المختصر المفيد للمسلم الجديد

އާ މުސްލިމަށް ބޭނުންތެރި ޚުލާޞާއެއް

ތައްޔާރުކުރީ

މުޙައްމަދު އައްޝަހުރީ

1441 – 2020

رحمنވަންތަ رحيمވަންތަ اللَّهގެ اسمފުޅުން (ފަށައިގަންނަމެވެ.)

މުޤައްދިމާ

ﷲއަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތުން އެހީތެރިކަން ހޯދަމެވެ. އަދި އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމުންނާއި ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައި ޢަމަލުތަކުން އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ. މާތްالله މަގުދައްކަވާ މީހަކަށް މަގުފުރެދިދާނެ އެއްވެސް މީހަކު ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެ މަގުފުރައްދަވައިފި މީހަކަށް މަގުދައްކައިދޭނެ މީހަކު ނެވެއެވެ. الله ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް ނެތްކަމަށާއި ބައިވެރިއެއް ނެތް ކަމާއި، މުޙައްމަދުގެފާނަކީ އެކަލާނގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާ ކަމުގައި ހެކިވަމެވެ.

މިއަށްފަހު ބުނަމެވެ.

މާތްﷲ އާދަމުގެ ދަރިންނަށް ޝަރަފުވެރިކަން ދެއްވައި، އެކަލާނގެ ގިނަ ޚަލްޤުތަކުގެ މައްޗަށް އެމީހުންނަށް މާތް ކުރެއްވިއެވެ. އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އާދަމުގެ ދަރީން މާތްކުރެއްވީމެވެ. އަލް އިސްރާއު 70 އެކަމުގެ ސަބަބުން މި އުއްމަތުގެ ޝަރަފު އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނު އެއުރެންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އެކަލާނގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތް ފޮތް ކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާން އެބައިމީހުންނަށް ބާވައިލެއްވިއެވެ. އެންމެ މާތް ދީންކަމުގައިވާ އިސްލާމްދީން އެބައިމީހުންނަށްޓަކައި ރުއްސަވާވޮޑިގަތެވެ. އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. މީސްތަކުންނަށްޓަކައި ނެރުއްވި، އެންމެ ހެޔޮ أمّةކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ވީމުއެވެ. (އެހެނީ) ތިޔަބައިމީހުން ހެޔޮކަންތަކަށް أمرކުރަމުއެވެ. އަދި، ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރަމުއެވެ. އަދި، ތިޔަބައިމީހުން اللَّهއަށް إيمانވަމުއެވެ. ފޮތުގެ أهلވެރިން إيمانވީނަމަ، އެއުރެންނަށް އެގޮތް ހެޔޮކަން ބޮޑުވީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އެއުރެންގެ ތެރެއިން إيمانވެގެންތިބި މީހުންވެއެވެ. އަދި، އޭގެތެރެއިން ގިނަމީހުންނީ فاسقންނެވެ. އާލުޢިމުރާން 110 މާތްالله އިންސާނާއަށް ދެއްވާ ބޮޑެތި ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމްދީނުގެ ހިދާޔަތާއި، އެކަމުގައި ސާބިތުވެ، އޭގެ ޙުކުމްތަކާއި ޝަރީޢަތްތައް ތަންފީޒު ކުރުން ހިމެނެއެވެ. ސައިޒުން ކުޑަ ނަމަވެސް މައުޟީގޮތުން ބޮޑު މި ފޮތުގައި އަލަށް އިސްލާމްވި މީހަކަށް އިސްލާމްދީނަށް އަލަށް ވަންނަ މީހަކަށް މި ބޮޑު ދީނުގެ ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށްދިފައިވަނީ ފަސޭހައިން އެ މީހަކަށް ނަގއިގެނެވޭފަދަ ކުރު ގޮތަކަށެވެ.އެކަން ވިސްނި، އެއާ އެއްގޮތަށް އަމަލުކޮށްފި ނަމަ އޭނާގެ ދީންކަމުގައިވާ އިސްލާމްދީނާ ބެހޭގޮތުން ޢިލްމު ހޯދުމާއި، ޢިލްމު އިތުރުކުރުމަށް ޓަކައި ނިކުމެގެންދާނެއެވެ. އެއީ ﷲއާއި އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނު މަޢުރިފާކޮށްދަނެގަތުމަށެވެ. އެ ހިނދު އެ މީހަކު މާތްالله އަށް އަޅުކަން ކުރާނީ ޢިލްމާއި ދެތުމަގުގެ އަލީގައެވެ. އެމީހެއްގެ ހިތަށް ޔަޤީންކަން ލިބި، އީމާންތެރިކަން އިތުރުވެ އަޅުކަމުގެ ތެރެއިން މާތްالله އާއި ކުއްތަންވުން ބޮދުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ސުންނަތަށް ތަބާވެގެންދާނެއެވެ.

މިފޮތުގައިވާ ކޮންމެ އަކުރެއްގައި ބަރަކާތް ލެއްވުމަށް މާތްالله އަށް އެދެމެވެ. އަދި އެއީ އިސްލާމްދީނާއި މުސްލިމުންނަށް ފައިދާ ކުރާ އެއްޗެއްގެގޮތުގައި ލެއްވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެތަކެތި ﷲއަށް ޚަލިޞް ކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އެގެ އަޖުރު ދިރިތިބި މުސްލިމުންނާއި މަރުވެފައިވާ ހުރިހާ މުސްލިމުންނަށް މިނަވަރުކުރައްވަދޭވެ.

އަޅަމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އަޞްޙަބުންނަށް މާތް الله ގެ ރަޙްމަތާއި ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ.

މުޙައްމަދު ބުނި އައްޝައިބަތުއްޝަހުރީ

2 / 11 / 1441ه

އަހުރެންގެ ރައްބަކީ ﷲއެވެ.

އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (21) އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންނާއި ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރިން އުޅުނު މީހުން ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. (އަޅުކަންކުރަންވީ) ތިޔަބައިމީހުން تقوىވެރި ވުމަށްޓަކައެވެ. އަަލްބަޤަރާ 21

އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އެކަލާނގެއީ، اللَّهއެވެ. އެކަލާނގެއީ، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި حقވެގެން އަޅުކަމެއްވެވޭ إلهއަކު ނުވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ނުފެންނަ ކަންތަކާއި، ފެންނަ ކަންތައް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެއީ، رحمنވަންތަ، رحيمވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އަލްޙަޝްރު

އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އެކަލާނގެއާ އެއްފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެތެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އައްޝޫރާ 11

ﷲ އީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. ހުރިހާ ތަކެއްޗެއްގެ ވެރި އިލާހެވެ. ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް އުފެއްދެވި އިލާހެވެ. ހުރިހަތަކެއްޗަކަށް ރިޒުޤު ދެއްވާ އިލާހެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ބަލެހެއްޓަވާ އިލާހެވެ.

އަޅުކަން ޙައްޤުވަނީ ހަމައެކަނި އެކަލަނގެއަށެވެ. އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން ވެރިރަސްކަލާނގެއެއް ނެތެވެ އެކަލާނގެ ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތެވެ.

އެއިލާހު އަމިއްލަ ނަފްސަށް ސާބިތުކޮށްދެއްވި އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އެއިލާހަށް ސާބިތުކޮށްދެއްވި އެންމެ ރީތި ނަންތަކާއި މަތިވެރި ސިފަތައް އެއިލާހަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވައެވެ.އެއީ އެންމެ ފުރިހަމަކަމާއި ރީތިކަމުގެ އަމާޒަށް ވާސިލްވރފައިވާ ނަންތަކާއި ސިފަތަކެވެ. އެކަލާނގެއާ އެއްފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެއަކީ ހުރިހާ ކަމެއް އަޑުއައްސަވާ، ހުރިހާ ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އެކަލާނގެ ރީތި ނަންފުޅުތަކުގެ ތެރެއިން:

އައްރައްޒާޤު، އައްރަޙުމާނު، އަލްޤަދީރު، އަލްމަލިކު، އައްސަމީޢު، އައްސަލާމު، އަލްބަޞީރު، އަލްވަކީލު، އަލްޚާލިޤު، އައްލަޠީފު، އަލްކާފީ، އަލްޣަފޫރު ވެއެވެ.

އަލްރައްޒާޤް: އަޅުތަކުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ތަނަވަސްކޮށްދެއްވައި، އެމީހުންގެ ހިތާއި ހަށިގަނޑަށް ރިޒުޤު ހޯދައިދޭ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އެންމެ ރަޙްމާތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެ: ހުރިހާ ކަމެއް ވަށާލާ ބޮޑު، ފުޅާ ރަޙްމަތެއް ލިބިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އަލްޤަދީރު : ފުރިހަމަ ބާރެއް ލިބިވޮޑިގެންފައިވާ، ނާޤާބިލުކަމެއް ނެތް އަދި ވަރުބަލިކަމެއްވެސް ނެތް ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އަލްމަލިކު (ރަސްގެފާނު): ސިފަވަނީ ބޮޑުކަމާއި، ކުޅަދުންވަންތަކަމާއި، ހުރިހަކަމެއް ތަދުބީރުކުރައްވައި ހިންގުމުގެ ސިފަތަކާއެކުގައެވެ.

އައްސަމީޢު (އަޑުއައްސަވާ ފަރާތް) : ސިއްރު ވިޔަސް ނުވަތަ ފާޅުކޮށް ވިޔަސް އެންމެހާ އަޑުތަކެއް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އައްސާލިމް (ސަލާމަތްކަން) ހުރިހާ އުނިކަންތަކާއި އުނދަގުލަކާއި، ނިކަމެތިކަމެއްގެ ތެރެއިން ސަލާމަތްކަން ލިބިގެންވުމެވެ.

އަލްބަޞީރު: ކުޑަކުޑަ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ހުރިހާ ކަމެއް ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. ކަންކަމުގެ އެތެރެފުށް އެނގޭ ފަރާތެވެ.

އަލްކަފީލު: އެކަލާނގެ ޚަލްޤުތަކުގެ ދިރިއުޅުންނަށް ރިޒުޤު ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ މަސްލަހަތަށް ޒިންމާވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި އެމީހެއްގެ ވަލީވެރިންނަށް ފަރުވާތެރިވެ، އެމީހުންނަށް ކަންކަން ފަސޭހަކޮށްދީ، އެމީހުންނަށް ފުދޭ ފަރާތެވެ.

އަލްޚާލިޤު (ހެއްދެވި ފަރާތް): ކުރިން އެއްވެސް ނަމޫނާއަކާނުލައި ތަކެތި ހައްދެވައި އީޖާދުކުރާ ފަރާތެވެ.

އަލްލަޠީފް: އެކަލާނގެ އަޅުންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، އެމީހުންނަށް ރަޙްމަތްލައްވައި، އެމީހުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ފަރާތެވެ.

އަލްކާފީ: އެކަލާނގެ އަޅުތަކުން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަންތައް ފުއްދައިދޭ، އަދި އެކަލާނގެ އެހީތެރިކަން އެހެން މީހުންނަށް ފުދޭ، އަދި އަމިއްލަ ނަފްސު ފުދިވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އަލްޣަފޫރު (ފާފަ ފުއްސަވާ އިލާހު): އެކަލާނގެ އަޅުތަކުން އެމީހުންގެ ފާފަތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކުރައްވައި ، އެ ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން އެމީހުންނަށް އަދަބު ނުދެއްވާ އިލާހެވެ.

