ຄູ່ມືສະບັບຫຍໍ້ທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳຫຼັບມຸອັຊຊິນ, ອິມ່ຳ, ຄໍຕີບ ແລະ ຂໍ້ກຳຫນົດຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບມັສຍິດ

ຄູ່ມືສະບັບຫຍໍ້ທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳຫຼັບມຸອັຊຊິນ, ອິມ່ຳ, ຄໍຕີບ ແລະ ຂໍ້ກຳຫນົດຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບມັສຍິດ

ຄະນະກຳມະການວິຊາການ ສະມາຄົມບໍລິການເນື້ອຫາຂໍ້ມູນອິສລາມໃນພາສາຕ່າງ ໆ

ແທ້ຈິງມວນການສັນລະເຊີນເປັນສິດຂອງອັລລໍຫ໌, ພວກເຮົາສັນລະເຊີນຕໍ່ພຣະອົງ ແລະ ຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫລືອຈາກພຣະອົງ ແລະ ສະແວງຫາການອະໄພຍະໂທດຈາກພຣະອົງ, ແລະ ພວກເຮົາຂໍຄວາມຄຸ້ມຄອງຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຈາກຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທັງຫຼາຍຂອງຈິດໃຈຂອງພວກເຮົາ ແລະ ຈາກການງານທີ່ຊົ່ວຮ້າຍຂອງພວກເຮົາ, ຜູ້ໃດທີ່ອັລລໍຫ໌ຊົງຊີ້ນຳທາງແກ່ເຂົາ ກໍຈະບໍ່ມີຜູ້ໃດສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົາຫລົງທາງໄດ້, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ພຣະອົງເຮັດໃຫ້ເຂົາຫລົງທາງ ກໍຈະບໍ່ມີຜູ້ໃດສາມາດຊີ້ນຳທາງແກ່ເຂົາໄດ້, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະຕິຍານວ່າບໍ່ມີພຣະເຈົ້າອື່ນໃດທີ່ຄວນແກ່ການເຄົາລົບພັກດີ ນອກຈາກອັລລໍຫ໌ພຣະອົງດຽວ ໂດຍບໍ່ມີພາຄີໃດໆ ກັບພຣະອົງ, ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະຕິຍານວ່າທ່ານ ນະບີ ມູຮຳມັດ ເປັນບ່າວ ແລະ ສາດສະນະທູດຂອງພຣະອົງ, ຂໍຄວາມສັນຕິສຸກຈາກພຣະອົງອັລລໍຫ໌ ຈົ່ງປະສົບກັບທ່ານ ແລະ ຄອບຄົວເພື່ອນມິດສະຫາຍ ຊາວົກ ແລະ ບັນບັນດາຜູ້ປະຕິບັດຕາມແນວທາງຂອງທ່ານ ໃຫ້ໄດ້ຮັບແຕ່ຄວາມດີ ແລະ ສັນຕິສຸກ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ: ເນື່ອງຈາກມະນຸດມີຄວາມຕ້ອງການຢູ່ສະເໝີຕໍ່ສິ່ງທີ່ຈະມາປັບປຸງສະພາບການເປັນຢູ່ຂອງພວກເຂົາໃຫ້ດີຂຶ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ບົດບັນຍັດຂອງສາສະໜາອິສລາມຈຶ່ງໄດ້ກຳນົດສິ່ງຕ່າງໆ ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການດັ່ງກ່າວ, ເຊິ່ງໃນນັ້ນກໍລວມເຖິງສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການອາຊານ ແລະ ການອິກໍາມະຫ໌ສໍາລັບການລະຫມາດ, ການນຳພາຄົນເຮັດການລະຫມາດ, ການຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ, ແລະ ຂໍ້ບັນຍັດຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບມັສຍິດ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງມຸອັຊຊິນ, ອິມ່ຳ ແລະ ຄໍຕີບວັນສຸກ ຈຶ່ງເປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່, ແລະ ດ້ວຍເຫດຜົນດັ່ງກ່າວ ພວກເຮົາຈຶ່ງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ໃນການຈັດກຽມຫນັງສືທີ່ມີຊື່ວ່າ: (ຄູ່ມືສະບັບຫຍໍ້ທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳຫຼັບມຸອັຊຊິນ, ອິມ່ຳ, ຄໍຕີບ ແລະ ບົດບັນຍັດກ່ຽວກັບມັສຍິດ), ແລະ ໄດ້ມີການແປອອກເປັນຫຼາຍພາສາ.

ບົດທີ່ໜຶ່ງ: ຂໍ້ກຳນົດຂອງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍາມະຫ໌

ອະຊານແມ່ນສັນຍາລັກຂອງອິສລາມ ແລະ ຊາວມຸສລິມ, ເຊິ່ງຈະຖືກປະກາດໃນທຸກໆ ວັນ ແລະ ຄືນ ຫ້າຄັ້ງ, ແລະ ບັນດານັກວິຊາການໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ໃນຕຳລາຂອງພວກເຂົາກ່ຽວກັບເລື່ອງຂອງມັນ, ທັງຊຸນນະຫ໌, ຂໍ້ກຳນົດ, ສິ່ງທີ່ສົ່ງເສີມໃຫ້ເຮັດ ແລະ ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນໂມຄະ, ທັງນີ້ກໍ່ເນື່ອງມາຈາກຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງການອີບາດະຫ໌ນີ້ [1]. [1] ເບິ່ງ: ຟັຕຫ໌ ອັລ-ມຸນອິມ ຊາເຣາະຫ໌ ສໍຮິຫ໌ ມຸສລິມ: (2/ 460).

ຫົວຂໍ້ທີ່ໜຶ່ງ: ຄຳນິຍາມຂອງອະຊານ ແລະ ອິກໍມະຫ໌

ອະຊານ ຕາມຄວາມໝາຍທາງສາສະໜາ ໝາຍເຖິງ: ການປະກາດໃຫ້ຮູ້ເຖິງການເຂົ້າສູ່ເວລາລະຫມາດ, ດ້ວຍຄຳກ່າວທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ເປັນການສະເພາະຕາມບົດບັນຍັດ [2]. [2] ເບິ່ງທີ່: ອັລ-ມຸຄນີ ຂອງ ອິບນິ ກຸດາມະຫ໌ (1/ 292), ແລະ ມຸກຕາຣ ອັສ-ສິຫາຫ໌ (ໜ້າ: 16 - ບົດຮຽນ ການອະຊານ), ແລະ ການອັລ-ອະຊານ ພ້ອມການອິກໍມະຫ໌ ຂອງ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ (ໜ້າ: 5).

ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ຕາມຫລັກສາສະຫນາຄື: ການປະກາດໃຫ້ຮູ້ເຖິງການຢືນຂຶ້ນເພື່ອລະຫມາດ, ດ້ວຍຄຳກ່າວທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງຕາມທີ່ໄດ້ຖືກບັນຍັດໄວ້ [3]. [3] ເບິ່ງໃນ ກັຊຊາຟ ອັລ-ກິນະຫຼ (1/ 230).

