކުނޑިއާއި، މި އަޅާގެ ކައްޓާއި ނާރުތަކާއި، އަދި މި އަޅާގެ ފައިތިލަ އުފުއްލައިދިން އެއްޗެއް (އެބަހީ މުޅި ހަށިގަނޑު) އިބައިލާހަށް މަޑުމޮޅިވެ ޚުޝޫޢަތްތެރިވެއްޖެއެވެ." [60]. [60] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 534/1 ގެ ނަމްބަރު 771 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ފިޔަވައި ސުނަނުގެ ހަތަރު ބޭކަލުންވެސްމެއެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 760 އަދި 761 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3421 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1049 ގައެވެ. އަދި ބުރެކެޓްގައިވާ ލަފްޒަކީ، އިބްނު ޚުޒައިމާ ނަމްބަރު 607 ގައި، އަދި އިބްނު ޙިއްބާނު ނަމްބަރު 1901 ގައި ނެރުއްވި ލަފްޒެކެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލަކަ ރަކަޢްތު، ވަބިކަ އާމަންތު، ވަލަކަ އަސްލަމްތު، ޚަޝަޢަ ލަކަ ސަމްޢީ، ވަބަޞަރީ، ވަމުއްޚީ، ވަޢަޡްމީ، ވަޢަޞަބީ، ވަމަސް ތަޤައްލަތު ބިހީ ޤަދަމީ

«سُبْحَانَ ذِي الجَبَرُوتِ، وَالمَلَكُوتِ، وَالكِبْرِيَاءِ، وَالعَظَمَةِ» މާނައީ: "ގަދަފަދަކަމާއި، ރަސްކަމާއި، ކިބުރިޔާވަންތަ ބޮޑުކަމާއި، އަރަހުށި މަތިވެރިކަމުގެ ވެރި އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ!" [61]. [61] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/230 ގެ ނަމްބަރު 873 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1131 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 23980 ގައެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނު ދަރަޖައެވެ.

ސުބްޙާނަ ޛިލްޖަބަރޫތި، ވަލްމަލަކޫތި، ވަލްކިބްރިޔާއި، ވަލްޢަޡަމަހް

18. ރުކޫޢުން ތެދުވާއިރު ކިޔާ ދުޢާ

«سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» މާނައީ: "ﷲ، އެ އިލާހަށް ޙަމްދުކުރި މީހާގެ އަޑުއައްސަވައިފިއެވެ." [62]. [62] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 2/282 ގެ ނަމްބަރު 796 ގައެވެ.

ސަމިޢައްލޯހު ލިމަން ޙަމިދަހް

«رَبَّنَا وَلَكَ الحَمْدُ، حَمْدًا كَثيرًا طَيِّبًا مُبارَكًا فِيهِ» މާނައި: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަދި ގިނަގުނަވެގެންވާ، ހެޔޮވެގެންވާ، އޭގައި ބަރަކާތް ހުރި ޙަމްދަކުން އިބަ އިލާހަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ." [63]. [63] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 2/284 ގެ ނަމްބަރު 796 ގައެވެ.

ރައްބަނާ ވަލަކަލް ޙަމްދު، ޙަމްދަން ކަޘީރަން ޠައްޔިބަން މުބާރަކަން ފީހް

«مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ، وَمَا بَيْنَهُمَا، وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيءٍ بَعْدُ. أَهلَ الثَّناءِ وَالمَجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ العَبْدُ، وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ، اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ» މާނައީ: "އުޑު ފުރޭވަރަށް، އަދި ބިމާއި، އެ ދެމެދުގައިވާހާ އެއްޗެއް ފުރޭވަރަށް، އަދި އެއަށްފަހުވެސް އިބައިލާހު އިރާދަކުރެއްވި އެއްޗެއް ފުރޭވަރަށް އިބައިލާހަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ. އިބައިލާހުއީ ހުރިހާ ޘަނާއެއް ކިޔި، މަތިވެރިކުރެވުން އެންމެ ޙައްޤު އިލާހެވެ. އަޅާ ކިޔާ އެންމެ ޙައްޤު ބަސްތަކަކީ -އަދި އަޅަމެން އެންމެންނަކީ އިބައިލާހަށްވާ އަޅުންނެވެ.- (އެބަސްތަކަކީ): އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ދެއްވި އެއްޗެއް މަނާކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު މަނާކުރެއްވި އެއްޗެއް ދޭނޭ ފަރާތެއްވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މަތިވެރި މޮޅުކަމެއްގެ ވެރިޔަކަށް އިބައިލާހުގެ ކިބައިން އެމަތިވެރިކަމަކުން ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ." [64]. [64] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 346/1 ގެ ނަމްބަރު 477 ގައެވެ.

މިލްއައް ސަމާވާތި ވަމިލްއަލް އަރްޟި، ވަމާ ބައިނަހުމާ، ވަމިލްއަ މާ ޝިއުތަ މިން ޝައިއިން ބަޢުދު. އަހްލައް ޘަނާއި ވަލްމަޖްދް، އަޙައްޤު މާ ޤާލަލް ޢަބްދު، ވަކުއްލުނާ ލަކަ ޢަބްދް، އައްލޯހުންމަ ލާ މާނިޢަ ލިމާ އަޢުޠައިތަ، ވަލާ މުޢުޠިޔަ ލިމާ މަނަޢްތަ، ވަލާ ޔަންފަޢު ޛަލްޖައްދި މިންކަލްޖައްދް.

19. ސަޖިދާގައި ކިޔާ ދުޢާ

«سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى» މާނައީ: "އެންމެ އުހުގައި މަތީގައިވާ އަޅުގެ ރައްބުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ."

ސުބްޙާނަ ރައްބިޔަލް އަޢްލާ ތިންފަހަރު. [65]. [65] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއި އަޙްމަދެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 870 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 262 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1007 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 897 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 3514 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/83 ބައްލަވާށެވެ.

«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي» މާނައި: "އިބަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ! އިބަ އިލާހަށް އެންމެހާ ޙަމްދެއް ކުރުމާއެކުގައެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާށިއެވެ!" [66]. [66] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 794 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 484 ގައެވެ. އަދި [34] ވަނަ ނަމްބަރުގެ ފުޓްނޯޓުގައި އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

ސުބްޙާނަކައްލޯހުންމަ ރައްބަނާ ވަބިޙަމްދިކަ، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ

«سُبُّوحٌ، قُدُّوسٌ، رَبُّ المَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ» މާނައީ: "ހުރިހާ އުނި ޞިފަތަކާއި ޢައިބުތަކުން ހުސްޠާހިރުވެގެންވާ އިލާހެވެ. ހުރިހާ ބަރަކާތްތެރި މާތް ޞިފަތައް ލިބިވޮޑިގެންވާ، އުނިކަމުން ހުސްދުރުވެގެންވާ އިލާހެވެ. މަލާއިކަތުންނާއި ރޫޙުގެ (ޖިބްރީލްގެ) ވެރި ރައްބެވެ." [67]. [67] މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 487 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 872 ގައެވެ. އަދި [35] ވަނަ ނަމްބަރުގެ ފުޓްނޯޓުގައި އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

ސުއްބޫޙުން، ޤުއްދޫސުން، ރައްބުލް މަލާއިކަތި ވައްރޫޙް

«اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ، وَصَوَّرَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الخَالِقِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށް ސަޖިދަކޮށްފީމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް އީމާންވެ، އިބައިލާހަށް އިސްލާމްވެ ކިޔަމަންވެއްޖައީމެވެ. މި އަޅާގެ މޫނު އުފައްދަވާ، ބުރުސޫރަކުރައްވާ، އެމޫނުގެ އިވުމާއި ފެނުން ފަޅުއްވާ ލެއްވި އިލާހަށް މި އަޅާގެ މޫނު ސަޖިދަކޮށްފިއެވެ. އެންމެ ރިވެތިކޮށް ޚަލްޤުކުރައްވާ ﷲ ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެންެފިއެވެ." [68]. [68] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/534 ގެ ނަމްބަރު 771 ގައެވެ. އަދި އެހެން ބޭކަލުންވެސްމެއެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލަކަ ސަޖަދްތު، ވަބިކަ އާމަންތު، ވަލަކަ އަސްލަމްތު، ސަޖަދަ ވަޖްހިޔަ ލިއްލަޛީ ޚަލަޤަހޫ، ވަޞައްވަރަހޫ، ވަޝައްޤަ ސަމްޢަހޫ ވަބަޞަރަހޫ، ތަބާރަކައްލޯހު ޢަޙްސަނުލް ޚާލިޤީން

«سُبْحَانَ ذِي الجَبَرُوتِ، وَالمَلَكُوتِ، وَالكِبْرِيَاءِ، وَالعَظَمَةِ» މާނައީ: "ގަދަފަދަކަމާއި، ރަސްކަމާއި، ކިބުރިޔާވަންތަ ބޮޑުކަމާއި، މަތިވެރިކަމުގެ ވެރި އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ!" [69]. [69] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/230 ގެ ނަމްބަރު 873 ގައެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1131 ގައި، އަދި އަޙްމަދު، ނަމްބަރު 23980 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1/166 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. އަދި [37] ވަނަ ނަމްބަރުގައި މި ރިވާޔަތް ތަޚްރީޖުކުރުން އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

ސުބްޙާނަ ޛިލްޖަބަރޫތި، ވަލްމަލަކޫތި، ވަލްކިބްރިޔާއި، ވަލްޢަޡަމަހް

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي كُلَّهُ: دِقَّهُ وَجِلَّهُ، وَأَوَّلَهُ وَآخِرَهُ، وَعَلَانِيَّتَهُ وَسِرَّهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ހުރިހާ ފާފައެއް ފުއްސަވާށިއެވެ! އޭގެ ކުދި ފާފަތަކާއި ބޮޑެތި ފާފަތަކާއި، ފުރަތަމަ ފާފައާއި އެންމެފަހުގެ ފާފައާއި، ފާޅުވެގެންވާ ފާފައާއި ސިއްރުވެގެންވާ ފާފަވެސްމެއެވެ." [70]. [70] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/230 ގެ ނަމްބަރު 483 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ޛަންބީ ކުއްލަހް: ދިއްޤަހޫ ވަޖިއްލަހް، ވަ އައްވަލަހޫ ވަ އާޚިރަހް، ވަ ޢަލާނިއްޔަތަހޫ ވަ ސިއްރަހް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ، وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقوبَتِكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ، لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ، أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ރުއްސެވުން މެދުވެރިކޮށް އިބައިލާހުގެ ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޢަފޫކުރެއްވުން މެދުވެރިކޮށް، އިބައިލާހުގެ ޢުޤޫބާތުންވެސް ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ޢަޛާބާއި ޢުޤޫބާތާއި ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް) އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އިބައިލާހުގެ މައްޗަށް ދަންނަވަންޖެހޭ ޘަނާ މިއަޅާއަށް ޢަދަދުނުކުރެވޭހާ ގިނައެވެ. އިބައިލާހު ވޮޑިގެންވަނީ އިބައިލާހުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުފުޅަށް ޘަނާކިޔުއްވި ގޮތަށެވެ." [71]. [71] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/352 ގެ ނަމްބަރު 486 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިރިޟާކަ މިން ސަޚަޠިކަ، ވަބިމުޢާފާތިކަ މިން ޢުޤޫބަތިކަ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިންކަ، ލާ އުޙްޞީ ޘަނާއަން ޢަލައިކަ، އަންތަ ކަމާ އަޘްނައިތަ ޢަލާ ނަފްސިކް

20. ދެ ސަޖިދަ ދެމެދުގައި އިނދެ ކިޔާ ދުޢާ

«رَبِّ اغْفِرْ لِي، رَبِّ اغْفِرْ لِي» މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ. އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ." [72]. [72] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/231 ގެ ނަމްބަރު 874 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 897 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/148 ބައްލަވާށެވެ.

ރައްބިޣްފިރް ލީ، ރައްބިޣްފިރް ލީ

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، وَارْحَمْنِي، وَاهْدِنِي، وَاجْبُرْنِي، وَعَافِنِي، وَارْزُقْنِي، وَارْفَعْنِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ތެދުމަގާއި ހިދާޔަތް ދައްކަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ އުނިކަން ފޫބައްދަވާ އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ޢާފިޔަތު ދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރިޒްޤުދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާ އުފުއްލަވާ މަތިކުރައްވާށިއެވެ." [73]. [73] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ފިޔަވައި ދެން ތިބި ސުނަނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު 1/231 ގެ ނަމްބަރު 850 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 284 އަދި 285 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 898 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/90 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/148 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރްލީ، ވަރްޙަމްނީ، ވަހްދިނީ، ވަޖްބުރްނީ، ވަޢާފިނީ، ވަރްޒުޤްނީ، ވަރްފަޢްނީ

21. ތިލާވަތުގެ ސަޖިދާގައި ކިޔާ ދުޢާ

«سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ، فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الخَالِقِينَ» މާނައީ: "މި އަޅާގެ މޫނު އުފައްދަވާ، އެ އިލާހުގެ އާރާއި ބާރުން އެ މޫނުގެ އިވުމާއި ފެނުން ފަޅުއްވާ ލެއްވި އިލާހަށް މި އަޅާގެ މޫނު ސަޖިދަކޮށްފިއެވެ. ފަހެ އެންމެ ރިވެތިކޮށް ޚަލްޤުކުރައްވާ ﷲ ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެންެފިއެވެ."

ސަޖަދަ ވަޖްހިޔަ ލިއްލަޛީ ޚަލަޤަހޫ، ވަޝައްޤަ ސަމްޢަހޫ ވަބަޞަރަހޫ ބިޙައުލިހީ ވަޤުއްވަތިހް، ފަތަބާރަކައްލޯހު އަޙްސަނުލް ޚާލިޤީން [އަލް-މުއުމިނޫން: 14] [74]. [74] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 2/474 ގެ ނަމްބަރު 3425 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 6/30 ގެ ނަމްބަރު 24022 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމުއެވެ. އަލް-ޙާކިމު 1/220 އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އިތުރުކުރެވިގެންވާ ލަފްޒު އެއީ އެބޭފުޅާ ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒެކެވެ.

«اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا، وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا، وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا، وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް މި ސަޖިދައިގެ ސަބަބުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޖުރެއް ލިޔުއްވާށިއެވެ! އަދި މި ސަޖިދައިގެ ސަބަބުން މި އަޅާގެ ކިބައިން ފާފައެއް ފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި، މި އަޅާއަށްޓަކައި ފަހަށް ރައްކާކުރެވިފައިވާ ހެޔޮ ޢަމަލެއްކަމުގައި މި ސަޖިދަ ލައްވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހުގެ އަޅާ ދާވޫދުގެފާނުގެ ކިބައިން މިސަޖިދަ ޤަބޫލުކުރެއްވިފަދައިން މި އަޅާގެ ކިބައިންވެސް މި ސަޖިދަ ޤަބޫލުކުރައްވާށިއެވެ." [75]. [75] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 2/473 ގެ ނަމްބަރު 579 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް 1/219 ގައި އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ.

އައްލޯހުންމަކްތުބް ލީ ބިހާ ޢިންދަކަ އަޖްރާ، ވަޟަޢް ޢަންނީ ބިހާ ވިޒްރާ، ވަޖްޢަލްހާ ލީ ޢިންދަކަ ޛުޚްރާ، ވަތަޤައްބަލްހާ މިންނީ ކަމާ ތަޤައްބަލްތަހާ މިން ޢަބްދިކަ ދާވޫދް

22. އައް-ތަޙިއްޔާތުގެ ދުޢާ

«التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَواتُ، وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسولُهُ» މާނައީ: "ތަޙިއްޔާތުތަކާއި (ދުލުން ކުރެވޭ އެންމެހާ އަޅުކަންތަކާއި)، ޞަލަވާތުތަކާއި (ހަށިގަނޑުން ކުރެވޭ އެންމެހާ އަޅުކަންތަކާއި) އަދި ޠައްޔިބާތުތައް (މުދަލުން ކުރެވޭ އެންމެހާ އަޅުކަންތައް) ވަނީ، ﷲ އަށެވެ. އޭ ނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއި، އެ އިލާހުގެ ބަރަކާތާއި، ސަލާމް ހުއްޓެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ މައްޗަށާއި އަދި ﷲ ގެ އެންމެހާ ޞާލިޙު އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ސަލާމް ހުއްޓެވެ. ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް މިއަޅާ ހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ، އެ އިލާހުގެ އަޅާ އަދި އެ އިލާހުގެ ރަސޫލާކަމުގައިވެސް މިއަޅާ ހެކިވަމެވެ." [76]. [76] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 2/311 ގެ ނަމްބަރު 831 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/301 ގެ ނަމްބަރު 402 ގައެވެ.

އައްތަޙިއްޔާތު ލިއްލާހި، ވައްޞަލަވާތު، ވައްޠައްޔިބާތު، އައްސަލާމު ޢަލައިކަ އައްޔުހައް ނަބިއްޔު ވަރަޙްމަތުއްލޯހި ވަބަރަކާތުހް، އައްސަލާމު ޢަލައިނާ ވަޢަލާ ޢިބާދިއްލާހިއް ޞާލިޙީން، އަޝްހަދު އައްލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު، ވައަޝްހަދު އަންނަ މުޙައްމަދަން ޢަބްދުހޫ ވަރަސޫލުހް

23. އައް-ތަޙިއްޔާތަށް ފަހުގައި ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މައްޗަށް ކިޔަވާނެ ޞަލަވާތް

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ» މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި އަދި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމުގެފާނަށާއި އިބްރާހީމުގެފާނު އާލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ޙަމްދުލިބިވޮޑިގެންވާ މާތްވަންތަ އިލާހެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި، އަދި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމްގެފާނަށާއި އިބްރާހީމުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ޙަމްދުލިބިވޮޑިގެންވާ މާތްވަންތަ އިލާހެވެ." [77]. [77] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 408/6 ގެ ނަމްބަރު 3370 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 406 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޞައްލި ޢަލާ މުޙައްމަދިން، ވަ ޢަލާ އާލި މުޙައްމަދިން، ކަމާ ޞައްލައިތަ ޢަލާ އިބްރާހީމަ، ވަ ޢަލާ އާލި އިބްރާހީމަ، އިންނަކަ ޙަމީދުން މަޖީދް، އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ޢަލާ މުޙައްމަދިން ވަ ޢަލާ އާލި މުޙައްމަދިން، ކަމާ ބާރަކްތަ ޢަލާ އިބްރާހީމަ ވަ ޢަލާ އާލި އިބްރާހީމަ، އިންނަކަ ޙަމީދުން މަޖީދް

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْواجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިދަރިކަލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިދަރިކަލުންގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހުއީ ޙަމްދުލިބިވޮޑިގެންވާ މާތްވަންތަ އިލާހެވެ." [78]. [78] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 6/407 ގެ ނަމްބަރު 3369 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/306 ގެ ނަމްބަރު 407 ގައެވެ. އަދި މިއީ މުސްލިމްގެ ލަފްޒެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޞައްލި ޢަލާ މުޙައްމަދިން ވަޢަލާ އަޒްވާޖިހީ ވަޛުއްރިއްޔަތިހީ، ކަމާ ޞައްލައިތަ ޢަލާ އާލި އިބްރާހީމް، ވަބާރިކް ޢަލާ މުޙައްމަދިން ވަޢަލާ އަޒްވާޖިހީ ވަޛުއްރިއްޔަތިހީ، ކަމާ ބާރަކްތަ ޢަލާ އާލި އިބްރާހީމަ، އިންނަކަ ޙަމީދުން މަޖީދް.

24. ފަހު އައް-ތަޙިއްޔާތަށް ފަހުގައި ސަލާމްދިނުމުގެ ކުރިން ކިޔާނެ ދުޢާ

«اللَّهُــمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ المَحْيَا وَالمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ المَسِيحِ الدَّجَّالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުންނާއި، ޖަހަންނަމައިގެ ޢަޛާބުންނާއި، ދިރިހުރުމާއި މަރުވުމުގެ ފިތުނައިންނާއި، އަލް-މަސީޙު އައް-ދައްޖާލުގެ ފިތުނައިގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބަ އިލާހަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ." [79]. [79] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 2/102 ގެ ނަމްބަރު 1377 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/412 ގެ ނަމްބަރު 588 ގައެވެ. އަދި މިއީ މުސްލިމްގެ ލަފްޒެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ވަމިން ޢަޛާބި ޖަހައްނަމަ، ވަމިން ފިތުނަތިލް މަޙްޔާ ވަލްމަމާތި، ވަމިން ޝައްރި ފިތުނަތިލް މަސީޙިއް ދައްޖާލް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ المَسِيحِ الدَّجَّالِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ المَحْيَا وَالمَمَاتِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ المَأْثَمِ وَالمَغْرَمِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އަލް-މަސީޙުއް ދައްޖާލުގެ ފިތުނައިން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި ދިރިއުޅުމާއި މަރުވުމުގެ ފިތުނައިންވެސް މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ފާފަކުރުމުންނާއި ދަރަނިވެރިވުމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [80]. [80] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/202 ގެ ނަމްބަރު 832 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/412 ގެ ނަމްބަރު 587 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިލް މަސީޙިއް ދައްޖާލި، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިލް މަޙްޔާ ވަލްމަމާތި، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް މައުޘަމި ވަލްމަޣްރަމް

«اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي، إِنَّكَ أَنْتَ الغَفُورُ الرَّحِيمُ» މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ގިނަވެގެންވާ އަނިޔާވެރިވުމަކުން އަނިޔާވެރިވެފައެވެ. އަދި އިބައިލާހު ފިޔަވައި ފާފަތައް ފުއްސަވާނެ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންވާ ފާފަފުއްސެވުމަކުން މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރަޙުމްކުރައްވާށިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ." [81]. [81] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 8/168 ގެ ނަމްބަރު 834 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2078 ގެ ނަމްބަރު 2705 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޡަލަމްތު ނަފްސީ ޡުލްމަން ކަޘީރަން، ވަލާ ޔަޣްފިރުއް ޛުނޫބަ އިއްލާ އަންތަ، ފަޣްފިރް ލީ މަޣްފިރަތަން މިން ޢިންދިކަ ވަރްޙަމްނީ، އިންނަކަ އަންތަލް ޣަފޫރުއް ރަޙީމް

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ، وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَسْرَفْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، أَنْتَ المُقَدِّمُ، وَأَنْتَ المُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް މި އަޅާ އިސްކުޅަހާ ފާފައަކާއި، ފަސްކުރިހާ ފާފައަކާއި، މި އަޅާ ސިއްރުކުރިހާ ފާފައަކާއި، ފާޅުގައި ކުރިހާ ފާފައަކާއި، އަދި މި އަޅާ އިސްރާފުކޮށް ހައްދުފަހަނަޅާ ވަރަށް ކޮށްފައިވާހާ ފާފައަކާއި، އަދި މި އަޅާއަށްވުރެ ބޮޑަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގަންނަވާ ފާފަތައްވެސް މި އަޅާއަށް ފުއްސަވާށިއެވެ! އިބައިލާހީ އިސްކުރައްވާ ފަރާތެވެ. އަދި ފަސްކުރައްވާ ފަރާތަކީވެސް އިބައިލާހެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [82]. [82] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/534 ގެ ނަމްބަރު 771 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ މާ ޤައްދަމްތު، ވަމާ އައްޚަރްތު، ވަމާ އަސްރަރްތު، ވަމާ އަޢްލަންތު، ވަމާ އަސްރަފްތު، ވަމާ އަންތަ އަޢްލަމު ބިހީ މިންނީ، އަންތަލް މުޤައްދިމު، ވައަންތަލް މުއައްޚިރު، ލާއިލާހަ އިއްލާ އަންތަ

«اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ، وَشُكْرِكَ، وَحُسْنِ عِبادَتِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުމަށާއި، އިބައިލާހަށް ޝުކުރުކުރުމާއި، އަދި އިބައިލާހަށް ރިވެތިކޮށް އަޅުކަންކުރުމުގެ މައްޗަށް މިއަޅާއަށް ވާގިވެރިވެވޮޑިގަންނަވާނދޭވެ!" [83]. [83] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/86 ގެ ނަމްބަރު 1522 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ 3/53 ގެ ނަމްބަރު 2302 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1/284 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަޢިންނީ ޢަލާ ޛިކްރިކަ، ވަ ޝުކްރިކަ، ވަ ޙުސްނި ޢިބާދަތިކް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ البُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ العُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا وَعَذَابِ القَبْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދަހިވެތިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި ފިނޑިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އެންމެ ނިކަމެތި މުސްކުޅި ޢުމުރަށް މި އަޅާ ރައްދުކުރެވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ފިތުނައާއި، ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [84]. [84] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 6/35 ގެ ނަމްބަރު 2822 އަދި 6390 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ބުޚްލި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޖުބްނި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން އަން އުރައްދަ އިލާ އަރްޛަލިލް ޢުމުރި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިއް ދުންޔާ ވަ ޢަޛާބިލް ޤަބްރް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅު އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ސުވަރުގެއަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނަރަކައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [85]. [85] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 792 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 910 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/328 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޖަންނަތަ ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނަންނާރް

«اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الخَلقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الحَيَاةَ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، وَأَسْأَلُكَ كَلِمَةَ الحَقِّ فِي الرِّضَا وَالغَضَبِ، وَأَسْأَلُكَ القَصْدَ فِي الغِنَى وَالفَقْرِ، وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لَا يَنْفَدُ، وَأَسْأَلُكَ قُرَّةَ عَيْنٍ لَا تَنْقَطِعُ، وَأَسْأَلُكَ الرِّضَا بَعْدَ القَضَاءِ، وَأَسْأَلُكَ بَرْدَ العَيْشِ بَعْدَ المَوْتِ، وَأَسْأَلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ، وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ فِي غَيرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ، وَلَا فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ، اللَّهُمَّ زَيِّنَا بِزِينَةِ الإِيمَانِ، وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ޣައިބު ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަމުންނާއި، ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަވެ ވޮޑިގެންވާކަން މެދުވެރިކޮށް (ދަންނަވަމެވެ.) މި އަޅާ ދިރިހުރުން މި އަޅާއަށްޓަކައި ހެޔޮވެގެންވާކަމަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވާހާ ހިނދަކު މި އަޅާ ދިރިލަހައްޓަވާށިއެވެ! އަދި މަރުވުން މި އަޅާއަށްޓަކައި ހެޔޮވެގެންވާކަމަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވަނީނަމަ، މި އަޅާގެ މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ނުފެންނަތަނާއި ފެންނަތަނުގައި އިބައިލާހަށް ބިރުވެތިވުމުގެ ޞިފަ ދެއްވުމަށް އަޅު އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ރުހުމާއި ރުޅިއައުމުގައިވެސް ޙައްޤު ބަސްބުނުމަށް (ތައުފީޤުދެއްވުމަށް) މި އަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ތަނަވަސްކަމާއި ފަޤީރުކަމުގައި މެދުމިންވުން ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނެތިހުސްވުމެއް ނުވާ ނިޢުމަތް ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އެދެމެވެ. އަދި މެދުކެނޑުމެއްނުވާ ލޮލުގެ ފިނިކަން ދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނިޔާކަނޑައެޅުމަށްފަހު (މިންވަރުފުޅަށް) ރުހުން ދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މަރުވުމަށް ފަހު އަރާމު ފިނި ދިރިއުޅުން ދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ މޫނުފުޅަށް ބެލުމުގެ ލައްޒަތާއި، އަދި ގެއްލުންދެނިވި އުނދަގުލެއް އަދި މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނައެއްގައި ނުވެ، އިބައިލާހާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިިކަން ދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އީމާންކަމުގެ ޒީނަތްތެރިކަމުން އަޅަމެން ޒީނަތްތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި ތެދުމަގު ލިބިގެންވާ، ތެދުމަގުދައްކާ ބަޔަކުކަމުގައި އަޅަމެން ލައްވާށިއެވެ." [86]. [86] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ 3/54 ގެ ނަމްބަރު 1304 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4/364 ގެ ނަމްބަރު 21666 ގައެވެ. އަދިޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 1/281 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބިޢިލްމިކަލް ޣައިބަ، ވަޤުދްރަތިކަ ޢަލަލް ޚަލްޤި، އަޙްޔިނީ މާ ޢަލިމްތަލް ޙަޔާތަ ޚައިރައް ލީ، ވަތަވައްފަނީ އިޛާ ޢަލިމްތަލް ވަފާތަ ޚައިރައް ލީ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚަޝްޔަތަކަ ފިލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަހް، ވައަސްއަލުކަ ކަލިމަތަލް ޙައްޤި ފިއް ރިޟާ ވަލްޣަޟަބް، ވައަސްއަލުކަލް ޤަޞްދަ ފިލް ޣިނާ ވަލްފަޤްރް، ވައަސްއަލުކަ ނަޢީމައް ލާ ޔަންފަދު، ވައަސްއަލުކަ ޤުއްރަތަ ޢައިނިއް ލާ ތަންޤަޠިޢު، ވައަސްއަލުކައް ރިޟާ ބަޢުދަލް ޤަޟާ، ވައަސްއަލުކަ ބަރްދަލް ޢައިޝި ބަޢުދަލް މައުތި، ވައަސްއަލުކަ ލައްޛަތައް ނަޡަރި އިލާ ވަޖްހިކަ، ވައްޝައުޤަ އިލާ ލިޤާއިކަ، ފީ ޣައިރި ޟައްރާއަ މުޟިއްރަހް، ވަލާ ފިތުނަތިން މުޟިއްލަހް، އައްލޯހުންމަ ޒައްޔިންނާ ބިޒީނަތިލް އީމާން، ވަޖްޢަލްނާ ހުދާތަން މުހްތަދީން