މުސްލިމަކު ވިސްނާލަންޖެހެނި މާތްالله ޚަލްޤުކުރެއްވި ތަފާތު މަޚުލޫޤުންނާއި އެކަލާނގެ މިންވަރުކުރެއްވި ލުފަސޭހަތަކަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މަޚްލޫޤުންގެ އޭގެ ޅަތަކެއްޗަށް އަޅާލުމާއި، ކާންދިނުމާއި، އަމިއްލައަށް ބަރޯސާވާންދެން ބެލެހެއްޓުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. ހެއްދެވި އަދި އޯގާތެރި ރަސްކަލާނގެހުސްޠާހިރުވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އެއީ އެކަލާނގެ އޯގާތެރިކަމުން މަޚްލޫޤުންގެ ޅަތަކެއްޗަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ފަރާތެއް ލައްވައި އަދި ޙާލަތު އިޞްލާޙުކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ލެއްވިއެވެ.

نبيއާ މުޙައްމަދު صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިންވާ رسولއަކު ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް ވަޑައިގެންފިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަށް އުނދަގޫވެ ދަތިވެއްޖެ ކޮންމެ ކަމެއް، އެކަލޭގެފާނަށް ބޮޑުކަމަކަށް ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނީ (ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމުގެ މައްޗަށް) ދަހިވެތިވެވަޑައިގެންވާ ބޭކަލެކެވެ. مؤمنންނަށް ނުހަނު އޯގާވެރި، رحمހުރި ބޭކަލެކެވެ. އައްތައުބާ 128

އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ޢަލަމުތަކަށް ރަޙުމަތެއްކަމުގައިމެނުވީ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު ނުފޮނުއްވަމެވެ. އަލްއަންބިޔާއު 107

މުޙައްމަދު صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހިދާޔަތުގެ ރަޙްމަތް

އެއީ މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ އެވެ. ނަބިއްޔުންނާއި ރަސޫލުކަން ޚަތިމުކުރެއްވި ސާހިބާއެވެ. މާތްالله އޭނާ ފޮނުއްވީ އިސްލާމްދީނާއެކު ހުރިހާ މީސްތަކުންނަށެވެ. އެއީ ހެޔޮކަންތައްތަކަށް ޝިރުކެވެ.

ވާޖިބު ވެގެންވަނީ އެކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރެއްވެވި ކަންކަމަށް ކިޔަމަންތެރިވުމާއި ކިޔައިދެއްވި ވާހަކަތަކަށް އީމާންވުމަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު މަނާކުރައްވައި އިންޒާރު ކުރެއްވި ކަނަތަކުން ދުރުހެލިވެގަތުމެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މެނުވީ ﷲއަށް އަޅުކަން ނުކުރުމެވެ.

އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތު: އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ވަޑައިގެންނެވި ހުރިހާ ނަބިއްޔުންގެ ރިސާލަތަކީ، ހަމައެކަނި މާތްރަސްކަލާނގެއަށް ޝަރީކަކުނެތި އަޅުކަން ކުރުމަށް ގޮވާލުމެވެ.

نبيއާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَގެ ސިފަތަކުގެ ތެރޭގައި:

ތެދުވެރިކަމާއި، ރަޙުމުވަނަތަކަމާއި، ހިލްމުވެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ހިތްވަރުގަދަކަމާއި، ދީލަތިކަމާއި، ރަނގަޅު އަޚްލާޤާއި، އިންސާފުވެރިކަމާއި، ތަވާޟުޢުވެރުކަމާއި، މާފުކުރުމުގެ ސިފަލިބިގެންވެއެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ބަސްފުޅެވެ

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އޭމީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން حجّةއެއް، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. އަދި، ފާޅުވެ بيانވެގެންވާ نورއެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބާވައިލެއްވީމެވެ. އައްނިސާއު 174

ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ، އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް މީސްތަކުން ނެރެ، ސީދާ މަގަށް މަގުދައްކައިދިނުމުގެ ގޮތުން، މާތްﷲ އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި ﷲގެ ބަސްފުޅެވެ.

އެ ފޮތް ކިޔާ މީހަކަށް ބޮޑުވެގެނަވާ ޘަވާބު ލިބޭނެއެވެ. އޭގެ ހިދާޔަތަށް ތަބާވާ މީހަކަށް ރަނގަޅު މަގަށް ދެވޭނެއެވެ.

އިސްލާމް ދީނުގެ ރުކުންތައް ދަނެއު

رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. އިސްލާމްދީން ބިނާވެފައިވަނީ ފަސްކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ މާތްالله ފިޔަވައި ހައްގުގޮތުގައި އަޅުކަން ވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް ހެކިވުމާއި، ހަމަކަށަވަރުން مُحمد(ގެފާނު)އަކީ اللهގެ ރަސޫލަކު ކަމަށް ހެކިވުމާއި އަދި ނަމާދު قائم ކުރުމާއި އަދި ޒަކާތްދިނުމާއި، ގެފުޅަށްގޮސް حج ވުމާއި އަދި رمضان މަހު ރޯދަހިފުމެވެ.

އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުނުތަކަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ވާޖިބުވާ އަޅުކަންތަކެވެ. އެއީ ފަރުޟުކަމަށް ޤަބޫލުކޮށް އެހުރިހާ ކަމެއް އަދާކޮށްގެން ނޫނީ އެމީހެއްގެ އިސްލާމްދީނަކީ ޞައްޙަވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އިސްލާމްދީން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަމުގެ މައްޗަށްކަމަށްވާތީއެވެ. އެކަންތަކަށް އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުނުކަމަށް ކިޔަނީ އެހެންވެއެވެ.

އެ ރުކުންތަކަކީ އެއީ :

ފުރަތަމަ ރުކުން: މާތްالله ފިޔަވައި އެހެން އިލާހެއް ނެތްކަމާއި މުޙައްމަދަކީ މާތްالله ގެ ރަސޫލާ ކަމުގެ ހެކިވުމެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ ދަންނާށެވެ! ﷲފިޔަވައި (ހައްގުގޮތުގައި އަޅުކަމެއްވެވޭ) އިލާހަކު ނެތެވެ. މުޙައްމަދު

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (128) ހަމަތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިންވާ رسولއަކު ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް ވަޑައިގެންފިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަށް އުނދަގޫވެ ދަތިވެއްޖެ ކޮންމެ ކަމެއް، އެކަލޭގެފާނަށް ބޮޑުކަމަކަށް ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނީ (ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމުގެ މައްޗަށް) ދަހިވެތިވެވަޑައިގެންވާ ބޭކަލެކެވެ. مؤمنންނަށް ނުހަނު އޯގާވެރި، رحمހުރި ބޭކަލެކެވެ. އައްތައިބާ 128

ﷲ ނޫން އިލާހެއް ނެތް ކަމަށް ބުނާ ހެކިބަހުގެ މާނަ: ﷲ ނޫނީ ޙަޤީޤީ އިލާހެއް ނެތެވެ.

މުޙައްމަދުގެފާނަކީ މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ ކަމަށް ހެކިވުމުގެ މާނައަކީ: އެކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރާ ކަންކަމަށް ކިޔަމަންވުމާއި، ވިދާޅުވާ އެއްޗަކަށް އީމާންވުމާއި، އެކަލޭގެފާނު މަނާކުރެއްވި ކަންކަމާއި އިންޒަރު ކުރެއްވެވި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމާއި، އެކަލޭގެފާނު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ގޮތަށް ނޫނީ ﷲއަށް އަޅުކަން ނުކުރުމެވެ.

ދެވަނަ ރުކުނަކީ: ނަމާދު ޤާއިމުކުރުމެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައި މީހުން ނަމާދު ޤާއިމުކުރާށެވެ. އަލްބަޤަރާ 110

ނަމާދު ޤާއިމުކޮށް އަދާކުރުމުގެ މާނައަކީ މާތްالله ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާގޮތަށާއި އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނގަންނައިދެއްވި ގޮތުގެ މަތިން އެކަން ކުރުމެވެ.

ތިންވަނަ ރުކުން: ޒަކާތްދިނުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައި މީހުން ޒަކާތް ދޭށެވެ. އަލްބަޤަރާ 110

ﷲ ޒަކާތް ފަރުޟުކުރެއްވެވީ މުސްލިމެއްގެ އީމާންތެރިކަމުގެ އިޚްލާޞްތެރިކަމުގެ އިމްތިޙާނެއްގެ ގޮތުގައިޔާއި އެކަލާނގެ ދެއްވި މުދަލުގެ ނިޢުމަތަށް ޝުކުރުއަދާކުރުމަށާއި އަދި ފަގީރުންނާއި ނިކަމެތިންނަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުންނެވެ.

ޒަކާތް ދެވިއްޖެކަމަށް ވަނީ ޒަކާތް ހައްގުވާ މީހުންނަށް ދިނުމުންނެވެ.

އެއީ ފައިސާ ވަކި މިންވަރަކަށް އަރައިފިނަމަ ވާޖިބުވާ ހައްގެކެވެ. އެއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތްالله ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އަށް ވައްތަރަކަށް ބެހެވިގެންދާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ފަގީރުންނާއި ނިކަމެތިން ހިމެނެއެވެ.

ޒަކާތް އަދާކުރުމުން އޯގާތެރިކަމާއި ރަޙުމުވަންތަކަމުގެ ސިފަ ލިބެއެވެ. އަދި މުސްލިމްގެ އަޚްލާޤާއި މުދާ ޠާހިރުކުރުވެއެވެ. ނިކަމެތިންނާއި ނިކަމެތިންގެ ނަފުސުތަކަށް ހިތްހަމަޖައްސައިދިނުން ދެވެއެވެ. މުސްލިމް ޖަމާޢަތުގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ލޯތްބާއި އަޚުވަންތަކަމުގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރެވެއެވެ. އެހެންކަމުން ޞާލިޙު މުސްލިމް ޒަކާތް އަދާކުރަނީ ހެޔޮއެދުންތަކައެކުއެވެ. އެއީ އެކަމުން އެހެން މީހުން އުފާވާތީއެވެ.

ފައިސާގެ މައްޗަށް ޒަކާތުގެ ނުސާބުގެ މިންވަރަކީ ރަނާއި ރިހި، ނޫޓު، އަދި ވިޔަފާރި މުދަލުގައި ރައްކާކުރެވޭ ފައިސާގެ %2.5 އެވެ. އޭގެ އަގު ވަކި މިންވަރަކަށް އަރައި ފުރިހަމަވެ، އަހަރެއް ފާއިތުވެއްޖެ ނަމައެވެ.

އަދި ވަކި އަދަދެއްގެ ދިރޭތަކެތި (ޖަމަލު، ގެރި، އަދި ބަކަރި) ގެންގުޅޭ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ވެސް ޒަކާތް ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ. އަހަރުގެ ބޮޑު ބައެއްގައި ވެރިމީހާ ކާން ނުދީ ބިމުން ހުއި ކާނަމައެވެ.

ހަމައެފަދައިން، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތަކާއި، މޭވާތަކާއި، މަޢުދަންތަކާއި، ބިމުގެ ޚަޒާނާތަކުން ވެސް ވަކި މިންވަރަކަށް އަރައިފިނަމަ ޒަކާތް ދޭންޖެހޭނެ އެވެ.