ຫົວຂໍ້ທີ່ສອງ: ຂໍ້ກຳນົດຂອງການອາຊານ ແລະ ການອິກໍາມະຫ໌

ການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ຖືກບັນຍັດໄວ້ດ້ວຍຄຳພີອັນກຸຣອານ, ຊຸນນະ ແລະ ອິຈມະຫ໌:

ສ່ວນວ່າໃນຄຳພີອັລກຸຣອານ, ພຣະອົງອັລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: (ແລະ ເມື່ອພວກເຈົ້າໄດ້ຮຽກຮ້ອງໄປສູ່ການລະຫມາດ, ພວກເຂົາກໍຖືເອົາມັນເປັນເລື່ອງເຍາະເຍີ້ຍ ແລະ ເປັນການຫຼີ້ນເລ່ນ ນັ້ນກໍເພາະວ່າພວກເຂົາເປັນກຸ່ມຊົນທີ່ບໍ່ໃຊ້ປັນຍາ) [ສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ມາອິດະຫ໌ 58].

ສ່ວນຫຼັກຖານຈາກສຸນນະຫ໌ນັ້ນ, ໄດ້ມີຮະດີຊຈຳນວນຫຼາຍທີ່ຊີ້ບອກເຖິງການອະນຸຍາດຂອງທັງສອງປະການ, ສ່ວນໜຶ່ງໃນນັ້ນແມ່ນ:

ຈາກທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ໃນສະໄໝທີ່ຊາວມຸສລິມໄດ້ມາເຖິງນະຄອນມະດີນະຫ໌, ພວກເຂົາຈະມາລວມຕົວກັນ ແລະ ຄາດຄະເນເວລາການລະຫມາດ ໂດຍບໍ່ມີການປ່າວປະກາດ. ຕໍ່ມາມື້ໜຶ່ງ ພວກເຂົາກໍໄດ້ປຶກສາຫາກັນກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້, ບາງຄົນຈຶ່ງສະເໜີວ່າ: "ພວກເຮົາຈະໃຊ້ລະຄັງເໝືອນດັ່ງລະຄັງຂອງຊາວຄຣິສຕຽນ" ແລະ ບາງຄົນກໍກ່າວວ່າ: "ບໍ່ໆ ເຮົາຈະໃຊ້ແກເປົ່າເໝືອນດັ່ງເຂົາສັດ ຂອງຊາວຢິວ", ທ່ານອຸມັຣຈຶ່ງກ່າວວ່າ: "ເປັນຫຍັງພວກເຮົາບໍ່ແຕ່ງຕັ້ງຊາຍຄົນໜຶ່ງໃຫ້ເຮັດການປ່າວປະກາດການລະຫມາດ?" ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານນະບີ ຊລ. ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ບິລ້າລ, ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນ ແລ້ວປະກາດຄົນມາລະຫມາດ» [4]. [4] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ ເລກທີ່ (604), ແລະ ມຸສລິມ ເລກທີ່ (377).

ສ່ວນການລົງມະຕິເປັນເອກະສັນນັ້ນ (ອິຈຕະມາຫ໌); ປະຊາຊາດອິດສະລາມໄດ້ເຫັນພ້ອງຕ້ອງກັນໃນການອະນຸຍາດໃຫ້ປະຕິບັດທັງສອງຢ່າງສຳລັບການລະຫມາດ 5 ເວລາ:

ທ່ານ ອີຫມ່ຳ ອິບນິ ກຸດາມະຫ໌ ອັລມັກດິຊີ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແລະ ປະຊາຊາດມຸສລິມມີມະຕິເປັນເອກະສັນກັນວ່າ ການອະຊານນັ້ນຖືກບັນຍັດໄວ້ສຳລັບການລະຫມາດທັງຫ້າເວລາ [5]. [5] ອັລມຸຄນີ (1/293).

ການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ເປັນຟັຣດູກິຟາຍະຫ໌ສຳລັບບັນດາຜູ້ຊາຍ ທັ້ງຢາມທີ່ອະໄສຢູ່ພູມລຳເນົາ ແລະ ຢາມເດິນທາງ ສຳລັບການລະຫມາດທັງຫ້າເວລາ, ທີ່ບໍ່ແມ່ນສຳລັບການລະຫມາດອື່ນໆ; ເພາະຈາກຫະດີຊຂອງ ທ່ານມາລິກ ບິນ ອັລ-ຫຸໄວຣິສ ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ ດັ່ງທີ່ທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເຂົາວ່າ: «ເມື່ອຮອດເວລາລະຫມາດ ກໍ່ຈົ່ງໃຫ້ຄົນໜຶ່ງໃນພວກທ່ານເຮັດການອະຊານ, ແລະ ໃຫ້ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດໃນພວກທ່ານເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດ» [6]. [6] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ ເລກທີ່ (628), ແລະ ມຸສລິມ ເລກທີ່ (674).

ແລະ ເນື່ອງຈາກວ່າທັ້ງສອງນັ້ນເປັນສັນຍາລັກທີ່ເດັ່ນຊັດຂອງອິດສະລາມ, ຈຶ່ງບໍ່ເປັນທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຍົກເລີກທັ້ງສອງນັ້ນ.

ສຳຫຼັບແມ່ຍິງແລ້ວ; ບໍ່ມີບົດບັນຍັດໃຫ້ພວກນາງເຮັດການອະຊານ ແລະ ອິກໍມະຫ໌, ບໍ່ວ່າຈະລະຫມາດຄົນດຽວ ຫຼື ເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດໃຫ້ກັບບັນດາແມ່ຍິງກໍຕາມ [7]. [7] ຊາເຣາະຫ໌ ອັນ-ອຸມດະຫ໌ ຂອງ ອິບນຸ ໄຕມິຍະຫ໌ - ບົດວ່າດ້ວຍການລະຫມາດ (ຫນ້າ: 101).

ຫົວຂໍ້ທີ່ສາມ: ຄວາມປະເສີດຂອງການອະຊານ ແລະ ການອີກໍມະຫ໌

ມີລາຍງານໃນຕົວບົດຕ່າງໆ ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍກ່ຽວກັບຄວາມປະເສີດຂອງການອະຊານ ແລະ ບັນດາມຸອັຊຊິນ(ຜູ້ອະຊານ), ເຊິ່ງສ່ວນໜຶ່ງມີດັ່ງນີ້:

ຜູ້ອະຊານຄືຜູ້ທີ່ເຊີນຊວນໄປສູ່ອັລລໍຫ໌, ແລະ ເປັນຜູ້ທີ່ມີຄຳເວົ້າທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດ. ອັລລໍຫ໌ ຊົງຕຣັດວ່າ: (ແລະ ຜູ້ໃດເລົ່າຈະມີຄຳເວົ້າທີ່ດີເລີດຍິ່ງກວ່າຜູ້ທີ່ເຊີນຊວນໄປສູ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ປະຕິບັດຄວາມດີ ແລະ ກ່າວວ່າ “ແທ້ຈິງຂ້ອຍເປັນຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາຜູ້ນອບນ້ອມ”) [ຊູເຣາະຫ໌ ຟຸສສິລັດ : 33].