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا أَللَّهُ بِأَنَّكَ الوَاحِدُ الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ، أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي إِنَّكَ أَنْتَ الغَفُورُ الرَّحِّيمُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ އުފަންނުކުރާ އަދި އެހެން ފަރާތަކަށް އުފަންވެވޮޑިގެންނުވާ، އަދި އެ ފަރާތަކާ އެއްފަދަ އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއްނުވާ، އެއްކައުވަންތަ، އެކަހެރިވެވޮޑިގެންވާ، އެފަރާތް އެހެން ފަރާތަކަށް ބޭނުންވެވޮޑިގެންނުވާ، އެ ފަރާތަށް އެހެންފަރާތްތަކުން ބޭނުންޖެހިގެންވާ ފަރާތްކަމުގައި އިބައިލާހު ވުން މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ މި އެދެނީ އަޅުގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ." [87]. [87] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ 52/3 ގެ ނަމްބަރު 1300 ގައި މި ލަފްޒުންނެވެ. އަދި އަޙްމަދު 4/338 ގެ ނަމްބަރު 18974 ގައެވެ. އަދިޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 1/280 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޔާ އައްލޯހު ބިއަންނަކަލް ވާޙިދުލް އަޙަދުއް ޞަމަދުއްލަޛީ ލަމް ޔަލިދް ވަލަމް ޔޫލަދް، ވަލަމް ޔަކުއް ލަހޫ ކުފުވަން އަޙަދް، އަން ތަޣްފިރަ ލީ ޛުނޫބީ އިންނަކަ އަންތަލް ޣަފޫރުއް ރަޙީމް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الحَمْدَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ، المَنَّانُ، يَا بَدِيعَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ يَا ذَا الجَلَالِ وَالإِكْرَامِ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހަށް ޙަމްދު ލިބިވޮޑިގެންވާކަމާއި، އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމާއި، އިބައިލާހު އެއްކައުވަންތަވެ، އަދި އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކުނުވާކަމާއި، ގިނަގިނައިން އިޙްސާންތެރިވެވޮޑިގެންވާ އިލާހުކަމުގައި އިބައިލާހުވުން މެދުވެރިކޮށް ދަންނަވަމެވެ. އޭ އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެއްދެވި އިލާހެވެ! އޭ މަތިވެރިކަމާއި މާތްކަމުގެ ވެރި އިލާހެވެ! އޭ ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އަބަދަށް ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! ސުވަރުގެ ދެއްވުމަށް އެދި އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނަރަކައިން ސަލާމަތްކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ." [88]. [88] ރިވާކުރެއްވީ ސުނަނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 1495 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3544 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 3858 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު 1299 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/329 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ބިއަންނަ ލަކަލް ޙަމްދް، ލާއިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކަ، އަލްމަންނާނު، ޔާ ބަދީޢައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟް، ޔާ ޛަލް ޖަލާލި ވަލްއިކްރާމް، ޔާ ޙައްޔު ޔާ ޤައްޔޫމު، އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޖަންނަތަ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނައް ނާރް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّي أَشْهَدُ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ އުފަންނުކުރާ އަދި އެހެން ފަރާތަކަށް އުފަންވެވޮޑިގެންނުވާ، އަދި އެ ފަރާތަކާ އެއްފަދަ އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއްނުވާ، އެއްކައުވަންތަ، އެކަހެރިވެވޮޑިގެންވާ، އެފަރާތް އެހެން ފަރާތަކަށް ބޭނުންވެވޮޑިގެންނުވާ، އެ ފަރާތަށް އެހެން ފަރާތްތަކުން ބޭނުންޖެހިގެންވެ، އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވާ ﷲ ކަމުގައި މި އަޅާ ހެކިވާކަން މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ މި އެދެނީ އަޅުގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ." [89]. [89] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 62/2 ގެ ނަމްބަރު 1493 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5/515 ގެ ނަމްބަރު 3475 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2/1267 ގެ ނަމްބަރު 3857 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1300 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 329/2، އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީ 3/163 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ބިއަންނީ އަޝްހަދު އަންނަކަ އަންތައްލޯހު، ލާއިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަލްއަޙަދުއް ޞަމަދުއް ލަޛީ ލަމް ޔަލިދް ވަލަމް ޔޫލަދް، ވަލަމް ޔަކުއް ލަހޫ ކުފުވަން އަޙަދް

25. ނަމާދުން ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ކިޔާ ޛިކުރުތައް

«أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ» "މި އަޅާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ."

އަސްތަޣްފިރު ﷲ (ތިންފަހަރު) «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ، وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ يَا ذَا الجَلَالِ وَالإِكْرَامِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބަ އިލާހުއީ ސަލާމަތްކަންދެއްވާ އައް-ސަލާމްއެވެ. އަދި ސަލާމަތްތެރިކަންވަނީ، އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. އޭ ކީރިތިކަމާއި މާތްކަމުގެ ވެރި ފަރާތެވެ! އިބަ އިލާހު ބަރަކާތްތެރިވެ، މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ." [90]. [90] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/414 ގެ ނަމްބަރު 591 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަންތައް ސަލާމު، ވަމިންކައް ސަލާމު، ތަބާރަކްތަ ޔާ ޛަލްޖަލާލި ވަލްއިކްރާމް

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް [ތިން ފަހަރު] "اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބަ އިލާހު ދެއްވި އެއްޗެއް، މަނާކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބަ އިލާހު މަނާކުރެއްވި އެއްޗެއް، ދޭނޭ އެހެންފަރާތެއްވެސް ނުމެވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މަތިވެރި މޮޅުކަމެއްގެ ވެރިޔަކަށް އިބައިލާހުގެ ކިބައިން އެ މަތިވެރިކަމަކުން ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ." [91]." [91] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/255 ގެ ނަމްބަރު 844 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/414 ގެ ނަމްބަރު 593 ގައެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓްގެ ދެމެދުގައިވާ ބަޔަކީ، އަލް-ބުޚާރީގެ ނަމްބަރު 6473 ގައި އިތުރަށްވާ ބައެކެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލާ މާނިޢަ ލިމާ އަޢްޠައިތަ، ވަލާ މުޢްޠިޔަ ލިމާ މަނަޢްތަ، ވަލާ ޔަންފަޢު ޛަލްޖައްދި މިންކަލް ޖައްދު

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ، وَلَهُ الحَمدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَلَا نَعْبُدُ إِلَّا إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الحَسَنُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الكَافِرُونَ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ. ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި އަޅަމެން އެ އިލާހަށް މެނުވީ އަޅުކަމެއް ނުކުރަމުއެވެ. ނިޢުމަތާއި، ދަރުމައާއި އަދި ރިވެތި ޘަނާވަނީ، ހަމައެކަނި އެ އިލާހަށެވެ. ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި ކާފަރުން ކިތަންމެ ނުރުހުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އަޅަމެންނީ އެ އިލާހަށް އަޅުކަމާއި ދީން ޚާލިޞްކުރާ މީހުންނެވެ." [92]. [92] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/415 ގެ ނަމްބަރު 594 ގައެވެ.

ލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު، ވަލަހުލް ޙަމްދު، ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް، ލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހް، ލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު، ވަލާ ނަޢްބުދު އިއްލާ އިއްޔާހް، ލަހުއް ނިޢުމަތު، ވަލަހުލް ފަޟްލު، ވަލަހުއް ޘަނާއުލް ޙަސަން، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު މުޚްލިޞީނަ ލަހުއް ދީނަ ވަލައު ކަރިހަލް ކާފިރޫން «سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ މާނައީ: "ﷲ ގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. އަދި ޙަމްދުހުރީ ﷲ އަށެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ."

ސުބްޙާނައްލޯހި، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި، ވައްލޯހު އަކްބަރް (ތިރީސްތިން ފަހަރު) "«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ." [93]." [93] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/418 ގެ ނަމްބަރު 597 ގައެވެ. އަދި އެ ރިވާޔަތުގައިވެއެވެ: "ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުން އެހެން ކިޔައިފި މީހާގެ ފާފަތައް ކަނޑުގެ ފޮނުގަނޑު ފަދައިންވިޔަސް (އެހާ ގިނަވިޔަސް) ފުއްސެވޭހުއްޓެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ މާނައީ: "ވިދާޅުވާށެވެ: އެއިލާހީ އެއްކައުވަންތަ ﷲ އެވެ." ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ މާނައީ: "ﷲ އީ އައް-ޞަމަދުއެވެ. (އެބަހީ: އެންމެހާ ތަކެތި އެއިލާހަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެއިލާހު ބޭނުންވެވޮޑިގެން ނުވާ އިލާހެވެ.)" لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ މާނައީ: "އެ އިލާހަށް (އެއްވެސް ދަރިކަލެއް) އުފަންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެ އިލާހު (އެއްވެސް ފަރާތަކަށް) އުފަންވެވޮޑިގެންނެއް ނުވެއެވެ." وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ﴾ މާނައީ: "އަދި އެއިލާހާ ކުފޫހަމަވާ، އެއްފަދަވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ." [އަލް-އިޚްލާޞް: 1-4].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަތިހުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." مِن شَرِّ مَا خَلَقَ މާނައީ: "އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާހާ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ މާނައީ: "އަދި ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަން ގަދަވެގެންފިހިނދު، އެ ރޭގަނޑުގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ މާނައީ: "އަދި ގޮށްގޮށަށް ފުމޭ މީހުން (އެބަހީ: ސިޙުރުހަދާމީހުން) ގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾ މާނައީ: "އަދި ޙަސަދަވެރިޔަކު ޙަސަދަވެރިވެއްޖެހިނދު، އޭނާގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." [އަލް-ފަލަޤު: 1- 5].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! މީސްތަކުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." مَلِكِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ ރަސްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ އަޅުކަންކުރާ އިލާހެވެ." مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ މާނައީ: "ފިލައިހުރެ ވަސްވާސްދޭ ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "އެއީ މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ވަސްވާސް އުފައްދާ ޝައިޠާނެވެ." مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ﴾ މާނައީ: "ޖިންނީންނާއި، މީސްތަކުންގެ ތެރެއިންވާ ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިންނެވެ." [އައް-ނާސް: 1- 6].

އެއީ ކޮންމެ ނަމާދަކަށް ފަހުގައެވެ. [94]. [94] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/86 ގެ ނަމްބަރު 1523 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2903 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ 3/68 ގެ ނަމްބަރު 1335 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2/8 ބައްލަވާށެވެ. އެ ތިން ސޫރަތަށް "އަލް-މުޢައްވިޛާތު" އޭ ކިޔެއެވެ. ފަތުޙުލް-ބާރީގެ 9/62 ބައްލަވާށެވެ.

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ255﴾ މާނައީ: "ﷲ އީ، އެ އިލާހު ފިޔަވާ (އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވާ) އެހެން އިލާހަކު ނުވާ އިލާހެވެ. ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ، ދާއިމަށް ޤާއިމުވެ ދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަވަހާރަފުޅު އައުމެއް އަދި އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވުމެއްވެސް އެއިލާހަކަށް ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގައި ވާހައި އެއްޗަކާއި، ބިމުގައި ވާހައި އެއްޗެއް މިލްކުވެވޮޑިގެގެންވަނީ އެއިލާހަށެވެ. އެއިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާ ލައިގެން މެނުވީ، އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޝަފާޢަތްތެރިވާނެ މީހަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ކުރިން (އެބަހީ: ޚަލްޤުތަކުންގެ ކުރިން) އިސްވެގޮސްފައިވާހައި ކަމަކާއި، އެމީހުންގެ ފަހުން ވާނޭހާ ކަމެއްވެސް، އެއިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅުގެ ތެރެއިން އެއިލާހު އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ފިޔަވާ، އެއްވެސް އެއްޗެއް އެމީހުންނަކަށް އެނގިގެންނެއް ނުވެއެވެ. އެއިލާހުގެ ކުރުސި، އުޑުތަކާއި ބިމުގެ އެންމެހާ ކަންކޮޅުތަކަށް ތަނަވަސް ވެގެންވެއެވެ. އަދި އެއުޑުތަކާއި ބިން ރައްކާތެރި ކުރައްވާ ހިފެހެއްޓެވުމަށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަކަށް ކުޑަވެސް ބުރަކަމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހީ މަތީގައި ވޮޑިގެންވާ، ހައިބަތުބޮޑުވެ މާތްވެގެންވާ އިލާހެވެ." [އަލް-ބަޤަރާ: 255] އެއީ ކޮންމެ ނަމާދެއް ނިންމާފައި ވިއްދައިގެންނެވެ. [95]. [95] "ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުން އެ ތަން ކިޔަވައިފި މީހާ؛ މަރު ފިޔަވައި އޭނާ ސުވަރުގެ ވަނުން މަނާކުރާ ކަމެއް ނެތެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 100 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 121 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5/339 ގައި، އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ 2/697 ގެ ނަމްބަރު 972 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އެއިލާހު ދިރުއްވާ، މަރުގަންނަވައެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު، ޔުޙްޔީ ވަޔުމީތު ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް މަޣުރިބު ނަމާދާއި ފަތިސް ނަމާދުގެ ފަހުން ދިހަ ފަހަރު [96]. [96] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، 5/515 ގެ ނަމްބަރު 3474 ގައި، އަދި އަޙްމަދު، 4/227 ގެ ނަމްބަރު 17990 ގައެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދު 1/300 ގައިވާ އޭގެ ތަޚްރީޖު ބައްލަވާށެވެ.

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމަކާއި، ހެޔޮ ރަނގަޅު ރިޒްޤަކާއި، ޤަބޫލުވެވޮޑިގެންވާ ޢަމަލެއް ދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޢިލްމަން ނާފިޢަން، ވަރިޒްޤަން ޠައްޔިބަން، ވަޢަމަލަން މުތަޤައްބަލަން ފަތިސް ނަމާދުން ސަލާމް ދިނުމަށްފަހުގައި. [97]. [97] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 925 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 102 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/152، އަދި މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 10/111 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އެ ރިވާޔަތް ނަމްބަރު 95 ގައި އަންނާނެއެވެ.

26. އިސްތިޚާރާ ނަމާދުގެ ދުޢާ

ޖާބިރު ބްނު ޢަބްދި ﷲ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ވިދާޅުވިއެވެ: ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ އަހަރުމެންނަށް ޤުރްއާނުން ސޫރަތެއް އުނގަންނަވައިދެއްވާ ގޮތަށް، ހުރިހާ ކަންކަމުގައި އިސްތިޚާރާ ކުރަން އުނގަންނަވައިދެއްވައެވެ. ޙަދީޘްކުރައްވައެވެ: ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު ކަމެއްކުރަން ވިސްނާ ޤަޞްދުކުރާހިނދު، ފަހެ ފަރުޟު ނަމާދު ނޫން އެހެން (ސުންނަތް) ދެ ރަކްޢަތްކުރާށެވެ. ދެން ކިޔާހުށިކަމެވެ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ العَظِيمِ؛ فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأمْرَ - وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ - خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي – أَوْ قَالَ: عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ - فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي – أَوْ قَالَ: عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ – فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅު މެދުވެރިކޮށް އެންމެ ހެޔޮގޮތް ޚިޔާރުކޮށްދެއްވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން މެދުވެރިކޮށް (އެންމެ ހެޔޮގޮތަށް) ކުޅަދާނަކަން ދެއްވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަވަންތަކަމުން ދެއްވުމަށް އެދެމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު (ހުރިހާ ކަމަކަށް) ކުޅަދުންވަންތައެވެ. އަދި މި އަޅާވަނީ ނުކުޅެދިގެންނެވެ. އަދި އިބައިލާހު (ހުރިހާ ކަމެއް) ދެނެވޮޑިގެންވަމުއެވެ. އަދި މި އަޅާ ނުދަންނަމެވެ. އަދި އިބައިލާހީ ޣައިބުގެ ކަންކަން މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މިކަމަކީ -މިތަނުގައި އޭނާގެ ޙާޖަތް ނަންގަންނާނީއެވެ.- މި އަޅާގެ ދީނާއި، މި އަޅާގެ ދިރިއުޅުމާއި، މި އަޅާގެ ކަންތަކުގެ ނަތީޖާގެ ގޮތުން -ނުވަތަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އަވަހަށް ވާން އޮތްގޮތާއި ފަހުން ވާން އޮތްގޮތަށް ބަލާއިރު- މި އަޅާއަށް ހެޔޮކަމެއްކަމުގައި އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވަނީނަމަ، ފަހެ މިކަންތައް މި އަޅާއަށް މިންވަރުކޮށްދެއްވާ، އަދި މި ކަންތައް މި އަޅާއަށް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާށިއެވެ! ދެން މިކަމުގައި މި އަޅާއަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ! އަދި ހަމަކަށަވަރުން މިކަމަކީ މި އަޅާގެ ދީނާއި، މި އަޅާގެ ދިރިއުޅުމާއި، މި އަޅާގެ ކަންތަކުގެ ނަތީޖާގެގޮތުން -ނުވަތަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އަވަހަށް ވާން އޮތްގޮތާއި ފަހުން ވާން އޮތްގޮތަށް ބަލާއިރު، މި އަޅާއަށް ނުބައިކަމެއް ކަމުގައި އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވަނީނަމަ، ފަހެ މި އަޅާގެ ކިބައިން މި ކަންތައް ދުރުކޮށްދެއްވާ، އަދި މިކަންތަކުން މި އަޅާ ދުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި ވީކޮންމެ ތަނަކުން ހެޔޮކަންތައް، މި އަޅާއަށް މިންވަރުކޮށްދެއްވާ، ދެން އެއަށްފަހު އެކަމަށް މި އަޅާ ރުހޭނެގޮތް މެދުވެރިކުރައްވާށިއެވެ!" [98] [98] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 162/7 ގެ ނަމްބަރު 1162 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްތަޚީރުކަ ބިޢިލްމިކަ، ވައަސްތަޤްދިރުކަ ބިޤުދްރަތިކަ، ވައަސްއަލުކަ މިން ފަޟްލިކަލް ޢަޡީމް؛ ފައިންނަކަ ތަޤްދިރު ވަލާ އަޤްދިރު، ވަތަޢުލަމު ވަލާ އަޢުލަމު، ވައަންތަ ޢައްލާމުލް ޣުޔޫބް، އައްލޯހުންމަ އިން ކުންތަ ތަޢްލަމު އައްނަ ހާޛަލް އަމްރަ -މިތަނުގައި އޭނާގެ ޙާޖަތް ނަންގަނެފައި- ޚައިރުއް ލީ ފީ ދީނީ ވަމަޢާޝީ ވަޢާޤިބަތި އަމްރީ - ނުވަތަ ޙަދީޘްކުރެއްވި: ޢާޖިލިހީ ވައާޖިލިހް - ފަޤްދުރްހު ލީ ވަޔައްސިރްހު ލީ ޘުންމަ ބާރިކް ލީ ފީހް، ވައިން ކުންތަ ތަޢްލަމު އައްނަ ހާޛަލް އަމްރަ ޝައްރުއް ލީ ފީ ދީނީ ވަމަޢާޝީ ވަޢާޤިބަތި އަމްރީ - ނުވަތަ ޙަދީޘްކުރެއްވި: ޢާޖިލިހީ ވައާޖިލިހް - ފަޞްރިފްހު ޢަންނީ ވަޞްރިފްނީ ޢަންހު ވަޤްދުރް ލިޔަލް ޚައިރަ ޙައިޘު ކާނަ، ޘުންމަ އަރްޟިނީ ބިހް

ޚާލިޤުވަންތަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެންމެ ހެޔޮގޮތް ޚިޔާރުކޮށްދެއްވުމަށް އިސްތިޚާރާކޮށް، އަދި މުއުމިނު މަޚްލޫޤުންނާ މަޝްވަރާކޮށް، އޭނާގެ ކަންތަކުގައި (އަވަސްއަރުވާނުލައި) ޘާބިތުކޮށް ކަށަވަރުކޮށްފި މީހަކު ހިތާމަކޮށްފައި ނުވެއެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿...وَشَاوِرۡهُمۡ فِي ٱلۡأَمۡرِۖ فَإِذَا عَزَمۡتَ فَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِ...﴾ މާނައީ: "...އަދި ކަންކަމުގައި ކަލޭގެފާނު އެމީހުންނާ މަޝްވަރާކުރައްވާށެވެ! ދެން (ކަމަކާމެދު) ކަލޭގެފާނު ޢަޒުމު ކަނޑައަޅުއްވައިފިނަމަ، ފަހެ ކަލޭގެފާނު ﷲ އަށް ވަކީލުކުރައްވާށެވެ!.." [99]. [99] އާލު ޢިމްރާނު ސޫރަތް: 159.

27. ހެނދުނާއި ހަވީރުގެ ޛިކުރުތައް

ޙަމްދުހުރީ ހަމައެކަނި އެއްކައުވަންތަ ﷲ އަށެވެ. ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ހުރީ އެކަލޭގެފާނަށްފަހު އެހެން ނަބިއްޔެއް ނުވާ ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށެވެ. [100]. [100] އަނަސްގެ އަރިހުން މަރްފޫޢުކޮށް (ނަބިއްޔާ ﷺ އަށް ނިސްބަތްކުރައްވާ) ރިވާކުރެއްވިއެވެ: "ފަތިސް ނަމާދުން ފަށައިގެން އިރު އަރައިފުމަށް ދާންދެން ﷲ ތަޢާލާގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރަން ތިބި ބަޔަކާއެކު ތިމަންކަލޭގެފާނު އިށީންދެވަޑައިގެން އިންނެވުން، އިސްމާޢީލުގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ހަތަރު އަޅުން މިނިވަންކުރެއްވުމަށް ވުރެވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ލޮބުވެތިކަން ބޮޑެވެ. އަދި ޢަޞްރު ނަމާދުން ފަށައިގެން އިރު އޮއްސުމަށް ދާންދެން ﷲ ގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުމުގައި ތިބި ބަޔަކާއެކު ތިމަންކަލޭގެފާނު އިށީންދެވަޑައިގެން އިންނެވުންވެސް، ހަތަރު އަޅުން މިނިވަންކުރުމަށްވުރެ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ލޮބުވެތިކަން ބޮޑުވެގެންވެއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 3667 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 2/698 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيطَانِ الرَّجِيمِ މާނައީ: "ރަޙްމަތުން ބޭރުކުރެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅު އެދި ދަންނަވަމެވެ."

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيم﴾ މާނައީ: "ﷲ އީ، އެ އިލާހު ފިޔަވާ (އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވާ) އެހެން އިލާހަކު ނުވާ އިލާހެވެ. ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ، ދާއިމަށް ޤާއިމުވެ ދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަވަހާރަފުޅު އައުމެއް އަދި އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވުމެއްވެސް އެއިލާހަކަށް ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގައި ވާހައި އެއްޗަކާއި، ބިމުގައި ވާހައި އެއްޗެއް މިލްކުވެވޮޑިގެގެންވަނީ އެއިލާހަށެވެ. އެއިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާ ލައިގެން މެނުވީ، އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޝަފާޢަތްތެރިވާނެ މީހަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ކުރިން (އެބަހީ: ޚަލްޤުތަކުންގެ ކުރިން) އިސްވެގޮސްފައިވާހައި ކަމަކާއި، އެމީހުންގެ ފަހުން ވާނޭހާ ކަމެއްވެސް، އެއިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅުގެ ތެރެއިން އެއިލާހު އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ފިޔަވާ، އެއްވެސް އެއްޗެއް އެމީހުންނަކަށް އެނގިގެންނެއް ނުވެއެވެ. އެއިލާހުގެ ކުރުސި، އުޑުތަކާއި ބިމުގެ އެންމެހާ ކަންކޮޅުތަކަށް ތަނަވަސް ވެގެންވެއެވެ. އަދި އެއުޑުތަކާއި ބިން ރައްކާތެރި ކުރައްވާ ހިފެހެއްޓެވުމަށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަކަށް ކުޑަވެސް ބުރަކަމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހީ މަތީގައި ވޮޑިގެންވާ، ހައިބަތުބޮޑުވެ މަތިވެރިވެގެންވާ އިލާހެވެ." [އަލް-ބަޤަރާ: 255] [101]. [101] "ފަތިސްވާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ހަވީރުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން ޖިންނީންގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކުރެވޭ ހުއްޓެވެ. އަދި ހަވީރުވާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ފަތިސްވެއްޖައުމަށް ދާންދެން އެމީހުންގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކުރެވޭ ހުއްޓެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1/562 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/273 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ އާއި، އައް-ޠަބަރާނީއަށް ނިސްބަތްކުރައްވާފައި ވިދާޅުވިއެވެ: "އައް-ޠަބަރާނީގެ ސަނަދުގެ ރަނގަޅެވެ."