ތަރުވަނަ ރުކުން: ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ހިފުމެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އޭ إيمانވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް فرضކުރެއްވި ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވެސް ރޯދަ فرضކުރައްވައިފިއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން تقوىވެރި ވުމަށްޓަކައެވެ. އަލްބަޤަރާ110

ރަމަޟާން މަހަކީ: ހިޖުރީ ކަލަންޑަރުގައި އަހަރުގެ ނުވަވަނަ މަހެވެ. އެއީ މުސްލިމުންނަށް މާތް މަހެކެވެ. އަހަރުގެ އެހެން މަސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ހާއްސަ ހައިސިއްޔަތެއް ލިބިފައިވެ އެވެ. އެ މަހުގައި ރޯދަ ހިފުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސް ރުކުނުގެ ތެރެއިން އެއް ރުކުނެވެ.

ރަމަޟާން ރޯދައަކީ: ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހުގެ މުޅި ދުވަސްތަކުގައި ފަތިހުން ފެށިގެން އިރުއޮއްސުމާ ހަމައަށްކެއުމާއި ބުއިމާއި، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމާއި، ރޯދަ ވީއްލުން ފަދަ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވެ، މާތްالله އަށް އަޅުކަންކުރުމެވެ.

ފަސްވަނަ ރުކުން: މާތްالله ގެ ގެފުޅަށް ޙައްޖުވުމެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އެކަމަށް މަގެއްފެނި ކުޅަދާނަވެއްޖެ މީހާ، އެ ގެފުޅަށް قصدކޮށްގެންދިއުމީ، (އެބަހީ: حجވުމަކީ) اللَّهއަށްޓަކައި މީސްތަކުންގެ މައްޗަށްއޮތް واجبއެކެވެ. އާލުޢިމުރާން 97

ހައްޖަކީ، ކުޅަދާނަ މީހުންނަށް ޙަޔާތުގައި އެއްފަހަރު، އެކަން ކުރެވޭ އަޅުކަމެކެވެ. އެއީ: ވަކި ވަގުތެއްގައި ވަކި އަޅުކަންތަކެއް ކުރުމަށް ގެފުޅަށާއި މައްކާގެ މާތް ތަންތަނަށް ދިއުމެވެ. ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙައްޖު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން އެހެން ނަބިއްޔުން ޙައްޖު ކުރެއްވިއެވެ. މާތްالله އިބްރާހީމް ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އަމުރުކުރެއްވީ މީސްތަކުންނަށް ޙައްޖުވުމަށް ގޮވާލުމަށެވެ. މާތްالله ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (27) އަދި ކަލޭގެފާނު މީސްތަކުންނަށް حجއަށް އައުމަށް ގޮވައިލައްވާށެވެ! އޭރުން ފައިމަގުގައްޔާއި، އަނަރޫފަ ޖަމަލު މަތީގައި، ދުރުތަންތަނުން އެއުރެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އަންނާނެތެވެ. އަލްޙައްޖު 27

އީމާންކަމުގެ ރުކުންތައް ދަނެއު

نبيއާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އަރިހުން އީމާންކަމަބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެވުނެވެ. ފަހެ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. މާތްﷲ އަށް އީމާންވުމާއި، އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނާއި، އާޚިރަތްދުވަހަށް އީމާންވުމާއި، ހެޔޮ މިންވަރާއި ނުބައި މިންވަރަށް އީމާންވުމެވެ.

އީމާންކަމުގެ ރުކުންތަކަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ހިތުން ގަބޫލުކުރުން ވާޖިބުވާ އަޅުކަންތަކެވެ. އެއަށް އީމާންވެގެން ނޫނީ މީހެއްގެ އިސްލާމްދީން ޞައްޙަ ނުވާނެއެވެ. އެއަށް އީމާންކަމުގެ ތަނބު ކަމަށް ކިޔަނީ އެހެންވެއެވެ. އެއާއި އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުންތަކުގެ ތަފާތަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުންތަކަކީ ޝަހާދތް ކިޔުމާއި، ނަމާދުކުރުމާއި، ޒަކާތް ދިނުމާއި، ގުނަވަންތަކުން މީހަކު ކުރާ ފެންނަން ހުންނަ ޢަމަލުތަކެވެ. އީމާންކަމުގެ ރުކުންތަކަކީ އިންސާނާ އޭނާގެ ހިތުން ކުރާ ހިތުގެ އަމަލުތަކެވެ. މިސާލަކަށް ﷲއަށް އީމާންވުމާއި، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނަށް އީމާންވުމެވެ.

އީމާންކަމުގެ މަފުހޫމު: އެއީ މާތް ﷲއާއި، އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނާއި، ފަހުދުވަހާއި، ތަޤްދީރާއި، އޭގެ ހެޔޮކަމާއި ނުބައިކަން ހިތުން ވަރުގަދައަށް އީމާންވުމެވެ. އަދި ރަސޫލާ ގެނެސްދެއްވި ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ތަބާވެ ޢަމަލުކުރުމެވެ. މިސާލަކީ: މާތްﷲ ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތް ކަމަށް ބުނުމާއި، ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ތަސްބީޙު ކިޔުމާއި ތަހުލީލުކުރުމާއި މާތްރަސްކަލާނގެއަށް ސަނާކިޔުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

އަދި ހަށިގަޑުން ކުރެވޭ ފާޅުވެގެންވާ އަޅުކަންތަކަކީ : ނަމާދާއި، ޙައްޖާއި، ރޯދަ ފަދަ އަޅުކަންތަކެވެ. ހިތާއި ގުޅުންހުރި އެތެރެ ފުށުން ކުރެވޭ އަޅުކަންތަކަކީ : މާތްالله އަށް ލޯތިކުރުމާއި، ބިރުވެތިވުމާއި، އެކަލާނގެއަށް އިތުބާރުކުރުމާއި، އެކަލާނގެއަށް ވަފާތެރިވުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

ޚާއްޞަ މާހިރުން ކުރުކޮށް މާނަކުރަނީ: އެއީ ހިތުން އީމާންވުމާއި، ދުލުން ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، ގުނަވަންތަކުން ޢަމަލުކުރުމެވެ. ކިޔަމަންތެރިވުމާއެކު އިތުރުވެއެވެ. އަދި ނުކިޔަމަންތެރިވުމާއެކު މަދުވެގެންދެއެވެ.

ފުރަތަމަ ރުކުން: މާތް ﷲއަށް އީމާންވުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. مؤمنން ވާކަން ކަށަވަރީ، اللَّهއަށާއި، އެކަލާނގެ رسولއާއަށް إيمانވި މީހުން ކަމުގައެވެ. އައްނޫރު 62

މާތްﷲއަށް އީމާންވުމުގައި ހިމެނެނީ އެކަލާނގެ ރުބޫބިއްޔަތާއި، އުލޫހިއްޔަތާއި، ނަންތަކާއި، ސިފަތަކަށް އީމާންވުމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

މާތްالله ވޮޑިގެންވާކަމަށް އީމާންވުން.

އެކަނލާގެ ރުބޫބިއްޔަތުގެ މައްޗަށް އީމާންވުމަކީ އެ ކަނލަގެއީ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތްކަމަށާއި ،އެންމެހައިތަކެތި އުފެއްދި ފަރާތްކަމަށާއި، ރިޒުޤުދެއްވާ ފަރާތްކަމަށާއި، އެންމެހައިތަކެތި ހިންގަވައިގެންގުޅުއްވާ އިލާހުކަމަށް ގަބޫލުކުރުމެވެ.

ﷲގެ އުލޫހިއްޔަތަށް އީމާންވުމަކީ އަޅުކަން ކުރުން ހައްގުވާފަރާތަކީ އެއީ ކަމަށާ އެއިން އެއްވެސް ކަމެއްގައި އެ ކަނލާގެއަށް ބައިވެރިއެއް ނެތް ކަމަށް ގަބޫލުކުރުމެވެ.

اللهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالى އެއިލާހުގެ ޒާތްފުޅަށް ނުވަތަ އެކަލާނގެ ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އެކަލާނގެއަށް ސާބިތުކޮށްދެއްވި އެންމެ ރީތި ނަންތަކާއި މަތިވެރި ސިފަތަކަށް އީމާންވުމެވެ. އެކަނލާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި ބެހޭގޮތުން އިންކާރު ކުރެއްވި ނުވަތަ ނަންތަކާއި ސިފަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އިންކާރު ކުރެއްވި ކަންތައްތަކަށް އިންކާރު ކުރުމެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް ފުރިހަމަކަމާއި ރީތިކަމުގެ އެންމެ ފަހުކޮޅު ވާސިލްވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއާ އެއްފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް ކަމަށާއި، އެކަލާނގެއަކީ ހުރިހާ ކަމެއް އަޑުއައްސަވާ، ހުރިހާ ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެކަމަށް ގަބޫލުކުރުމެވެ.

ދެވަނަ ރުކުން: މަލާއިކަތުންނަށް އީމާންވުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. حمدހުރީ اللَّهއަށެވެ. އެކަލާނގެއީ، އިސްވެދިޔަ مثالއަކާ ނުލައި އުޑުތަކާއި، ބިން އުފެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. ދޭކުން، ތިނަކުން، ހަތަރަކުން ފިޔަފުޅުތަކެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ملائكةން އެއީ (އެކިއެކި ކަންކަމާއިގެން) ފޮނުއްވާ ބަޔަކުކަމުގައި ލެއްވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހެއްދެވުމުގައި އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ގޮތަކަށް އިތުރު ކުރައްވަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން اللَّهއީ، ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ފާޠިރު 1

އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މަލާއިކަތުންނަކީ ނުފެންނަ ބައެއް ކަމަށާއި، އެއީ މާތްރަސްކަލާނގެ އަޅުންތަކެއް ކަމަށާއި އެކަލާނގެ އަލިކަމުން އުފެއްދެވި ބައެއް ކަމަށައި އެކަލާނގެއަށް ކިޔަމަންތެރިވެ އަޅުވެތި ކުރެއްވި ބައެއްކަމަށެވެ.

އެއީ އެ ބައިމީހުންގެ ބާރާއި އަދަދު ހަމައެކަނި މާތްالله ނޫން އެހެން ފަރާތަކަށް އެނގިގެންނުވާ ބޮޑު ބިޔަ ޖަމާޢަތެކެވެ. އެއިން ކޮންމެ ބައެއްގެ ސިފަތަކާއި ނަންތަކާއި، މާތްالله އެމީހަކަށް ޙަވާލުކުރައްވާފައިވާ ވަޒީފާތަކެއްވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޖިބްރީލުގެފާނާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނަށް ބާވައިލެއްވި ވަޙީ ޙަވާލުކުރެއްވިއެވެ.

ތިންވަނަ ރުކުން: ފޮތްތަކަށް އީމާންވުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ބުނާށެވެ! ތިމަންމެން اللَّهއަށާއި ތިމަންމެންނަށް ބާވައިލައްވައިފައިވާ ފޮތަށާއި އަދި إبراهيمގެފާނަށާއި إسماعيلގެފާނަށާއި إسحاقގެފާނަށާއި، يعقوبގެފާނަށާއި يعقوبގެފާނުގެ أسباطންނަށް ބާވައިލައްވައިފައިވާ ފޮތްފޮތަށާއި އަދި موسىގެފާނަށާއި عيسىގެފާނަށް ދެއްވާފައިވާ ފޮތަށާއި އަދި (އެހެނިހެން) ނަބިއްޔުންނަށް، އެބޭކަލުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން ދެއްވާފައިވާ ފޮތްފޮތަށް إيمانވީމުއެވެ. ތިމަންމެން އެއިން އެއްވެސް ބޭކަލަކާމެދު ތަފާތެއް ނުކުރަމުއެވެ. އަދި ތިމަންމެންނީ، އެކަލާނގެއަށް ކިޔަމަންވެގެންތިބި ބަޔަކީމުއެވެ. އަލްބަޤަރާ 136

ސަމާވީ ހުރިހާ ފޮތްތަކަކީ މާތްރަސްކަލާނގެ ބަސްފުޅު ކަމަށް ވަރުގަދަ ޤަބޫލުކުރުމެވެ.