ລາຍງານຈາກມຸອາວິຍະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນທ່ານຣໍຊູລ ຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: <ບັນດາຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫັດ ຈະເປັນຜູ້ທີ່ມີຄໍຍາວທີ່ສຸດໃນວັນກີຍາມະຫ໌> «ບັນດາຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫມາດ ນະມາຊ ຈະເປັນຜູ້ທີ່ມີຄໍຍາວທີ່ສຸດໃນວັນກີຍາມະຫ໌» [8]. [8] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (387).

ການອາຊານ ແລະ ການອີກໍມະຫ໌ນັ້ນຂັບໄລ່ໄຊຕອນມານຮ້າຍ; ຈາກທ່ານ ອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ, ເລົ່າຈາກ ທ່ານນະບີ ມຸຮຳມັດ ຂໍຄວາມສັນຕິສຸກ ແລະ ຄວາມເມດຕາຈາກອັລລໍຫ໌ຈົ່ງປະສົບແດ່ທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອສຽງອາຊານດັງຂຶ້ນເພື່ອຮຽກຮ້ອງສູ່ການລະຫມາດ, ໄຊຕອນກໍ່ຈະຫັນຫຼັງໜີໄປພ້ອມກັບສາຍລົມ ເພື່ອທີ່ມັນຈະບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງອາຊານ, ເມື່ອສຽງອາຊານຈົບລົງ ມັນກໍ່ຈະກັບເຂົ້າມາ, ຈົນເມື່ອມີການກ່າວອິກໍມະຮ໌ເພື່ອເລີ່ມການລະຫມາດ ມັນກໍ່ຈະຫັນຫຼັງໜີໄປອີກ, ເມື່ອການກ່າວອິກໍມະຮ໌ຈົບລົງ ມັນກໍ່ຈະກັບເຂົ້າມາອີກ, ເພື່ອທີ່ຈະມາກະຊິບກະຊາບລໍ້ລວງລະຫວ່າງບຸກຄົນຜູ້ນັ້ນກັບຈິດໃຈຂອງເຂົາ, ໂດຍມັນຈະກ່າວກັບເຂົາວ່າ: ຈົ່ງຈື່ເລື່ອງນັ້ນ ຈົ່ງຈື່ເລື່ອງນີ້, ໃນສິ່ງທີ່ເຂົາບໍ່ເຄີຍຄິດເຖິງມາກ່ອນ, ຈົນເຮັດໃຫ້ຊາຍຄົນນັ້ນບໍ່ຮູ້ວ່າຕົນເອງໄດ້ລະຫມາດໄປຈັກຣໍກະອັດແລ້ວ» [9]. [9] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (1222) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (389).

ທຸກສັບພະສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນສຽງອະຊານ ຈະເປັນພະຍານໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ກ່າວອະຊານ; ໂດຍມີລາຍງານຈາກ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອັບດິຣເຣາະຫ໌ມານ ອັລ-ອັນຊໍລີ, ວ່າ ທ່ານ ອະບີ ສະອີດ ອັລ-ຄຸດຣີ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວແກ່ລາວວ່າ: “ແທ້ຈິງ ຂ້ອຍເຫັນວ່າເຈົ້າເປັນຄົນທີ່ມັກຝູງແກະ ແລະ ຊົນນະບົດ ທົ່ງນາ, ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໃດທີ່ເຈົ້າຢູ່ກັບຝູງແກະຂອງເຈົ້າ ຫຼື ຢູ່ໃນຊົນນະບົດທົ່ງນາຂອງເຈົ້າ, ແລ້ວເຈົ້າກໍໄດ້ອະຊານເພື່ອການລະຫມາດ ກໍຈົ່ງເປັ່ງສຽງຂອງເຈົ້າໃຫ້ດັງຂຶ້ນ, ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ:” «ບໍ່ມີຈິນ, ມະນຸດ ແລະ ສິ່ງໃດ ທີ່ໄດ້ຍິນໄລຍະສຽງຂອງຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫມາດ, ນອກຈາກມັນຈະເປັນພະຍານໃຫ້ແກ່ເຂົາໃນວັນແຫ່ງການຟື້ນຄືນຊີບ» ອະບີ ສະອີດ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາຈາກທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ [10]. [10] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (609)

ແທ້ຈິງແລ້ວ, ຫາກມະນຸດຮູ້ເຖິງຄວາມປະເສີດຂອງການອາຊານຢ່າງທຽງແທ້ ພວກເຂົາກໍຈະຕ້ອງຈັບສະຫຼາກກັນເພື່ອໃຫ້ໄດ້ເປັນຜູ້ອະຊານ; ດັ່ງມີລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຫູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ຫາກຜູ້ຄົນຮູ້ເຖິງ (ຜົນບຸນ) ທີ່ມີຢູ່ໃນການປະກາດເຊີນຊວນ (ການອະຊານ) ແລະ ແຖວທຳອິດ, ຈາກນັ້ນພວກເຂົາບໍ່ສາມາດໄດ້ມັນມາ ນອກຈາກການຈັບສະຫຼາກ, ແນ່ນອນວ່າພວກເຂົາຈະຕ້ອງຈັບສະຫຼາກກັນ.» [11]. [11] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (615) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (437).

ແທ້ຈິງຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫມາດ (ມຸອັຊຊິນ) ນັ້ນ ພຣະອົງຈະຊົງອະໄພໂທດໃຫ້ລາວໄກສຸດສຽງຂອງລາວ, ແລະ ທຸກສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງລາວ ສັບພະສິ່ງທັງທີ່ປຽກມີຊີວິດ ແລະ ແຫ້ງ ບໍ່ມີຊີວິດ ຈະເປັນພະຍານໃຫ້ລາວ, ແລະ ລາວຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ລະຫມາດຮ່ວມກັບລາວ; ເພາະວ່າຜູ້ທີ່ຊີ້ແນະໄປສູ່ຄວາມດີ ກໍເໝືອນກັບຜູ້ທີ່ກະທຳຄວາມດີນັ້ນ, ຈາກທ່ານບະຣໍ ບິນ ອາຊິບ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ວ່າ ທ່ານນະບີຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ອັລລໍຫ໌ ແລະ ບັນດາມະລາອິກະຫ໌ຂອງພຣະອົງ ຈະປະທານພອນໃຫ້ແກ່ແຖວທຳອິດ, ແລະ ຜູ້ອະຊານນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບການອະໄພໂທດຈົນສຸດສຽງຂອງລາວ, ແລະ ທຸກສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນລາວ ທັງທີ່ປຽກ ແລະ ແຫ້ງ ຈະເປັນພະຍານໃຫ້ແກ່ລາວ, ແລະ ລາວຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ລະຫມາດຮ່ວມກັບລາວ» [12]. [12] ບັນທຶກໂດຍ ອະຫ໌ມັດ: (18506), ແລະ ອັນນະສາອີ: (646), ທ່ານ ອັນ-ມຸນຊີຣີ ໄດ້ກ່າວໃນໜັງສື ອັດ-ຕັຣຄີບ ແລະ ອັດ-ຕັຣຮີບ (1/ 176) ວ່າ: ສາຍລາຍງານຫະສັນທີ່ດີ. ແລະ ທ່ານ ອິບນຸ ມຸລກິນ ໄດ້ກ່າວໃນໜັງສື ອັນ-ບັດຣຸ ອັນ-ມຸນີຣ (3/ 385) ວ່າ: ນີ້ແມ່ນສາຍລາຍງານທີ່ດີ.