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އެއީ އެއްކައުވަންތަ اللَّهއެވެ. ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ މާނައީ: "ﷲ އީ އައް-ޞަމަދުއެވެ. (އެބަހީ: އެންމެހާ ތަކެތި އެއިލާހަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެއިލާހު ބޭނުންވެވޮޑިގެން ނުވާ އިލާހެވެ.)" لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ މާނައީ: "އެއިލާހަށް (އެއްވެސް ދަރިކަލެއް) އުފަންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހު (އެއްވެސް ފަރާތަކަށް) އުފަންވެވޮޑިގެންނެއް ނުވެއެވެ." وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ﴾ މާނައީ: "އަދި އެއިލާހާ ކުފޫހަމަވާ، އެއްފަދަވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ." [އަލް-އިޚްލާޞް: 1-4].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަތިހުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." مِن شَرِّ مَا خَلَقَ މާނައީ: "އެއިލާހު ހައްދަވާފައިވާހާ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ މާނައީ: "އަދި ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަން ގަދަވެގެންފިހިނދު، އެ ރޭގަނޑުގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ މާނައީ: "އަދި ގޮށްތަކަށް ފުމޭ މީހުން (އެބަހީ: ސިޙުރުހަދާމީހުން) ގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾ މާނައީ: "އަދި ޙަސަދަވެރިޔަކު ޙަސަދަވެރިވެއްޖެހިނދު، އޭނާގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." [އަލް-ފަލަޤު: 1- 5].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! މީސްތަކުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." مَلِكِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ ރަސްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ އަޅުކަންކުރާ އިލާހެވެ." مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ މާނައީ: "ފިލައިހުރެ ވަސްވާސްދޭ ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "އެއީ މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ވަސްވާސް އުފައްދާ ޝައިޠާނެވެ." مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ﴾ މާނައީ: "ޖިންނީންނާއި، މީސްތަކުންގެ ތެރެއިންވާ ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިންނެވެ." [އައް-ނާސް: 1- 6] (ތިންފަހަރު އެވެ.) [102]. [102] "ހެނދުނުވާހިނދު އަދި ހަވީރުވާހިނދު ތިންފަހަރު އެ ސޫރަތްތައް ކިޔައިފި މީހާ، ކޮންމެ ކަމަކުން އެ ސޫރަތްތައް އޭނާއަށް ފުއްދާދޭނެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/322 ގެ ނަމްބަރު 5082 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5/567 ގެ ނަމްބަރު 3575 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/182 ބައްލަވާށެވެ.

«أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ المُلْكُ لِلَّهِ، وَالحَمْدُ لِلَّهِ، لَا إِلَهَ إلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، رَبِّ أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا فِي هَذَا اليَوْمِ وَخَيرَ مَا بَعْدَهُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِي هَذَا اليَوْمِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ، رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الكَسَلِ وَسُوءِ الكِبَرِ، رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابٍ فِي النَّارِ وَعَذَابٍ فِي القَبْرِ» މާނައީ: "އަޅަމެން ހެނދުނުކޮށްފީމުއެވެ. އަދި (އެންމެހާ) ވެރިކަމެއް ﷲ އަށްޓަކައި ހެނދުނުކޮށްފިއެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ ﷲ އަށެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. ހުރިހާ ވެރިކަމަކާއި ހުރިހާ ޙަމްދެއް ލިބިވޮޑިގެންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަޅުގެ ރައްބެވެ! މިއަދުގައި ވާހައި ހެޔޮކަމަކާއި އޭގެ ފަހުންވާ ހެޔޮކަމެއް ދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މިއަދުގައި ވާހައި ނުބައިކަމަކުންނާއި އޭގެ ފަހުންވާ ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އޭ އަޅުގެ ރައްބެވެ! ކަންނެތްކަމާއި މުސްކުޅިކަމުގެ ނުބައި ޙާލަތުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަޅުގެ ރައްބެވެ! ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުންނާއި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [103]. [103] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2088 ގެ ނަމްބަރު 2723 ގައެވެ.

އަޞްބަޙްނާ ވައަޞްބަޙަލް މުލްކު ލިއްލާހި، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި، ލާއިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު، ވަލަހުލް ޙަމްދު، ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް، ރައްބި އަސްއަލުކަ ޚައިރަ މާ ފީ ހާޛަލް ޔައުމި ވަޚައިރަ މާ ބަޢްދަހް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ފީ ހާޛަލް ޔައުމި ވަޝައްރި މާ ބަޢްދަހް، ރައްބި އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ކަސަލި ވަސޫއިލް ކިބަރް، ރައްބި އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިން ފިއް ނާރި ވަޢަޛާބިން ފިލް ޤަބްރު

އަދި ހަވީރުވެއްޖެނަމަ ކިޔާނީ: "«أَمْسَيْنَا وَأَمْسَى الْمُلْكُ لِلَّهِ، وَالحَمْدُ لِلَّهِ، لَا إِلَهَ إلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، رَبِّ أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ، وَخَيْرَ مَا بَعْدَهَا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ، وَشَرِّ مَا بَعْدَهَا، رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الكَسَلِ وَسُوءِ الكِبَرِ، رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابٍ فِي النَّارِ وَعَذَابٍ فِي القَبْرِ» މާނައީ: "އަޅަމެން ހަވީރުކޮށްފީމުއެވެ. އަދި (އެންމެހާ) ވެރިކަމެއް ﷲ އަށްޓަކައި ހަވީރުކޮށްފިއެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ ﷲ އަށެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. ހުރިހާ ވެރިކަމަކާއި ހުރިހާ ޙަމްދެއް ލިބިވޮޑިގެންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަޅުގެ ރައްބެވެ! މި ރޭގައި ވާހައި ހެޔޮކަމަކާއި އޭގެ ފަހުންވާ ހެޔޮކަމެއް ދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މިރޭގައި ވާހައި ނުބައިކަމަކުންނާއި އޭގެ ފަހުންވާ ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އޭ އަޅުގެ ރައްބެވެ! ކަންނެތްކަމާއި މުސްކުޅިކަމުގެ ނުބައި ޙާލަތުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަޅުގެ ރައްބެވެ! ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުންނާއި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [104]." [104] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢު.

އަމްސައިނާ ވައަމްސަލް މުލްކު ލިއްލާހި، ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހި، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހޫ، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރު، ރައްބި އަސްއަލުކަ ޚައިރަ މާ ފީ ހާޛިހިއް ލައިލަތި، ވަޚައިރަ މާ ބަޢްދަހާ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ފީ ހާޛިހިއް ލައިލަތި، ވަޝައްރި މާ ބަޢްދަހާ، ރައްބި އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ކަސަލި ވަސޫއިލް ކިބަރި، ރައްބި އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިން ފިންނާރި ވަޢަޛާބިން ފިލް ޤަބްރި.

«اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا، وَبِكَ أَمْسَيْنَا، وَبِكَ نَحْيَا، وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެން ހެނދުނުކުރީ އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާއެކުގައެވެ. އަދި އަޅަމެން ހަވީރުކުރީ އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. އަދި އަޅަމެން ދިރިހުންނަނީވެސް އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. އަދި އަޅަމެން މަރުވަނީވެސް އިބައިލާހުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ވާގިފުޅުންނެވެ. އަދި އަޅަމެން އަލުން ދިރުއްވިގެން އެނބުރި ދިޔުންވަނީ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." [105] [105] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/466 ގެ ނަމްބަރު 3391 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/142 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބިކަ އަޞްބަޙްނާ، ވަބިކަ އަމްސައިނާ، ވަބިކަ ނަޙްޔާ، ވަބިކަ ނަމޫތު ވަ އިލައިކަން ނުޝޫރް

އަދި ހަވީރުވެއްޖެނަމަ ކިޔާނީ: "«اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا، وَبِكَ أَصْبَحْنَا، وَبِكَ نَحْيَا، وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެން ހަވީރުކުރީ އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާއެކުގައިއެވެ. އަދި އަޅަމެން ހެނދުނުކުރީ އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާ އެކުގައިއެވެ. އަދި އަޅަމެން ދިރިހުންނަނީވެސް އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއި ރައްކާތެރިކަމާ އެކުގައިއެވެ. އަދި އަޅަމެން މަރުވަނީވެސް އިބައިލާހުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ވާގިފުޅުންނެވެ. އަދި އަޅަމެން އެނބުރި ދިޔުންވަނީ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." [106]" [106] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢު.

އައްލޯހުންމަ ބިކަ އަމްސައިނާ، ވަބިކަ އަޞްބަޙްނާ، ވަބިކަ ނަޙްޔާ، ވަބިކަ ނަމޫތު، ވަ އިލައިކަލް މަޞީރް

«اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ[107] لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބަ އިލާހީ މިއަޅާގެ ރައްބެވެ. އިބަ އިލާހު ފިޔަވާ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވެއެވެ. އިބަ އިލާހު މިއަޅާ ޚަލްޤުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިއަޅާއަކީ އިބަ އިލާހުގެ އަޅަކީމެވެ. އަދި މިއަޅާއަށް ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން މިއަޅާ މިހުރީ އިބަ އިލާހުގެ ޢަހުދާއި ވަޢުދުގެ މަތީގައެވެ. މިއަޅާއަށް ކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަމެވެ. މިއަޅާގެ މައްޗަށްވާ އިބަ އިލާހުގެ ނިޢުމަތަށް މިއަޅާ އިޢުތިރާފުވަމެވެ. އަދި މިއަޅާގެ ފާފަތަކަށްވެސް މިއަޅާ އިޢުތިރާފުވަމެވެ. ފަހެ މިއަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އިބަ އިލާހު ފިޔަވާ ފާފަފުއްސަވާދެވޭނެ އެހެން ފަރާތެއް ނުވެއެވެ." [108] [107] أَبُوءُ: އެބަހީ: (ފާފަތަކަށް) އިޤުރާރުވެ އިޢުތިރާފުވަމެވެ. [108] "ހަވީރުވާހިނދު އެއާމެދު (އެބަހީ: އެ ދުޢާގައިހުރި ބައިތަކާމެދު) ޔަޤީންކުރާ ޙާލު އެ ކިޔައިފި މީހާ؛ ދެން އެ ރޭ އޭނާ މަރުވެއްޖެނަމަ ސުވަރުގެ ވަންނަހުއްޓެވެ. އެފަދައިންމެ ހެނދުނުކުރާހިނދުވެސްމެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/150 ގެ ނަމްބަރު 6306 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަންތަ ރައްބީ، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، ޚަލަޤްތަނީ ވައަނަ ޢަބްދުކަ، ވައަނަ ޢަލާ ޢަހްދިކަ ވަވަޢްދިކަ މަސްތަޠަޢްތު، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ޞަނަޢްތު، އަބޫއު ލަކަ ބިނިޢްމަތިކަ ޢަލައްޔަ، ވައަބޫއު ބިޛަންބީ ފަޣްފިރް ލީ، ފައިންނަހޫ ލާ ޔަޣްފިރުއް ޛުނޫބަ އިއްލާ އަންތަ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ، وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ، وَمَلَائِكَتِكَ، وَجَمِيعَ خَلْقِكَ، أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ» މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ހެނދުނުކުރީ: އިބައިލާހީ އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާ ﷲ ކަމާއި، އިބައިލާހު އެއްކުވަންތަވެ، އަދި އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ އިބައިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް، މި އަޅާ އިބައިލާހު ހެކިކޮށް، އަދި އިބައިލާހުގެ ޢަރްޝު އުފުއްލަވާ ބޭކަލުންނާއި، އިބައިލާހުގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އިބައިލާހުގެ (ހުރިހާ) ޚަލްޤުތަކުންވެސް ހެކިކުރާ ޙާލުގައެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޞްބަޙްތު އުޝްހިދުކަ، ވަ އުޝްހިދު ޙަމަލަތަ ޢަރްޝިކަ، ވަ މަލާއިކަތަކަ، ވަ ޖަމީޢަ ޚަލްޤިކަ، އަންނަކަ އަންތައްލޯހު ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކަ، ވަ އަންނަ މުޙައްމަދަން ޢަބްދުކަ ވަ ރަސޫލުކް ހަތަރު ފަހަރު. [109]. [109] "ހެނދުނު ނުވަތަ ހަވީރުވާހިނދު ހަތަރުފަހަރު އެތަން ކިޔައިފި މީހާ، ﷲ އޭނާ ނަރަކައިން މުއްތިކުރައްވާނެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/317 ގެ ނަމްބަރު 5071 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 1201 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 9 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 70 ގައެވެ. އަދި ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ފޮތުގެ ޞ 23 ގައި ސަމާޙަތުއް-ޝައިޚު އިބްނު ބާޒު رحمه الله، އައް-ނަސާއީ އާއި އަބޫ ދާވޫދު ރިވާކުރެއްވި ސަނަދު ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.

އަދި ހަވީރުވުމުން ކިޔާނީ: "«اللَّهُمَّ إِنِّي أَمْسَيْتُ أُشْهِدُكَ، وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ، وَمَلَائِكَتِكَ، وَجَمِيعَ خَلْقِكَ، أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ» މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ހަވީރުކުރީ: އިބައިލާހީ އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާ ﷲ ކަމާއި، އިބައިލާހު އެއްކައުވަންތަވެ، އަދި އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ އިބައިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް، މި އަޅާ އިބައިލާހު ހެކިކޮށް، އަދި އިބައިލާހުގެ ޢަރްޝު އުފުއްލަވާ ބޭކަލުންނާއި، އިބައިލާހުގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އިބައިލާހުގެ (ހުރިހާ) ޚަލްޤުތަކުންވެސް ހެކިކުރާ ޙާލުގައިއެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަމްސައިތު އުޝްހިދުކަ، ވަ އުޝްހިދު ޙަމަލަތަ ޢަރްޝިކަ، ވަ މަލާއިކަތަކަ، ވަ ޖަމީޢަ ޚަލްޤިކަ، އަންނަކަ އަންތައްލޯހު ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކަ، ވަ އަންނަ މުޙައްމަދަން ޢަބްދުކަ ވަ ރަސޫލުކް ހަތަރު ފަހަރު [110]. [110] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢު.

«اللَّهُمَّ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ بِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ، فَلَكَ الحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ ކިބައިގައި ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ މަޚްލޫޤުންކުރެ މަޚްލޫޤެއްގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް ނިޢުމަތެއް ހެނދުނުކޮށްފިނަމަ، ފަހެ އެ ނިޢުމަތެއްވަނީ އެއްކައުވަންތަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. ފަހެ އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ޝުކުރު ހުއްޓެވެ." [111] [111] "ހެނދުނުވާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެ ދުވަހުގެ ޝުކުރު އަދާކޮށްފިއެވެ. އަދި ހަވީރުވާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ؛ ފަހެ އެ ރޭގެ ޝުކުރު އަދާކޮށްފިއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 318/4 ގެ ނަމްބަރު 5075 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 7 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 41 ގައި، އަދި އިބްނު ޙިއްބާނު "މަވާރިދު" ގެ ނަމްބަރު 2361 ގައެވެ. އަދި ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ޞ 24 ގައި އިބްނު ބާޒު رحمه الله ވަނީ އޭގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ މާ އަޞްބަޙަ ބީ މިން ނިޢްމަތިން އައު ބިއަޙަދިން މިން ޚަލްޤިކަ ފަމިންކަ ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކަ، ފަލަކަލް ޙަމްދު ވަލަކައް ޝުކްރު

އަދި ހަވީރުވެއްޖެނަމަ ކިޔާނީ: «اللَّهُمَّ مَا أَمْسَى بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ بِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ، فَلَكَ الحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ ކިބައިގައި ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ މަޚްލޫޤުންކުރެ މަޚްލޫޤެއްގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް ނިޢުމަތެއް ހަވީރުކޮށްފިނަމަ، ފަހެ އެ ނިޢުމަތެއްވަނީ އެއްކައުވަންތަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. ފަހެ އިބައިލާހަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ޝުކުރު ހުއްޓެވެ." [112]." [112] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢު.

އައްލޯހުންމަ މާ އަމްސާ ބީ މިން ނިޢްމަތިން އައު ބިއަޙަދިން މިން ޚަލްޤިކަ ފަމިންކަ ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކަ، ފަލަކަލް ޙަމްދު ވަލަކައް ޝުކްރު

«اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَدَنِي، اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي سَمْعِي، اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَصَرِي، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الكُفْرِ، وَالفَقْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ހަށިގަނޑުގައި ޢާފިޔަތު ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ އިވުމުގައިވެސް ޢާފިޔަތު ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ފެނުމުގައިވެސް ޢާފިިޔަތު ލައްވާށިއެވެ! އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ކާފަރުކަމުންނާއި ފަޤީރުކަމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދިދަންނަވަމެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ."

އައްލޯހުންމަ ޢާފިނީ ފީ ބަދަނީ، އައްލޯހުންމަ ޢާފިނީ ފީ ސަމްޢީ، އައްލޯހުންމަ ޢާފިނީ ފީ ބަޞަރީ، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ކުފްރި، ވަލް ފަޤްރި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ ތިންފަހަރު. [113]. [113] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/324 ގެ ނަމްބަރު 5092 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5/42 ގެ ނަމްބަރު 20430 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 22 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 69 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 701 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒު رحمه الله ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ފޮތުގެ ޞ 26 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.

«حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيهِ تَوَكَّلتُ وَهُوَ رَبُّ العَرْشِ العَظِيمِ» މާނައީ: "މިއަޅާއަށް ﷲ ފުދެއެވެ. އެ އިލާހު ފިޔަވާ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. މިއަޅާ ވަކީލުކުރަނީ ހަމައެކަނި އެއިލާހަށެވެ. އަދި އެ އިލާހީ މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި ރައްބެވެ."

ޙަސްބިޔައްލޯހު، ލާ އިލާހަ އިއްލާ ހުވަ، ޢަލައިހި ތަވައްކަލްތު، ވަހުވަ ރައްބުލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް ހަތް ފަހަރު. [114]. [114] "ހެނދުނުވާހިނދު އަދި ހަވީރުވާހިނދު ހަތްފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކަންކަމުން އޭނާ ކަންބޮޑުވެ ވިސްނާހާ ކަމެއް ﷲ އޭނާއަށް ފުއްދަވާދެއްވާނެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 71 ގައި މަރްފޫޢުކޮށް (ނަބިއްޔާ ﷺ އަށް ނިސްބަތްކޮށްގެން)، އަދި އަބޫ ދާވޫދު 321/4 ގެ ނަމްބަރު 5081 ގައި މައުޤޫފުކޮށް (ޞަޙާބީއަކަށް ނިސްބަތްކޮށްގެންނެވެ.) އަދި ޝުޢައިބު އާއި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނައޫޠު އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރިއެވެ. ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 2/376 ބައްލަވާށެވެ.

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ العَفْوَ وَالعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ العَفْوَ وَالعَافِيَةَ: فِي دِينِي وَدُنْيَايَ وَأَهْلِي، وَمَالِي، اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِي، وَآمِنْ رَوْعَاتِي، اللَّهُمَّ احْفَظْنِي مِنْ بَينِ يَدَيَّ، وَمِنْ خَلْفِي، وَعَنْ يَمِينِي، وَعَنْ شِمَالِي، وَمِنْ فَوْقِي، وَأَعُوذُ بِعَظَمَتِكَ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تَحْتِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ، އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ޢަފޫކުރެއްވުމަށާއި ޢާފިޔަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ ދީނާއި ދުނިޔޭގައި، އަދި މިއަޅާގެ އަހުލުވެރިންނާއި މުދަލުގައި ޢަފޫކުރެއްވުމަށާއި ޢާފިޔަތަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ ޢައިބުތައް ވަންހަނާކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މި އަޅާ ބިރުގަންނަ ކަންކަމުން މި އަޅާއަށް އަމާންކަން ދެއްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ކުރިމަތިންނާއި، މި އަޅާގެ ފުރަގަހުންނާއި، މި އަޅާގެ ކަނާތްފަރާތުންނާއި، މި އަޅާގެ ވާތްފަރާތުންނާއި މި އަޅާގެ މަތިން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި ކުއްލިއަކަށް މި އަޅާގެ ދަށުން މިއަޅާ ޖަހައިގަނެވި ހަލާކުވެގެން ދިޔުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ މަތިވެރިކަން މެދުވެރިކޮށް ދަންނަވަމެވެ." [115]. [115] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 5074 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3871 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/332 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޢަފްވަ ވަލްޢާފިޔަތަ ފިއް ދުންޔާ ވަލްއާޚިރަހް، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޢަފްވަ ވަލްޢާފިޔަތަ: ފީ ދީނީ ވަދުންޔާޔަ ވައަހްލީ، ވަމާލީ، އައްލޯހުންމަސްތުރް ޢައުރާތީ، ވައާމިން ރައުޢާތީ، އައްލޯހުންމަޙްފަޡްނީ މިން ބައިނި ޔަދައްޔަ، ވަމިން ޚަލްފީ، ވަޢަން ޔަމީނީ، ވަޢަން ޝިމާލީ، ވަމިން ފައުޤީ، ވައަޢޫޛު ބިޢަޡަމަތިކަ އަން އުޣްތާލަ މިން ތަޙްތީ

«اللَّهُمَّ عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي، وَمِنْ شَرِّ الشَّيْطانِ وَشَرَكِهِ، وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا، أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޣައިބުގައިވާ ކަންތަކާއި ފެންނަހައި ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ވެރި ރައްބު އަދި އެތަކެތީގެ މިލްކުވެރި އިލާހެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް މި އަޅާ ހެކިވަމެވެ. މި އަޅާގެ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމާއި، ޝައިތާނާގެ ނުބައިކަމާއި، އެ ޝައިތާނާގެ ކެހިވެރި މަޅިތަކުން (ނުވަތަ ﷲ އާ ޝަރީކުކުރުމަށް ލައިދޭ ވަސްވާހުން) ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ނުބައިކަމަކަށް އަރައިގަތުމުން ނުވަތަ ނުބައިކަމެއް މުސްލިމެއްގެ ގާތަށް ގެންދިޔުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ." [116]. [116] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3392 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 5067 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/142 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޢާލިމަލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަތި، ފާޠިރައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި، ރައްބަ ކުއްލި ޝައިއިން ވަމަލީކަހޫ، އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ނަފްސީ، ވަމިން ޝައްރިއް ޝައިޠާނި ވަޝަރަކިހި، ވައަން އަޤްތަރިފަ ޢަލާ ނަފްސީ ސޫއަން، އައު އަޖުއްރަހޫ އިލާ މުސްލިމް

«بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمُ» މާނައީ: "އެއިލާހުގެ އިސްމުފުޅުން ބިމުގައި އަދި އުޑުގައިވެސް އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ގެއްލުމެއް ނުދެވޭނެ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (އެހީއާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ.) އަދި އެއިލާހުއީ މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ."

ބިސްމިއްލާހިއް ލަޛީ ލާ ޔަޟުއްރު މަޢަސްމިހި ޝައިއުން ފިލް އަރްޟި ވަލާ ފިއް ސަމާއި ވަހުވައް ސަމީޢުލް ޢަލީމް ތިން ފަހަރު [117]. [117] "ހެނދުނުވާހިނދު ތިންފަހަރު، އަދި ހަވީރުވާހިނދު ތިންފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ގެއްލުމެއް ނުދެވޭނެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 323/4 ގެ ނަމްބަރު 5088 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 465/5 ގެ ނަމްބަރު 3388 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3869 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 446 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/332 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަލް-ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒު رحمه الله، ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރުގެ ޞ 39 ގައި ވަނީ އެ ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

«رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًَّا، وَبِالإِسْلَامِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ ﷺ نَبِيًّا» މާނައީ: "ﷲ އީ ރައްބުކަމުގައި، އަދި އިސްލާމްދީން އެއީ ދީންކަމުގައި، އަދި މުޙައްމަދު ﷺ އީ ނަބިއްޔާ ކަމުގައި މިއަޅާ ރުހިއްޖައީމެވެ."

ރަޟީތު ބިއްލާހި ރައްބަން، ވަބިލް އިސްލާމި ދީނަން، ވަބިމުޙައްމަދިން ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަބިއްޔާ ތިންފަހަރު. [118]. [118] "ހެނދުނުވާހިނދު ތިންފަހަރު، އަދި ހަވީރުވާހިނދު ތިންފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ޤިޔާމަތްދުވަހު އޭނާ ރުހޭނެގޮތް މެދުވެރިކުރެއްވުން ﷲ ގެ މައްޗަށްވާ ޙައްޤެއްކަމުގައިވެއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 4/337 ގެ ނަމްބަރު 18967 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 4 ގައި، އަދި އިބްނުއް ސުންނީ ނަމްބަރު 68 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު 4/318 ގެ ނަމްބަރު 1531 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5/465 ގެ ނަމްބަރު 3389 ގައެވެ. އަދި ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ފޮތުގެ ޞ 39 ގައި އިބްނު ބާޒު رحمه الله އެ ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.

«يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغيثُ أَصْلِحْ لِي شَأْنِيَ كُلَّهُ وَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ» މާނައީ: "އޭ ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! އޭ ތާއަބަދަށް ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތުން މި އަޅާ ވާތްގާއި މަދަދަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. މި އަޅާގެ ހުރިހާކަމެއް މި އަޅާއަށްޓަކައި އިޞްލާހު ކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި ކަޅި ހިންގާލާހާ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް މި އަޅާ، މި އަޅާގެ ނަފްސަށް ހަވާލުނުކުރައްވާށިއެވެ!" [119] [119] އަލް-ޙާކިމު އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާ އަދި ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަތެވެ. 1/545 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/273 ބައްލަވާށެވެ.

ޔާ ޙައްޔު ޔާ ޤައްޔޫމު ބިރަޙްމަތިކަ އަސްތަޣީޘު އަޞްލިޙް ލީ ޝައްނީ ކުއްލަހް، ވަލާ ތަކިލްނީ އިލާ ނަފްސީ ޠަރްފަތަ ޢައިން

«أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ المُلْكُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ، اللَّهُـمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ هَذَا اليَوْمِ: فَتْحَهُ، وَنَصْرَهُ، وَنورَهُ، وَبَرَكَتَهُ، وَهُدَاهُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِيهِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ» މާނައީ: "އަޅަމެން ހެނދުނުކޮށްފީމުއެވެ. އަދި އެންމެހާ ވެރިކަމެއް ޢާލަމްތަކުގެވެރި ރައްބު ﷲ އަށްޓަކައި ހެނދުނުކޮށްފިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާ، އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި ދުވަހުގެ ހެޔޮކަންދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ. މި ދުވަހުގެ ފަތަޙައާއި، ނަޞްރާއި، ނޫރާއި، ބަރަކާތާއި އަދި މި ދުވަހުގެ ހިދާޔަތެވެ. އަދި މި އަޅާ، އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި ދުވަހުގައިވާ ނުބައިކަމުންނާއި، މިއަދަށްފަހުގައިވާ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [120]. [120] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/322 ގެ ނަމްބަރު 5084 ގައެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދު ފޮތުގެ ތަޙްޤީޤުގައި 2/373 ގައި ޝުޢައިބު އާއި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނައޫޠުވަނީ އެ ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނުކޮށްފައެވެ.

އަޞްބަޙްނާ ވައަޞްބަޙަލް މުލްކު ލިއްލާހި ރައްބިލް ޢާލަމީން، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަ ހާޛަލް ޔައުމި: ފަތުޙަހޫ، ވަނަޞްރަހޫ، ވަނޫރަހޫ، ވަބަރަކަތަހޫ، ވަހުދާހް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ފީހި ވަޝައްރި މާ ބަޢްދަހް

އަދި ހަވީރުވުމުން ކިޔާނީ: "«أَمْسَيْنَا وَأَمْسَى المُلْكُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ: فَتْحَهَا، وَنَصْرَهَا، وَنُورَهَا، وَبَرَكَتَهَا، وَهُدَاهَا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِيهَا، وَشَرِّ مَا بَعْدَهَا» މާނައީ: "އަޅަމެން ހަވީރުކޮށްފީމެވެ. އަދި ހުރިހާ ރަސްކަމެއްވެސް ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ﷲ އަށްޓަކައި ހަވީރުކޮށްފިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާ، އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި ރޭގެ ހެޔޮކަންދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ. މި ރޭގެ ފަތަޙައާއި، ނަޞްރާއި، ނޫރާއި، ބަރަކާތާއި އަދި މި ރޭގެ ހިދާޔަތެވެ. އަދި މި އަޅާ، އިބަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި ރޭގައިވާ ނުބައިކަމުންނާއި، މިރެޔަށްފަހުގައިވާ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [121]." [121] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢު.