އަދި އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ޓަކައި އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނަށް ބާވައިލެއްވީ ހައްގު ފޮތްކަމެވެ.

އަދި ހަމަކަށަވަރުން މާތް ﷲ، މީސްތަކުންގެ ގާތަށް އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ފޮނުއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޝަރީޢަތާއެކު، ކުރީގެ ހުރިހާ ޝަރީޢަތެއް އުވާލެއްވެވިއެވެ. ސަމާވީ އެހެން ހުރިހާ ފޮތްތަކެއްގެ މައްޗަށް މަތިވެރި ޤުރުއާން އިސްކުރައްވައި އެހެން ފޮތްތައް އުވާލެއްވެވިއެވެ. އެއްވެސް ސިފައެއްގެ ބަދަލުތަކާއި ނުވަތަ އޮޅުވާލުމުން ކީރިތި ޤުރުއާނަށް ރައްކާތެރިވުމަށް މާތްالله ޒިއްމާ އުފުއްލެވިއެވެ. އަދި މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، قرآن ބާވައިލެއްވީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ، އެ قرآن ރައްކާތެރި ކުރައްވާހުށީމެވެ. އަލްޙިޖިރު އެހެނީ ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ އިންސާނުންނަށް ބާވައިލެއްވުނު އެންމެ ފަހުގެ ފޮތެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަކީ ރަސޫލުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު ރަސޫލެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ޤިޔާމަތްދުވަހާއި ހަމައަށް އިންސާނުންނަށް މާތްالله ރުހިވޮޑިގަންނަވާފައިވާ ދީނެކެވެ. މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّهގެ حضرةގައި، دينއަކީ، إسلام دينއެވެ. އާލުޢިމުރާން 19

މާތްالله އެކަލާނގެ ފޮތުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ސަމާވީ ފޮތްތަކަކީ؛

ކީރިތި ޤުރުއާން: މާތްالله އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އަށް ބާވައިލެއްވިއެވެ.

ތައުރާތު: މާތްރަސްކަލާނގެ އެ ފޮނުއްވީ އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ މޫސާ عليه السلام ނަށެވެ.

އިންޖީލު: މާތްރަސްކަލާނގެ އެފޮތް ބާވައިލެއްވީ އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ އީސާ عليه السلام އަށެވެ.

އައްޒަބޫރު: މާތްالله އެފޮތް ބާވައިލެއްވީ އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ ދާއޫދު عليه السلام އަށެވެ.

ޞުޙުފު އިބުރާހީމް: ﷲ ބާވައިލެއްވެވީ އެކަނލާނގެ ނަބިއްޔާ އިބުރާހީމުعليه السلام އަށެވެ.

ހަތަރުވަނަ ރުކުން: ރަސޫލުންނަށް އީމާންވުމެވެ

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ أمّةއަކަށްމެ رسولއަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ، اللَّهއަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، ބުދުތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް އެންގެވުމަށެވެ. ! އައްނަޙުލު 36

ކޮންމެ ޤައުމަކަށްވެސް މާތްރަސްކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުމަށް ގޮވާލާ ރަސޫލަކު ފޮނުއްވާފައިވާކަން ވަރުގަދަ ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އެއީ އެއްކައުވަންތަ އިލަހެވެ. އެކަލާނގެއަށް ބައިވެރިޔަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރެވޭ އެހެން ތަކެއްޗަކީ ކުފުރެވެ.

އަދި އެ ހުރިހާ ބޭކަލުންނަކީ ވެސް އިންސާނުންނެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ އަޅުންނެވެ. އަދި އެއީ ތެދުކުރާ އަދި ތެދުވެރި ބައެކެވެ. ތަޤްވާވެރި އަދި ވަފާތެރިބައެކެވެ. ތެދު މަގުލިބިފައިވާ އަދި މީހުންނަށް ތެދު މަގުދައްކައިދެއެވެ. އެމީހުންގެ އިޚްލާޞްތެރިކަން ސާބިތުކޮށްދޭ މުޢުޖިޒާތްތަކުން މާތްالله އެ ބެކަލުންނަށް ތާއީދު ދެއްވިއެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް މާތްރަސްކަލާނގެ ފޮނުއްވި ހުރިހާ އެއްޗެއް ފޯރުކޮށްދެއްވިއެވެ. އެ އެންމެން ބޭކަލުން ތިއްބެވީ ސާފު ހަގީގަތުގެ މައްޗަށް ކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި ސާފު ހިދާޔަތުގެ މައްޗަށް ކަމުގައި ވެއެވެ.

އެ ހުރިހާ ބޭކަލުންގެ ގޮވާލުން ފެށުނީއްސުރެ ނިމުމާއި ހަމައަށް ދީނުގެ އަސްލުގައި އެއްގޮތެވެ. އެއީ އަޅުކަމުގައި މާތްالله ގެ އެއްކައުވަނތަކަމާއި އެކަލާނގެއާ ބައިވެރިއަކު ޝަރީކު ނުކުރުމެވެ.

ފަސްވަނަ ރުކުނު: އާޚިރަތްދުވަހަށް އީމާންވުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. اللَّهއީ، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި (حقވެގެން އަޅުކަމެއްވެވޭ) إلهއަކުނުވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. قيامةދުވަހުން، އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން އެއްކުރައްވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. އެކަމާމެދަކު شكއެއް ނެތެވެ. ބަސްބުނުމުގައި اللَّهއަށްވުރެ ތެދުވެރިކަންބޮޑީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ އައްނިސާއު 87

އާޚިރަތް ދުވަހާއި ގުޅުންހުރި ހުރިހާ ކަމަކަށް ވަރުގަދައަށް އީމާންވުމެވެ. އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެކަލާނގެ ފޮތުގައި ނުވަތަ އަހަރެމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި އެންމެހައި ތަކެއްޗަށެވެ. މުސާލަކަށް އިންސާނާގެ މަރު، މަހުޝަރަށް ފޮނުއްވުން، އަލުން ދިރުއްވުން، ޝަފާޢަތް، މީޒާން، ޙިސާބު، ސުވަރުގެއާއި ނަރަކައާއި، އަދި އާޚިރަތް ދުވަހާއި ގުޅުންހުރި އެހެނިހެން ކަންކަމެވެ.

ހަވަނަ ރުކުނު: ތަޤްދީރާއި، އޭގެ ހެޔޮކަމާއި، އޭގެ ނުބައިކަމަށް އީމާންވުން

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެއެއްޗެއް ހައްދަވާފައިވަނީ، ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ވަކިމިންވަރަކަށެވެ. އަލްޤަމަރު 49

މި ދުނިޔޭގައި މަޚްލޫޤުންނަށް ދިމާވާ ކޮންމެ ކަމެއް ވެސް ދިމާވަނީ މާތްالله ގެ ޢިލްމާއި ތަޤްދީރާއި ހިންގުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އެ ކަނލަގެ އެއްކައުވަންތައެވެ. އަދި ބައިވެރިޔަކުނުވެއެވެ. މި ތަޤުދީރުތަކަކީ އިންސާނާ އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިން ލިޔެވިފައިވާ އަމުރުތަކެކެވެ. އަދި އިންސާނާއަށް އޭގައި އިޚުތިޔާރެއް އޮވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ އަމަލުތައް ކުރަނީ އެނާ ބޭނުންވާ ގޮތަކަށެވެ. އެކަމަކު މިހުރިހާ ކަމެއް މާތްރަސްކަލާނގެ ޢިލްމާއި، އިރާދަފުޅާއި، އިރާދަފުޅުން އެއްކިބާވެގެން ނުވެއެވެ.

ތަޤްދީރަށް އީމާންވުން ބިނާވެފައިވަނީ ހަތަރު ގިންތިއެއްގެ މައްޗަށެވެ:

ފުރަތަމަ ކަމަކީ:ހުރިހާ ކަމެއް ވަށާލެވިފައިވާ މާތްރަސްކަލާނގެ ޢިލްމަށް އީމާންވުމެވެ

ދެވަނައީ: ޤިޔާމަތްދުވަހާއި ހަމައަށް ވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް މާތްالله ލިޔުއްވާފައިވާކަމަށް އީމާންވުން.

ތިންވަނައީ: މާތްރަސްކަލާނގެ އިރާދަފުޅާއި ފުރިހަމަ ބާރަށް އީމާންވުން. އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމެއް ވެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިރާދަ ނުކުރައްވާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވެއެވެ.

ހަތަރުވަނައީ: ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ހެއްދެވި ފަރާތަކީ މާތްالله ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުން. ޚަލްޤުކުރެއްވުމުގައި އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް ބައިވެރިޔާއެއް ނުވެއެވެ.

އަހަރެން ވުޟޫކުރަން ދަސްކުރަމެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ގިނަގިނައިން توبةވާ މީހުންދެކެ اللَّه ލޯބިވެ ވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި طاهرވާ މީހުން ދެކެވެސް އެކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. [البقرة:22]

رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ މި ވުޟޫ ފަދައިން ވުޟޫކޮށް، ދެން އަމިއްލަ ނަފްސާއި ވާހަކަ ނުދައްކައި ދެރަކުޢަތް ނަމާދުކޮށްފި މީހާ، އޭނާގެ ކުރީގެ ފާފަތައް މާތްالله ފުއްސަވާށިއެވެ.”

ނަމާދުގެ ބޮޑު އެއް މުހިންމު އެއް ބޭނުނތެރިކަމަކީ، މާތްالله އޭގެ ކުރިން ޠާހިރުވުން ޝަރަޢަކުރައްވައި، އެއީ ނަމާދުގެ ޞައްޙަކަމުގެ ޝަރުޠެއް ކަމުގައި ލެއްވުމެވެ. އެއީ ނަމާދުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ. އޭގެ ނިޢުމަތް އިޙްސާސް ކުރުމުން ހިތް ނަމާދު ކުރުމަށް ކެތްމަދުވެއެވެ. رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ނަމާދަކީ އީމާންކަމުގެ ދެބއިކުޅަ އެއްބައެވެ. އަދި ނަމާދަކީ ނޫރެކެވެ.

رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. (ވުޟޫކޮށް ފަހެ އެންމެފުރިހަމަ ގޮތގައި ވުޟޫކޮށްފި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ފާފަތައް ނިކުމެގެންދާނެއެވެ. )

ފަހެ އަޅާ އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟުރަތަށް އަންނަނީ ޠާހިރުވެގެންނެވެ. ވުޟޫކޮށްގެން ހިއްސީ ޠާހިރުވުމަކުން ޠަހިރުވެ، އަދި މަޢުނަވީ ގޮތުން މި އަޅުކަން ކޮށްގެން، މާތްالله އަށް އިޚްލާޞްތެރިވެ، ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ގެ އިރުޝާދަށް ތަބާވެހުރެގެންނެވެ.

ވުޟޫ ވާޖިބުވާ ކަންތައްތައް:

1- އާއްމުކޮށް ނަމާދުކުރުން، އެއީ ފަރުޟު ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ނަފުލު ނަމާދެއް ކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ.

2- ކަޢުބާގެ ޠަވާފުކުރުން.

3- ޤުރުއާނުގައި ބީހުމެވެ.