ການອະຊານ ແມ່ນໜຶ່ງໃນສັນຍາລັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງສາສະຫນາອິສລາມ, ແລະ ເປັນສິ່ງທີ່ຈຳແນກລະຫວ່າງດິນແດນຂອງຜູ້ປະຕິເສດສັດທາ ແລະ ດິນແດນຂອງອິສລາມ; ເຊິ່ງ ທ່ານ ບຸກຄໍລີ ໄດ້ບັນທືກໄວ້ໃນ ຊໍເຮັຍຫ໌ ຂອງເພິ່ນ ໃນບົດໜຶ່ງທີ່ມີຫົວຂໍ້ວ່າ: "ບົດທີ່ວ່າດ້ວຍການອະຊານຊ່ວຍປົກປ້ອງເລືອດເນື້ອ" ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ໄດ້ລາຍງານຫາດິສ ຈາກທ່ານ ອານັສ ບິນ ມາລິກ ວ່າ: ເມື່ອທ່ານນະບີ ﷺ ຈະນຳພາພວກເຮົາໄປສູ້ຮົບກັບຊົນກຸ່ມໃດໜຶ່ງ, ທ່ານຈະບໍ່ເລີ່ມສູ້ຮົບຈົນກວ່າຈະຮອດຕອນເຊົ້າ ແລະ ສັງເກດເບິ່ງກ່ອນ. ຖ້າຫາກໄດ້ຍິນສຽງອະຊານ, ທ່ານກໍ່ຈະລະເວັ້ນຈາກພວກເຂົາ, ແລະ ຖ້າຫາກບໍ່ໄດ້ຍິນ, ທ່ານກໍ່ຈະບຸກໂຈມຕີພວກເຂົາ"[13]. [13] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (610) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (382).

ທ່ານ ອີຫມ່ຳ ອັລຄັອດຕໍບີ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ໃນນີ້ເປັນການຊີ້ແຈງວ່າ ການອະຊານນັ້ນເປັນສັນຍາລັກຂອງສາສະໜາອິສລາມ, ແລະ ມັນເປັນສິ່ງທີ່ວາຢິບ (ບັງຄັບ) ທີ່ບໍ່ສາມາດຖິ້ມໄດ້, ແລະ ຫາກວ່າຊາວເມືອງໃດຫນຶ່ງໄດ້ລວມຕົວກັນທີ່ຈະຖິ້ມການອະຊານ ແລະ ປະຕິເສດ, ຜູ້ປົກຄອງກໍມີສິດທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ກັບພວກເຂົາໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ"[14]. [14] ອະ​ລາມ ອັລ​ຫະ​ດີ​ສ ຊາ​ເຣາະ​ຫ໌ ຊໍ​ເຮັ​ຫ໌ ອັລ​ບຸ​ຄໍ​ຣີ: (1/ 460).

ຫົວຂໍ້ທີ່ສີ່: ເງື່ອນໄຂຂອງການອາຊານ ແລະ ການອີກໍມະຫ໌ທີ່ຖືກຕ້ອງ

1- ຕ້ອງເປັນມຸສລິມ: ທັງສອງຈະບໍ່ຖືກຕອບຮັບຈາກຄົນກາຟິີຣ; ເພາະວ່າທັງສອງນັ້ນເປັນການເຄົາລົບພັກດີ, ແລະການເຄົາລົບພັກດີນັ້ນຈະບໍ່ຖືກຕອບຮັບຈາກຄົນກາຟິີຣ.

2. ມີສະຕິປັນຍາ: ຈະບໍ່ສົມບູນຫາກເປັນບ້າ, ເມົາ, ແລະ ເປັນເດັກນ້ອຍທີ່ຍັງບໍ່ສາມາດຈຳແນກໄດ້, ເຊັ່ນດຽວກັບການງານອື່ນໆ.

3. ການຕັ້ງເຈດຕະນາ: ທັງສອງຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງຫາກປາສະຈາກມັນ; ເພາະວ່າທັງສອງເປັນການອິບາດະຫ໌, ແລະ ການອິບາດະຫ໌ຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ ນອກຈາກຈະຕ້ອງມີການຕັ້ງເຈດຕະນາ; ດັ່ງຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ທີ່ວ່າ: «ແທ້ຈິງທຸກໆ ການງານຂຶ້ນຢູ່ກັບການຕັ້ງເຈດຕະນາ, ແລະ ແທ້ຈິງທຸກໆ ການງານຈະໄດ້ຮັບຜົນຕາມທີ່ໄດ້ຕັ້ງເຈດຕະນາໄວ້» [15]. [15] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (1) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (1907), ຈາກຫະດີສຂອງ ທ່ານ ອຸມັຣ ອິບນິ ອັລ-ຄັອດຕ໊ອບ (ຂໍອັລລໍຫ໌ ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ).

4. ຄວາມເປັນຜູ້ຊາຍ: ການອາຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ຂອງແມ່ຍິງເປັນສິ່ງບໍ່ຖືກຕ້ອງ.

5. ການອະຊານຕ້ອງຢູ່ໃນເວລາລະຫມາດ: ຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງຫາກອະຊານກ່ອນຈະເຂົ້າເວລາ; ເນື່ອງຈາກຫະດີສຂອງ ມາລິກ ອິບນຸ ອັລຫຸໄວຣິສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ດັງທີ່ທ່ານນະບີໄດ້ກ່າວວ່າ: «... ເມື່ອການລະຫມາດມາເຖິງ ກໍ່ຈົ່ງໃຫ້ຄົນໜຶ່ງໃນພວກທ່ານເປັນຜູ້ອາຊານ, ແລະ ຈົ່ງໃຫ້ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດໃນຫມູ່ພວກທ່ານເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດ» [16] ດັ່ງນັ້ນ, ເລື່ອງຂອງການອາຊານຈຶ່ງຖືກຜູກຕິດໄວ້ກັບການມາເຖິງຂອງເວລາລະຫມາດ, ແລະ ການມາເຖິງຂອງມັນນັ້ນຈະບໍ່ມີຂຶ້ນ ເວັ້ນເສຍແຕ່ຫຼັງຈາກທີ່ເຂົ້າເວລາຂອງມັນແລ້ວ, ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ນັ້ນ ຈະຕ້ອງມີຂຶ້ນເມື່ອຕັ້ງໃຈທີ່ຈະລຸກຂຶ້ນເພື່ອເຮັດການລະມາດ. [16] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (628) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (674).