އަމްސައިނާ ވައަމްސަލް މުލްކު ލިއްލާހި ރައްބިލް ޢާލަމީން، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަ ހާޛިހިއް ލައިލަހް: ފަތުޙަހާ، ވަނަޞްރަހާ، ވަނޫރަހާ، ވަބަރަކަތަހާ، ވަހުދާހާ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ފީހާ ވަޝައްރި މާ ބަޢުދަހާ

«أَصْبَحْنا عَلَى فِطْرَةِ الإِسْلَامِ، وَعَلَى كَلِمَةِ الإِخْلاَصِ، وَعَلَى دِينِ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ ﷺ، وَعَلَى مِلَّةِ أَبِينَا إِبْرَاهِيمَ، حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ المُشرِكِينَ» މާނައީ: "އިސްލާމްދީނުގެ ފިޠުރަތުގެ މައްޗަށާއި، އިޚްލާޞުގެ ކަލިމައިގެ (ޝަހާދަތުގެ ކަލިމައިގެ) މައްޗަށާއި، އަޅަމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ދީނުގެ މައްޗަށާއި އަދި އަޅަމެންގެ ބައްޕަ އިބްރާހީމްގެފާނުގެ މިއްލަތުގެ މައްޗަށް އަޅަމެން ހެނދުނުކޮށްފީމުއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ހުރިހާ ބާޠިލު ޢަޤީދާތަކަކުން އެއްކިބާވެގެން (ﷲ އަށް) ބޯލަނބައިގެންވާ ބޭކަލެކެވެ. އަދި މުޝްރިކުންގެ ތެރެއިން އެކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިނުގަންނަވަތެވެ." [122]. [122] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 3/406 ގެ ނަމްބަރު 15360 އަދި 15563 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 34 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 4/209 ބައްލަވާށެވެ.

އަޞްބަޙްނާ ޢަލާ ފިޠްރަތިލް އިސްލާމް، ވަޢަލާ ކަލިމަތިލް އިޚްލާޞް، ވަޢަލާ ދީނި ނަބިއްޔިނާ މުޙައްމަދިން ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ވަޢަލާ މިއްލަތި އަބީނާ އިބްރާހީމަ، ޙަނީފަން މުސްލިމަން ވަމާ ކާނަ މިނަލް މުޝްރިކީން

އަދި ހަވީރުވުމުން ކިޔާނީ: «أَمْسَيْنَا عَلَى فِطْرَةِ الإِسْلَامِ، وَعَلَى كَلِمَةِ الإِخْلاَصِ، وَعَلَى دِينِ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ ﷺ، وَعَلَى مِلَّةِ أَبِينَا إِبْرَاهِيمَ، حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ المُشرِكِينَ» މާނައީ: "އިސްލާމްދީނުގެ ފިޠުރަތުގެ މައްޗަށާއި، އިޚްލާޞުގެ ކަލިމައިގެ (ޝަހާދަތުގެ ކަލިމައިގެ) މައްޗަށާއި، އަޅަމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ދީނުގެ މައްޗަށާއި އަދި އަޅަމެންގެ ބައްޕަ އިބްރާހީމްގެފާނުގެ މިއްލަތުގެ މައްޗަށް އަޅަމެން ހަވީރުކޮށްފީމުއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ހުރިހާ ބާޠިލު ޢަޤީދާތަކަކުން އެއްކިބާވެގެން (ﷲ އަށް) ބޯލަނބައިގެންވާ ބޭކަލެކެވެ. އަދި މުޝްރިކުންގެ ތެރެއިން އެކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިނުގަންނަވަތެވެ." [123]. [123] އިސްވެދިޔަ މަރްޖިޢު.

އަމްސައިނާ ޢަލާ ފިޠްރަތިލް އިސްލާމް، ވަޢަލާ ކަލިމަތިލް އިޚްލާޞް، ވަޢަލާ ދީނި ނަބިއްޔިނާ މުޙައްމަދިން ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ވަޢަލާ މިއްލަތި އަބީނާ އިބްރާހީމަ، ޙަނީފަން މުސްލިމަން ވަމާ ކާނަ މިނަލް މުޝްރިކީން

«سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ» މާނައީ: "ﷲ ހުސްޠާހިރުވަންތައެވެ. އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރުމާ އެކުގައެވެ."

ސުބްޙާނައްލޯހި ވަބިޙަމްދިހް ސަތޭކަ ފަހަރު. [124]. [124] "ހެނދުނުވާހިނދު އަދި ހަވީރުވާހިނދު ސަތޭކަފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ޤިޔާމަތްދުވަހު އޭނާ ގެނައި ކަންތަކަށްވުރެ މޮޅު ހެޔޮ ކަމެއް ހިފައިގެން އެހެން މީހަކު ނާންނާނެއެވެ. އޭނާ ކީފަދައިން ކީ، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ އިތުރުކޮށްފި މީހަކު ނޫނީއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 2692 ގައެވެ.

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު، ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް ދިހަފަހަރު [125]، ނުވަތަ ކަންނެތްވެއްޖެނަމަ އެއްފަހަރު. [126]. [125] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 24 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/272 އަދި އިބްނު ބާޒު رحمه اللهގެ ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރުގެ ޞ 44 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އެ ޛިކުރުގެ މާތްކަމާއި ހެޔޮކަމާ ބެހޭގޮތުން ޞ 146 ގެ ޙަދީޘް ނަމްބަރު 255 ބައްލަވާށެވެ. [126] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 5077 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3798 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 8791 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/270 އާއި، ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 3/957 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/331 އާއި، ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 2/377 ބައްލަވާށެވެ.

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ބައިވެރިއަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަސްކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ހުރިހާ ޙަމްދެއްވަނީ، އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އިލާހު ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު، ވަޙްދަހު ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް ހެނދުނުވާހިނދު ސަތޭކަ ފަހަރު. [127]. [127] "ދުވާލަކު ސަތޭކަ ފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާއަށް، ދިހަ އަޅުން މިނިވަންކުރުމާ އެއްވަރުގެ އަޖުރު ހުއްޓެވެ. އަދި އޭނާއަށްޓަކައި ސަތޭކަ ހެޔޮކަން ލިޔެވި، ސަތޭކަ ނުބައިކަން އޭނާގެ ކިބައިން ފޮހެވިގެން ދެއެވެ. އަދި ހަވީރުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން ޝައިޠާނާގެ ފުށުން ހުރި ރައްކާތެރިކަމެއްކަމުގައި އެ ޛިކުރު އޭނާއަށްވާ ހުއްޓެވެ. އަދި އެއަށްވުރެ ގިނައިން ޢަމަލުކޮށް (އެހެން ކިޔައިފި) މީހަކު މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކު އޭނާކުރިވަރަށްވުރެ ހެޔޮ މަތިވެރިކަމެއް ނުގެނެވޭހުއްޓެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 95/4 ގެ ނަމްބަރު 3293 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2071/4 ގެ ނަމްްބަރު 2691 ގައެވެ.

«سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ: عَدَدَ خَلْقِهِ، وَرِضَا نَفْسِهِ، وَزِنَةَ عَرْشِهِ، وَمِدَادَ كَلِمَاتِهِ» މާނައީ: "ﷲ އަށް ޙަމްދު ކުރުމާއެކު އެ އިލާހު ހުސްޠާހިރު ކުރަމެވެ: އެއީ އެ އިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ޢަދަދަށެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ނަފްސުފުޅަށް ރުހިވޮޑިގެންވާ މިންވަރަށެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޢަރްޝުގެ ބަރުދަނާ އެއްވަރަށެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ކަލިމަފުޅުތަކުގެ ދެއްޔާ އެއްވަރަށެވެ."

ސުބްޙާނައްލޯހި ވަބިޙަމްދިހީ: ޢަދަދަ ޚަލްޤިހީ، ވަރިޟާ ނަފްސިހީ، ވަޒިނަތަ ޢަރުޝިހީ، ވަމިދާދަ ކަލިމާތިހް ހެނދުނުވާހިނދު ތިން ފަހަރު. [128]. [128] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2090 ގެ ނަމްބަރު 2726 ގައެވެ.

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމަކާއި، ހެޔޮ ރަނގަޅު ރިޒްޤަކާއި، ޤަބޫލުކުރެވިގެންވާ ޢަމަލެއް ދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޢިލްމަން ނާފިޢަން، ވަ ރިޒްޤަން ޠައްޔިބަން، ވަ ޢަމަލަން މުތަޤައްބަލަން ހެނދުނުވާހިނދު. [129]. [129] ނެރުއްވީ އިބްނުއް-ސުންނީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 54 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 925 ގައެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދު ފޮތުގެ ތަޙްޤީޤުގައި 2/375 ގައި ޝުޢައިބު އާއި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނައޫޠުވަނީ އެ ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނުކޮށްފައެވެ. އަދި [73] ވަނަ ނަމްބަރުގައި އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

«أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ» މާނައީ: "މި އަޅާ، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ ތައުބާވަމެވެ."

އަސްތަޣްފިރުއްލޯހަ ވައަތޫބު އިލައިހް ދުވާލަކު ސަތޭކަ ފަހަރު. [130]. [130] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/101 ގެ ނަމްބަރު 6307 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2075 ގެ ނަމްބަރު 2702 ގައެވެ.

«أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތަކުން، އެ އިލާހު ޚަލްޤުކުރެއްވި ކޮންމެ ނުބަޔަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދެމެވެ."

އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއް ލާހިއް ތާއްމާތި މިން ޝައްރި މާ ޚަލަޤް ހަވީރުވާހިނދު ތިން ފަހަރު. [131]. [131] "ހަވީރުވާހިނދު ތިންފަހަރު އެހެން ކިޔައިފި މީހާއަށް އެ ރޭ ވިހަޔަކުން ގެއްލުމެއް ނުވާނެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު 2/290 ގެ ނަމްބަރު 7898 ގައި، އަދި އައްނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 590 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 68 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/187 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/266 އާއި، އިބްނު ބާޒުގެ ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރުގެ ޞ 45 ބައްލަވާށެވެ.

«اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى نَبَيِّنَا مُحَمَّدٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ނަބިއްޔާ، މުޙައްމަދުގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލައްވާނދޭވެ!"

އައްލޯހުންމަ ޞައްލި ވަސައްލިމް ޢަލާ ނަބިއްޔިނާ މުޙައްމަދް ދިހަ ފަހަރު. [132]. [132] "ހެނދުނުވާހިނދު ދިހަ ފަހަރު، އަދި ހަވީރުވާހިނދު ދިހަ ފަހަރު ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވައިފި މީހާއަށް ޤިޔާމަތްދުވަހު ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ޝަފާޢަތް ލިބޭހުއްޓެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ޠަބަރާނީ ދެ ސަނަދަކުންނެވެ. އެތަނުން އެއް ސަނަދު ރަނގަޅެވެ. މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 10/120 އާއި، ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/273 ބައްލަވާށެވެ.

28. ނިދާއިރު ކިޔާ ޛިކުރުތައް

އޭނާގެ ދެ އަތްތިލަ ޖަމަޢަކޮށްފައި، ދެން ދެ އަތްތިލައަށް ފުމެލާފައި، ދެ އަތްތިލައަށް (ދެ އަތްތިލައިގެ ތެރެއަށް) މިހެން ކިޔަވާނީއެވެ: ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ މާނައީ: "ވިދާޅުވާށެވެ: އެ އިލާހީ އެއްކައުވަންތަ ﷲ އެވެ." ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ މާނައީ: "ﷲ އީ އައް-ޞަމަދުއެވެ. (އެބަހީ: އެންމެހާ ތަކެތި އެއިލާހަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެއިލާހު ބޭނުންވެވޮޑިގެން ނުވާ އިލާހެވެ.)" لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ މާނައީ: "އެ އިލާހަށް (އެއްވެސް ދަރިކަލެއް) އުފަންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހު (އެއްވެސް ފަރާތަކަށް) އުފަންވެވޮޑިގެންނެއް ނުވެއެވެ." وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ﴾ މާނައީ: "އަދި އެއިލާހާ ކުފޫހަމަވާ، އެއްފަދަވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ." [އަލް-އިޚްލާޞް: 1-4].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަތިހުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." مِن شَرِّ مَا خَلَقَ މާނައީ: "އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާހާ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ މާނައީ: "އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާހާ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ މާނައީ: "އަދި ގޮށްތަކަށްފުމޭ މީހުން (އެބަހީ: ސިޙުރުހަދާމީހުން) ގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾ މާނައީ: "އަދި ޙަސަދަވެރިޔަކު ޙަސަދަވެރިވެއްޖެހިނދު، އޭނާގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." [އަލް-ފަލަޤު: 1- 5].

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! މީސްތަކުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." مَلِكِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ ރަސްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ އަޅުކަންކުރާ އިލާހެވެ." مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ މާނައީ: "ފިލައިހުރެ ވަސްވާސްދޭ ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "އެއީ މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ވަސްވާސް އުފައްދާ ޝައިޠާނެވެ." مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ﴾ މާނައީ: "ޖިންނީންނާއި، މީސްތަކުންގެ ތެރެއިންވާ ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިންނެވެ." [އައްނާސް: 1- 6]

ދެން އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން އޭނާއަށް ކުޅަދާނަވީހާ ޙިސާބެއްގައި ދެ އަތުން ފިރުމާލާނީއެވެ. ފަށާނީ އޭނާގެ ބޮލާއި މޫނާއި، އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ކުރިމަތީގައިވާ ބައިންނެވެ. (ތިންފަހަރު އެފަދައިން ކަންތައްކުރާނީއެވެ.) [133]. [133] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 9/62 ގެ ނަމްބަރު 5017 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2912 ގައެވެ.

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ﴾ މާނައީ: "ﷲ އީ، އެ އިލާހު ފިޔަވާ (އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވާ) އެހެން އިލާހަކު ނުވާ އިލާހެވެ. ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ، ދާއިމަށް ޤާއިމުވެ ދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަވަހާރަފުޅު އައުމެއް އަދި އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވުމެއްވެސް އެއިލާހަކަށް ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގައި ވާހައި އެއްޗަކާއި، ބިމުގައި ވާހައި އެއްޗެއް މިލްކުވެވޮޑިގެންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އެއިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާ ލައިގެން މެނުވީ، އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޝަފާޢަތްތެރިވާނެ މީހަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ކުރިން (އެބަހީ: ޚަލްޤުތަކުންގެ ކުރިން) އިސްވެގޮސްފައިވާހައި ކަމަކާއި، އެމީހުންގެ ފަހުން ވާނޭހާ ކަމެއްވެސް، އެއިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅުގެ ތެރެއިން އެއިލާހު އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ފިޔަވާ، އެއްވެސް އެއްޗެއް އެމީހުންނަކަށް އެނގިގެންނެއް ނުވެއެވެ. އެއިލާހުގެ ކުރުސި، އުޑުތަކާއި ބިމުގެ އެންމެހާ ކަންކޮޅުތަކަށް ތަނަވަސް ވެގެންވެއެވެ. އަދި އެއުޑުތަކާއި ބިން ރައްކާތެރި ކުރައްވާ ހިފެހެއްޓެވުމަށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަކަށް ކުޑަވެސް ބުރަކަމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހީ މަތީގައި ވޮޑިގެންވާ، ހައިބަތުބޮޑުވެ މާތްވެގެންވާ އިލާހެވެ." [އަލް-ބަޤަރާ: 255] [134]. [134] "އޭނާގެ ތަންމައްޗަށް ދާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ހެނދުނުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިކުރައްވާ ބޭކަލެއްވުން ފިލައިނުދާނެއެވެ. އަދި (ހެނދުނުވަންދެން) ޝައިޠާނެއް އޭނާއާ ގާތް ނުވާނެއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 4/487 ގެ ނަމްބަރު 2311 ގައެވެ.

﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ މާނައީ: "ރަސޫލާއަށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ބާވައިލެއްވި އެއްޗަކަށް (އެބަހީ: ޤުރްއާނަށް) ރަސޫލާއާއި މުއުމިނުން އީމާން ވިއެވެ. އެ އެންމެންވެސް ﷲ އަށާއި އެ އިލާހުގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެ އިލާހު (ބާވައިލެއްވި) ފޮތްތަކާއި، އެ އިލާހު ފޮނުއްވި ރަސޫލުންނަށް އީމާން ވިއެވެ. (އެ މީހުން ބުނެއެވެ.) ތިމަންމެން، އެ އިލާހުގެ ރަސޫލުންގެ ތެރެއިން އެކަކާމެދުވެސް ތަފާތެއް ނުކުރަމުއެވެ. އަދި އެ މީހުން ބުންޏެވެ. ތިމަންމެން އަޑުއަހާ ކިޔަމަންވެއްޖައީމުއެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އަޅަމެންގެ ފާފަ ފުއްސަވައިފާނދޭވެ! އަދި އެނބުރި ދިޔުން ވަނީ، އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَهَا مَا كَسَبَتۡ وَعَلَيۡهَا مَا ٱكۡتَسَبَتۡۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾ މާނައީ: "ﷲ، އެއްވެސް ނަފްސަކަށް، އެ ނަފްސަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކަމަކަށް މެނުވީ ތަކްލީފެއް ނުޖައްސަވައެވެ. އެ ނަފްސެއް ހޯދި ހެޔޮކަމެއް (ގެ ޘަވާބު) އެ ނަފްސަކަށް ވެއެވެ. އަދި، އެ ނަފްސެއް ހޯދި ނުބައިކަމެއް (ގެ ޢުޤޫބާތް) އެ ނަފްސެއްގެ މައްޗަށްވެއެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެން ހަނދާންނެތިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ، ޤަޞްދެއްނެތި އަޅަމެންނަށް ކުށެއް ވެވިއްޖެނަމަ (އެކަމަށް) އަޅަމެންނަށް ޢުޤޫބާތް ނުދެއްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ ކުރިންތިބި މީހުންނަށް އުފުލުމަށް ޖެއްސެވިފަދަ ބުރަކަމެއް އަޅަމެން އުފުލުމަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށް އެކަމަކަށް ކުޅަދާނަވެގެން ނުވާކަމެއް އުފުލުމަށް އަޅަމެންނަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ޢަފޫކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތްލައްވާނދޭވެ! އިބައިލާހީ އަޅަމެންގެ އެހީތެރިވަންތަ އިލާހެވެ. ފަހެ، ކާފަރުވެގެންވާ ޤައުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ!" [އަލް-ބަޤަރާ: 285-286] [135]. [135] "ރޭގަނޑެއްގައި އެ ދެއާޔަތް ކިޔަވައިފި މީހާއަށް، އެ ދެ އާޔަތް (ހުރިހާ ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ ރޭ އަޅުކަމުން ނުވަތަ އެހެން ދުޢާތަކުން ނުވަތަ އީމާންކަން އާކުރުމުން) ފުއްދައިދެތެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 9/94 ގެ ނަމްބަރު 4008 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/554 ގެ ނަމްބަރު 807 ގައެވެ.

«بِاسْمِكَ رَبِّي وَضَعْتُ جَنْبِي، وَبِكَ أَرْفَعُهُ، فَإِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَارْحَمْهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا، بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ» މާނައީ: "އަޅުގެ ރައްބެވެ! [136] އިބަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން މި އަޅާގެ އަރިކަށި ބާއްވައިފީމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއެކު، އަރިކަށި އުފުއްލާހުށީމެވެ. ފަހެ އިބައިލާހު އަޅާގެ ފުރާނަ (އަނބުރައި ނުފޮނުއްވައި) ހިފަހައްޓަވައިފިނަމަ، ފަހެ އެ ފުރާނައަށް ރަޙުމްކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އެ ފުރާނަ (އަލުން އަނބުރައި) ފޮނުއްވައިފިނަމަ، އިބައިލާހުގެ ޞާލިޙު އަޅުތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާ ގޮތަކުން ފަހެ އެ ފުރާނަވެސް ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [137]. [136] "ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު އޭނާގެ ތަންމަތިން ތެދުވެ، ދެން އެއަށްފަހު އަލުން ތަންމައްޗަށް އެނބުރި އަތުވެއްޖެނަމަ، ފަހެ އޭނާގެ އިޒާރުގެ ފަސްބައިން ތިންފަހަރު ތަންމަތި ފޮޅައިލާށެވެ. އަދި ބިސްމި ﷲ ކިޔާށެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އޭނާއަށް ފަހުގައި އެތަނަށް އައީ ކޮންއެއްޗެއްކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. ދެން ތަންމަތީގައި އޮށޯންނަހިނދު، ފަހެ މިހެން ކިޔާށެވެ:.." މި ޙަދީޘެވެ. [ޙަދީޘްގައިވާ بصَنِفة إزاره: އެއީ އޭނާގެ އިޒާރުގެ ތިރީ ފަސްބައެވެ.] އެއީ އައް-ނިހާޔާ ފީ ޣަރީބިލް-ޙަދީޘި ވަލް-އަޘަރި ފޮތުގެ صنف ބައިގައެވެ. [137] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/126 ގެ ނަމްބަރު 6320 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2084 ގެ ނަމްބަރު 2714 ގައެވެ.

ބިސްމިކަ ރައްބީ ވަޟަޢްތު ޖަންބީ، ވަބިކަ އަރްފަޢުހު، ފައިން އަމްސަކްތަ ނަފްސީ ފަރްޙަމްހާ، ވައިން އަރްސަލްތަހާ ފަޙްފަޡްހާ، ބިމާ ތަޙްފަޡު ބިހި ޢިބާދަކައް ޞާލިޙީން

«اللَّهُمَّ إِنَّكَ خَلَقْتَ نَفْسِي وَأَنْتَ تَوَفَّاهَا، لَكَ مَمَاتُهَا وَمَحْياهَا، إِنْ أَحْيَيْتَهَا فَاحْفَظْهَا، وَإِنْ أَمَتَّهَا فَاغْفِرْ لَهَا، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ العَافِيَةَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާގެ ނަފްސު ހެއްދެވީ އިބައިލާހެވެ. އަދި އެ ނަފްސު މަރުގަންނަވާހުށީވެސް ހަމަ އިބައިލާހެވެ. އެ ނަފްސުގެ މަރުވުމާއި ދިރުން މިލްކުވެގެންވަނީ އިބައިލާހަށެވެ. އިބައިލާހު އެ ނަފްސަށް ދިރުން ދެއްވައިފިނަމަ، ފަހެ އެ ނަފްސު ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހު އެ ނަފްސު މަރުގަންނަވައިފިނަމަ، ފަހެ އެ ނަފްސަށް ފާފަ ފުއްސަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ޢާފިޔަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [138]. [138] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4/2083 ގެ ނަމްބަރު 2712 ގައި، އަދި އަޙްމަދުވެސް އެ ލަފްޒުން 2/79 ގެ ނަމްބަރު 5502 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނަކަ ޚަލަޤްތަ ނަފްސީ ވަ އަންތަ ތަވައްފާހާ، ލަކަ މަމާތުހާ ވަ މަޙްޔާހާ، އިން އަޙްޔައިތަހާ ފަޙްފަޡްހާ، ވަ އިން އަމައްތަހާ ފަޣްފިރް ލަހާ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޢާފިޔަހް

«اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! [139] އިބައިލާހުގެ އަޅުތަކުން އަލުން ދިރުއްވާ ދުވަހުގައި، އިބައިލާހުގެ ޢަޛާބުން އަޅު ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [140]. [139] އެކަލޭގެފާނު ﷺ އަވަހާރަފުޅުލައްޕަވަން ޤަޞްދުކުރައްވާހިނދު، އެކަލޭގެފާނުގެ ކޯތާފަތްޕުޅުގެ ދަށުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ކަނާތްޕުޅު ބާއްވަވައެވެ. ދެން ވިދާޅުވެއެވެ..." މި ޙަދީޘެވެ. [140] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު މި ލަފްޒުން 4/311 ގެ ނަމްބަރު 5045 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3398 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/143 އާއި، ޞަޙީހު އަބީ ދާވޫދުގެ 3/240 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޤިނީ ޢަޛާބަކަ ޔައުމަ ތަބްޢަޘު ޢިބާދަކް

«بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ މަރުވަނީ އަދި މިއަޅާ ދިރެނީވެސް އިބަ އިލާހުގެ އިސްމުފުޅުންނެވެ." [141]. [141] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/113 ގެ ނަމްބަރު 6324 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2083 ގެ ނަމްބަރު 2711 ގައެވެ.

ބިސްމިކައްލޯހުންމަ އަމޫތު ވައަޙްޔާ

«سُبْحَانَ اللَّهِ މާނައީ: "ﷲ ހުސްޠާހިރުވެގެންވެއެވެ."

ސުބްޙާނައްލޯހް (ތިރީސްތިން ފަހަރު) وَالحَمْدُ لِلَّهِ މާނައީ: "އަދި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ."

ވަލްޙަމްދު ލިއްލާހް (ތިރީސްތިން ފަހަރު) وَاللَّهُ أَكْبَرُ މާނައީ: "އަދި އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ."

ވަލްލޯހު އަކްބަރް ތިރީސް ހަތަރު ފަހަރު [142]. [142] "އޭނާގެ ތަންމައްޗަށް ދާހިނދު އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، އޭނާއަށް ޚާދިމަކު ވުމަށްވުރެ އެ ޛިކުރުތައް އޭނާއަށް މާ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 7/71 ގެ ނަމްބަރު 3705 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2091 ގެ ނަމްބަރު 2726 ގައެވެ.

«اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ وَرَبَّ الأَرْضِ، وَرَبَّ العَرْشِ العَظِيمِ، رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ، فَالِقَ الحَبِّ وَالنَّوَى، وَمُنْزِلَ التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ، وَالفُرْقَانِ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْءٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهِ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الآخِرُ فَلَيسَ بَعْدَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ البَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَيْءٌ، اقْضِ عَنَّا الدَّيْنَ وَأَغْنِنَا مِنَ الفَقْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަތްއުޑުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި ބިމުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ރައްބެވެ! އޭ އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ރައްބެވެ! އޮށާއި އޮށްޓަރުން ގަސްފަޅުއްވާ އިލާހެވެ! އަދި ތައުރާތާއި، އިންޖީލާއި، ފުރްޤާނު (ޙައްޤާއި ބާޠިލު ވަކިކުރަނިވި ފޮތްކަމުގައިވާ ޤުރްއާން) ބާވައިލެއްވި ރައްބެވެ! އިބައިލާހު އެ އެއްޗެއްގެ ނިތްކުރީގައި ހިއްޕަވައިގެންވާ (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ) ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުއީ އެންމެފުރަތަމަ ވޮޑިގެންވީ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ކުރިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ އެންމެފަހުން ވޮޑިގެންވާނެ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ފަހުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ (ހެކިތަކާއި ބުރުހާނުން) ފާޅުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. (ނުވަތަ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ވެރިވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ.) އިބައިލާހުގެ މަތީގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ ވަންހަނާވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ. އިބައިލާހުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި (އިބައިލާހަށްވުރެ ބޮޑަށް) ފޮރުވިފައިވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަޅަމެންގެ ކިބައިން ދަރަނި އަދާކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި ފަޤީރުކަމުން އަޅަމެންނަށް ފުދުންތެރިކަން ދެއްވާނދޭވެ!" [143]. [143] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2084 ގެ ނަމްބަރު 2713 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ރައްބައް ސަމާވާތިއް ސަބްޢި ވަރައްބަލް އަރްޟި، ވަރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ރައްބަނާ ވަރައްބަ ކުއްލި ޝައިން، ފާލިޤަލް ޙައްބި ވަންނަވާ، ވަމުންޒިލައް ތައުރާތި ވަލްއިންޖީލި، ވަލްފުރުޤާނި، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ކުއްލި ޝައިއިން އަންތަ އާޚިޛުން ބިނާޞިޔަތިހި، އައްލޯހުންމަ އަންތަލް އައްވަލު ފަލައިސަ ޤަބްލަކަ ޝައިއުން، ވައަންތަލް އާޚިރު ފަލައިސަ ބަޢްދަކަ ޝައިއުން، ވައަންތައް ޡާހިރު ފަލައިސަ ފައުޤަކަ ޝައިއުން، ވައަންތަލް ބާޠިނު ފަލައިސަ ދޫނަކަ ޝައިއުން، އިޤްޟި ޢަންނައް ދައިނަ ވައަޣްނިނާ މިނަލް ފަޤްރް

«الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا، وَكَفَانَا، وَآوَانَا، فَكَمْ مِمَّنْ لَا كَافِيَ لَهُ وَلَا مُؤْوِيَ» މާނައީ: "އަޅަމެންނަށް ކާންދެއްވާ، ބޯންދެއްވާ، އަޅަމެންނަށް ފުދުންތެރިކަންދެއްވާ އަދި އަޅަމެންނަށް ހިޔާވަހިކަންދެއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. ފަހެ އެ މީހަކަށް ފުދުންތެރިކަންދޭނެ އަދި ހިޔާވަހިކަންދޭނެ ފަރާތެއް ނުވާ ކިތައްކިތައް މީހުންވޭ ހެއްޔެވެ!" [144]. [144] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2085 ގެ ނަމްބަރު 2715 ގައެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއްލަޛީ އަޠުޢަމަނާ ވަސަޤާނާ ވަކަފާނާ ވައާވާނާ، ފަކަމް މިންމައް ލާ ކާފިޔަ ލަހޫ ވަލާ މުއުވީ

«اللَّهُمَّ عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي، وَمِنْ شَرِّ الشَّيْطانِ وَشِرْكِهِ، وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا، أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޣައިބުގައިވާ ކަންތަކާއި ފެންނަހައި ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! ނެތުމުގެ ތެރެއިން އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ވެރި ރައްބު އަދި އެތަކެތީގެ މިލްކުވެރި އިލާހެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް މި އަޅާ ހެކިވަމެވެ. މި އަޅާގެ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމާއި، ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމާއި، އެ ޝައިޠާނާގެ ކެހިވެރި މަޅިތަކުން (ނުވަތަ ﷲ އާ ޝަރީކުކުރުމަށް ލައިދޭ ވަސްވާހުން) ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ނުބައިކަމަކަށް އަރައިގަތުމުން ނުވަތަ ނުބައިކަމެއް މުސްލިމެއްގެ ގާތަށް ގެންދިޔުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ." [145]. [145] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/317 ގެ ނަމްބަރު 5067 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3629 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/142 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޢާލިމަލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަތި ފާޠިރައް ސަމަވާތި ވަލްއަރްޟި، ރައްބަ ކުއްލި ޝައިއިން ވަމަލީކަހު، އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ނަފްސީ، ވަމިން ޝައްރިއް ޝައިޠާނި ވަޝިރްކިހި، ވައަން އަޤްތަރިފަ ޢަލާ ނަފްސީ ސޫއަން، އައު އަޖުއްރަހޫ އިލާ މުސްލިމް

އޭނާ، ﴿الــم﴾ تَنْزِيلَ السَّجْدَةِ (އައް-ސަޖްދާ ސޫރަތް) އަދި تَبَارَكَ الَّذي بِيَدِهِ المُلْكُ (އަލް-މުލްކު ސޫރަތް) ކިޔަވާނީއެވެ. [146]. [146] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3404 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 707 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 4/255 ބައްލަވާށެވެ.

«اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! [147] މި އަޅާގެ ނަފްސު އިބައިލާހަށް ކިޔަމަންކޮށް ބޯލަނބުވައިފީމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ ކަންކަން އިބައިލާހާ ޙަވާލުކޮށްފީމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ މޫނު އިބައިލާހަށް ކުރިމަތިކޮށްފީމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ ބުރަކަށި އިބައިލާހަށް ބަރޯސާކުރުވައިފީމެވެ. އެއީ އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތަށް އުންމީދުކޮށް، އަދި (ޢަޛާބަށް) ބިރުވެތިވާ ޙާލުގައެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ޢަޛާބުން) ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނާނެ ތަނެއް، އަދި ނަޖާވާނެ ގޮތެއް، ހަމަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް (ގޮސް ދަންނަވައިގެން) މެނުވީ ނުވެއެވެ. އިބައިލާހު ބާވައިލެއްވި، އިބައިލާހުގެ ފޮތަށާއި، އިބައިލާހު ފޮނުއްވި، އިބައިލާހުގެ ނަބިއްޔާއަށް މި އަޅާ އީމާންވެއްޖައީމެވެ." [148]. [147] "ތިބާގެ ތަންމަތި (އޮށޯތުމަށް ތައްޔާރުކޮށް) ނަގައިފިނަމަ، ފަހެ ނަމާދަށް ވުޟޫކުރާ ގޮތަށް ވުޟޫކުރާށެވެ. ދެން ތިބާގެ ކަނާތް ފަޅިއަށް އޮށޯންނާށެވެ. ދެން މިހެން ކިޔާށެވެ..." މި ޙަދީޘެވެ. [148] އެފަދައިން ކީ މީހަކަށް، އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ދެންފަހެ ތިބާ މަރުވެއްޖެނަމަ، މަރުވާހުށީ ފިޠުރަތުގެ މަތީގައެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/113 ގެ ނަމްބަރު 6313 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2081 ގެ ނަމްބަރު 2710 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަސްލަމްތު ނަފްސީ އިލައިކަ، ވަފައްވަޟްތު އަމްރީ އިލައިކަ، ވަވައްޖަހްތު ވަޖްހީ އިލައިކަ، ވައަލްޖައުތު ޡަހްރީ އިލައިކަ، ރަޣްބަތަން ވަރަހްބަތަން އިލައިކަ، ލާ މަލްޖައަ ވަލާ މަންޖާ މިންކަ އިއްލާ އިލައިކަ، އާމަންތު ބިކިތާބިކައްލަޛީ އަންޒަލްތަ، ވަބިނަބިއްޔިކައްލަޛީ އަރްސަލްތަ.

29. ރޭގަނޑު (ނިދަން އޮވެ) އެނބުރި ފުރޮޅޭހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الوَاحِدُ القَهّارُ، رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا العَزيزُ الغَفَّارُ» މާނައީ: "އެއްކައުވަންތަ، ބާރުވެރިވެވޮޑިގެންވާ ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އުޑުތަކާއި، ބިމާއި އެ ދެމެދުގައިވާހައި އެއްޗެއްގެ ރައްބެވެ. ޢިއްޒަތްވަންތަ ގިނަގިނައިން ފާފަ ފުއްސަވާ އިލާހެވެ." [149]. [149] އެހެން ކިޔާނީ ރޭގަނޑުގައި، އެއްދިމާލުން އަނެއް ދިމާލަށް އެނބުރި ފުރޮޅޭހިނދުއެވެ. މި ޙަދީޘް އަލް-ޙާކިމު ނެރުއްވާ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް 1/540 ގައި އެއްބަސްވެލެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 202 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 757 ގައިވެސް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 4/213 ބައްލަވާށެވެ.

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހުލް ވާޙިދުލް ޤައްހާރު، ރައްބުއް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި ވަމާ ބައިނަހުމަލް ޢަޒީޒުލް ޣައްފާރް

30. ނިދީގައި ސިހިގެންދާހިނދު އާއި، އެކަނިވެރިކަން އިޙްސާސްވުމުގެ އިމްތިޙާނު ޖެހިގެންވާ މީހާ ކުރާނޭ ދުޢާ

«أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ غَضَبِهِ وَعِقَابِهِ، وَشَرِّ عِبَادِهِ، وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّياطِينِ وَأَنْ يَحْضُرُونِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް، އެ އިލާހުގެ ކޯފާޔާއި ޢުޤޫބާތުންނާއި، އެ އިލާހުގެ އަޅުތަކުންގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ޝައިތާނުންގެ ވަސްވާސްތަކުން އަދި އެ ޝައިތާނުން (މި އަޅާގެ ގާތަށް) އައުމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." [150]. [150] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/12 ގެ ނަމްބަރު 3893 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3528 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/171 ބައްލަވާށެވެ.

އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއްލާހިއް ތާއްމާތި މިން ޣަޟަބިހީ ވަޢިޤާބިހީ، ވަޝައްރި ޢިބާދިހީ، ވަމިން ހަމަޒާތިއް ޝަޔާޠީނި ވައަން ޔަޙްޟުރޫން

31. ނިދީގައި (ނުރުހޭ) ހުވަފެނެއް ފެނިއްޖެ މީހާ ކަންތައްކުރާނޭ ގޮތް

އޭނާގެ ވާތްފަރާތަށް ކުޅު އަންނަ ގޮތަށް ތިން ފަހަރު ފުމެލާނީއެވެ. [151]. [151] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/1772 ގެ ނަމްބަރު 2261 ގައެވެ.

ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން އަދި އޭނާއަށް ފެނުނު ހުވަފެނުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވާނީއެވެ. އެއީ ތިންފަހަރުއެވެ. [152]. [152] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/1772 ގެ ނަމްބަރު 2261 އަދި 2262 ގައެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް

އެއްވެސް މީހަކަށް އެ ހުވަފެން ކިޔާނުދޭހުއްޓެވެ. [153]. [153] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/1772 ގެ ނަމްބަރު 2261 އަދި 2263 ގައެވެ.

އޭނާ އޮތް އަރިކަށިނޫން އަނެއް އަރިކަށްޓަކަށް އެނބުރޭނީއެވެ. [154]. [154] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/1173 ގެ ނަމްބަރު 2261 ގައެވެ.

އޭނާ ބޭނުންނަމަ، ތެދުވެ ނަމާދުކުރާނީއެވެ. [155]. [155] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/1773 ގެ ނަމްބަރު 2263 ގައެވެ.

32. ވިތުރިގެ ޤުނޫތުގައި ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ؛ فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، إِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، [وَلاَ يَعِزُّ مَنْ عَادَيْتَ]، تَبارَكْتَ رَبَّنا وَتَعَالَيْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ތެދުމަގުދެއްކެވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް ތެދުމަގުދައްކަވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ޢާފިޔަތު ދެއްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް ޢާފިޔަތު ދެއްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު، އެބަޔަކާ މުވާލާތުކުރައްވާ ވާގިދެއްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް މުވާލާތުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ދެއްވި ތަކެތީގައި މި އަޅާއަށް ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ނިޔާކަނޑައެޅުއްވި ކަންކަމުގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! ފަހެ އިބައިލާހު ނިޔާކަނޑައަޅުއްވައެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ މައްޗަށް ނިޔާކަނޑަނޭޅޭނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު މުވާލާތުކުރައްވާ ރަޙުމަތްތެރިވެވޮޑިގެންފި މީހަކު ނިކަމެތިނުވާހުއްޓެވެ. [އަދި އިބައިލާހު ޢަދާވާތްތެރިވެ ވޮޑިގެންފި މީހަކު ޢިއްޒަތްތެރިނުވާހުއްޓެވެ.] އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހު ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެން މަތިވެރިވެވޮޑިގެންފިއެވެ." [156]. [156] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ ހަތަރު ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއި އަޙްމަދާއި، އައް-ދާރިމީއާއި، އަލް-ބައިހަޤީއެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1425 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 464 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1744 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1178 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 1718 ގައި، އަދި އައް-ދާރިމީ ނަމްބަރު 1592 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމު 3/172 ގައި، އަދި އަލް-ބައިހަޤީ 2/209 ގައެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓްގައިވަނީ އަލް-ބައިހަޤީ ރިވާކުރެއްވި ބައެކެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/144 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/194 އަދި އަލް-އަލްބާނީގެ އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 2/172 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަހްދިނީ ފީމަން ހަދައިތަ، ވަޢާފިނީ ފީމަން ޢާފައިތަ، ވަތަވައްލަނީ ފީމަން ތަވައްލައިތަ، ވަބާރިކް ލީ ފީމާ އަޢްޠައިތަ، ވަޤިނީ ޝައްރަ މާ ޤަޟައިތަ؛ ފައިންނަކަ ތަޤްޟީ ވަލާ ޔުޤްޟާ ޢަލައިކަ، އިންނަހު ލާ ޔަޛިއްލު މަން ވާލައިތަ، ވަލާ ޔަޢިއްޒު މަން ޢާދައިތަ، ތަބާރަކްތަ ރައްބަނާ ވަތަޢާލައިތަ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ، وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ، لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ، أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ރުއްސެވުން މެދުވެރިކޮށް އިބައިލާހުގެ ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޢަފޫކުރެއްވުން މެދުވެރިކޮށް، އިބައިލާހުގެ ޢުޤޫބާތުންވެސް ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ޢަޛާބާއި ޢުޤޫބާތާއި ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް) އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އިބައިލާހަށް ދަންނަވަންޖެހޭ ޘަނާ މިއަޅާއަށް ޢަދަދު ނުކުރެވޭހާ ގިނައެވެ. އިބައިލާހު ވޮޑިގެންވަނީ އިބައިލާހުގެ އަމިއްލަ ޛާތުފުޅަށް ޘަނާކިޔުއްވި ގޮތަށެވެ." [157]. [157] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ ހަތަރު ސުނަނު ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއި އަޙްމަދެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1427 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3566 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1764 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1179 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 751 ގައެވެ. ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/180، އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/194 އާއި އަލް-އިރްވާއުގެ 2/175 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިރިޟާކަ މިން ސަޚަޠިކަ، ވަބިމުޢާފާތިކަ މިން ޢުޤޫބަތިކަ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިންކަ، ލާ އުޙްޞީ ޘަނާއަން ޢަލައިކަ، އަންތަ ކަމާ އަޘްނައިތަ ޢަލާ ނަފްސިކް.

«اللَّهُمَّ إِيَّاكَ نعْبُدُ، وَلَكَ نُصَلِّي وَنَسْجُدُ، وَإِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ، نَرْجُو رَحْمَتَكَ، وَنَخْشَى عَذَابَكَ، إِنَّ عَذَابَكَ بِالكَافِرِينَ مُلْحِقٌ، اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ، وَنَسْتَغْفِرُكَ، وَنُثْنِي عَلَيْكَ الخَيْرَ، وَلَا نَكْفُرُكَ، وَنُؤْمِنُ بِكَ، وَنَخْضَعُ لَكَ، وَنَخْلَعُ مَنْ يَكْفرُكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެން އަޅުކަންކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ނަމާދުކުރަނީވެސް އަދި ސަޖިދަކުރަނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ގަދައަޅައި އަވަސްވެގަންނަނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތަށް އަޅަމެން އުންމީދުކުރަމުއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޢަޛާބަށް ބިރުވެތިވަމުއެވެ. އިބައިލާހުގެ ޢަޛާބު ކާފަރުންނާ އަރާހަމަކުރާނޭކަން ކަށަވަރެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެހީތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި ފާފަފުއްސެވުމަށްވެސް އެދެމެވެ. އަދި އަޅަމެން އިބައިލާހަށް ހެޔޮރަނގަޅު ޘަނާ ކިޔަމެވެ. އަދި އަޅަމެން އިބައިލާހަށް ކާފަރެއް ނުވަމެވެ. އަދި އަޅަމެން އިބައިލާހަށް އީމާންވަމެވެ. އަދި އަޅަމެން އިބައިލާހަށް ހިތްތިރިކޮށް މަޑުމޮޅިވަމުއެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ކާފަރުވާމީހުންނާ އަޅަމެން ގުޅުން ކަނޑައިލަމުއެވެ." [158]. [158] މި ޙަދީޘް އައް-ސުނަނުލް-ކުބްރާގެ 2/211 ގައި އަލް-ބައިހަޤީ ނެރުއްވާ އަދި ސަނަދު ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގައި އައް-ޝައިޚު އަލް-އަލްބާނީ ވިދާޅުވިއެވެ: މިއީ ޞައްޙަ ސަނަދެކެވެ. 2/170. އަދި އެއީ ޢުމަރުގެފާނާ ހަމައަށް މައުޤޫފުކޮށްވާ ބަސްފުޅެކެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިއްޔާކަ ނަޢްބުދު، ވަލަކަ ނުޞައްލީ ވަނަސްޖުދު، ވައިލައިކަ ނަސްޢާ ވަނަޙްފިދު، ނަރްޖޫ ރަޙްމަތަކަ، ވަނަޚްޝާ ޢަޛާބަކަ، އިންނަ ޢަޛާބަކަ ބިލްކާފިރީނަ މުލްޙިޤް، އައްލޯހުންމަ އިންނާ ނަސްތަޢީނުކަ، ވަނަސްތަޣްފިރުކަ، ވަނުޘްނީ ޢަލައިކަލް ޚައިރަ، ވަލާ ނަކްފުރުކަ، ވަނުއުމިނު ބިކަ، ވަނަޚްޟަޢު ލަކަ، ވަނަޚްލަޢު މަން ޔަކްފުރުކަ

33. ވިތުރިން ސަލާމްދިނުމާ ވިއްދައިގެން ކިޔާ ޛިކުރު

«سُبْحَانَ المَلِكِ القُدُّوسِ» މާނައީ: "(ހުރިހާ އުނިކަމަކާއި ޢައިބުން) ހުސްޠާހިރުވެ މާތްވެގެންވާ ރަސްވަންތަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުކަމާއެވެ."

ސުބްޙާނަލް މަލިކިލް ޤުއްދޫސް ތިން ފަހަރު. އަދި ތިންވަނަ ފަހަރު އަޑުހަރުކޮށް، އަދި އަޑު ދަމައިލަމުން ކިޔާނީ: «رَبِّ المَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ» މާނައީ: "މަލާއިކަތުންނާއި އައްރޫޙު (ޖިބްރީލްގެފާނުގެ) ރައްބެވެ." [159]. [159] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީގެ 3/244 ގެ ނަމްބަރު 1734 ގައި، އަދި އައް-ދާރަޤުޠްނީ 2/31 ގައި، އަދި އެހެން ބޭކަލުންނެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓުގައިވަނީ އައް-ދާރަޤުޠްނީ 2/31 ގެ ނަމްބަރު 2 ގައި އިތުރަށްވާ ބައެކެވެ. އަދި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ. އަދި ޝުޢައިބު އަލް-އަރްނާއޫޠު އާއި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނާއޫޠުގެ ތަޙްޤީޤުން ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 1/337 ބައްލަވާށެވެ.

ރައްބިލް މަލާއިކަތި ވައްރޫޙް

34. ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމުން އަދި ދެރަވެ ހިތާމަވެރިވުމުން ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ، ابْنُ عَبْدِكَ، ابْنُ أَمَتِكَ، نَاصِيَتِي بِيَدِكَ، مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ، عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ، أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ، سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ، أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ، أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ، أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الغَيْبِ عِنْدَكَ، أَنْ تَجْعَلَ القُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي، وَنُورَ صَدْرِي، وَجَلَاءَ حُزْنِي، وَذَهَابَ هَمِّي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާއީ އިބައިލާހުގެ އަޅަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ ފިރިހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ އަންހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. މި އަޅާގެ ނިތްކުރި ވަނީ އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙުކުމްފުޅު މި އަޅާގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ނިޔާފުޅު މި އަޅާއާމެދު ޢަދުލުވެރިވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހަށް ނިސްބަތްވެގެންވާ ކޮންމެ ނަންފުޅެއް -އިބައިލާހުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުފުޅަށް އިބައިލާހު ނަންދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ފޮތުގައި ބާވައިލައްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން އެކަކަށްވެސް އުނގަންނަވައިދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޣައިބުގެ ޢިލްމުގައި (އެހެން މީހަކަށް ނާންގަވާ) އިބައިލާހަށް ޚާއްސަ ކުރައްވާފައިވާ ނަންފުޅެއްވިޔަސް- އެ ނަންފުޅެއް މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ: ޤުރްއާނަކީ މި އަޅާގެ ހިތުގެ ބަހާރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ މޭގެ ނޫރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ހިތާމަތައް ފިލުންކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ކަންބޮޑުވުން ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ." [160]. [160] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 1/391 ގެ ނަމްބަރު 3712 ގައެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 1/337 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޢަބްދުކަ، އިބްނު ޢަބްދިކަ، އިބްނު އަމަތިކަ، ނާޞިޔަތީ ބިޔަދިކަ، މާޟިން ފިއްޔަ ޙުކްމުކަ، ޢަދްލުން ފިއްޔަ ޤަޟާއުކަ، އަސްއަލުކަ ބިކުއްލިސްމިން ހުވަ ލަކަ، ސައްމައިތަ ބިހި ނަފްސަކަ، އައު އަންޒަލްތަހޫ ފީ ކިތާބިކަ، އައު ޢައްލަމްތަހޫ އަޙަދަން މިން ޚަލްޤިކަ، އަވިސްތައުޘަރްތަ ބިހި ފީ ޢިލްމިލް ޣައިބި ޢިންދަކަ، އަން ތަޖްޢަލަލް ޤުރްއާނަ ރަބީޢަ ޤަލްބީ، ވަނޫރަ ޞަދްރީ، ވަޖަލާއަ ޙުޒްނީ، ވަޛަހާބަ ހައްމީ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الهَمِّ وَالحَزَنِ، وَالعَجْزِ وَالكَسَلِ، وَالبُخْلِ وَالجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާއި، ހިތާމައިންނާއި، ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ދަރަނީގެ ބުރައިންނާއި އަދި މީސްތަކުން މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [161]. [161] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/158 ގެ ނަމްބަރު 2893 ގައެވެ. ރަސޫލާ ﷺ މި ދުޢާކުރެއްވުން ގިނަކުރައްވައެވެ. އަލް-ބުޚާރީގެ ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 11/173 ބައްލަވާށެވެ. އަދި ޞ 89 ގެ ނަމްބަރު 137 ގައި އެ އަންނާނެއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ހަންމި ވަލްޙަޒަނި، ވަލްޢަޖްޒި ވަލްކަސަލި، ވަލްބުޚްލި ވަލްޖުބްނި، ވަޟަލަޢިއް ދައިނި ވަޣަލަބަތިއް ރިޖާލް

35. ހިތްނުތަނަވަސްވެ ގިލަންވެރިވުމުން ކުރާ ދުޢާ

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ العَظِيمُ الحَلِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ العَرْشِ العَظِيمِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرْضِ وَرَبُّ العَرْشِ الكَرِيمِ» މާނައީ: "މަތިވެރިވެ ޙިލްމުވެރިވެވޮޑިގެންވާ ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤު އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި، ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގެ ވެރި ރައްބު، ބިމުގެ ވެރި ރައްބު އަދި މާތްވެގެންވާ ޢަރްޝުގެ ވެރި ރައްބު ކަމުގައިވާ ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [162]. [162] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/154 ގެ ނަމްބަރު 6345 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2092 ގެ ނަމްބަރު 2730 ގައެވެ.

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހުލް ޢަޡީމުލް ޙަލީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ރައްބުލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ރައްބުއް ސަމާވާތި ވަރައްބުލް އަރްޟި ވަރައްބުލް ޢަރްޝިލް ކަރީމް

«اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو، فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ، وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އެދިއުއްމީދުކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބަ ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށެވެ. ފަހެ ކަޅި ހިންގާލާހާ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް މި އަޅާ މި އަޅާގެ ނަފްސާ ހަވާލުނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މި އަޅާގެ ހުރިހާ ކަމެއް މި އަޅާއަށް އިޞްލާހުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [163]. [163] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/324 ގެ ނަމްބަރު 5090 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5/42 ގެ ނަމްބަރު 20430 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 3/959 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ރަޙްމަތަކަ އަރްޖޫ، ފަލާ ތަކިލްނީ އިލާ ނަފްސީ ޠަރްފަތަ ޢައިން، ވައަޞްލިޙް ލީ ޝައްނީ ކުއްލަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ

«لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» މާނައީ: "އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ." [164]. [164] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/529 ގެ ނަމްބަރު 3505 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1/505 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/168 ބައްލަވާށެވެ.

ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ ސުބްޙާނަކަ އިންނީ ކުންތު މިނައް ޡާލިމީން

«اللَّهُ اللَّهُ رَبِّي لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا» މާނައީ: "ﷲ އެވެ! ﷲ އީ މިއަޅާގެ ވެރި ރައްބެވެ. އެ އިލާހާ އެއްވެސް އެއްޗެއް މި އަޅާ ބައިވެރި ނުކުރަމެވެ." [165]. [165] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/87 ގެ ނަމްބަރު 1525 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3882 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/335 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހު، އައްލޯހު ރައްބީ، ލާ އުޝްރިކު ބިހި ޝައިއާ

36. ދުޝްމަނަކާއި ބާރުހުރި ފަރާތަކާ ދިމާވާހިނދު ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ إِنَّا نَجْعَلُكَ فِي نُحُورِهِم، وَنَعُوذُ بِكَ مِنْ شُرُورِهِمْ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެމީހުންގެ މޭތަކާ ދިމާލަށް އަޅަމެން އިބައިލާހު ކުރިމަތިކުރަމެވެ. (އެބަހީ: އަޅަމެންގެ ދިފާޢުގައި އިބައިލާހަށް ބަރޯސާވަމެވެ.) އަދި އެ މީހުންގެ ނުބައިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އަޅަމެން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [166]. [166] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/89 ގެ ނަމްބަރު 1537 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 2/142 ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނާ ނަޖްޢަލުކަ ފީ ނުޙޫރިހިމް، ވަނަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝުރޫރިހިމް

«اللَّهُمَّ أَنْتَ عَضُدِي، وَأَنْتَ نَصِيرِي، بِكَ أَحُولُ وَبِكَ أَصُولُ، وَبِكَ أُقاتِلُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ މިއަޅާގެ މުލައްދަނޑިއެވެ. (އެބަހީ: މި އަޅާގެ އެހީތެރިޔާއެވެ.) އަދި އިބައިލާހީ މި އަޅާއަށް ނަޞްރުދެއްވާ ފަރާތެވެ. މި އަޅާ (ދުޝްމަނުންނާ ދެކޮޅަށް) ޙަރަކާތްތެރިވެ ޙީލަތްހަދަނީ އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅުންނެވެ. އަދި މި އަޅާ (ދުޝްމަނުންނަށް) ހަމަލާދެނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅުންނެވެ. އަދި މި އަޅާ ހަނގުރާމަކުރަނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅުންނެވެ." [167]. [167] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/42 ގެ ނަމްބަރު 2632 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5/572 ގެ ނަމްބަރު 3584 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/183 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަންތަ ޢަޟުދީ، ވަ އަންތަ ނަޞީރީ، ބިކަ އަޙޫލު ވަބިކަ އަޞޫލު، ވަބިކަ އުޤާތިލް

«حَسْبُنا اللَّهُ وَنِعْمَ الوَكِيلُ» މާނައީ: "އަޅަމެންނަށް ﷲ ފުދެއެވެ. އަދި ވަކީލުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި އެ އިލާހުގެ ހެޔޮކަމާއެވެ." [168]. [168] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 5/172 ގެ ނަމްބަރު 4563 ގައެވެ.