އަހަރެން ވުޟޫކޮށް ހިނައިގަންނާނީ ސާފު ޠާހިރު ފެނުން:

ޠާހިރު ފެނަކީ: އުޑުން ނުވަތަ ބިމުން އަންނަ އޭގެ އަސްލު ސިފައެއްގައި ހުންނަ ހުރިހާ ފެނެކެވެ. އޭގެގެ ތިން ސިފައިގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ސިފައަކަށް ފެނުގެ ސާފުކަން ނަގާލާ ފަދަ ގޮތަކަށް ބަދަލުވެފައިނުވާފެނެވެ. އެއީ އޭގެ ކުލައާއި ރަހައާއި ވަހެވެ.

އަހަރެން ވުޟޫކުރަން ދަސްކުރަމެވެ

ފިޔަވަޅު އެކެއް : ނިޔަތްގަތުން. އޭގެ މަހައްލަކީ ހިތެވެ. އަދި ނިޔަތުގެ މާނަ: މާތްالله އާއި ކުށްތަން ވުމަށްޓަކައި އަޅުކަމެއް ކުރުމަށް ހިތުގައި އަޒުމު ކަނޑައެޅުމެވެ.

ފިޔަވަޅު ދޭއް: ދެ އަތް ދޮތުން

ތިންވަނަ ފިޔަވަޅު: ކޯ ދޮވުން

ކޯ ދޮވުމަކީ: އަނގަޔަށް ފެންލުމަށް ފަހު

ހަތަރުވަނަ ފިޔަވަޅު: ނޭފަތަށް ފެންލުން

ނޭފަތަށް ފެންލުމަކީ: ފެން ނޭފަތުގެ އެރެއަށް ދަމައިލުމަށްފަހު ބޭރަށް ފުމެލުމެވެ.

ދެން އިސްތިންސާރުކުރުން: އެއީ ނޭފަތުން ބޭރުކުރާ ފެނާއެކު ނޭފަތުން ކިސަޑަ އާއި އެހެނިހެން ކުނިމިލަތައް ބޭރުކުރުމެވެ.

ފިޔަވަޅު ފަހެއް: މޫނު ދޮވުން.

މޫނުގެ މަފުހޫމު:

މޫނަކީ: ކުރިމަތިން ބަލާ މީހަކަށް މޫނުން ފެންނަ ހިސާބެވެ.

އޭގެ ފުޅާ މިނަކީ: އެއް ކަންފަތުން އަނެއް ކަންފަތަށެވެ.

އޭގެ ދިގު މިނަކީ: ބޮލުގެ އިސްތަށި ފެޅި ހިސާބުން ފެށިގެން ދަތްދޮޅިއާ ހަމައަށެވެ.

މޫނު ދޮވުމުގައި ހުރިހާ ލޯލި އިސްތަށިތަކާއި އިތުރުން ތުނބުޅިއާއި ކަންފަތާ ދެމެދުގެ ސަރަހައްދާއި އެ ހިސާބުން ފެށިގެން ކަންފަތުގެ ލަވަޔާއި ހަމަޔަށްވާ ހިސާބު ހިމެނެއެވެ.

البياض އަކީ: ތުނބުޅީގެ ބޭރުފުށާއި ކަންފަތާ ދެމެދުން ފެށިގެން ކަންފަތުގެވ ލަވަޔާ ހަމައަށެވެ.

العذار އަކީ : ދަތްދޮޅީން ނިކުމެފައިވާ ކަށީގައި ހުންނަ އިސްތަށިތަކެވެ . ބޮލުގެ އެތެރެ ފަހަނައަޅައި ގޮސްފައިވާ ކަންފަތް ވަޅިއާ އެކުވެފައިވާ އިސްތަށިތަކެވެ . އަދި ކަންފަތުގެ ކަށިގަނޑާ ހަމައަށް ހުންނަ ހިސާބެވެ.

ހަމައެފަދައިން މޫނު ދޮވުމުގައި ތުނބުޅިއަށްވާހިސާބުން ފެންނަ ހުރިހާ ބޯ އިސްތަށިތަކާއެކު، ހުރިހާ ލޯލި އިސްތަށިތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ.

ފިޔަވަޅު ހަޔެއް: އިނގިލީގެ ނިޔަފަތީގެ ކޮޅުން ފެށިގެން ދެ އަތް ދެއޮޅަބުށިކަށްޓާ ހަމައަށް ދޮވުމެވެ.

އަތްދޮންނަން ޖެހޭ ފަރުޟު މިންވަރުގައި އޮޅުބުށި ހިމެނެ އެވެ.

ފިޔަވަޅު ހަތެއް: ކަންފަތާއި އެކު އަތުން މުޅި ބޮލުގައި އެއްފަހަރު ފެންފުހުމެވެ.

ފެން ފޮހެން ފަށާނީ ބޮލުގެ ކުރިމަތިން ފައްޓައިގެން، ބޮލުގެ ފަހަތަށް ދަމާލުމަށްފަހު އަނބުރާ މައްޗަށް ދަމައިގެން ގޮސް ބޮލުގެ ކުރިއަށް ނިންމާލުމަކުންނެވެ.

އަދި ޝަހާދަތް އިނގިލި ކަންފަތުގައި ވަށައިލައިގެ އަނބުރައިލާށެވެ.

އެބަހީ އެ އިނގިލިން ކަންފަތުގެ ބޭރުގައި އުނގުޅައިގެން ކަންފަތުގެ ބޭރުފުށާއި އެތެރެ ފުށުގައި ފެން ފޮހެލުމެވެ.

ފިޔަވަޅުއަށެއް: ފައިގެ އިނގިލިތަކުން ފެށިގެން ހަނބިކަށްޓާ ހަމައަށް ފައި ދޮވެލާށެވެ. ފަ ދޮވުމުގެ ތެރޭގައި ތަނބިކަށި ހިމެނެއެވެ.

ތަނބިކަށްޓަކީ ފައިގެ ތިރީގައި ނިކުމެފައިވާ ދެ ކަށިގަނޑާ ހަމަޔަށެވެ.

އަންނަނިވި ކަންކަމުން ވުޟޫ ބާޠިލުވެއެވެ.

1. ދެ ދޮރުންކުރެ ދޮރަކުން އެއްޗެއް ނިކުތުމެވެ. މިސާލަކަށް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި، ވައި ބޭރުވުން، މަނި، އަދި މަޛިއު ފަދަ އެއްޗެއް ނިކުތުމެވެ.

2. ފުން ނިދުން، ހޭނެތުން، ނުވަތަ މަސްތުވެގެން ނުވަތަ މޮޔަވުމުގެ ތެރެއިން ބުއްދި ނެތިދިއުމެވެ.

3. ހިނައިން ވާޖިބުވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް މިސާލަކަށް ޖުނުބުވެރިވުމާއި، މައްސަރުކަންތައް ދިމާވުމާއި، އަދި ވިހެއުމަށްފަހު ނިފާސް ވުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

މީހަކު ޤަޟާ ޙަޖަތެއްކޮށްފި ނަމަ، އެ ނަޖިސް ފިލުވައިލަންވާނީ، ސާފު ފެނުންނެވެ. އެއީ ޠާހިރު ފެނުން، ނުވަތަ ނަޖިސް ނައްތާލެވޭފަދަ އެހެން އެއްޗަކުންނެވެ. މިސާލަކަށް ހިލަ، ކަރުދާސް، ފޮތި، އަދި އެފަދަ ތަކެތިންނެވެ. ނުވަތަ ޠާހިރު ހުއްދަ އެއްޗަކުންނެވެ. ތިން ފަހަރު ފުހުން މުސްތަޙައްބެވެ. އެތަކެތިން ފޮހެލައިގެން ޠާހިރުވެއްޖައުމަށްދާނދެން ސާފުކުރުމެވެ.

އިސްޓާކީނާއި ޚުއްފު މަތީގައި ފެން ފުހުން

އިސްޓާކީން ނުވަތަ ޚުއްފު ލައިގެން އުޅޭނަމަ ފައި ދޮތުމަކާނުލައި އޭގެ މަތީގައި ފެން ފޮހެލެވިދާނެ އެވެ. އެއީ ތިރީގައިވާ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުންނެވެ.

އެކެއް: އެ ލެވިފައިވަނީ ކުޑަ ހަދަސާއި އަދި ބޮޑު ހަދަސުން ފުރިހަމައަށް ޠާހިރުވުމަށްފަހު ފައިދޮވިފައިވާ ހާލުގައިކަމަށް ވުމެވެ.

ދޭއް: އެއީ ނަޖިހެއް ނުވާ ސާފުތާހިރު އެއްޗަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.

ތިނެއް: އަދި ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ފެންފުހުމެވެ.

ހަތަރެއް: އެއީ ޙަލާލު އެއްޗަކަށް ވާންޖެހުމެވެ. އމިސާލަކަށް ވަގަށް ނަގާފައިވާ ނުވަތަ ފޭރިގަނެފައިވާ އެއްޗެހި ކަމުގައި ނުވުމެވެ.

ޚުއްފަކީ: ތުނި ހަންގަނޑަކުން ފައިގައި ލުމަށް ތައްޔާރުކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ ފައި ނިވާކުރާ ބޫޓެއްގެ މިސާލެވެ.

އިސްޓާކީނަކީ: ފޮތިން ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗަކުން ފައިގައި ލުމަށް ތައްޔަރުކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ (الشراب) ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު އެއްޗެކެވެ.

ޚުއްފުގައި ފެން ފޮހެލުން ހުއްދަވާ ޙިކުމަތް:

ޚުއްފުގައި ފެން ފޮހެލުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ޙިކުމަތަކީ ޚާއްޞަކޮށް ފިނި މޫސުމާއި އިންތިހާއަށް ފިނި ވަގުތުތަކުގައި އަދި ދަތުރުކުރާއިރު ޚުއްފު ނުވަތަ އިސްޓާކީނު ނަގައި ފައި ދޮންނަން އުނދަގޫވާ މުސްލިމުންނަށް ލުއި ފަސޭހަކޮށްދިނުމެވެ.

ޙުއްފުގައި ފެން ފުހޭ މުއްދަތު

ރަށުގައި ހުންނަ މީހާ: ރެއަކާއި ދުވާލެކެވެ. (24 ގަޑިއިރު).

ދަތުރުވެރިޔާ: ތިންރޭ ތިން ދުވާލު (72 ގަޑިއިރު) އެވެ.

ފޮހެލުމުގެ މުއްދަތު ހިސާބުކުރުން ފެށެނީ ހަދަސްއެރިގަތުމަށްފަހު ޚުއްފު ނުވަތަ އިސްޓާކީނުގައި ފުރަތަމަ ފޮހެލުމުން ފެށިގެންނެވެ.

ޚުއްފު ނުވަތަ އިސްޓާކީންގެ މަތީގައި ފެން ފޮހޭނެ ގޮތް:

1. އަތް ތެތްކޮށްލާށެވެ.

2. އަތް ފައިތިލަ މަތީ (އިނގިލިތަކުގެ ކޮޅުން ފެށިގެން ފައިގެ މައްޗަށް) ފޮނުވާލާށެވެ.

3. ކަނާތު ފައި ކަނާތު އަތުން ފޮހެލާށެވެ. އަދި ވާތު ފައި ވާތުން ފޮހެލުމެވެ.

ފެންފުހުން ބާޠިލުކުރެވޭ ކަންތައް

1- ހިނައިގަތުން ވާޖިބުވަކަމެއް މެދުވެރިވުން.

2- ފެންފުހުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުން

ހިނައިގަތުން

ފިރިހެނަކު ނުވަތަ އަންހެނަކު ޖިމާޢުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ހޭލާ ހުއްޓާ އެދުންވެރިކަމާއެކު ނުވަތަ ނިދާފައި އޮއްވާ މަނި ނިކުމެއްޖެނަމަ؛ ނަމާދު ކުރުމަށްޓަކައި އެމީހުން ހިނައިގަތުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ. ހަމައެފަދައިން އަންހެނަކު ޙައިޟުވުމަށްފަހު ނުވަތަ ވިހެއުމަށްފަހު ޠާހިރުވެއްޖެނަމަ ނަމާދު ކުރުމުގެ ކުރިން ހިނައިގަތުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.

ހިނައިގަތުމުގެ ސިފަތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

މުސްލިމަކު އޭނާގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ކޮންމެ ގަތަކުން ވިޔަސް ފެނުން ޖެއްސުމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަނގައާއި ނޭފަތް ދޮވުން ހިމެނެއެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ފެން ޖައްސައިފިނަމަ، އޭނާގެ ކިބައިން ބޮޑު ހަދަސް ނައްތާލެވުނީއެވެ. އަދި އޭނާގެ ޠާހިރުވުން ފުރިހަމަވެގެންދާނެއެވެ.

ޖުނުބުވެރިޔާއަށް ހިނައިގަތުމުން ނޫނީ ހަރާމް ވެގެނަވާކަންތައްތައް

އެކެއް: ނަމާދުކުރުން

ދޭއް: ގެފުޅުގައި ޠަވާފުކުރުން

ތިނެއް: މަސްޖިދުގައި މަޑުކުރުންމެވެ. ނަމަވެސް މަޑުކުރުމަކާ ނުލައި ހުރަސްކުރުން ހުއްދައެވެ.

ހަތަރެއް: މުޞްޙަފުގައި ބީހުމެވެ.

ފަހެއް: ޤުރޔއާން ކިޔެވުމެވެ.

ތަޔައްމަމުކުރުން

މުސްލިމަކަށް ޠާހިރުވާނެ ފެން ނުލިބި ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ފެން ބޭނުންކުރަން ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ އަދި ނަމާދުގެ ވަގުތު ގެއްލިދާނެތީ ބިރުގަނެފިނަމަ މަށިން ތަޔައްމުމް ކުރަންވާނެއެވެ.

މިކަމުގެ ސިފައަކީ އޭނާގެ އަތުން ބިމުގައި އެއްފަހަރު ޖަހާލުމަށްފަހު، ހަމައެކަނި އެ އަތުން މޫނާއި އަތްތިލަ ފޮހެލުމެވެ. ފަސްގަނޑު ޠަހިރުވުން ޝަރުޠެވެ.

ތަޔައްމުމު ބާތިލްވަނީ އަންނަނިވި ކަންކަމުންނެވެ.

އެކެއް: ވުޟޫ ބާޠިލުވާ ކޮންމެކަމަކުން ތަޔައްމަމު ބާޠިލުވާނެއެވެ.

ތަޔައްމުމް ކުރި އަޅުކަން ފެށުމުގެ ކުރިން ފެން ލިބިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ފެން ބޭނުންކުރުމުގައި ޢުޒުރެއް ނެތްނަމައެވެ.

އަހަރެން ނަމާދު ކުރަން ދަސްކުރަމެވެ

މުސްލިމަކަށް ރެޔާ ދުވާލަކު ފަސް ފަހަރު ނަމާދުކުރުން މާތްالله ވަނީ ފަރުޟު ކުރައްވާފައެވެ. އެއީ: ފަތިސް ނަމާދާއި މެންދުރު ނަމާދާއި އަސްރު ނަމާދާއި މަޣްރިބް ނަމާދާއި އަދި އިޝާ ނަމާދެވެ. އެއީ ފަތިސް ނަމާދުގައި ދެ ރަކުޢަތާއި މެންދުރު ނަމާދުގައި ހަތަރު ރަކުޢަތާއި އަސްރު ނަމާދގައި ހަތަރު ރަކުޢަތާއި މަޣުރިބު ނަމާދުގައި ތިން ރަކުޢަތާއި އަދި ޢިޝާ ނަމާދުގައި ހަތަރު ރަކުޢަތެވެ.

ނަމާދަށް އަހަރެން ތައްޔާރުވަމެވެ

ނަމާދުގެ ވަގުތު ވަންނަހިނދު މުސްލިމަކު ބޮޑު ހަދަސްވެރިވެފައިވަ ނަމަ ކުޑަހަދަސުންނާއި ބޮޑު ހަދަސުން ޠާހިރުވާންޖެހެއެވެ.

ބޮޑު ހަދަސައަކީ: މުސްލިމަކު ހިނައިގަތުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެކެވެ.

ކުޑަކުޑަ ހާދަސަކީ: މުސްލިމަކު ވުޟޫ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.

މުސްލިމަކު ނަމާދު ކުރަންވާނީ ސާފު ހެދުމެއްގައި ނަޖިހުން ޠާހިރުވެ ހުރެ، ސާފު ތަނެއްގައި، އޭނާގެ ޢައުރަ ނިވާކޮށްގެންހުންނަ ހާލުގައެވެ.

މުސްލިމަކު ނަމާދުގަޑީގައި އެއިން އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ނިވާކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެދުމެއް އަޅަންޖެހެއެވެ. ނަމާދު ކުރާއިރު ފޫޅާއި ކަކުލާއި ދެމެދުގައި އެއްވެސް ތަނެއް ފެންނަގޮތަށް ފިރިހެނަކު ހުރުން ހުއްދައެއް ނޫނެވެ.

އަންހެނަކު ނަމާދުގެ ތެރޭގައި މޫނާއި ދެ އަތްތިލަ ފިޔަވައި މުޅި ހަށިގަނޑު ނިވާކުރަން ޖެހެއެވެ.

މުސްލިމަކު ނަމާދުގެ ތެރޭގައި އެއަށް ޚާއްޞަ ބަސްތަކެއް ނޫން އެހެން ވާހަކައެއް ދައްކައިގެނނުވާނެއެވެ. އޭނާ އިމާމްގެ ކިޔެވުންތައް އަޑުއަހަންވާނެއެވެ. އޭނާ ނަމާދުގައި ހުންނައިރު ދުރުބަލައިގެންނުވާނެއެވެ. ނަމާދުގައި ކިޔަވާ ތަކެތި ހިތުދަސްކުރަން ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ، ނަމާދު ނިމެންދެން މާތްالله އަށް ޒިކުރުކޮށް ތަސްބީހަކިޔާނީއެވެ. ނަމާދުގައި ކިޔެވޭ ތަކެތި ދަސްކުރުމަށް އޭނާ އިސްކަންދެން ޖެހެއެވެ.

އަހަރެން ނަމާދު ކުރަން ދަސްކުރަމެވެ

ފިޔަވަޅު 1: ނިޔަތްގަތުން: އަހަރެން އަދާކުރަން ބޭނުންވާ ފަރުޟު ނަމާދަށް ނިޔަތްގަންނަމެވެ. އަދި އޭގެ މަހައްލަކީ ހިތެވެ.

އަހުރެން ވުޟޫ ކުރުމަށްފަހު ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލާނަމެވެ. އަދި ކުޅަދާނަވެއްޖެނަމަ ކޮޅަށް ހުރެ ނަމާދުކުރަމެވެ.

ފިޔަވަޅު2: އަހަރެންގެ އަތް ކޮނޑާ ހަމަޔަށް އުފުލާނަމެވެ. އަދި އަހަރެން ކިޔާނަމެވެ. (الله އަކްބަރު) އެއީނަމާދަށް ވަނުމަށް ނިޔަތްގަނެގެންނެވެ.

ފިޔަވަޅު3: އަހުރެން ވަރިދުވެފައިވާ ގޮތަށް دعاء الاستفتاح ކިޔާނަމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ޖުމުލަތައް ހިމެނެއެވެ. އިނބަ އިލާހު ހުސްތާހިރުވަންތަ އެވެ. އަދި އިނބަ އިލާހަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަދި އިނބަ އިލާހުގެ ނަންފުޅު ބަރަކާތްތެރިވެގެންވެއެވެ. އިލާހު މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އިނބަ އިލާހު ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތެވެ.

ފިޔަވަޅު4: ލަޢުނަތް ލިބިފައިވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން މާތްރަސްކަލާނގެ ކިބަފުޅުން އަހަރެން ހިމާޔަތް ހޯދަމެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ކިޔާނަމެވެ. (أعوذُ باللهِ من الشيطان الرجيم) މާނައީ: ލަޢުނަތް ލިބިފައިވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން މާތްރަސްކަލާނގެ ހަޟުރަތުން އަހަރެން ހިމާޔަތް ހޯދަމެވެ

ފިޔަވަޅު5: ކޮންމެ ރަކްޢަތެއްގައި އަހުރެން އަލްފާތިޙާ ސޫރަތް ކިޔަވަހުށީމެވެ. އެއީ: (1) رحمنވަންތަ رحيمވަންތަ اللَّهގެ اسمފުޅުން (ފަށައިގަންނަމެވެ.) (2) حمدހުރީ، عالمތަކުގެ ވެރި اللَّه އަށެވެ. (3) (އެކަލާނގެއީ) رحمنވަންތަ رحيمވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (4) قيامةދުވަހުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. (5) އަޅަމެން އަޅުކަންކުރަނީ، އިބަރަސްކަލާނގެއަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ވާގިއެދެނީ، އިބަރަސްކަލާނގެ حضرةންނެވެ. (6) އަޅަމެންނަށް، ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަށް މަގު ދައްކަވާނދޭވެ! (7) (އެއީ) އެއުރެންނަށް އިބަރަސްކަލާނގެ نعمةދެއްވި މީހުންގެ މަގެވެ. އެއުރެންގެ މައްޗަށް ކޯފާލައްވާފައިވާ މީހުންގެ މަގެއްނޫނެވެ. އަދި މަގުފުރެދިފައިވާ މީހުންގެ މަގެއްވެސް ނުމެނޫންމެއެވެ.

އަލްފާތިޙާއަށްފަހު ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފުރަތަމަ ރަކުޢަތާއި ދެވަނަ ރަކުޢަތުގައި ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން ޤުރުއާން ކިޔަވާނަމެވެ. މިއީ ވާޖިބެއް ނޫންނެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރުމުން ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ލިބިގެންވެއެވެ.

ފިޔަވަޅު:6 އަހަރެން ކިޔަމެވެ. (الله أكبر) ދެން އަހަރެންގެ ބުރަކަށި ސިދާވާގޮތަށް ކަކުލުގައި އަތް އަޅައިގެން އަތުގެ އިނގިލިތައް ވަކިން ފަތުރާލައިގެން ރުކޫޢުކުރަމެވެ. ދެން އަހަރެން ރުކޫޢުގައި އޮވެގެން ކިޔަމެވެ. (سبحان ربي العظيم)

ފިޔަވަޅު:7 އަހަރެން ރުކޫޢުކުރުމުން ތެދުވަނީ މިހެން ކިޔަމުންނެވެ. (سمع الله لمن حمده) އެހިނދު އަހަރެންގެ ދެއަތް އަހަރެންގެ ކޮނޑާހަމަޔަށް އުފުލާލަމެވެ. ދެން އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑު ސީދާވެ ހަމަޖެހުމުން އަހަރެން ކިޔަމެވެ. (ربنا ولك الحمد)

ފިޔަވަޅު 8: އަހަރެން ކިޔަމެވެ. (الله أكبر) އަދި އަތާއި ކަކުލާއި ފައިތިލައާއި ނިތްކުރިއާއި ނޭފަތަށް ޖައްސައިގެން ސަޖިދަކުރަމެވެ. އަދި ސަޖިދަކުރުމުގައި ކިޔަމެވެ. (سبحان ربي الأعلى)

ފިޔަވަޅު9: އަހަރެން ކިޔަނީ: (الله އަކްބަރު) އެވެ. އަދި ސަޖިދައިން ތެދުވެ ބުރަކަށި ސީދާވާގޮތަށް ކަނާތު ފައި ދިގަށް ބަހައިގެން ވައަތު ފައިމަތީ އިށީނދެއިންނާނީއެވެ. އަދި އަހަރެން ކިޔަނީ: (ربي اغفر لي) އެވެ.