6. ການອະຊານ ແລະ ອີກໍມະຫ໌ ຈະຕ້ອງເປັນໄປຕາມລຳດັບຂັ້ນຕອນ: ຄວາມໝາຍຂອງການລຽງລຳດັບຂັ້ນຕອນນັ້ນກໍຄື: ຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນ (ມຸອັຊຊິນ) ຈະຕ້ອງກ່າວຖ້ອຍຄຳຂອງການອະຊານ ແລະ ອີກໍມະຫ໌ ຕາມຮູບແບບທີ່ໄດ້ຖືກລະບຸໄວ້ໃນຫຼັກຖານທາງບົດບັນຍັດ, ໂດຍບໍ່ມີການສະຫຼັບຕຳແໜ່ງຂອງຄຳສັບ ຫຼື ປະໂຫຍກໃດໜຶ່ງ; ເພາະວ່າການອະຊານນັ້ນເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງການເຄົາລົບພັກດີ (ອີບາດະຫ໌) ທີ່ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ຕາມລຳດັບຂັ້ນຕອນດັ່ງກ່າວ, ສະນັ້ນ, ຈຶ່ງເປັນການບັງຄັບທີ່ຈະຕ້ອງປະຕິບັດຕາມຮູບແບບທີ່ໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ທີ່ວ່າ: “ໃຜກໍ່ຕາມທີເຮັດສິ່ງອືນໃນກິດຈະການສາສະໜາຂອງເຮົາ ເຊິ່ງສິ່ງນັ້ນ ເຮົາບໍ່ໄດ້ສັ່ງໃຊ້ໃຫ້ເຮັດ (ບໍ່ມີແບບຢ່າງ) ດັງນັ້ນສິ່ງທີ່ເຮັດຂຶ້ນມາໃໝ່ນັ້ນຍ່ອມຖືກປະຕິເສດ (ບໍ່ຖືກຕອບຮັບຈາກອັລລໍຫ໌)” [17]. [17] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (2697) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (1718), ຈາກຫະດີສຂອງ ທ່ານຍິງອາອີຊະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮາ.

7. ການອາຊານ ແລະ ອີກໍາມະຫ໌ ຕ້ອງມີຄວາມຕໍ່ເນື່ອງກັນ (ອັລມຸວາລາຕຸ): ຄືການກ່າວຄຳຕ່າງໆ ຂອງການອາຊານຕິດຕໍ່ກັນໄປ ໂດຍບໍ່ມີການຂາດຕອນດ້ວຍຄຳເວົ້າ ຫຼື ການກະທຳອື່ນມາຂັ້ນ, ແລະ ບໍ່ໃຫ້ມີການຢຸດພັກລະຫວ່າງແຕ່ລະປະໂຫຍກເປັນເວລາດົນນານ.

8. ໃຫ້ການອາຊານ ແລະ ອີກໍາມະຫ໌ ເປັນພາສາອາຣັບ ແລະ ດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ໃນຊຸນນະຫ໌, ໂດຍປາສະຈາກການອ່ານຜິດພ້ຽນທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍບິດເບືອນ.

9. ການໃຊ້ສຽງດັງໃນການອາຊານ; ເພາະວ່າຫາກຜູ້ອາຊານຫຼຸດສຽງລົງຈົນໄດ້ຍິນພຽງແຕ່ຕົນເອງ ກໍຈະບໍ່ບັນລຸຈຸດປະສົງຂອງການບັນຍັດການອາຊານ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ທີ່ວ່າ: «ຈົ່ງໃຫ້ຄົນໜຶ່ງໃນພວກທ່ານເປັນຜູ້ອະຊານ» [18] ແລະນີ້ເປັນການຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງການເປັ່ງສຽງດັງເພື່ອໃຫ້ຄົນອື່ນໄດ້ຍິນ; ເພື່ອໃຫ້ການປະກາດນັ້ນໄດ້ຍິນໄປທົ່ວເຖິງຕາມເປົ້າໝາຍ, ດັ່ງນັ້ນ ຫາກລາວອາຊານເພື່ອຕົວລາວເອງ ຫຼື ເພື່ອຜູ້ທີ່ຢູ່ກັບລາວ ກໍບໍ່ມີເງື່ອນໄຂວ່າຕ້ອງເປັ່ງສຽງດັງ, ແຕ່ທະວ່າໃຫ້ລາວເປັ່ງສຽງຂອງລາວໃນລະດັບທີ່ຕົວລາວເອງໄດ້ຍິນ ຫຼື ຜູ້ທີ່ຢູ່ກັບລາວໄດ້ຍິນ, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຫາກລາວໃຊ້ສຽງດັງກວ່ານັ້ນກໍຖືເປັນການດີຍິ່ງ; ເນື່ອງຈາກມີຫະດີຊຂອງ ອະບີ ສະອີດ ອັນຄຸດຣີ (ຂໍອັລລໍຫ໌ ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ) ທີ່ລາຍງານຈາກທ່ານນະບີ ຂໍອັລລໍຫ໌ ຊົງປະທານພອນ ແລະ ຄວາມສັນຕິສຸກແດ່ທ່ານ ວ່າ: «.. ຫາກເຈົ້າຢູ່ກັບຝູງແກະຂອງເຈົ້າ ຫຼື ຢູ່ເຂດທຸລະກັນດານຂອງເຈົ້າແລ້ວ ເຈົ້າກໍເຮັດການອາຊານ, ຈົ່ງເປັ່ງສຽງຂອງເຈົ້າໃນການປະກາດນັ້ນໃຫ້ດັງຂຶ້ນ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ບໍ່ມີຈິນ, ມະນຸດ ແລະ ສັບພະສິ່ງໃດກໍ່ຕາມ ທີ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງຜູ້ອາຊານດັງໄປເຖິງ ເວັ້ນເສຍແຕ່ມັນຈະເປັນພະຍານໃຫ້ແກ່ເຈົ້າໃນວັນກິຍາມະຫ໌» [19]. [18] ການອ້າງອີງໄດ້ຜ່ານມາແລ້ວ. [19] ໄດ້ລະບຸທີ່ມາໄວ້ກ່ອນແລ້ວ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ຫ້າ: ຄຸນນະສົມບັດທີ່ຕ້ອງມີ ຂອງຜູ້ອະຊານ

1- ຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະ ຄວາມຊື່ກົງ; ດັ່ງທີ່ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ອິມ່ຳຄືຜູ້ຮັບປະກັນ, ແລະ ຜູ້ອະຊານຄືຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈ, ໂອ້ອັລລໍຫ໌ ຂໍພຣະອົງຊົງຊີ້ນຳແກ່ບັນດາອິມ່ຳດ້ວຍເຖິດ, ແລະ ຂໍຊົງອະໄພໂທດໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ອະຊານດ້ວຍເຖິດ» [20] ຜູ້ອະຊານຄືຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃນເລື່ອງເວລາຂອງການລະໝາດ ແລະ ການຖືສິນອົດ, ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບນີ້ບໍ່ມີໃຜສາມາດປະຕິບັດໄດ້ນອກຈາກຜູ້ທີ່ມີຄວາມຍຸດຕິທຳ, ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ອະຊານຈະຕ້ອງບໍ່ເປັນຜູ້ຝ່າຝືນ, ບໍ່ເປັນຜູ້ທີ່ເປີດເຜີຍໃນການເຮັດບາບ, ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ທີ່ຂາດຄຸນນະທຳ. [20] ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່: (517), ແລະ ຕິຣມີຊີ ເລກທີ່: (207).

2- ຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ບັນລຸສາສະນາພາວະ; ເພາະການອາຊານຂອງຜູ້ທີ່ບັນລຸສາສະໜາພາວະນັ້ນສົມບູນກວ່າ, ແລະ ການອາຊານຂອງເດັກນ້ອຍທີ່ຮູ້ຈັກຈໍາແນກກໍຖືກຕ້ອງ ຕາບໃດທີ່ລາວອາຊານຕາມເວລາ, ເມື່ອລາວໄດ້ອາຊານແລ້ວກໍຖືວ່າພຽງພໍ; ເພາະເປັນການປະກາດໃຫ້ຮູ້ເຖິງການເຂົ້າສູ່ເວລາລະໝາດ.

3- ຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ຮູ້ເລື່ອງເວລາ ເພື່ອຈະໄດ້ກວດສອບໃຫ້ແມ່ນຍຳ ແລະ ອາຊານໃນຕົ້ນເວລາ; ເພາະຖ້າຫາກບໍ່ມີຄວາມຮູ້ ກໍບໍ່ສາມາດຫຼີກລ້ຽງຄວາມຜິດພາດໄດ້.

4- ເປັນຜູ້ທີ່ມີສຽງດັງກັງວານ; ຈາກຫະດີສຂອງ ທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ຊັຍດ໌ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໃນເລື່ອງຄວາມຝັນກ່ຽວກັບການອະຊານ, ເຊິ່ງທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວແກ່ເພິ່ນວ່າ: «ແທ້ຈິງແລ້ວ ນີ້ຄືນິມິດທີ່ເປັນຈິງ, ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປພ້ອມກັບບິລານ ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ລາວເປັນຜູ້ທີ່ມີສຽງດັງກັງວານ ແລະ ໄພເລາະກວ່າເຈົ້າ, ແລ້ວຈົ່ງສອນລາວໃນສິ່ງທີ່ເຈົ້າໄດ້ຖືກບອກມາ, ແລະ ໃຫ້ລາວປະກາດ (ອະຊານ) ດ້ວຍຄຳກ່າວນັ້ນ» [21], ແລະຄວາມໝາຍຄື: «ແລະມີສຽງທີ່ກັງວານກວ່າເຈົ້າ» ກໍ່ຄື: ສຽງທີ່ດັງ ແລະ ສູງກວ່າສຽງຂອງເຈົ້າ, ແລະນັ້ນກໍ່ເປັນຫຼັກຖານທີ່ຊີ້ບອກເຖິງການສົ່ງເສີມໃຫ້ເລືອກເອົາຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫມາດ (ຜູ້ອະຊານ) ທີ່ມີສຽງດັງກັງວານ ແລະ ແຫຼມສູງ; ເພາະວ່າສຽງທີ່ແຫຼມສູງນັ້ນຈະສາມາດປະກາດການອາຊານໄດ້ດີກວ່າ [22]. [21] ບັນທຶກໂດຍອັດຕິຣມີຊີ: ເລກທີ່ (189), ແລະ ທ່ານກ່າວວ່າ: ເປັນຫະດິຊ "ຫະສັນ ຊໍຮິຫ໌". [22] ເບິ່ງໃນ : ຕຸຫ໌ຟະຫ໌ ອັລ-ອະຫ໌ວະຊີ (481/1)

5- ການມີສຽງທີ່ໄພເລາະ; ດັ່ງຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ໃນຫະດິຊດັ່ງກ່າວຂອງ ທ່ານ ອັບດຸລລໍຮ໌ ບິນ ໄຊດ໌ ຣໍ່ດິຍັລລໍ ຮຸອັນຮຸ: « ເພາະແທ້ຈິງລາວນັ້ນມີສຽງທີ່ໄພເລາະ ແລະ ດັງກັງວານກວ່າເຈົ້າ » ກໍ່ຄື : ມີສຽງທີ່ໄພເລາະ ແລະ ອ່ອນຫວານທີ່ສຸດ.

6- ຕ້ອງສະອາດຈາກຫະດັສນ້ອຍ ແລະ ຫະດັສໃຫຍ່; ເພາະວ່າ ການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ເປັນການລະນຶກເຖິງອັງລໍຫ໌ ພຣະອົງຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ, ແລະຜູ້ທີ່ກ່າວລະນຶກນັ້ນ ສົມຄວນທີ່ຈະຕ້ອງສະອາດ.

7- ໃຫ້ກ່າວອະຊານໃນສະພາບຢື່ນຂຶ້ນ; ດັ່ງທີ່ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ບິລາລ, ຈົ່ງຢືນຂຶ້ນ, ແລ້ວປະກາດການລະຫມາດ» [23], ອິບນຸລ ມຸນຊິຣ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ບັນດາອຸລາມາອຼໄດ້ມີມະຕິເປັນເອກະພາບກັນວ່າ ການທີ່ຜູ້ຈະເຮັດອະຊານນຈະຕ້ອງອະຊານໃນສະພາບທີ່ຢືນນັ້ນ ຖືເປັນສຸນນະຫ໌" [24]. [23] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (604), ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (377), ຈາກຫະດີສຂອງ ອິບນຸ ອຸມັຣ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທແກ່ເພິ່ນທັງສອງ. [24] ອັນອິຈມຫ໌ ຂອງ ອິບນຸ ອັລມຸນຊິຣ: (ໜ້າ:38).

8- ໃຫ້ປະກາດອະຊານໂດຍຫັນຫນ້າໄປທາງກິບລະຫ໌, ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສບົດຫນຶ່ງ ຈາກທ່ານ ອັບດຸລລໍຮ໌ ບິນ ຊັຍດ໌ ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ ກ່ຽວກັບຄວາມຝັນໃນເລື່ອງການອະຊານ, ເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແລ້ວເພິ່ນກໍຫັນໜ້າໄປທາງກິບລັດ, ກ່າວ: "ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ. . ."[25], ແລະ ອິບນຸ ອັລ ມຸນຊິຣ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແລະມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະພາບກັນວ່າ ການຫັນໜ້າໄປທາງກິບລັດໃນເວລາອະຊານນັ້ນເປັນສຸນນະຫ໌" [26]. [25] ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່: (507). [26] ອັລ-ອິຈມາອ໌ (ໜ້າ:38).

9- ໃຫ້ເອົານິ້ວຊີ້ທັງສອງຂ້າງສອດໃສ່ຫູ, ເພາະເປັນການກະທຳຂອງ ບິລານ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເມື່ອເພິ່ນອະຊານຕໍ່ໜ້າທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ, ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບີ ຈຸໄຮຟະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທ່ານບິລານກຳລັງກ່າວອະຊານ ແລະ ຫັນໜ້າຂອງທ່ານໄປມາທາງຊ້າຍ ແລະ ທາງຂວາ, ແລະ ນິ້ວມືທັງສອງຂ້າງຂອງທ່ານກໍຢູ່ໃນຫູ, ສ່ວນທ່ານນະບີ ﷺ ແມ່ນປະທັບຢູ່ໃນກະໂຈມສີແດງຂອງທ່ານ...»[27]. [27] ຕິຣມີຊີ: (197), ແລະ ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: ເປັນຫະດີສ ຫະຊັນ ຊໍເຮັຍຫ໌, ແລະ ຕົ້ນສະບັບຂອງມັນຢູ່ໃນ ຊໍເຮັຍຫ໌ ບຸຄໍຣີ (634) ດ້ວຍສຳນວນຄຳເວົ້າວ່າ: ຈາກ ເອົານ໌ ອິບນຸ ອະບີ ຢຸໄຫຟະຫ໌, ຈາກພໍ່ຂອງລາວ, ວ່າລາວໄດ້ເຫັນ ທ່ານບິລານ ກຳລັງອະຊານ ລາວຈຶ່ງໄດ້ຕິດຕາມເບິ່ງປາກຂອງທ່ານ ຫັນໄປທາງນີ້ ແລະ ທາງນັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ອະຊານ.