ޙަސްބުނައްލޯހު ވަނިޢްމަލް ވަކީލް

37. ސުލްޠާނުގެ އަނިޔާވެރިކަމަށް ބިރުގަނެއްޖެ މީހާ ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ ربَّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ، وَرَبَّ العَرْشِ العَظِيمِ، كُنْ لِي جَارًا مِنْ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ، وَأَحْزَابِهِ مِنْ خَلَائِقِكَ، أَنْ يَفْرُطَ عَلَيَّ أَحَدٌ مِنْهُمْ أَوْ يَطْغَى، عَزَّ جَارُكَ، وَجَلَّ ثَنَاؤُكَ، وَلَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަތްއުޑުގެ ރައްބެވެ! އަދި މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ރައްބެވެ! މިވެނިމީހެއްގެ ދަރި އެވެނިމީހާގެ ކިބައިން، އަދި އިބައިލާހުގެ މަޚްލޫޤުންގެ ތެރެއިންވާ އޭނާގެ ޖަމާޢަތްތަކުން އެއްވެސް މީހަކު މި އަޅާއަށް އަނިޔާވެރިވެ ނުވަތަ ޙައްދުފަހަނައެޅި ޢަމަލު ހިންގުމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ވޮޑިގަންނަވާށިއެވެ! އިބައިލާހުގެ ޙިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގައިވާ މީހަކު ޢިއްޒަތްތެރިވެއްޖެއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޘަނާ މަތިވެރިއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަން ޙައްޤުވެގެންވާ އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [169]. [169] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 707 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 545 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ރައްބައް ސަމާވާތިއް ސަބްޢި، ވަރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ކުން ލީ ޖާރަން މިން (މިތާގައި ގެއްލުންދީފާނޭކަމަށް ބިރުހީވާ މީހާގެ ނަން ގެންނާނީ)، ވައަޙްޒާބިހީ މިން ޚަލާއިޤިކަ، އަން ޔަފްރުޠަ ޢަލައްޔަ އަޙަދުން މިންހުމް އައު ޔަޠުޣާ، ޢައްޒަ ޖާރުކަ، ވަޖައްލަ ޘަނާއުކަ، ވަލާއިލާހަ އިއްލާ އަންތަ

«اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَعَزُّ مِنْ خَلْقِهِ جَمِيعًا، اللَّهُ أَعَزُّ مِمَّا أَخَافُ وَأَحْذَرُ، أَعُوذُ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ، المُمْسِكِ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ أَنْ يَقَعْنَ عَلَى الأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ، مِنْ شَرِّ عَبْدِكَ فُلَانٍ، وَجُنُودِهِ وَأَتْبَاعِهِ وَأَشْيَاعِهِ، مِنَ الجِنِّ وَالإِنْسِ، اللَّهُمَّ كُنْ لِي جَارًا مِنْ شَرِّهِمْ، جَلَّ ثَنَاؤُكَ وَعَزَّ جَارُكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ» މާނައީ: "އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. ﷲ، އެ އިލާހުގެ ހުރިހާ މަޚްލޫޤުންނަށްވުރެ ޢިއްޒަތްތެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. މި އަޅާ ބިރުގަނެ ޖެހިލުންވާ ހުރިހާ އެއްޗަކަށްވުރެ ﷲ މާ ޢިއްޒަތްތެރިކަން ބޮޑުވެގެންވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ މިވެނި އެވެނި އަޅާގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ޖިންނީންނާއި އިންސީންގެ ތެރެއިންވާ އޭނާގެ ލަޝްކަރާއި، އޭނާއަށް ތަބަޢަވާމީހުންނާއި އޭނާގެ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް، އެ އިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. (އެ އިލާހީ) އެ އިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާ ލައިގެން މެނުވީ، ބިންމައްޗަށް ހަތް އުޑު ވެއްޓުނަނުދީ ހިފަހައްޓަވާ އިލާހެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އެބައިމީހުންގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާއަށް ޙިމާޔަތްދެއްވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ވޮޑިގަންނަވާށިއެވެ! އިބައިލާހުގެ ޘަނާ މަތިވެރިވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ހިޔާވަހިކަން ލިބިގަންނަ މީހާ ޢިއްޒަތްތެރިވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ އިސްމުފުޅު ބަރަކާތްތެރިވެގެންވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ."

އައްލޯހު އަކްބަރު، އައްލޯހު އަޢައްޒު މިން ޚަލްޤިހީ ޖަމީޢަން، އައްލޯހު އަޢައްޒު މިންމާ އަޚާފު ވައަޙްޛަރު، އަޢޫޛު ބިއްލާހިއް ލަޛީ ލާ އިލާހަ އިއްލާ ހުވަ، އަލްމުމްސިކިއް ސަމާވާތިއް ސަބްޢި އަން ޔަޤަޢްނަ ޢަލަލް އަރްޟި އިއްލާ ބިއިޛްނިހް، މިން ޝައްރި ޢަބްދިކަ (މިތާ އެ މީހަކުގެ ނަން ގެންނާނީ)، ވަޖުނޫދިހީ ވައަތުބާޢިހީ ވައަޝްޔާޢިހީ، މިނަލް ޖިންނި ވަލްއިންސި، އައްލޯހުންމަ ކުން ލީ ޖާރަން މިން ޝައްރިހިމް، ޖައްލަ ޘަނާއުކަ ވަޢައްޒަ ޖާރުކަ، ވަތަބާރަކަސްމުކަ، ވަލާ އިލާހަ ޣައިރުކް ތިންފަހަރު. [170]. [170] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 708 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 546 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

38. ޢަދުއްވުންގެ މައްޗަށްކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الكِتَابِ، سَرِيعَ الحِسَابِ، اهْزِمِ الأَحْزَابَ، اللَّهُمَّ اهزِمْهُمْ وَزَلْزِلْهُمْ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފޮތް ބާވައިލައްވާ އިލާހެވެ! ހިސާބުބެއްލެވުމަށް އަވަސްވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! (ދުޝްމަނުންގެ) ޖަމާޢަތްތައް ބަލިކުރައްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އެމީހުން ބަލިކުރައްވާ، އަދި އެމީހުންނަށް ގުޑުންގެންނަވާނދޭވެ!" [171]. [171] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 3/1362 ގެ ނަމްބަރު 1742 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ މުންޒިލަލް ކިތާބް، ސަރީޢަލް ޙިސާބް، އިހްޒިމިލް އަޙްޒާބް، އައްލޯހުންމަހްޒިމްހުމް ވަޒަލްޒިލްހުމް

39. ބަޔަކު މީހުންދެކެ ބިރުގަނެއްޖެ މީހާ ކިޔާނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ ގޮތަށް އެމީހުންގެ ކަންތައް މިއަޅާއަށް ހިންމަވާ ފުއްދަވާދެއްވާށިއެވެ." [172]. [172] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2300 ގެ ނަމްބަރު 3005 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަކްފިނީހިމް ބިމާ ޝިއްތަ

40. އީމާންކަމުގައި ވަސްވާހެއް ޖެހިފައިވާ މީހާ ކުރާނޭ ދުޢާ

އޭނާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭނީއެވެ. [173]. އޭނާ ކިޔާނީ: (أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيطَانِ الرَّجِيمِ) މާނައީ: "ލަޢުނަތް ލެއްވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [173] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 6/336 ގެ ނަމްބަރު 3276 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/120 ގެ ނަމްބަރު 134 ގައެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް

އޭނާއަށް ވަސްވާސް ޖެހިގެން އުޅޭ ކަމެއް ހުއްޓާލާނީއެވެ. [174]. [174] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 6/336 ގެ ނަމްބަރު 3276 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/120 ގެ ނަމްބަރު 134 ގައެވެ.

(އޭނާ ކިޔާނީ: (آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ) މާނައީ: "ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލުންނަށް މި އަޅާ އީމާންވެއްޖައީމެވެ." [175]. [175] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/ 119-120 ގެ ނަމްބަރު 134 ގައެވެ.

އާމަންތު ބިއްލާހި ވަރުސުލިހް

އޭނާ ﷲ ތަޢާލާގެ މި ބަސްފުޅު ކިޔަވާނީއެވެ: ﴿هُوَ ٱلۡأَوَّلُ وَٱلۡأٓخِرُ وَٱلظَّٰهِرُ وَٱلۡبَاطِنُۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ ﴾ މާނައީ: "އެ އިލާހީ އެންމެ ފުރަތަމައިން އިސްވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން ފަސްވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި (ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ މަތީގައި އަދި ވެރިވެގެން) ވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. (ނުވަތަ ހެކިތަކާއި ޢަލާމާތްތަކުން ފާޅުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ.) އަދި (އެ އިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅުން ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ވުރެ) ގާތުގައި ވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. (ނުވަތަ ފޮރުވި ވަންހަނާވެ ވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ.) އަދި އެއީ ކޮންމެ ކަމެއް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ." [އަލް-ޙަދީދު: 3] [176]. [176] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/329 ގެ ނަމްބަރު 5110 ގައެވެ. އަަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 3/962 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

41. ދަރަނި އަދާކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَأَغْنِنِي بِفَضْلِكِ عَمَّنْ سِوَاكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ޙަލާލުކުރެއްވި ތަކެތި މެދުވެރިކޮށް އިބައިލާހު ޙަރާމްކުރެއްވި ތަކެތިން މި އަޅާ (އެއްކިބާކުރައްވާ) ފުދުންތެރިކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހުގެ ފަޟްލަވަންތަކަމުން އިބައިލާހު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުން (އެދުމުން) މި އަޅާއަށް ފުދުންތެރިކަން ދެއްވާނދޭވެ!" [177]. [177] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/560 ގެ ނަމްބަރު 3563 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/180 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަކްފިނީ ބިޙަލާލިކަ ޢަން ޙަރާމިކަ، ވައަޣްނިނީ ބިފަޟްލިކަ ޢައްމަން ސިވާކް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الهَمِّ وَالحَزَنِ، وَالعَجْزِ وَالكَسَلِ، وَالبُخْلِ وَالجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާއި، ހިތާމައިންނާއި، ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ދަރަނީގެ ބުރައިންނާއި އަދި މީސްތަކުން މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [178]. [178] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/158 ގެ ނަމްބަރު 2893 ގައެވެ. އަދި ޞ 83 ގެ [121] ވަނަ ނަމްބަރުގެ ފުޓްނޯޓުގައި އިސްވެގޮސްފިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ހަންމި ވަލް ޙަޒަނި، ވަލް ޢަޖްޒި ވަލް ކަސަލި، ވަލް ބުޚްލި ވަލް ޖުބްނި، ވަޟަލަޢިއް ދައިނި ވަޣަލަބަތިއް ރިޖާލް

42. ނަމާދުގައާއި ކިޔެވުމުގައި ވަސްވާސްތައް ޖެހުމުން ކުރާ ދުޢާ

«أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيطَانِ الرَّجِيمِ، މާނައީ: "(ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން ދުރުކުރެވި) ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ."

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް އަދި ތިބާގެ ވާތްފަރާތަށް ތިންފަހަރު ދުލުކުރިން ކުޅުކޮޅެއް ޖަހާށެވެ. [179]. [179] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމު 4/1729 ގެ ނަމްބަރު 2203 ގައި، ޢުޘްމާނު ބްނު އަބިލް-ޢާޞް رضي الله عنه ގެ ޙަދީޘުންނެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘްގައިވެއެވެ: "ދެން ތިމަންނާ އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން ﷲ އަހަރެންގެ ކިބައިން އެކަންތައް ދުރުކޮށްދެއްވިއެވެ."

43. ކަމެއް ދަތިވެ އުނދަގޫވެފައިވާ މީހާ ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ لَا سَهْلَ إِلَّا مَا جَعَلْتَهُ سَهْلاً، وَأَنْتَ تَجْعَلُ الحَزْنَ إِذَا شِئْتَ سَهْلاً» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ފަސޭހަކޮށްދެއްވި ކަމެއް މެނުވީ ފަސޭހަކަމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާހިނދު، ދަތި އުނދަގޫކަންތައް ފަސޭހަކަމެއްގެ ގޮތުގައި ލައްވައެވެ." [180]. [180] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު ޙިއްބާނުގެ ޞަޙީޙުގައި ނަމްބަރު 2427 ގައެވެ. (މަވާރިދުގައެވެ.) އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 351 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާފިޡު ވިދާޅުވިއެވެ: "މިއީ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ." އަދި އައް-ނަވަވީގެ އަލް-އަޛްކާރު ފޮތް ތަޚްރީޖުކުރުމުގައި ޞ 106 ގައި ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނާއޫޠުވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކޮށްފައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ލާ ސަހްލަ އިއްލާ މާ ޖަޢަލްތަހޫ ސަހްލާ، ވައަންތަ ތަޖްޢަލުލް ޙަޒްނަ އިޛާ ޝިއުތަ ސަހްލާ

44. ފާފައެއް ކުރެވޭމީހާ ކިޔަންވީ ދުޢާ އަދި ކުރަންވީ ކަންތައް

"ފާފައެއް ކުރެވުމުން ފަހެ ރަނގަޅަށް ޠާހިރުވެ (ވުޟޫކޮށް)، ދެން ތެދުވެ ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދެއްކޮށް، ﷲ އަށް ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދެންނެވުމުން، ﷲ އެ މީހަކަށް ފާފަ ފުއްސަވައިނުދެއްވާނެ ހަމަ އެއްވެސް އަޅަކު ނުވެއެވެ." [181]. [181] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/86 ގެ ނަމްބަރު 1521 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 2/257 ގެ ނަމްބަރު 406 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1/283 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

45. ޝައިޠާނާއާއި އޭނާގެ ވަސްވާސްތައް ދުރުކޮށް ފައްސާލުމަށް ކުރާ ދުޢާ

ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެކަލޭގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމެވެ. [182]. [182] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/203 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/265 ގެ ނަމްބަރު 807 ގައެވެ. އަދި [31] ވަނަ ނަމްބަރުގައި އެ ޙަދީޘް ތަޚްރީޖުކުރުން އިސްވެގޮސްފިއެވެ. އަދި އަލް-މުއުމިނޫން ސޫރަތުގެ 97-98 ބައްލަވާށެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް

ބަންގި ގޮވުމެވެ. [183]. [183] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/291 ގެ ނަމްބަރު 389 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ 1/151 ގެ ނަމްބަރު 608 ގައެވެ.

ޛިކުރުތައް ކިޔުމާއި ޤުރްއާން ކިޔެވުމެވެ.

"ތިޔަބައިމީހުންގެ ގެތައް މަޤުބަރާތަކެއް ކަމުގައި ނުހަދާހުށިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެ ގެޔެއްގައި އަލް-ބަޤަރާ ސޫރަތް ކިޔެވޭ ގެޔަކުން ޝައިޠާނާ ނަފުރަތްތެރިވެ ދުރުވެއެވެ."[184]. [184] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް (1/539)، ނަމްބަރު (780) ގައެވެ.

އަދިވެސް ޝައިޠާނާ ފައްސާލަދޭނެ އެއްކަމަކީ: ހެނދުނާއި ހަވީރާއި، ނިދާއިރު އަދި ނިދާ ހޭލާއިރު ޛިކުރުތައް ކިޔުމާއި، ގެއަށް ވަދެ ނިކުތުމުގެ ޛިކުރުތަކާއި، މިސްކިތަށް ވަދެ ނިކުތުމުގެ ޛިކުރުތަކާއި އެނޫންވެސް ޝަރުޢުވެގެންވާ ޛިކުރުތައް ކިޔުމެވެ. މިޘާލަކަށް: ނިދާއިރު އާޔަތުލް-ކުރްސި ކިޔުމާއި، އަލް-ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެ އާޔަތް ކިޔެވުމެވެ. އަދި: "لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ" މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. ވެރިކަންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ޙަމްދުހުރީވެސް އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އެ އިލާހީ ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަވެގެންވާ އިލާހެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދު، ވަހުވަ ޢަލާ ކުއްލި ޝައިއިން ޤަދީރް ސަތޭކަ ފަހަރު ކިޔައިފި މީހާއަށް، މުޅި އެދުވަހު ޝައިޠާނާގެ ފުށުން ހުރި ރައްކާތެރިކަމެއްކަމުގައި އެ ޛިކުރު އޭނާއަށްވާ ހުއްޓެވެ. [185]، އަދި ހަމައެފަދައިން ބަންގި ގޮވުމަކީވެސް ޝައިޠާނާ ފައްސާލާ ކަމެކެވެ. [185] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (4/126) ގެ ނަމްބަރު (3293) ގައެވެ.

46. ނުރުހޭ ކަމެއް ދިމާވާހިނދު ނުވަތަ އޭނާގެ ކަންތަކުގެ މައްޗަށް ގަދަވެވި (އެކަމެއް ނުކުރެވޭ) ހިނދު ކުރާނޭ ދުޢާ

«قَدَرُ اللَّهُ وَمَا شَاءَ فَعَلَ» މާނައީ: "ﷲ މިންވަރުކޮށް ޤަދަރުކުރެއްވި ގޮތެވެ. އަދި އެ އިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރައްވައެވެ" [186] [186] "ވަރުގަދަ މުއުމިނާ ބަލިކަށި މުއުމިނާއަށް ވުރެ ހެޔޮވެ، އަދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ލޮބުވެތިކަން ބޮޑުވެގެންވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހެއްގައިވެސް ހެޔޮކަންވެއެވެ. ތިބާއަށް ފައިދާ ކުރަނިވި ކަންތައްތައް ކުރަން ފަރުވާތެރިވެ ސަމާލުކަންދޭށެވެ. އަދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެހީތެރިކަމަށް އެދޭށެވެ. އަދި ނުކުޅެދި ނުގަންނާށެވެ. އަދި ތިބާއަށް (ދެރަ) ކަމެއް ދިމާވެއްޖެއްޔާ ފަހެ "މިވެނިކަމެއް ތިމަންނައަށް ކުރެވުނު ނަމަ މިހެން އެހެން ވީހޭ" ނުބުނާށެވެ. ނަމަވެސް ތިބާ ބުނާށެވެ: "ﷲ ތަޤުދީރުކުރައްވާ މިންވަރު ކުރެއްވިގޮތެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގަންނަވާ ގޮތަކަށް ކަންތައްކުރައްވައެވެ." ފަހެ "ނަމަ ކިޔުމަކީ" ޝައިޠާނާގެ މަސައްކަތަށް ދޮރުހުޅުވާ ކަމެކެވެ." ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 4/2052 ގެ ނަމްބަރު 2664 ގައެވެ.

ޤަދަރުއްލޯހް ވަމާ ޝާއަ ފަޢަލް

47. ދަރިޔަކު ލިބުނު މީހަކަށް ކިޔާނެ ތަހްނިޔާ އާއި އޭގެ ޖަވާބު

«بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي المَوْهُوبِ لَكَ، وَشَكَرْتَ الوَاهِبَ، وَبَلَغَ أَشُدَّهُ، وَرُزِقْتَ بِرَّهُ» މާނައީ: "ތިބާއަށް ދެއްވުނު ދަރިފުޅުގެ ކިބައިގައި ﷲ ތިބާއަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ! އަދި (އެދަރިފުޅު) ދެއްވި ފަރާތަށް ތިބާ ޝުކުރު އަދާކުރާހުށިކަމެވެ. އަދި އެ ކުއްޖާ ބޮޑުވެ ތަޞައްރުފު ފުދުމަށް ފޯރާހުށިއެވެ! އަދި އެ ކުއްޖާގެ ހެޔޮކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަން ތިބާއަށް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ." [187]. [187] އަލް-ޙަސަނުލް-ބަޞްރީގެ ބަސްފުޅުން ޛިކުރުކުރެވިފައިވާ ބަހެކެވެ. އިބްނުލް-ޤައްޔިމުގެ ތުޙްފަތުލް-މައުދޫދު ފޮތުގެ ޞ 20 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަލް-އަވްސަޠުގައި އިބްނުލް-މުންޛިރުވެސް އެފަދައިން ނިސްބަތްކުރެއްވިއެވެ.

ބާރަކައްލޯހު ލަކަ ފިލްމައުހޫބި ލަކަ، ވަޝަކަރްތަލް ވާހިބަ، ވަބަލަޣަ އަޝުއްދަހޫ، ވަރުޒިޤްތަ ބިއްރަހް އަދި ތަހުނިޔާ ކިޔުނު މީހާ އޭނާއަށް ރައްދުދެމުން ކިޔާނީ މިހެންނެވެ: «بَارَكَ اللَّهُ لَكَ وَبَارَكَ عَلَيْكَ، وَجَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا، وَرَزَقَكَ اللَّهُ مِثْلَهُ، وَأَجْزَلَ ثَوَابَكَ» މާނައީ: "ﷲ ތިބާއަށް ބަރަކާތްލައްވާ، އަދި ތިބާގެ މައްޗަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ! އަދި ﷲ ތިބާއަށް ހެޔޮޖަޒާދެއްވާށިއެވެ! އަދި ﷲ ތިބާއަށްވެސް އެފަދަ ދަރިއަކު ރިޒްޤުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި ތިބާގެ ޘަވާބު ގިނަކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [188]. [188] އެފަދައިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އަލް-އަޛްކާރު ފޮތުގެ ޞ 349 ގައި އައް-ނަވަވީއެވެ. އަދި ސަލީމު އަލް-ހިލާލީގެ، ޞަޙީޙުލް-އަޛްކާރު ލިއް-ނަވަވީގެ 2/713 އާއި، ފުރިހަމަ ތަޚްރީޖު، މުއައްލިފުގެ ފޮތްކަމުގައިވާ އައް-ޛިކުރު ވަލް-ޢިލާޖު ބިއް-ރުޤާގެ 1/416 ބައްލަވާށެވެ.

ބާރަކައްލޯހު ލަކަ ވަބާރަކަ ޢަލައިކަ، ވަޖަޒާކައްލޯހު ޚައިރަން، ވަރަޒަޤަކައްލޯހު މިޘްލަހޫ، ވައަޖްޒަލަ ޘަވާބަކް

48. ދަރިންނަށް ރައްކާތެރިކަން ދެއްވުމަށް އެދި ކިޔާ ދުޢާ

ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ، އަލް-ޙަސަނު އާއި އަލް-ޙުސައިނު رضي الله عنهما ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިހެން ދުޢާކުރައްވައެވެ: «أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ، وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް ކޮންމެ ޝައިޠާނަކާއި، ވިހަލާ ސޫތްޕަކާއި، އެސްފީނާ ޖައްސަނިވި ކޮންމެ ލޮލަކުން ތިޔަ ދެ ކުދިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އެދެމެވެ." [189] [189] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 4/119 ގެ ނަމްބަރު 3371 ގައި، އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنهما ގެ ޙަދީޘުންނެވެ.

އުޢީޛުކުމާ ބިކަލިމާތިލްލާހިއް ތާއްމަތި، މިން ކުއްލި ޝައިޠާނިން ވަހާއްމަހް، ވަމިން ކުއްލި ޢައިނިއް ލާއްމަހް.

49. ބަލިމީހާއަށް ޒިޔާރަތްކުރާއިރު އޭނާއަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«لَا بأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» މާނައީ: "ތިޔައީ އެއްވެސް ކަމެއް ނޫނެވެ. ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ (ފާފަތަކުން) ޠާހިރުކޮށްދިނުމެކެވެ." [190]. [190] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 10/118 ގެ ނަމްބަރު 3616 ގައެވެ.

ލާ ބައުސަ ޠަހޫރުން އިންޝާއައްލޯހް

«أَسْأَلُ اللَّهَ العَظِيمَ رَبَّ العَرْشِ العَظِيمِ أَنْ يَشْفيَكَ» މާނައީ: "މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި، އަރަހުށި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ."

އަސްއަލުއްލޯހަލް ޢަޡީމް، ރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، އަން ޔަޝްފިޔަކް ހަތް ފަހަރު. [191]. [191] "އެމީހެއްގެ އަޖަލު ނުޖެހޭ ބަލިމީހެއްގެ ގާތަށް އެއްވެސް މުސްލިމު އަޅަކު ޒިޔާރަތްކޮށް، ދެން (އިސްވެދިޔަ ދުޢާ) ހަތްފަހަރު ކިޔައިފިނިނަމަ، އެމީހަކުގެ ބަލި ފަސޭހަވެގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ." މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2083 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 3106 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2/210 އާއި، ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5/180 ބައްލަވާށެވެ.

50. ބަލިމީހާއަށް ޒިޔާރަތްކުރުމުގެ މާތްކަން

ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ: "މީހާ، އޭނާގެ މުސްލިމު އަޚާއަށް ޒިޔާރަތްކުރާހިނދު، އޭނާ އިށީންދެއްޖައުމަށް ދާންދެން އޭނާ ހިނގަމުން އެދަނީ ސުވަރުގޭގެ މޭވާ ބިނުމުގައެވެ. ދެންފަހެ (ބަލިމީހާގެ ގާތުގައި) އޭނާ އިށީންނަ ހިނދު، ރަޙްމަތް އޭނާ ފޮރުވައިލައެވެ. ފަހެ އެއީ ހެނދުނު ވަޤުތުކަމުގައިވާނަމަ، ހަވީރުވަންދެން ހަތްދިހަ ހާސް މަލާއިކަތުން އޭނާއަށް ޞަލަވާތް ލައްވަތެވެ. (ރަޙްމަތް ލެއްވުމަށް ދުޢާކުރައްވަތެވެ.) އަދި އެއީ ހަވީރުކަމުގައިވާނަމަ، ހެނދުނުވަންދެން ހަތްދިހަ ހާސް މަލާއިކަތުން އޭނާއަށް ޞަލަވާތް ލައްވަތެވެ. (ރަޙްމަތް ލެއްވުމަށް ދުޢާކުރައްވަތެވެ.)" [192]. [192] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 969 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1442 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 975 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާ 1/244 އާއި، ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީ 1/286 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަޙްމަދު ޝާކިރުވެސް އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.

51. ދިރިހުންނާނޭކަމާމެދު އުއްމީދު ކެނޑިފައިވާ ބަލިމީހާ ކުރާނޭ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، وَارْحَمْنِي، وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى» މާނައީ: " އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ! އަދި އެންމެ މަތިވެރި އެކުވެރިންނާ މި އަޅާ ގުޅުއްވާދެއްވާށިއެވެ." [193]. [193] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/10 ގެ ނަމްބަރު 4435 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/1839 ގެ ނަމްބަރު 2444 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ، ވަރްޙަމްނީ، ވައަލްޙިޤްނީ ބިއްރަފީޤިލް އަޢްލާ

ނަބިއްޔާ ﷺ އަވަހާރަވުމާ ގާތުގައި އޮންނަވާ، އެކަލޭގެފާނުގެ ދެ އަތްޕުޅު ފެނަށް ލައްވާ، ދެން މޫނުފުޅުގައި ދެ އަތްޕުޅު ބީއްސަވަމުން ކިޔުއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހް "إِنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ» މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން މަރަށް (ވަރުގަދަ) ސަކަރާތެއްވެއެވެ." [194]." [194] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 8/144 ގެ ނަމްބަރު 4449 ގައެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘްގައި ސިވާކު ކުރެއްވިކަމަށް ނަންގަނެވިގެންވެއެވެ.

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤު އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ވެރިކަމެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އެންމެހާ ޙަމްދެއް ލިބިވޮޑިގެންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [195]. [195] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3430 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3794 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމީޛީގެ 3/152 އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/317 ބައްލަވާށެވެ.

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވައްލޯހު އަކްބަރް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަޙްދަހޫ ލާ ޝަރީކަ ލަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ލަހުލް މުލްކު ވަލަހުލް ޙަމްދް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ވަލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހް

52. މަރަށް ޙާޟިރުވެފައިވާ މީހަށް ޝަހާދަތް ލައިދިނުން

«އެމީހެއްގެ އެންމެ ފަހު ބަހަކީ "لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ" މާނައީ: "ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ."

ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ކަމުގައި ވެއްޖެ މީހާ ސުވަރުގެ ވަދެއްޖެއެވެ." [196]. [196] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/190 ގެ ނަމްބަރު 3116 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5/432 ބައްލަވާށެވެ.