ފިޔަވަޅު 10: އަހަރެން ކިޔާނީ (الله އަކްބަރު)އެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ސަޖިދަ ފަދައިން އަނެއްކާވެސް ސަޖިދަކުރަމެވެ.

ފިޔަވަޅު 11: އަހަރެން ސަޖިދައިން ތެދުވެ، ސީދާވެ (الله އަކްބަރު) ކިޔަމެވެ. އަދި ނަމާދުގެ ބާކީ ހުރި ރަކުޢަތްތަކުގައި ވެސް ފުރަތަމަ ރަކުޢަތުގައި ކުރި ފަދައިން އަހަރެންކުރާނީއެވެ.

މެންދުރު،އަސުރު، މަޣުރިބު، ޢިޝާ ނަމާދުގެ ދެވަނަ ރަކުޢަތަށްފަހު، ފުރަތަމަ ތަޝާހުދު ކިޔުމަށް އިށީންނަމެވެ، އެއީ: އެންމެހާ މަތިވެރިކަމާއި ޞަލަވާތާއި އަދި ހެޔޮރަނގަޅުކަން ލިބިވޮޑިގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އޭނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނަށް ސަލާމާއި، ﷲގެ ރަޙުމަތާއި، ބަރަކާތްހުއްޓެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށާއި ﷲގެ އެންމެހާ ޞާލިޙު އަޅުންނަށް ސަލާމްހުއްޓެވެ. ﷲމެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅުހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާކަމަށާއި ރަސޫލާކަމަށް އަޅުހެކިވަމެވެ. ދެން އެއަށްފަހު ތިންވަނަ ރަކުޢަތަށް އަހުރެން ތެދުވަމެވެ.

ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ އެންމެ ފަހު ރަކުޢަތަށްފަހު އެންމެ ފަހުގެ ތަޝައްހުދު ކިޔެވުމަށް އިށީނދެމެވެ. އެއީ: އެންމެހާ މަތިވެރިކަމާއި ޞަލަވާތާއި އަދި ހެޔޮރަނގަޅުކަން ލިބިވޮޑިގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އޭނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނަށް ސަލާމާއި، ﷲގެ ރަޙުމަތާއި، ބަރަކާތްހުއްޓެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށާއި ﷲގެ އެންމެހާ ޞާލިޙު އަޅުންނަށް ސަލާމްހުއްޓެވެ. ﷲމެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅުހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާކަމަށާއި ރަސޫލާކަމަށް އަޅުހެކިވަމެވެ. އޭ ހައްދަވާބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އިބްރާހީމްގެފާނާއި އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް އިބަﷲ ޞަލަވާތްލެއްވި ފަދައިން މުޙައްމަދުގެފާނާއި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށްވެސް ޞަލަވާތްލައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބަﷲއީ ހުރިހާ ޙަމްދު ތަޢުރީފަކާއި، ހުރިހާ މާތްކަމެއް ލިބިވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އޭ ހައްދަވާބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އިބްރާހީމްގެފާނާއި، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް އިބަﷲ ބަރަކާތްލެއްވިފަދައިން މުޙައްމަދުގެފާނާއި، މުޙާއްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށްވެސް ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބަﷲއީ ހުރިހާ ޙަމްދަކާއި، ހުރިހާ މާތްކަމެއް ލިބިވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

ފިޔަވަޅު 12: އެއަށްފަހު އަހަރެންގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ސަލާމްދެމެވެ. ކިޔަމެވެ. (السلام عليكم ورحمة الله) އަދި އަހަރެންގެ ވާތްފަރާތުގައި (السلام عليكم ورحمة الله) ކިޔައި ސަލާމްދީ ނަމާދުން ނުކުތުމަށް ނިޔަތްގަނެމެވެ. އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން އަހަރެން ވާނީ ނަމާދު ފުރިހަމަ ކުރެވިފައެވެ.

މުސްލިމް އަންހެނުންގެ ހިޖާބު

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އޭ ނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި، ކަލޭގެފާނުގެ ދަރިދަރިކަނބަލުންނާއި، مؤمنންގެ އަންހެނުން، އެކަނބަލުންގެ ފޭރާންތަކުން ނިވައިވެތިބުމަށް ކަލޭގެފާނު އެކަނބަލުންނަށް ވިދާޅުވާށެވެ! އެކަނބަލުން އެނގިގެން ވުމަށާއި، އެކަނބަލުންނަށް އުނދަގޫ ނުލިބުމަށް އެގޮތް މާގާތްކަން ބޮޑެވެ. اللَّهއީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، رحيمވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި ވޮޑިގެންވެއެވެ. އަލްއަޙުޒާބު

މުސްލިމް އަންހެނުން އޭނާގެ ޤައުމުގެ އާދަކަދައިގެ ހެދުމުން ޙިޖާބު އަޅައި، އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ހިލޭ ފިރިހެނުންގެ ކިބައިން ނިވާކުރުމަށް މާތްالله ފަރުޟު ކުރައްވާފައިވެއެވެ. މުސްލިމް އަންހެނަކު ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ކައިވެނި ހަރާމް މަހުރަމުންނާއި ފިރިމީހާގެ ކުރިމަތީގައި މެނުވީ އޭނާގެ ހިޖާބު ނުލާ އުޅުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ބައްޕަ، ކިތަންމެ މައްޗަށް ދިޔަސް، އަދި ދަރި، ކިތންމެ ދަށަށް ދިޔަޔަސް، ބޮޑުބޭބޭ ބައްޕަ ފަރާތުގެ، ބޮޑުބޭބެ މަންމަ ފަރާތުގެ، ބޭބެއާއި، ބޭބެގެ ދަރިން، ދައްތަ، ދައްތަގެ ދަރީން، މަންމަގެ ފިރިމީހާއާއި ، ޖިމާޢު ވުން ފުރިހަމަކޮށްފިނަމަ، ފިރިމީހާގެ ބައްޕަ ކިތަންމެ މަތިވިޔަސް، ފިރިމީހާގެ ދަރިފުޅު ކިތަންމެ ދަށްވިޔަސް، އަދި އަންހެން ދަރިފުޅުގެ ފިރިމީހާއެވެ . ނަސްލުން ޙަރާމްވާ މިހުން ގާތުން ކިރުދިނުން ވެސް ޙަރާމް ވެގެންވެއެވެ.)

މުސްލިމް އަންހެނުން ހެދުން އެޅުމުގައި ބައެއް އުސޫލުތަކަށް އަމަލުކުރަންޖެހެއެވެ.

ފުރަތަމައީ: މުޅި ހަށިގަނޑު ނިވައިކުރުމެވެ.

ދެވަނައީ: އެއީ އަންހެނަކު ޒީނަތްތެރި ކުރުމަށް ލައިގެން ހުންނަ އެއްޗަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ

ތިންވަނަ: އެއީ ހާމަކަން ބޮޑު، އޭގެ ހަށިގަނޑު ހާމަކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.

ހަތަރުވަނަ: އެއީ ލުއި އަދި ތަތްލާފައި ނުވާ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެއީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ އެއްވެސް ބައެއް ސިފަކޮށްދޭ އެއްޗެއްކަމުގައިނުވުމެވެ.

ފަސްވަނަ: އެއީ ސެންޓު ނުވަތަ އަތަރު ލައިފައިނުވުމެވެ. .

ހަވަނަ: ފިރިހެނެއްގެ ހެދުމާ އެއްވައްތަރުވެގެން ނުވުމެވެ. .

ހަތްވަނަ: އެއީ ޣައިރު މުސްލިމް އަންހެނުންގެ އަޅުކަންކުރާ ހެދުން ނުވަތަ ޢީދު ދުވަސްތަކުގެ ހެދުމާ ވައްތަރުވާ އެއްޗަކަށް ވެގެން ނުވުމެވެ.

މުއުމިނެއްގެ ސިފަތައް

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (2) مؤمنން ވާކަން ކަށަވަރީ، اللَّه ހަނދުމަކުރާހިނދު އެއުރެންގެ ހިތްތައް ބިރުވެތިވާ މީހުން ކަމުގައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ (ބާވައިލެއްވި) آيةތައް އެއުރެންނަށް ކިޔައިދޭހިނދު، އެއުރެންގެ إيمانކަން އިތުރުވާ މީހުން ކަމުގައެވެ. އަދި އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް وكيلކުރާ މީހުން ކަމުގައެވެ. އަލްއަންފާލު 2

ވާހަކަ ދެއްކުމުގައި ތެދުވެރިވެ ދޮގު ނުހެދުމެވެ.

ވަޢުދާއި ޢަހުދަށް ވަފާތެރިވުމެވެ.

ޒުވާބުގައި ނައްޓައިގެން ނުދިއުމެވެ.

އަމާނާތް އަދާކުރުމެވެ.

ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލޯބިވާ ފަދައިން މުސްލިމް އަޚާއަށް ލޯބިކުރެއެވެ.

ދީލަތިވުމެވެ.

މީސްތަކުންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމެވެ.

ސިލަތުއްރަހިމުގެ ގުޅުން ބޭއްވުމެވެ.

ﷲގެ ތަޤްދީރާމެދު ހިތްހަމަޖެހި، ތަނަވަސްކަމުގެ ވަގުތުތަކުގައި އެކަލާނގެއަށް ޝުކުރުވެރިވެ، ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި ކެތްތެރިވުމެވެ.

ލަދުވެތި ވުމެވެ.

ޚަލްޤުތަކުންނަށް ރަހުމުކުރުމެވެ.

އޭނާގެ ހިތް ރުޅިވެރިކަމުން އެއްކިބާވެފައިވާ އަދި އޭނާގެ ގުނަވަންތައް އެހެން މީހުންނާ މެދު އުދުވާނީ އަމަލުތަކުން އެއްކިބާވެފައިވުމެވެ.

މީސްތަކުންނަށް މާފުކުރުމެވެ.

ރިބާ ކެއުމާއި އޭގެ މުއާމަލާތް ނުކުރެއެވެ

ޒިނާ ނުކުރުމެވެ.

ރާ ނުބުމެވެ.

އަވަށްޓެރިޔާއަށް ކަމޭހިތުމެވެ.

އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތެއް ނުކުރުމެވެ.

ވައްކަމާއި މަކަރު ނެހެދުމެވެ.

މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމެވެ. އެއީ މުސްލިމުންނަށް ނުވިޔަސްމެއެވެ. ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގައި އެއުރެންނަށް ކިޔަމަންވުމެވެ.

ދަރިން ހެޔޮ ސިފައެއްގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރެއެވެ. ޝަރުޢީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް އަމުރުކުރެއެވެ. ފާފަތަކާއި ޙަރާމް ކަންތައްތަކުން ދަރީންނަށް މަނާކުރެއެވެ.

ޣައިރު މުސްލިމުންގެ ޢަމަލުތަކާއި އެމީހުންގެ ދީނީ ސިފަތަކުގައި ނުވަތަ އެމީހުންގެ ސިފައަކަށް އަދި ނިޝާނަކަށް ވެފައިވާ އާދަކާދަތައް ނަކަލު ނުކުރެއެވެ.