ທ່ານອິມ່ຳ ຕິຣມີຊີ ໄດ້ກ່າວ ຫຼັງຈາກການບັນທຶກຫະດິຊບົດນີ້ວ່າ: " ແລະບັນດານັກວິຊາການໄດ້ຍຶດຖືປະຕິບັດຕາມນີ້: ພວກເຂົາສົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ອະຊານເອົານິ້ວມືທັງສອງຂອງຕົນອັດຫູໃນເວລາອະຊານ.

" ແລະ ທ່ານ ອິບນຸ ຊຸບຣຸມະ ໄດ້ຖືກຖາມວ່າ ເປັນຫຍັງຜູ້ອະຊານຈຶ່ງຖືກສັ່ງໃຫ້ເອົານິ້ວມືທັງສອງຂ້າງໃສ່ຫູ? ເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: "ເພື່ອໃຫ້ສຽງດັງແຮງຂຶ້ນ..."[28]. [28] ອັລ-ເອົາຊັຕ (4/11).

ແລະ ອິມ່ຳ ອັນນະວະວີ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: " ສຸນນະຫ໌ຄືການໃຊ້ນິ້ວຊີ້ທັ້ງສອງຂ້າງແຫຍ່ເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫູ, ແລະນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດາອຸລະມາເຫັນດີເຫັນພ້ອມກັນ. ທ່ານ ມະຫາມິລີ ໄດ້ລາຍງານໄວ້ໃນຫນັງສື ອັນ-ມັຈມົວະ ຈາກບັນດາອຸລະມາສ່ວນໃຫຍ່. ບັນດາອຸລະມາຂອງພວກເຮົາໄດ້ກ່າວວ່າ: ແລະໃນການກະທຳດັ່ງກ່າວຍັງມີປະໂຫຍດອີກຢ່າງໜຶ່ງ, ຄື ບາງທີອາດມີຄົນທີ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງຜູ້ອະຊານ ເນື່ອງຈາກຫູໜວກ, ຢູ່ໄກ ຫຼື ເຫດຜົນອື່ນໆ, ດັ່ງນັ້ນ ການໃຊ້ນິ້ວມືແຍ່ຫູຈຶ່ງເປັນສັນຍານບົ່ງບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າລາວກຳລັງອະຊານຢູ່" [29]. [29] ໜັງສື ຊາເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸຊຊັບ (3/113).

10- ໃຫ້ຫັນໄປທາງຂວາ ເມື່ອກ່າວວ່າ: “ໄຮຍະ ອະລັສສໍລາຫ໌” ທັງສອງຄັ້ງ, ແລະ ຫັນໄປທາງຊ້າຍ ເມື່ອກ່າວວ່າ: “ໄຮຍະ ອະລັລຟະລາຫ໌” ທັງສອງຄັ້ງ, ໂດຍທີ່ຕີນທັງສອງຂ້າງຍັງຄົງຢູ່ທີ່ເດີມ; ດັ່ງຫະດີດຂອງ ທ່ານ ອະບີ ຍຸໄຮຟະຫ໌ (ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ) ກ່ຽວກັບການອະຊານຂອງທ່ານບິລ້າລ (ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ) ຕໍ່ໜ້າທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍໄດ້ຕິດຕາມເບິ່ງປາກຂອງລາວ ທີ່ຫັນໄປທາງຂວາ ແລະ ທາງຊ້າຍ ພ້ອມກ່າວວ່າ: ໄຮຍາ ອະລັສສໍລາຫ໌, ໄຮຍາ ອະລັລ ຟາລາຫ໌» [30]; ແລະ ເພາະວ່າສຽງປະກາດເອີ້ນສູ່ການລະຫມາດຈະໄປໄດ້ໄກກວ່າ ສຳລັບຜູ້ທີ່ຢູ່ໄກຈາກມັສຍິດ. [30] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (634) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (503), ແລະສຳນວນແມ່ນຂອງມຸສລິມ.

11- ໃຫ້ກ່າວອະຊານຊ້າໆ, ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຍືດສຽງຍາວເກີນໄປ; ເພາະການອະຊານເປັນການປະກາດໃຫ້ຜູ້ທີ່ຢູ່ໄກຈາກມັສຍິດໄດ້ຮັບຮູ້ ດັ່ງນັ້ນການກ່າວຊ້າໆຈຶ່ງເໝາະສົມກວ່າ. ແລະ ໃຫ້ກ່າວອິກໍາມະຫ໌ໄວໆ; ເພາະເປັນການປະກາດໃຫ້ຜູ້ທີ່ມາຮ່ວມລະຫມາດແລ້ວ ດັ່ງນັ້ນການກ່າວໄວຈຶ່ງເໝາະສົມກວ່າ [31]. [31] ອັລ-ມຸຄນີ (1/ 295)

12- ໃຫ້ກ່າວອະຊານຕາມທີ່ໄດ້ຖືກບັນຍັດໄວ້ ດ້ວຍສຽງທີ່ໄພເລາະ ແລະ ລຽບງ່າຍ, ໂດຍບໍ່ມີການດັດສຽງ ຫຼື ໃສ່ທຳນອງທີ່ຜິດພ້ຽນ. ບໍ່ໃຫ້ກ່າວໃນທຳນອງຂອງການຮ້ອງເພງ, ແລະ ບໍ່ໃຫ້ລາກສຽງຍາວເກີນໄປຈົນເຮັດໃຫ້ຫຼຸດອອກຈາກເປົ້າໝາຍຂອງມັນ. ແຕ່ໃຫ້ຜູ້ອະຊານກ່າວດ້ວຍສຽງທຳມະຊາດຂອງຕົນເອງ ໂດຍຮັກສາເງື່ອນໄຂ ແລະ ມາລະຍາດຕາມຫຼັກການສາສະໜາ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ຫົກ: ລັກສະນະຂອງການອະຊານ ແລະ ການອີກໍາມະຫ໌

ການອະຊານ ແລະ ການອີກໍມະຫ໌ນັ້ນ ມີຫຼາຍຮູບແບບຕາມທີ່ມີລາຍງານມາໃນບົດບັນຍັດຕ່າງໆ ຈາກທ່ານນະບີ, ເຊິ່ງສ່ວນໜຶ່ງທີ່ໄດ້ຖືກລາຍງານມາກ່ຽວກັບລັກສະນະຂອງການອະຊານ ແລະ ການອີກໍມະຫ໌ນັ້ນ ກໍຄືບົດລາຍງານຂອງ ທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ໄຊດ໌ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ເຊິ່ງສຳນວນຂອງການອະຊານໃນບົດລາຍງານດັ່ງກ່າວມີດັ່ງນີ້:

ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ.

ອັຊຮາດຸ ອັລລາ ອິຮາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌, ອັຊຮາດຸ ອັລລາ ອິຮາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌.

ອັຊຮາດຸ ອັນນະ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍຊູລ ລຸລລໍຫ໌, ອັຊຮາດຸ ອັນນະ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍຊູລ ລຸລລໍຫ໌.