53. މުޞީބާތެއް ލައިގަނެފައިވާ މީހާ ކުރާ ދުޢާ

«إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًَا مِنْهَا» މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން މިލްކުވެގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އެނބުރި ދާނީވެސް އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ޖެހުނު މުޞީބާތުގައި މި އަޅާއަށް އަޖުރު ދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް އޭގެ ބަދަލުގައި އެއަށްވުރެ ހެޔޮގޮތެއް މިންވަރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [197]. [197] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/632 ގެ ނަމްބަރު 918 ގައެވެ.

އިންނާ ލިއްލާހި ވައިންނާ އިލައިހި ރާޖިޢޫން، އައްލޯހުންމައްޖުރްނީ ފީ މުޞީބަތީ، ވައަޚްލިފް ލީ ޚައިރަން މިންހާ

54. މައްޔިތާގެ ލޯ މަރައިލަދެމުން ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِفُلَانٍ (بِاسْمِهِ) وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي المَهْدِيِّينَ، وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الغَابِرِينَ، وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ يَا رَبَّ العَالَمِينَ، وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިވެނި މީހަކަށް ފާފަ ފުއްސަވާނދޭވެ! (އެމީހެއްގެ ނަންގަންނާނީއެވެ.) އަދި ތެދުމަގުދެއްވިގެންވާ މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ދަރަޖަ އުފުއްލަވާނދޭވެ! އަދި ފަހަތަށް ދޫކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ފަހަތުން ބަދަލެއް ލައްވާނދޭވެ! އޭ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށާއި އޭނާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި އޭނާއަށް އޭނާގެ ކަށްވަޅުގައި ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި އޭނާއަށް އެތަން އަލިކޮށްދެއްވާނދޭވެ!" [198]. [198] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/634 ގެ ނަމްބަރު 920 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލި (މިތަނުގައި އެ މީހަކުގެ ނަން ގަންނާނީ) ވަރްފަޢް ދަރަޖަތަހޫ ފިލް މަހްދިއްޔީން، ވަޚްލުފްހު ފީ ޢަޤިބިހީ ފިލް ޣާބިރީން، ވަޣްފިރް ލަނާ ވަލަހޫ ޔާ ރައްބަލް ޢާލަމީން، ވަފްސަޙް ލަހޫ ފީ ޤަބްރިހީ، ވަނައްވިރް ލަހޫ ފީހް

55. މައްޔިތާގެ މައްޗަށް ކަށުނަމާދު ކުރާއިރު ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ، وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلاً خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ، وَزَوْجًَا خَيًْرا مِنْ زَوْجِهِ، وَأَدْخِلْهُ الجَنَّةَ، وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ [وَعَذَابِ النَّارِ]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާއަށް ފާފުއްސަވާ ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާއަށް ޢާފިޔަތުދެއްވާ، ޢަފޫކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާ ފައިބާ މަޤާމު މާތްކުރައްވާ، އޭނާ ވަންނަތަން ތަނަވަސްކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ފެނާއި ގަނޑުފެނާއި ސުނޯއިން އޭނާ ދޮވެދެއްވާށިއެވެ. އަދި ހުދު ހެދުމަކުން ހަޑިތައް އިބައިލާހު ސާފުކުރައްވާ ގޮތަށް، ކުށްފާފަތަކުން އޭނާ ސާފުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާގެ ގޮވެއްޗަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ ގޮވެއްޗަކަށް އޭނާ ބަދަލުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާގެ އަހުލުންނަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ އަހުލުންތަކެއް، އަދި އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ އަތްނބެއް ބަދަލުގައި ދެއްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާ ސުވަރުގެ ވައްދަވާ، ޤަބުރުގެ ޢަޛާބުން އަދި ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން ދިންނަވާށިއެވެ." [199]. [199] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/663 ގެ ނަމްބަރު 963 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލަހޫ ވަރްޙަމްހު، ވަޢާފިހީ، ވަޢްފު ޢަންހު، ވައަކްރިމް ނުޒުލަހޫ، ވަވައްސިޢް މުދްޚަލަހޫ، ވަޣްސިލްހު ބިލްމާއި ވައްޘަލްޖި ވަލްބަރަދި، ވަނައްޤިހި މިނަލް ޚަޠާޔާ ކަމާ ނައްޤައިތައް ޘައުބަލް އަބްޔަޟަ މިނައް ދަނަސް، ވައަބްދިލްހު ދާރަން ޚައިރަން މިން ދާރިހީ، ވައަހްލަން ޚައިރަން މިން އަހްލިހީ، ވަޒައުޖަން ޚައިރަން މިން ޒައުޖިހީ، ވައަދްޚިލްހުލް ޖައްނަތަ، ވައަޢިޛްހު މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ވަޢަޛާބިން ނާރް.

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا، وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الإِيمَانِ، اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ، وَلَا تُضِلَّنَا بَعْدَهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ތެރެއިން ދިރިހުރި މީހާއާއި މަރުވެފައިވާ މީހާއަށާއި، ޙާޒިރުވެހުރި މީހާއަށާއި ނެތް މީހާއަށާއި، ކުޑަކުއްޖާއާއި ބޮޑުމީހާއާއި، ފިރިހެނާއާއި އަންހެނާއަށްވެސް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ތެރެއިން އިބައިލާހު ދިރިލަހައްޓަވާ މީހަކުނަމަ ފަހެ އިސްލާމްކަމުގެ މަތީގައި އޭނާ ދިރިލަހައްޓަވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ތެރެއިން އިބައިލާހު މަރުގެންނަވާ މީހާ؛ ފަހެ އީމާންކަމުގެ މަތީގައި އޭނާ މަރުގެންނަވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާގެ އަޖުރުން އަޅަމެން މަޙުރޫމް ނުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އޭނާގެ ފަހުން އަޅަމެން މަގުނުފުރައްދަވާށިއެވެ." [200]. [200] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 3201 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 1024 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1985 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/480 ގެ ނަމްބަރު 1498 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 2/368 ގެ ނަމްބަރު 8809 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/251 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލިޙައްޔިނާ ވަމައްޔިތިނާ، ވަޝާހިދިނާ ވަޣާއިބިނާ، ވަޞަޣީރިނާ ވަކަބީރިނާ، ވަޛަކަރިނާ ވައުންޘާނާ، އައްލޯހުންމަ މަން އަޙްޔައިތަހޫ މިންނާ ފައަޙްޔިހީ ޢަލަލް އިސްލާމް، ވަމަން ތަވައްފައިތަހޫ މިންނާ ފަތަވައްފަހޫ ޢަލަލް އީމާން، އައްލޯހުންމަ ލާ ތަޙްރިމްނާ އަޖްރަހޫ، ވަލާ ތުޟިއްލަނާ ބަޢުދަހް

«اللَّهُمَّ إِنَّ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ فِي ذِمَّتِكَ، وَحَبْلِ جِوَارِكَ، فَقِهِ مِنْ فِتْنَةِ القَبْرِ، وَعَذَابِ النَّارِ، وَأَنْتَ أَهْلُ الوَفَاءِ وَالحَقِّ، فَاغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ إِنَّكَ أَنْتَ الغَفُورُ الرَّحيمُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މިވެނި މީހެއްގެ ދަރި، އެވެނި މީހަކު (މިތަނުގައި އެ މީހަކުގެ ނަން ގެންނާނީ) ވަނީ އިބައިލާހުގެ ޙަވާލުގައެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ހިޔާވަހިކަމުގެ ވާ ފަށުގައެވެ. ފަހެ ކަށްވަޅުގެ ފިތުނައިންނާއި ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އޭނާ ސަލާމަތްކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހީ ވަފާތެރިކަމާއި ޙައްޤަށް އަހުލުވެރިވެގެންވާ އިލާހެވެ. ފަހެ އޭނާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙުމަތް ލައްވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބަލާހީ ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙުމްކުރެއްވުން ބޮޑު އިލާހެވެ." [201]. [201] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1499 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/251 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަބޫ ދާވޫދުވެސް 3/211 ގެ ނަމްބަރު 3202 އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނަ (މިތަނުގައި އޭނާގެ ނަން ގެންނާނީ) ޛިއްމަތިކަ، ވަ ޙަބްލި ޖިވާރިކަ، ފަޤިހީ މިން ފިތުނަތިލް ޤަބްރި، ވަ ޢަޛާބިން ނާރި، ވަ އަންތަ އަހްލުލް ވަފާއި ވަލް ޙައްޤި، ފަޣްފިރް ލަހޫ ވަރްޙަމްހު އިންނަކަ އަންތަލް ޣަފޫރުއް ރަޙީމް.

«اللَّهُمَّ عَبْدُكَ وَابْنُ أَمَتِكَ احْتَاجَ إِلَى رَحْمَتِكَ، وَأَنْتَ غَنِيٌّ عَنْ عَذَابِهِ، إِنْ كَانَ مُحْسِنًا فَزِدْ فِي حَسَنَاتِهِ، وَإِنْ كَانَ مُسِيئًا فَتَجَاوَزْ عَنْهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ އަޅާ، އަދި އިބައިލާހުގެ އަންހެންއަޅާގެ ދަރި އިބައިލާހުގެ ރަޙުމަތަށް ބޭނުންޖެހިއްޖެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު އޭނާއަށް ޢަޛާބުދެއްވުމާ ނުލައިވެސް ފުދިވޮޑިގެންވެއެވެ. އޭނާއަކީ ހެޔޮ ޢަމަލުކޮށްފައިވާ އިޙުސާންތެރިއެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ފަހެ އޭނާގެ ހެޔޮކަންތައް އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި އޭނާއަކީ ފާފަވެރިއެއްކަމުގައި ވާނަމަ، ފަހެ އޭނާއަށް ޢަފޫކުރައްވާށިއެވެ." [202]. [202] އަލް-ޙާކިމު އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަތެވެ. 1/359 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީގެ އަޙްކާމުލް-ޖަނާއިޒުގެ ޞ 125 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޢަބްދުކަ ވަބްނު އަމަތިކަ އިޙްތާޖަ އިލާ ރަޙްމަތިކަ، ވައަންތަ ޣަނިއްޔުން ޢަން ޢަޛާބިހް، އިން ކާނަ މުޙްސިނަން ފަޒިދް ފީ ޙަސަނާތިހް، ވައިން ކާނަ މުސީއަން ފަތަޖާވަޒް ޢަންހް

56. ކުޑަކުއްޖާގެ މައްޗަށް ކަށު ނަމާދުކުރާއިރު އެކުއްޖާއަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާުބުން އޭނާ ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ." [203]. [203] ސަޢީދު ބްނުލް-މުސައްޔަބު ވިދާޅުވިއެވެ: "އަހަރެން އަބޫ ހުރައިރާ رضي الله عنه ގެ ފަހަތްޕުޅުގައި، ދުވަހަކުވެސް ފާފައެއް ކޮށްފައި ނުވާ ކުޑަކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ކަށުނަމާދު ކުރީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު މިހެން ކިޔުއްވަނިކޮށް އަހަރެންނަށް އަޑުއިވުނެވެ..." މިޙަދީޘެވެ. މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މާލިކު، އަލް-މުވައްޠައު 1/288 ގައި، އަދި އިބްނު އަބީ ޝައިބާގެ އަލް-މުޞައްނަފުގެ 3/217 ގައި، އަދި އަލް-ބައިހަޤީ 4/9 ގައެވެ. އަދި އަލް-ބަޣަވީގެ ޝަރްޙުއް-ސުންނާގެ ތަޙްޤީޤުގެ 5/357 ގައި ޝުޢައިބު އަލް-އަރްނާއޫޠު އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރިއެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަޢިޛްހު މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރު

އަދި އޭނާ މިހެން ކީނަމަވެސް: «اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ فَرَطًا وَذُخْرًا لِوَالِدَيْهِ، وَشَفِيعًا مُجَابًا، اللَّهُمَّ ثَقِّلْ بِهِ مَوَازِينَهُمَا، وَأَعْظِمْ بِهِ أُجورَهُمَا، وَأَلْحِقْهُ بِصَالِحِ المُؤْمِنِينَ، وَاجْعَلْهُ فِي كَفَالَةِ إِبْرَاهِيمَ، وَقِهِ بِرَحْمَتِكَ عَذَابَ الجَحِيمِ، وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأَسْلَافِنَا، وَأَفْرَاطِنَا، وَمَنْ سَبَقَنَا بِالإِيمَانِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެކުއްޖާއަކީ އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށްޓަކައި ކުރިއަށް ނެރެވުނު ރައްކާކުރެވިގެންވާ އަޖުރެއްކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އަދި ޝަފާޢަތް ޤަބޫލުވެވޭ ޝަފާޢަތްތެރިއެއް ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އެކުއްޖާގެ ސަބަބުން އެ ދެމީހުންގެ ތިލަފަތް ބަރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި އެކުއްޖާގެ ސަބަބުން އެ ދެމީހުންގެ އަޖުރު މަތިވެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި އިސްވެދިޔަ ޞާލިޙު މުއުމިނުންނާ އެކުއްޖާ ބައްދަލުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ބެލެހެއްޓެވުމުގެ ދަށުގައި އެކުއްޖާ ލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހުގެ ރަޙުމަތުން އެކުއްޖާ ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން ދިންނަވާނދޭވެ. އަދި އޭނާގެ ގޮވެއްޗަށްވުރެ ރަނގަޅު ގޮވެއްޗަކަށް، އަދި އޭނާގެ އަހުލުންނަށްވުރެ ހެޔޮ ރަނގަޅު އަހުލުންތަކަކަށް އެކުއްޖާ ބަދަލުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަޅެމެންގެ ކުރިން އިސްވެދިޔަ ކާބަފައިންނާއި، އަޅަމެންގެ ކުޑަކުދިންނާއި، އީމާންކަމުގައި އަޅަމެންގެ ކުރިއަރާ ދިޔަ މީހުންނަށްވެސް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ."

އައްލޯހުންމަޖްޢަލްހު ފަރަޠަން، ވަޛުޚްރައް ލިވާލިދައިހި، ވަޝަފީޢަން މުޖާބަން، އައްލޯހުންމަ ޘައްޤިލް ބިހީ މަވާޒީނަހުމާ، ވައަޢްޡިމް ބިހީ އުޖޫރަހުމާ، ވައަލްޙިޤްހު ބިޞާލިޙިލް މުއުމީން، ވަޖްޢަލްހު ފީ ކަފާލަތި އިބްރާހީމް، ވަޤިހީ ބިރަޙްމަތިކަ ޢަޛާބަލް ޖަޙީމް، ވައަބްދިލްހު ދާރަން ޚައިރަން މިން ދާރިހީ، ވައަހްލަން ޚައިރަން މިން އަހްލިހީ، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލިއަސްލާފިނާ، ވައަފްރާޠިނާ، ވަމަން ސަބަޤަނާ ބިލްއީމާން މިހެން ކީ ކަމުގައިވިޔަސް ފަހެ ރަނގަޅެވެ. [204]. [204] އިބްނު ޤުދާމާގެ އަލް-މުޣްނީގެ 3/416 އަދި ޝެއިޚު ޢަބްދުލް-ޢަޒީޒު ބްނު ޢަބްދި ﷲ ބްނު ބާޒު رحمه الله ގެ އައް-ދުރޫސުލް-މުހިއްމާ ލިޢާއްމަތިލް-އުއްމާ ގެ ޞ 15 ބައްލަވާށެވެ.

«اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا فَرَطًا، وَسَلَفًا، وَأَجْرًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެ ކުއްޖާއަކީ އަޅަމެންނަށް (މެހުމާންދާރީއަށްޓަކައި) ކުރިންގޮސްފައިވާ ކުއްޖެއްކަމުގައި، އަދި އަޅަމެންނަށް (އިސްތިޤުބާލުގައި) އިސްވެގޮސްފައިވާ ކުއްޖެއްކަމުގައާއި، އަޖުރެއް ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ!" [205]. [205] އަލް-ޙަސަނު ކުޑަކުއްޖާގެ މައްޗަށް (ކަށު ނަމާދުގައި) ފާތިޙާ ސޫރަތް ކިޔަވާވިދާޅުވެ، އަދި މިހެން ކިޔުއްވައެވެ... މި ޙަދީޘެވެ. މި ރިވާޔަތް ނެރުއްވީ އަލް-ބަޣަވީ ޝަރްޙުއް-ސުންނާ 5/357 ގައި، އަދި ޢަބްދުއް-ރައްޒާޤު ނަމްބަރު 6588 ގައެވެ. އަދި އަލް-ބުޚާރީ، ކިތާބުލް-ޖަނާއިޒު 65 ގައި، ޖަނާޒާގެ މައްޗަށް ފާތިޙަތުލް-ކިތާބު (އަލް-ފާތިޙާ ސޫރަތް) ކިޔެވުން ބަޔާންވި ބާބު 2/113 ގެ، ޙަދީޘް ނަމްބަރު 1335 ގެ ކުރިން މުޢައްލަޤުކޮށެވެ.

އައްލޯހުންމަޖްޢަލްހު ލަނާ ފަރަޠަން، ވަސަލަފަން، ވައަޖްރާ

57. ތަޢުޒިޔާ ކިޔުމުގައި ކުރާ ދުޢާ

«إِنَّ للَّهِ مَا أَخَذَ، وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمَّى... فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ» މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ހިއްޕެވި އެއްޗެއްވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އެ އިލާހު ދެއްވި އެއްޗެއްވެސް ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސްވަނީ އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަކި އަޖަލަކަށެވެ...ފަހެ އެހެންކަމުން ތިބާ ކެތްކުރާށެވެ. އަދި އަޖުރަށް އެދި އުއްމީދުކުރާށެވެ." [206]. [206] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 2/80 ގެ ނަމްބަރު 1284 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2/636 ގެ ނަމްބަރު 923 ގައެވެ.

އިންނަ ލިއްލާހި މާ އަޚަޛަ، ވަލަހޫ މާ އަޢްޠާ، ވަކުއްލު ޝައިއިން ޢިންދަހޫ ބިއަޖަލިން މުސައްމާ... ފަލްތަޞްބިރް ވަލްތަޙްތަސިބް

އަދި އޭނާ މިހެން ކީނަމަވެސް: «أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَكَ، وَأَحْسَنَ عَزَاءَكَ، وَغَفَرَ لِمَيِّتِكَ» މާނައީ: "ﷲ ތިބާގެ އަޖުރު މަތިވެރި ކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އެކަލާނގެ ތިބާގެ ކެތްތެރިކަމާއި ހިތްވަރު ރިވެތިކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި ތިބާގެ މައްޔިތާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާދެއްވާށިއެވެ!"

އަޢްޡަމައްލޯހު އަޖްރަކަ، ވަ އަޙްސަނަ ޢަޒާއަކަ، ވަ ޣަފަރަ ލިމައްޔިތިކް ހަމަ އެންމެ ރަނގަޅެވެ. [207]. [207] އައް-ނަވަވީގެ އަލް-އަޛްކާރު ފޮތުގެ ޞ 126 ގައެވެ.

58. މައްޔިތާ ޤަބުރު ތެރެއަށް ލާއިރު ކިޔާ ދުޢާ

«بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَى سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުންނެވެ. އަދި ﷲ ގެ ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ މަތީގައެވެ." [208]. [208] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/314 ގެ ނަމްބަރު 3215 ގައި ޞައްޙަ ސަނަދަކުންނެވެ. އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 4812 ގައި މި ލަފްޒުންނެވެ: «بِسْمِ اللَّهِ، وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުންނެވެ. އަދި ﷲ ގެ ރަސޫލާގެ މިއްލަތުގެ މަތީގައެވެ." އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ.

ބިސްމިއްލާހި ވަޢަލާ ސުންނަތި ރަސޫލިއްލާހް

59. މައްޔިތާ ވަޅުލުމަށްފަހު ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ، اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާއަށް ފާފުއްސަވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާ ޘާބިތުކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [209]. [209] ނަބިއްޔާ ﷺ، މައްޔިތާ ވަޅުލާ ނިންމަވާހިނދު އެ ޤަބުރުގެ ކައިރީގައި ހުއްޓިވަޑައިގެން ޙަދީޘްކުރައްވައެވެ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަޚާއަށް ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރާށެވެ. އަދި އޭނާއަށް ޘާބިތުކަން ދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން މިހާރު އޭނާއާ ސުވާލުކުރެވެނީއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/315 ގެ ނަމްބަރު 3223 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1/370 ގައި ރިވާކުރައްވާ އަދި ޞައްޙަ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލަހް، އައްލޯހުންމަ ޘައްބިތުހް

60. ޤަބުރުތަކަށް ޒިޔާރަތްކުރާއިރު ކިޔާ ދުޢާ

«السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ، مِنَ المُؤْمِنِينَ وَالمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، [وَيَرْحَمُ اللَّهُ المُسْتَقدِمِينَ مِنَّا وَالمُسْتأْخِرِينَ] أَسْاَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ العَافِيَةَ» މާނައީ: އޭ މުއުމިނުންނާއި މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންވާ މި މަހާނަތަކުގެ އަހުލުވެރިންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ސަލާމްހުއްޓެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަހަރުމެންނީ ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ތިޔަބައިމީހުންނާ އަރާހަމަކުރާނޭ ބައެކެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ތެރެއިން ކުރިން ދިޔަމީހުންނަށާއި ފަހުން ދާނެ މީހުންނަށް ﷲ ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ! ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އަހަރުމެންނަށާއި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޢާފިޔަތު ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [210]. [210] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/671 ގެ ނަމްބަރު 975 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/494 ގައެވެ. އަދި މިއީ ބުރައިދާ رضي الله عنه ގެ އަރިހުން އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1547 ގައި ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓްގެ ތެރޭގައިވާ ބަޔަކީ ޢާއިޝާ رضي الله عنها ގެ ޙަދީޘުން، މުސްލިމް 2/671 ގެ ނަމްބަރު 975 ގައި ރިވާކުރެއްވި ބައެކެވެ.

އައްސަލާމު ޢަލައިކުމް އަހުލައްދިޔާރި، މިނަލް މުއުމިނީނަ ވަލް މުސްލިމީން، ވައިންނާ އިންޝާއައްލޯހު ބިކުމް ލާޙިޤޫން، ވަޔަރްޙަމުއްލޯހުލް މުސްތަޤްދިމީނަ މިންނާ ވަލް މުސްތައްޚިރީން، އަސްއަލުއްލޯހަ ލަނާ ވަލަކުމުލް ޢާފިޔަހް

61. ވައި ގަދަވާހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭގެ ހެޔޮކަން ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އޭގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ."[211]. [211] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/326 ގެ ނަމްބަރު 5099 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2/1228 ގެ ނަމްބަރު 3727 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/305 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަހާ، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރިހާ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا، وَخَيْرَ مَا فِيهَا، وَخَيْرَ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا، وَشَرِّ مَا فِيهَا، وَشَرِّ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭގެ ހެޔޮކަމާއި، އޭގައި އެކުލެވިގެންވާ ހެޔޮކަމާއި، އެކަމަކާއެކު އެ ވައި ފޮނުއްވުނު ހެޔޮކަން ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އޭގެ ނުބައިކަމާއި، އޭގައި އެކުލެވިގެންވާ ނުބައިކަމާއި، އެކަމަކާއެކު އެ ވައި ފޮނުއްވުނު ނުބައި ކަންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [212]. [212] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމްއެވެ. އަދި މިއީ މުސްލިމް ލަފްޒެވެ. އެއީ 2/666 ގެ ނަމްބަރު 899 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ 4/76 ގެ ނަމްބަރު 3206 އަދި 4829 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަހާ، ވަޚައިރަ މާ ފީހާ، ވަޚައިރަ މާ އުރްސިލަތު ބިހް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރިހާ، ވަޝައްރި މާ ފީހާ، ވަޝައްރި މާ އުރްސިލަތު ބިހް

62. ގުގުރާހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«سُبْحَانَ الَّذِي يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ» މާނައީ: "އެފަރާތަކަށް ޙަމްދުކުރަމުން ގުގުރި ތަސްބީޙަކިޔާ، އަދި މަލާއިކަތުންވެސް އެފަރާތަށް ބިރުވެތިވެގެން ތަސްބީޙަ ކިޔުއްވާ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ." [213]. [213] ޢަބްދު ﷲ ބްނުއް-ޒުބައިރު رضي الله عنهما އަށް ގުގުރީގެ އަޑުއިވިވަޑައިގަންނަވާހިނދު ވާހަކަދެއްކެވުން ދޫކޮށްލައްވާފައި މިހެން ކިޔުއްވައެވެ... މި ޙަދީޘެވެ. އަލް-މުވައްޠައުގެ 2/992 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ކަލިމުއް-ޠައްޔިބުގެ 157 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ވިދާޅުވިއެވެ: "މައުޤޫފުކޮށް ޞައްޙަވެގެންވާ ސަނަދެކެވެ."

ސުބްޙާނައްލަޛީ ޔުސައްބިޙުއް ރަޢްދު ބިޙަމްދިހީ ވަލްމަލާއިކަތު މިން ޚީފަތިހް

63. ވާރޭވެއްސަވާ ފެންދެއްވުމަށް އެދި ކުރާ ދުޢާތަކުގެ ތެރެއިން

«اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا مَرِيئًا مَرِيعًا، نَافِعًا غَيْرَ ضَارٍّ، عَاجِلًا غَيْرَ آجِلٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އެހީދެނިވި، ހެޔޮ ރަނގަޅު، ތިޔާގިކުރަނިވި، ގެއްލުމެއް ނެތް ފައިދާހުރި، ލަސްނުވެ އަވަސްވާ ވާރެޔަކުން ފެންދެއްވާށިއެވެ." [214]. [214] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/303 ގެ ނަމްބަރު 1171 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1/216 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަސްޤިނާ ޣައިޘަން މުޣީޘަން މަރީއަން މަރީޢަން، ނާފިޢަން ޣައިރަ ޟާއްރިން، ޢާޖިލަން ޣައިރަ އާޖިލް

«اللَّهُمَّ أَغِثْنَا، اللَّهُمَّ أَغِثْنَا، اللَّهُمَّ أَغِثْنَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް ވާރޭވެއްސަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް ވާރޭވެއްސަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް ވާރޭވެއްސަވާށިއެވެ!" [215]. [215] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/224 ގެ ނަމްބަރު 1014 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2/613 ގެ ނަމްބަރު 897 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަޣިޘްނާ، އައްލޯހުންމަ އަޣިޘްނާ، އައްލޯހުންމަ އަޣިޘްނާ

«اللَّهُمَّ اسْقِ عِبَادَكَ، وَبَهَائِمَكَ، وَانْشُرْ رَحْمَتَكَ، وَأَحْيِي بَلَدَكَ المَيِّتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ އަޅުތަކުންނާއި ޖަނަވާރުތަކަށް ފެންދެއްވާ، އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތް ފަތުރުއްވަވާ، އަދި އިބައިލާހުގެ މަރުވެފައިވާ ރަށަށް ދިރުންދެއްވާށިއެވެ." [216]. [216] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 1/305 ގެ ނަމްބަރު 1178 ގައެވެ. އަަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1/218 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

އައްލޯހުންމަސްޤި ޢިބާދަކަ، ވަބަހާއިމަކަ، ވަންޝުރް ރަޙްމަތަކަ، ވައަޙްޔި ބަލަދަކަލް މައްޔިތަ

64. ވާރޭ ވެހޭތަން ފެންނަހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ صَيِّبًا نَافِعًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފައިދާހުރި ބޯ ވާރޭއެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ." [217]. [217] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 2/518 ގެ ނަމްބަރު 1032 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޞައްޔިބަން ނާފިޢަން

65. ވާރޭ ވެހި ހުއްޓާލުމުން ކިޔާ ޛިކުރު

«مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ» މާނައީ: "އަހަރުމެންނަށް ވާރޭ ވެހުނީ ﷲ ގެ ފަޟްލަވަންތަކަމާއި އެއިލާހުގެ ރަޙްމަތުންނެވެ." [218]. [218] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/205 ގެ ނަމްބަރު 846 ގައި، އަދި މުސްލިމް 1/83 ގެ ނަމްބަރު 71 ގައެވެ.