އަހަރެންގެ ބާއްޖަވެރިކަން އޮތީ އަހަރެންގެ ދީންކަމުގައިވާ އިސްލާމްދީނުގައެވެ.

މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (97) مؤمنއަކު ކަމުގައިވާ حال، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، صالح عملއެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން عملކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެއުރެންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ. އައްނަޙުލު 97

މުސްލިމެއްގެ ހިތަށް އުފަލާއި އަރާމާއި އުފާވެރިކަން ގެނެސްދޭ އެންމެ ބޮޑު އެއްކަމަކީ، ދިރިތިބި މީހުންނާއި، މަރުވެފައިވާ މީހުންނާއި، ބުދުތަކުގެ މެދުވެރިއެއް ނެތި، އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާ ސީދާ ގުޅުމެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ މާތް ފޮތުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވަނީ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނާ އަބަދުވެސް ގާތްވެވަޑައިގެން، އެމީހުންގެ އަޑުއައްސަވައި، އެމީހުންގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާކަމަށެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއާމެދު ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުން ކަލޭގެފާނާ سؤالކޮށްފިނަމަ، (ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއީ (އެއުރެންނާ) ކުއްތަންވެ ވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް دعاءކޮށްފިނަމަ دعاءކުރި މީހާގެ دعاء ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިޖާބަ ކުރައްވަމެވެ. ފަހެ، އެއުރެން (އެބަހީ: ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުން) ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް އިޖާބަދޭހުށިކަމެވެ! އަދި އެއުރެން ތިމަން ރަސްކަލާނގެއަށް إيمانވާހުށިކަމެވެ! (އެއީ) އެއުރެންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމަށްޓަކައެވެ. އަލްބަޤަރާ 186 މާތްالله އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަލާނގެއަށް ދުޢާކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިކަމަކީ މުސްލިމަކު އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާ ކުއްތަންވާ އެންމެ ބޮޑު އަޅުކަންތަކުގެ ތެރެއިން އަޅުކަމެއް ކަމުގައި ހެއްދެވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ وحىކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް دعاءކުރާށެވެ! ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ دعاء އިޖާބަކުރައްވާހުށީމެވެ. ޣާފިރު 60 ހެޔޮލަފާ މުސްލިމަކު ނަމަ އަބަދުވެސް އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ބޭނުންވާނެއެވެ. އަބަދުވެސް އެކަލާނގެ އަށް ދުޢާކުރާނެއެވެ. ޞާލިޙު އަޅުކަންތަކުގެ ތެރެއިން އެކަލާނގެއާ ކުއްތަން ވުމަށް މަސައްކަތްކުރާނެއެވެ.

މާތްالله އަހަރެމެން މި ކައުނުގައި އުފެއްދެވީ ބޮޑު ޙިކުމަތަކަށްޓަކައެވެ. އެކަލާނގެ އަހަރެމެން އުފެއްދެވީ ބޭކާރު ގޮތުގައެއްނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުމަށެވެ.އެކަލަނގެއަށް އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކާނުލައި އަޅުކަން ކުރުމަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ އަދި އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ވަށާޖެހޭ ފުރިހަމަ، އިލާހީ ދީނެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށްޓަކައި ޝަރަޢަ ކުރެއްވިއެވެ. މި އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތަކީ ދިރިއުޅުމުގެ ޟަރޫރީ ތަކެތިކަމުގައިވާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަފްސާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަބުރާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑިއާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުދާ ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ޝަރީޢަތެކެވެ. ޝަރުޢީ އަމުރުތަކަށް ތަބާވެ، ޙަރާމް ކަންކަމުން ދުރުހެލިވެ މި ޟަރޫރަތްތަކަށް ތަބާވެ، އުޅޭ މީހަކު، ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި އުފާވެރި އަދި ޔަޤީން ދިރިއުޅުމެއް އުޅުއްވާނެއެވެ.

މުސްލިމަކު ﷲއާ އޮންނަ ގުޅުމަކީ ފުން ގުޅުމެއް ކަމަށާއި، އެއީ ޔަޤީންކަމާއި ނަފްސާނީ އަރާމު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. ހަމަޖެހުމާއި ރައްކާތެރިކަމާއި އުފާވެރިކަން އިހުސާސް ކުރެވޭ ކަމެކެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ކުއްތަންވުން އިޙްސާސް ކުރެވި އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތުން އަޅާއަށް އަޅާލުމާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވެއެވެ. މާތްالله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. اللَّهއީ، إيمانވި މީހުންނަށް އެހީތެރިވެ، ވާގިވެރިވެ ވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެ، އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން އަލިކަމަށް އެއުރެން ނެރުއްވައެވެ. އަލްބަޤަރާ 257

މި ބޮޑު ގުޅުމަކީ ޖަޒުބާތީ ޙާލަތެކެވެ. އެއިން ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއަށް އަޅުކަންކޮށް އުފާކުރުމަށް ހިތްވަރު ލިބެއެވެ. އެކަލާނގެއާ ބައްދަލުކުރަން ކެތްމަދުވެ، އީމާންތެރިކަމުގެ ފޮނިކަން އޭނާގެ ހިތުގައި އިހުސާސްކުރެވިގެން އުފާވެރިކަމުގެ ޖައްވުގައި އުދުހެއެވެ.

އެ ފޮނިކަމާއި އޭގެ އުފާ ސިފަކުރެވޭނީ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކޮށްގެން ނުބައި ޢަމަލުތަކުން ދުރުހެލިވެގެން އެކަމުގެ ރަހަ ބެލި މީހުންނަށް އެކަންޏެވެ. އެހެންކަމުން رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ﷲއީ ރައްބުކަމުގައި އަދީ ދީނަކީ އިސްލާމްދީން ކަމުގައި އަދި މުޙައްމަދުގެފާނަކީ ރަސޫލާ ކަމުގައި ގަބޫލުކޮށްފި މީހާއަށް އީމާންކަމުގެ ރަހަ ލިބިއްޖެއެވެ.

އާދެ، މީހަކަށް އޭނާގެ އޭނާގެ ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކުއްތަންވުން ދާއިމީގޮތަކަށް އިޙްސާސް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އަދި އެކަލާނގެ ރީތި ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް އެނގިއްޖެ ނަމަ އެކަލާނގެ އަޅާއަށް އެކަނލާނގެ ފެނުނު ފަދައެވެ. އަދި މާތްރަސްކަލާނގެއަށް އަޅުކަންކުރުމުގައި އިޚްލާޞްތެރިވެ، މާތްاللهގެ ރުއްސެވުން ފިޔަވައި އެއްވެސް އެހެން ނިޔަތެއްނެތްނަމަ ދުނިޔޭގައި ރަނގަޅު އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަކާއި އަދި އާޚިރަތުގައި ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ހޯއްދެވި މީހަކު ކަމުގައިވާނެއެވެ.

އެގޮތުން މިދުނިޔޭގައި މުއުމިނަކަށް ކުރިމަތިވާ މުޞީބާތްތަކުގެ ހޫނުކަން އޭނާގެ އީމާންކަމުގެ ޔަޤީންކަމުން ފިލުވައިދެއެވެ. އަދި މާތްالله ގެ ޤުދުރަތްތެރިކަމާމެދު ހިތްހަމަޖެހުމުންނާއި އަދި އެކަލާނގެ ހުރިހާ ތަޤްދީރުތަކާއި ހެޔޮ ނުބައި ތަޤްދީރުތަކަށް ޙަމްދުކުރާތީ ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ.

އެއީ މުސްލިމަކު އޭނާގެ އުފަލާއި ޔަޤީންކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ގިނަގިނައިން މާތްالله އަށް ޒިކުރުކުރުމާއި ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވުމެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. (28) އެއުރެންނީ، إيمانވި މީހުންނެވެ. އަދި اللَّه ހަނދުމަކުރުމުން، އެއުރެންގެ ހިތްތައް ހަމަޖެހޭ މީހުންނެވެ. ހިތްތައް ހަމަޖެހެނީ، اللّه ހަނދުމަކުރުމުން ނޫންހެއްޔެވެ؟ އައްރަޢުދު 28 މުސްލިމަކު މާތްالله ހަނދުމަކޮށް ޤުރުއާން ކިޔަވާ ވަރަކަށް ކަލާނގެއާ ގުޅުން ބޮޑުވެ، އޭނާގެ ނަފްސު ސާފުވެ، އީމާންތެރިކަން ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.

ހަމައެފަދައިން ސައްހަ މަގުން މާތްالله އަށް އަޅުކަންކުރުމަށް ޓަކައި މުސްލިމަކު އޭނާގެ ދީނުގެ ކަންތައްތައް ޞައްޙަ މަޞްދަރުތަކުން ދަސްކުރުމަށް އެދެވިގެންވެއެވެ. رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ޢިލްމު އުނގެނުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ވާޖިބު ކަމެކެވެ އަދި އެކަލޭގެފާނު ހެއްދެވި މާތްالله ގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންތެރިވުމެވެ. އެކަމުގެ ފަހަތުގައިވާ ޙިކުމަތް އެނގުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވިޔަސްމެއެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. (36) އަދި اللَّهއާއި، އެކަލާނގެ رسولއާ ކަމަކަށް ނިޔާކުރައްވައިފިހިނދު، مؤمن ފިރިހެނަކަށްވެސް، އަދި مؤمن އަންހެނަަކަށްވެސް، އެއުރެންގެ އެކަމުގައި އެއުރެންނަށް اختيار އޮތުމަކީ ނެތްކަމެކެވެ. އަދި اللَّهއަށާއި، އެކަލާނގެ رسولއާއަށް އުރެދިއްޖެ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ފާޅުވެގެންވާ މަގުފުރެދުމަކުން އެމީހަކު ފުރެދިއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. އަލްއަޙުޒާބު

އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ހުރިހާ ޞަޙާބީންނަށް މާތް الله ގެ ރަޙްމަތާއި ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ.

ނިމުނީ

ފިހުރިސްތު

ނަންބަރު

މައުޟޫޢު

ސަފުހާ

ބޭރު ގަނޑު

ފިހުރިސްތައް ރުޖޫޢަވާށެވެ.

ފޮތުން ތިބާއަށް ލިބުނު ތަޖުރިބާ އަހަރުމެންނާ ހިއްސާކުރާށެވެ.

ވެބު ސައިޓަށް ޒިޔާރަތްކޮށްލައްވާ!

ފޯނުން ބޭނުންކުރެވޭގޮތަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ކޮޕީ

މައުޟޫޢަށް ވަނުމަށްޓަކައި ލިންކަށް ތިއްޕަވަލައްވާ!

ބޭރުގަނޑަށް އެނބުރި ދިއުމަށްޓަކައި ފޮޓޯއަށް ފިތާލާށެވެ

ބާކޯޑް ސްކޭން ކުރާށެވެ

ތަޢުލީމީ ޕްރެޒެންޓޭޝަން (ޕަވަރޕޮއިންޓް)

ޕްރޮޖެކްޓްގެ އުފެއްދުންތައް

ޗާޕްކޮށްފައިވާ ފޮތެއް

މޯބައިލް ފޮތެއް

ވެބްސައިޓު

ޕަވަރޕޮއިންޓް ޕްރެޒެންޓޭޝަން

ސްމާޓްފޯނުތަކަށް ޚާއްޞަ ވަރޝަނެއް