މުޠިރްނާ ބިފަޟްލިލްލާހި ވަރަޙްމަތިހް

66. ވާރޭ ހުއްޓި އުޑުމަތި ސާފުވުމަށް އެދި ކުރާ ދުޢާތަކުގެ ތެރެއިން

«اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلَا عَلَيْنَا، اللَّهُمَّ عَلَى الآكَامِ وَالظِّرَابِ، وَبُطُونِ الأَوْدِيَةِ، وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަހަރުމެންގެ ވަށައިގެންނެވެ. (ވަށައިގެން ވާރޭވެއްސަވާށެވެ.) އަދި އަހަރުމެންގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. (އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ކޯފާއެއް ކާރިޘާއެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ.) އޭ ﷲ އެވެ! އުސް ބިންތަކާއި ކުދި ފަރުބަދަތަކުގެ މައްޗަށާއި، ވާދީތަކުގެ އަޑިއަށާއި، ގަސްގަހާގެހި ފަޅާ ތަންތަނަށެވެ." [219]. [219] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 1/224 ގެ ނަމްބަރު 1014 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2/614 ގެ ނަމްބަރު 897 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ޙަވާލައިނާ ވަލާ ޢަލައިނާ، އައްލޯހުންމަ ޢަލަލް އާކާމި ވައްޡިރާބި، ވަބުޠޫނިލް އައުދިޔަތި، ވަމަނާބިތިއް ޝަޖަރް

67. ހުޅެވިހަނދު ފެނުމުން ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَيْنَا بِالأَمْنِ وَالإِيمَانِ، وَالسَّلَامَةِ وَالإِسْلَامِ، وَالتَّوْفِيقِ لِمَا تُحِبُّ رَبَّنَا وَتَرْضَى، رَبُّنَا وَرَبُّكَ اللَّهُ» މާނައީ: "އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަމާންކަމާއި އީމާންކަމާއެކު، ސަލާމަތްކަމާއި އިސްލާމްކަމާއެކު، އަދި -އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ!- އިބައިލާހު ލޯބިވެވޮޑިގެން އަދި ރުއްސަވާ ކަންކަމަށް ތައުފީޤު ދެއްވުމާއިއެކު، އެ ހަނދު އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ފާޅުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! (އޭ ހަނދާއެވެ.) އަހަރުމެންގެ ރައްބަކީ އަދި ތިބާގެ ރައްބަކީވެސް ﷲ އެވެ." [220]. [220] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/504 ގެ ނަމްބަރު 3451 ގައި، އަދި އައް-ދާރިމީ މި ލަފްޒުން 1/336 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/157 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހު އަކްބަރް، އައްލޯހުންމަ އަހިއްލަހޫ ޢަލައިނާ ބިލްއަމްނި ވަލްއީމާން، ވައްސަލާމަތި ވަލްއިސްލާމް، ވައްތައުފީޤި ލިމާ ތުޙިއްބު ރައްބަނާ ވަތަރްޟާ، ރައްބުނާ ވަރައްބުކައްލޯހް

68. ރޯދަވެރިޔާ ރޯދަވީއްލާހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ العُرُوقُ، وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» މާނައީ: "ކަރުހިއްކުން ފިލައިފިއެވެ. އަދި ނާރުތައް ތެމިއްޖެއެވެ. އަދި ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޖުރު ޘާބިތުވެއްޖެއެވެ." [221]. [221] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/306 ގެ ނަމްބަރު 2359 ގައި، އަދި އެހެން ބޭފުޅުންނެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 4/209 ބައްލަވާށެވެ.

ޛަހަބައް ޡަމައު ވަބްތައްލަތިލް ޢުރޫޤު، ވަޘަބަތަލް އަޖްރު އިންޝާއައްލޯހް

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ أَنْ تَغْفِرَ لِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ތަނަވަސްވެގެންވާ އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތް މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާ ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ." [222]. [222] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު މާޖާ 1/557 ގެ ނަމްބަރު 1753 ގައި، ޢަބްދު ﷲ ބްނު ޢަމްރު رضي الله عنهما ގެ ދުޢާއިންނެވެ. އަދި އަލް-އަޛްކާރު ފޮތުގެ ތަޚްރީޖުގައި އަލް-ޙާފިޡުވަނީ އެ ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ. ޝަރްޙުލް-އަޛްކާރުގެ 4/342 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ބިރަޙްމަތިކައްލަތީ ވަސިޢަތު ކުއްލަ ޝައިއިން އަން ތަޣްފިރަ ލީ

69. ކެއުމުގެ ކުރިން ކިޔާ ދުޢާ

"ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު ކާއެއްޗެއް ކާނަމަ، ފަހެ ކިޔާހުށިކަމެވެ: بِسْمِ اللَّهِ މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ."

ބިސްމިއްލާހް ދެންފަހެ ފަށައިގަންނަ ހިނދު އެހެން ކިޔަން ހަނދާން ނެތިއްޖެނަމަ މިހެން ކިޔާށެވެ: «بِسْمِ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ وَآخِرِهِ» މާނައީ: "އޭގެ ފެށުމާއި ނިމުމުގައިވެސް ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (އެހީއާއި ބަރަކާތް ހޯދަމެވެ.)" [223]. [223] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/347 ގެ ނަމްބަރު 3767 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 4/288 ގެ ނަމްބަރު 1858 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2/167 ބައްލަވާށެވެ.

ބިސްމިއްލާހި ފީ އައްވަލިހީ ވަ އާޚިރިހް

«ﷲ އެމީހަކަށް ކާބޯތަކެތި ދެއްވައިފި މީހާ ފަހެ މިހެން ކިޔާށެވެ: «اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَأَطْعِمْنَا خَيْرًا مِنْهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އޭގައި ބަރަކާތް ލައްވާ، އަދި އެއަށްވުރެ ހެޔޮ ރަނގަޅު ތަކެތި ކާންދެއްވާށިއެވެ."

އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ލަނާ ފީހި ވަ އަޠްޢިމްނާ ޚައިރަން މިންހް އަދި ﷲ އެމީހަކަށް ކިރު ދެއްވައިފި މީހާ ފަހެ ކިޔާހުށިކަމެވެ: «اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އޭގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އެއިން އިތުރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ!" [224]. [224] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/506 ގެ ނަމްބަރު 3455 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/158 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ލަނާ ފީހި ވަޒިދްނާ މިންހް

70. ކައި ނިމުމުން ކިޔާ ދުޢާ

«الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَذَا، وَرَزَقَنِيهِ، مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ» މާނައީ: "މި އަޅާއަށް މިތަކެތި ކާންދެއްވާ، އަދި މި އަޅާގެ އެއްވެސް އާރެއް އަދި ބާރެއް ނެތި އެތަކެތި ރިޒްޤުކުރެއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ." [225]. [225] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ފިޔަވައި ދެން ތިބި ސުނަނުގެ އަހްލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 4025 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3458 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 3285 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/159 ބައްލަވާށެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއް ލަޛީ އަޠުޢަމަނީ ހާޛާ، ވަ ރަޒަޤަނީހި، މިން ޣައިރި ޙައުލިން މިންނީ ވަލާ ޤުއްވަހް

«الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، غَيْرَ [مَكْفِيٍّ وَلَا] مُوَدَّعٍ، وَلَا مُسْتَغْنَىً عَنْهُ رَبَّنَا» މާނައީ: "ގިނަގުނަވެގެންވާ، ހެޔޮވެގެންވާ، އޭގައި ބަރަކާތް ހުރި، އަދި އެއިން ފުދުމެއް ނުވާ، އަދި ދޫކޮށްވެސް ނުލެވޭނެ އަދި އެއާ ނުލައި ފުދިނުގަނެވޭނެ ޙަމްދަކުން އިބަ އިލާހަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ." [226]. [226] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 6/214 ގެ ނަމްބަރު 5458 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީގެ ލަފްޒުން 5/507 ގެ ނަމްބަރު 3456 ގައެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހި ޙަމްދަން ކަޘީރަން ޠައްޔިބަން މުބާރަކަން ފީހި، ޣައިރަ މަކްފިއްޔިން ވަލާ މުވައްދަޢިން، ވަލާ މުސްތަޣްނަން ޢަންހު ރައްބަނާ

71. މެހުމާނު އޭނާއަށް ކާންދޭ މީހާއަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِيمَا رَزَقْتَهُم، وَاغْفِرْ لَهُمْ وَارْحَمْهُمْ» މާނައީ: “އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު އެމީހުންނަށް ދެއްވި އެއްޗެއްގައި އެމީހުންނަށް ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ! އަދި އެއުރެންނަށް ފާފަފުއްސަވައި ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ.” [227]. [227] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 3/1615 ގެ ނަމްބަރު 2042 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ލަހުމް ފީމާ ރަޒަޤްތަހުމް، ވަޣްފިރް ލަހުމް ވަރްޙަމްހުމް

ަަ72. ކާއެއްޗެއް ނުވަތަ ބޯ އެއްޗެއް ދިނުމަށް އެދުމަށް ވަށްބަހުން ކުރެވޭނެ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ أَطْعِمْ مَنْ أَطْعَمَنِي، وَاسْقِ مَنْ سَقَانِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ކާންދިން މީހަކަށް ކާންދެއްވާށިއެވެ. އަދި މި އަޅާއަށް ބޯންދިން މީހަކަށް ބޯންދެއްވާށިއެވެ." [228]. [228] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 3/1626 ގެ ނަމްބަރު 2055 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ އަޠްޢިމް މަން އަޠްޢަމަނީ، ވަސްޤި މަން ސަޤާނީ

73. ގެޔެއްގެ ބަޔަކު ގާތުގައި ރޯދަ ވީއްލާހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«أَفْطَرَ عِنْدَكُمُ الصَّائِمُونَ، وَأَكَلَ طَعَامَكُمُ الأَبْرَارُ، وَصَلَّتْ عَلَيْكُمُ المَلَائِكَةُ» މާނައީ: "ރޯދަވެރިން ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތުގައި ރޯދަވީއްލާށިއެވެ. އަދި ހެޔޮ ރަނގަޅު މީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ކާތަކެތި ކާށިއެވެ. އަދި މަލާއިކަތުން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ." [229]. [229] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3/367 ގެ ނަމްބަރު 3856 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/556 ގެ ނަމްބަރު 1747 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 296 - 298 ގައެވެ. އަދި ގެޔެއްގެ މީހުންގެ ކައިރީގައި އެކަލޭގެފާނު ﷺ ރޯދަވީއްލަވާހިނދު އެހެން ކިޔުއްވާ ކަމަށް ނައްޞުކޮށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 2/730 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.

އަފްޠަރަ ޢިންދަކުމުއް ޞާއިމޫން، ވައަކަލަ ޠަޢާމުކުމުލް އަބްރާރު، ވަޞައްލަތު ޢަލައިކުމުލް މަލާއިކަހް

74. ރޯދަވެރިޔާގެ ގާތަށް ކާބޯތަކެތި ގެނެސްދެވި އެކަމަކު އޭނާ ރޯދަ ދޫކޮށްނުލިނަމަ ދުޢާ ކޮށްދިނުން

"ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކަށް (ކެއުމަކަށް) ދަޢުވަތުދެވޭހިނދު އިޖާބަދޭހުށިކަމެވެ. އޭނާ ރޯދައަށްހުރިނަމަ ޞަލަވާތް ކިޔަވާހުއްޓެވެ. (ހެޔޮ ދުޢާ ކޮށްދޭށެވެ.) އޭނާ ރޯދަވެރިޔަކު ކަމުގައި ނުވާނަމަ ފަހެ ކާހުށިކަމެވެ." [230]. ޞަލަވާތް ކިޔަވާހުށިކަމޭ ބުނުމުގެ މާނައަކީ: ދުޢާކޮށްދޭހުށިކަމެވެ. [230] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/1054 ގެ ނަމްބަރު 1150 ގައެވެ.

ަަ75. ރޯދަވެރިޔާއާ ދިމާލަށް މީހަކު ބަދުބަސްބުނެ އެއްޗެހިކިޔައިފިނަމަ ބުނަންވީ ބަސް

«إِنِّي صَائِمٌ، إِنِّي صَائِمٌ» "އަހަރެން މިހުރީ ރޯދައަށެވެ. އަހަރެން މިހުރީ ރޯދައަށެވެ." [231]. [231] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 4/103 ގެ ނަމްބަރު 1894 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2/806 ގެ ނަމްބަރު 1151 ގައެވެ.

76. އެންމެ ފުރަތަމަ މޭވާ ނިކުންނަތަން ފެންނަހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي ثَمَرِنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي مَدِينَتِنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي مُدِّنَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ މޭވާގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ރަށުގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް، އަޅަމެން މިނަން ގެންގުޅޭ ޞާޢު ނާޅީގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އަޅަމެން މިނަން ގެންގުޅޭ މުއްދުގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ!" [232]. [232] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 2/1000 ގެ ނަމްބަރު 1373 ގައެވެ.

އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ލަނާ ފީ ޘަމަރިނާ، ވަބާރިކް ލަނާ ފީ މަދީނަތިނާ، ވަބާރިކް ލަނާ ފީ ޞާޢިނާ، ވަބާރިކް ލަނާ ފީ މުއްދިނާ

77. ކިނބިހި އެޅުމުން ކިޔާ ދުޢާ

"ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކަށް ކިނބިއްސެއް އެޅިއްޖެނަމަ، ފަހެ މިހެން ކިޔާށެވެ: الحَمْدُ لِلَّهِ މާނައީ: "ﷲ އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ."

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހް އޭނާގެ އަޚާ ނުވަތަ ރަޙްމަތްތެރިޔާ އޭނާއަށް މިހެން ބުނާހުށިކަމެވެ: يَرْحَمُكَ اللَّهُ "ﷲ ތިބާއަށް ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ."

ޔަރްޙަމުކައްލޯހް ދެންފަހެ އޭނާއަށް «يرحمك الله» (ﷲ ތިބާއަށް ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ.) ބުނެފިނަމަ؛ މީނާ ބުނާހުށިކަމެވެ: «يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُم» މާނައީ: "ﷲ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހިދާޔަތުދެއްވާ، ކަންކަން އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [233]. [233] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/125 ގެ ނަމްބަރު 5870 ގައެވެ.

ޔަހްދީކުމުއްލޯހު ވަޔުޞްލިޙު ބާލަކުމް

78. ކާފަރަކު ކިނބިއްސެއް އަޅާފައި ﷲ އަށް ޙަމްދުކޮށްފިނަމަ ބުނާނޭ ބަސް

«يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ» މާނައީ: "ﷲ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހިދާޔަތުދެއްވާ، ކަންކަން އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [234]. [234] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/82 ގެ ނަމްބަރު 2741 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4/400 ގެ ނަމްބަރު 19586 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު 4/308 ގެ ނަމްބަރު 5040 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2/354 ބައްލަވާށެވެ.

ޔަހްދީކުމުއްލޯހު ވަޔުޞްލިޙު ބާލަކުމް

79. ކައިވެނިކުރި މީހާއަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«بَارَكَ اللَّهُ لَكَ، وَبَارَكَ عَلَيْكَ، وَجَمَعَ بَيْنَكُمَا فِي خَيْرٍ» މާނައީ: "ﷲ ތިބާއަށް ބަރަކާތް ލައްވާ، އަދި ތިބާގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލައްވާ، އަދި ހެޔޮކަމެއްގައި ތިޔަ ދެމީހުން ޖަމަޢަކުރައްވާށިއެވެ." [235]. [235] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ފިޔަވައި ދެން ތިބި ސުނަނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 2130 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 1091 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 1905 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 259 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 1/316 ބައްލަވާށެވެ.

ބާރަކައްލޯހު ލަކަ، ވަބާރަކަ ޢަލައިކަ، ވަޖަމަޢަ ބައިނަކުމާ ފީ ޚައިރް

80. ކައިވެނިކުރާ މީހާ އާއި، ސަވާރީއެއް ގަންނަ މީހާ ކުރާނެ ދުޢާ

"ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު އަންހެނަކާ ކައިވެނިކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ޚާދިމަކު ގަނެފިނަމަ ފަހެ ކިޔާހުށިކަމެވެ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا، وَخَيْرَ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْهِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا، وَشَرِّ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْهِ، މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އެކަނބުލޭގެ ކިބައިގައިވާ ހެވަކާއި އަދި އެކަނބުލޭގެ ފިޠުރަތުގައި އިބައިލާހު ލެއްވި ހެޔޮކަމެއް ދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އެކަނބުލޭގެ ކިބައިގައިވާ ނުބަޔަކާއި އެކަނބުލޭގެ ފިޠުރަތުގައި އިބައިލާހު ލެއްވި ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ."

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަހާ، ވަޚައިރަ މާ ޖަބަލްތަހާ ޢަލައިހި، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރިހާ، ވަޝައްރި މާ ޖަބަލްތަހާ ޢަލައިހް އޭނާ ޖަމަލެއް ގަތްނަމަވެސް، އޭގެ ގޮންގަނޑު ކޮޅުގައި ހިފަހައްޓާފައި އެފަދައިން ކިޔާހުށިކަމެވެ." [236]. [236] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2/248 ގެ ނަމްބަރު 2160 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 1/617 ގެ ނަމްބަރު 1918 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/324 ބައްލަވާށެވެ.

81. އަނބިމީހާއާ އެއްދާންކުރުމުގެ ކުރިން ކިޔާ ދުޢާ

«بِسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުޅުން ފަށަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ޝައިޠާނާ އަޅަމެންގެ ކިބައިން ދުރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ އަޅަމެންނަށް ދެއްވި ރިޒްޤުން (އެބަހީ ދަރިންގެ ކިބައިން) ވެސް ޝައިޠާނާ ދުރުކުރައްވާ އެއްކިބާކުރައްވާށިއެވެ." [237]. [237] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 6/141 ގެ ނަމްބަރު 141 ގައި، އަދި މުސްލިމް 2/1028 ގެ ނަމްބަރު 1434 ގައެވެ.

ބިސްމިއްލާހި، އައްލޯހުންމަ ޖަންނިބްނައް ޝައިޠާނަ، ވަޖަންނިބިއް ޝައިޠާނަ މާ ރަޒަޤްތަނާ

82. ރުޅިއަންނަހިނދު ކިޔާ ދުޢާ

«أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން ދުރުކުރެވި ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [238]. [238] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7/99 ގެ ނަމްބަރު 3282 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/2015 ގެ ނަމްބަރު 2610 ގައެވެ.

އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް

83. އިމްތިޙާނުކުރެވި ބަލާއެއް ޖެހިފައިވާ މީހަކު ފެންނަ މީހާ ކުރާނޭ ދުޢާ

«الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَافَانِي مِمَّا ابْتَلَاكَ بِهِ، وَفَضَّلَنِي عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقَ تَفْضِيلًا» މާނައީ: "ތިބާ އިމްތިޙާނުކުރެއްވި ކަންތަކުން މި އަޅާއަށް ޢާފިޔަތުދެއްވާ، އަދި އެ އިލާހު އުފެއްދެވި އެތައް ބަޔަކުގެ މައްޗަށް މާތްކުރެއްވުމަކުން މި އަޅާ މާތްކުރެއްވި ﷲ އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ." [239]. [239] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5/494 އަދި 5/493 ގެ ނަމްބަރު 3432 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/153 ބައްލަވާށެވެ.

އަލްޙަމްދު ލިއްލާހިއްލަޛީ ޢާފާނީ މިންމަބްތަލާކަ ބިހީ، ވަފައްޟަލަނީ ޢަލާ ކަޘީރިން މިންމަން ޚަލަޤަ ތަފްޟީލާ

84. މަޖްލީސްގައި އިނދެގެން ކިޔާނެ ދުޢާ

އިބްނު ޢުމަރު رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ: "އެންމެ މަޖްލީހެއްގައިވެސް ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ ތެދުވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ސަތޭކަ ފަހަރު މިހެން ކިޔުއްވާކަން ޢަދަދުކުރެވެއެވެ: ާ«رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَتُبْ عَلَيَّ، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الغَفُورُ» މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާ، މި އަޅާއަށް ތައުބާ ލައްވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ތައުބާލައްވާ ފާފަ ފުއްސަވާ އިލާހެވެ." [240]. [240] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3434 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3814 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމީޛީގެ 3/153 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/321 ބައްލަވާށެވެ. އަދި މިއީ އައް-ތިރްމިޛީގެ ލަފްޒެވެ.

ރައްބިޣްފިރް ލީ، ވަތުބް ޢަލައްޔަ، އިންނަކަ އަންތައް ތައްވާބުލް ޣަފޫރު

85. މަޖްލިސްގެ ކައްފާރާ (މަޖްލީހެއްގައި ކުރެވުނު ފާފަތައް ފުއްސެވުމަށް ނިންމާލަމުން ކިޔާ ދުޢާ)

«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ» މާނައީ: "އިބައިލާހު ހުސްޠާހިރުވަންތައެވެ. އޭ ﷲ އެވެ. އިބައިލާހަށް ޙަމްދުކުރުމާ އެކުގައެވެ. އިބައިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އަޅު ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ތައުބާވަމެވެ." [241]. [241] ރިވާކުރެއްވީ ސުނަނުގެ ފޮތްތަކުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ: އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 4858 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3433 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1344 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3/153 ބައްލަވާށެވެ. އަދި ޢާއިޝާ رضي الله عنها ވިދާޅުވިކަމަށް ޘާބިތުވެފައިވެއެވެ: "ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ އެއްވެސް މަޖްލީހެއްގައި އިށީންދެވަޑައިގަންނަވައިފިނަމަ، އަދި ޤުރްއާން ކިޔަވާވިދާޅުވިނަމަ، އަދި ނަމާދެއް ކުރައްވައިފިނަމަ، ނިންމަވާލަމުން މި ބަސްފުޅުތައް ވިދާޅުނުވެ ނުދެއެވެ..." މި ޙަދީޘެވެ. މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 308 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 6/77 ގެ ނަމްބަރު 24486 ގައެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީގެ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާ ފޮތުގެ ތަޙްޤީޤުގެ ޞ 273 ގައި ޑޮކްޓަރ ފާރޫޤު ޙަމާދާވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކޮށްފައެވެ.

ސުބްޙާނަކައްލޯހުންމަ ވަބިޙަމްދިކަ، އަޝްހަދު އައްލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަސްތަޣްފިރުކަ ވައަތޫބު އިލައިކް

86. ﷲ ތިބާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއޭ ބުނި މީހަކަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«وَلَكَ» މާނައީ: "އަދި ތިބާއަށްވެސްމެއެވެ." [242]. [242] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 5/82 ގެ ނަމްބަރު 20778 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ޞ 281 ގެ ނަމްބަރު 421 ގައެވެ. އެއީ ޑޮކްޓަރު ފާރޫޤު ޙަމާދާގެ ތަޙްޤީޤުންނެވެ.

ވަލަކަ

87. ތިބާއަށް ހެޔޮކަމެއް ކޮށްދީފި މީހަކަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا» މާނައީ: "ތިބާއަށް ﷲ ހެޔޮ ޖަޒާ ދެއްވާށިއެވެ." [243]. [243] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2035 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 6244 އާއި، ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2/200 ބައްލަވާށެވެ.

ޖަޒާކައްލޯހު ޚައިރާ

88. އެކަމެއް މެދުވެރިކޮށް ﷲ، ދައްޖާލުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ކުރަންވީ ކަންތައް

"އަލް-ކަހްފު ސޫރަތުގެ ފެށޭކޮޅުން ދިހަ އާޔަތް ދަސްކޮށްފި މީހާ ދައްޖާލުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކުރެވޭ ހުއްޓެވެ." [244]. އަދި ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހު އައްތަޙިއްޔާތާ ވިއްދައިގެން އޭނާގެ ފިތުނައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދުމެވެ. [245]. [245] މި ފޮތުގެ ޞ 41 ގެ ޙަދީޘް ނަމްބަރު 55 އަދި ޙަދީޘް 56 ބައްލަވާށެވެ. [244] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް 1/555 ގެ ނަމްބަރު 809 ގައެވެ. އަދި އެހެން ރިވާޔަތެއްގައިވަނީ: "އަލް-ކަހްފު ސޫރަތުގެ ނިމޭކޮޅުންނެވެ." 1/556 ގެ ނަމްބަރު 809 ގައެވެ.

89. ﷲ އަށްޓަކައި އަހަރެން ތިބާ ދެކޭ ލޯބިވެޔޭ ބުނެފި މީހަކަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«أَحَبَّكَ الَّذِي أَحْبَبْتَنِي لَهُ» މާނައީ: "އެ ފަރާތަކަށްޓަކައި ތިބާ އަހަރެންދެކެ ލޯބިވީ ފަރާތް ތިބާދެކެ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާށިއެވެ." [246]. [246] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/333 ގެ ނަމްބަރު 5125 ގައެވެ. އަަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 3/965 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.

އަޙައްބަކައް ލަޛީ އަޙްބަބްތަނީ ލަހް

90. އެމީހެއްގެ މުދާ ތިބާއަށް ހުށަހަޅައިފި މީހަކަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ» މާނައީ: "ތިބާގެ އަހުލުންނާއި ތިބާގެ މުދަލުގައި ﷲ ތިބާއަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ." [247]. [247] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ފަތުޙުލް-ބާރީއާއެކުވާ ފޮތުގެ 4/288 ގެ ނަމްބަރު 2049 ގައެވެ.

ބާރަކައްލޯހު ލަކަ ފީ އަހްލިކަ ވަމާލިކް

91. ދަރަނި އަދާކުރާއިރު ދަރަނި ދިން ފަރާތަށް ކޮށްދޭނެ ދުޢާ

«بارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ، إِنَّمَا جَزَاءُ السَّلَفِ الحَمْدُ وَالأَدَاءُ» މާނައީ: "ތިބާގެ އަހުލުންނާއި ތިބާގެ މުދަލުގައި ﷲ ތިބާއަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ. ދަރަނި ދިނުމުގެ ޖަޒާކަން ކަށަވަރީ ޙަމްދު ޝުކުރުކޮށް ދަރަނި އަދާކޮށްދިނުމެވެ." [248]. [248] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ޞ 300 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2/809 ގެ ނަމްބަރު 2424 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/55 ބައްލަވާށެވެ.

ބާރަކައްލޯހު ލަކަ ފީ އަހްލިކަ ވަމާލިކް

92. ޝިރުކަށް ބިރުން ކުރާ ދުޢާ

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أُشْرِكَ بِكَ وَأَنَا أَعْلَمُ، وَأَسْتَغْفِرُكَ لِمَا لَا أَعْلَمُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ ދެނެހުރެ ޙާލު އިބައިލާހާ އެއްޗެއް ބައިވެރިކޮށް ޝަރީކު ކުރުމުން މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި މިއަޅާއަށް އެނގިގެންނުވާ ކަންކަމުގެ ފާފަ ފުއްސަވާދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [249]. [249] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 4/403 ގެ ނަމްބަރު 19606 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީގެ އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 716 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 3/233 އާއި، އަލް-އަލްބާނީގެ ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/19 ބައްލަވާށެވެ.

އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ އަން އުޝްރިކަ ބިކަ ވަ އަނަ އަޢްލަމް، ވަ އަސްތަޣްފިރުކަ ލިމާ ލާ އަޢްލަމް