ໄຮຢາ ອະລັສ ສໍລາຫ໌, ໄຮຢາ ອະລັສ ສໍລາຫ໌.

ໄຮຍາ ອະລັລ ຟາລາຫ໌, ໄຮຍາ ອະລັລ ຟາລາຫ໌.

ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ.

ລາອິລາຮະ ອິລລັລລໍຫ໌.

ແລະ ບົດກ່າວອິກໍາມະຫ໌ :

ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ.

ອັຊຮາດຸ ອັລລາ ອິຮາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌.

ອັຊຮາດຸ ອັນນະ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍຊູລ ລຸລລໍຫ໌.

ໄຮຍາ ອະລັສສໍລາຫ໌, ໄຮຍາ ອະລັລ ຟາລາຫ໌.

ກັອດກໍ ມະຕິສ ສໍລາຫ໌, ກັອດກໍ ມະຕິສ ສໍລາຫ໌. ແປ ການລະຫມາດໄດ້ດຳລົງຂຶ້ນແລ້ວ, ການລະຫມາດໄດ້ດຳລົງຂຶ້ນແລ້ວ.

ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ.

ລາອິລາຮະ ອິລລັລລໍຫ໌ ແປ ບໍ່ມີພຣະເຈົ້າອື່ນໃດ (ທີ່ຖືກກາບໄຫວ້ໂດຍທຽງແທ້) ນອກຈາກອັລລໍຫ໌. [32] [32] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່: (499), ແລະ ອັດ-ຕິຣມີຊີ ໂດຍສັງເຂບ ເລກທີ່: (189), ແລະ ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: ຫະດີຊຂອງ ອັບດຸລລໍຮ໌ ບິນ ຊັຍດ໌ ເປັນຫະດີດຫະສັນ ຊໍຮິຫ໌.

ນີ້ຄືລັກສະນະຂອງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ທີ່ທ່ານບິລາລ (ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ) ໄດ້ປະຕິບັດເປັນປະຈຳ ຮ່ວມກັບທ່ານສາສະນະທູດ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ທັ້ງຢາມທີ່ອະໄສຢູ່ພູມລຳເນົາ ແລະ ຢາມເດິນທາງ ຈົນກະທັ້ງທີ່ທ່ານໄດ້ເສຍຊີວິດໄປ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ.

ແລະ ໃຫ້ກ່າວໃນການອະຊານຟະຈັຣ ຫຼັງຈາກກ່າວ ໄຮຍະ ອະລັລ ຟະລາຫ໌ ວ່າ: “ອັສ-ສໍລາຕຸ ຄ໊ອຍຣຸມ ມີນັນ ໂນມ” ສອງຄັ້ງ, ເພາະມີລາຍງານຈາກທ່ານ ອະບູ ມະຫ໌ຊູເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຫຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ ທ່ານ​ລໍ​ຊູ​ລຸລ​ລໍ​ຫ໌ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍ ຮິ ວະສັລລັມ ໄດ້ກ່າວກັບເພິ່ນວ່າ: «ຖ້າຫາກເປັນການລະຫມາດຊຸບຮິ, ເຈົ້າຈົ່ງກ່າວວ່າ: ການລະຫມາດປະເສິດກວ່າການນອນ, ການລະຫມາດປະເສິດກວ່າການນອນ» [ບົດທີ່ 33]. [33] ບັນທຶກໂດຍທ່ານອາບຸດາວູດ ເລກທີ: (500), ທ່ານນະວະວີ ໄດ້ກ່າວໃນ ຄຸລາເສາະ ອັນອະຫ໌ກາມ (1/ 286) ວ່າ: ເປັນຫະດີຊຫະຊັນ.

ການອະຊານຍັງມີອີກຮູບແບບໜຶ່ງ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ: ອັດ-ຕັຣເຈຽະ, ໝາຍເຖິງ ການກ່າວຊ້ຳ. ຄືການກ່າວຄຳປະຕິຍານຕົນທັງສອງ (ອັຊ-ຊະຮາດະໄຕນ໌) ດ້ວຍສຽງທີ່ຄ່ອຍກ່ອນ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງກ່າວຊ້ຳອີກຄັ້ງດ້ວຍສຽງທີ່ດັງຂຶ້ນ. ແລະ ສຳລັບການອິກໍມະຫ໌ ແມ່ນໃຫ້ກ່າວ (ຄຳຕ່າງໆ) ສອງຄັ້ງຮູບແບບດັ່ງກ່າວນີ້ມີລາຍງານໃນຫະດິຊຂອງ ອາບູ ມະຫ໌ຊູເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ເລົ່າວ່າ: ທ່ານ​ລຣໍຊູ​ລ ລຸລ​ລໍ​ຫ໌ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ໄດ້ສອນການອາຊານໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍໂຕເພິ່ນເອງ, ໂດຍກ່າວວ່າ: ຈົ່ງກ່າວວ່າ: «ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ອັຊຮາດຸ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌; ອັຊຮາດຸ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌; -ເທື່ອແລ້ວ ແທື່ອອີກ- ແລ້ວໃຫ້ກ່າວອີກໂດຍໃຫ້ສຽງຂອງເຈົ້າເບົາລົງ: ອັຊຮາດຸ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌; ອັຊຮາດຸ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌; ໄຮຢາ ອະລັສ ສໍລາຫ໌, ໄຮຢາ ອະລັສສໍລາຫ໌; ໄຮຢາ ອະລັລຟາລາຫ໌, ໄຮຢາ ອະລັລຟາລາຫ໌; ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ລາອິລາ ຮະ ອິລລັລລໍຫ໌».

ແລະ ການກ່າວອິກໍມະຫ໌ແມ່ນ: «ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ອັຊຮາດຸ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນລາ ອິລາຮະ ອັລລັລລໍຫ໌; ອັຊຮາດຸ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັນ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌, ອັຊຮາດະ ອັນນາ ມຸຮຳມະດັນ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌; ໄຮຢາ ອະລັສ ສໍລາຫ໌, ໄຮຢາ ອະລັສສໍລາຫ໌; ໄຮຢາ ອະລັລຟາລາຫ໌, ໄຮຢາ ອະລັລຟາລາຫ໌; ກັອດ ກໍມະຕິສ ສໍລາຫ໌, ກັອດ ກໍມະຕິສ ສໍລາຫ໌; ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ; ລາອິລາ ຮະ ອິລລັລລໍຫ໌». [34]. [34] ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່: (502, 503).

ນີ້ເປັນຄວາມແຕກຕ່າງໃນດ້ານຮູບແບບທີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ເຊິ່ງບໍ່ວ່າຜູ້ອະຊານຈະຍຶດຖືເອົາຮູບແບບໃດກໍ່ຕາມຈາກບັນດາຮູບແບບທີ່ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນເຫຼົ່ານີ້ ກໍ່ລ້ວນເປັນສິ່ງທີ່ດີ, ທ່ານ ໄຊຄຸລອິສລາມ ອິບນຸໄຕມິຍະຫ໌ (ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ) ໄດ້ກ່າວ ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວເຖິງບາງຮູບແບບຂອງການອະຊານທີ່ຖືກຢືນຢັນໄວ້ວ່າ: ແລະ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ທັດສະນະທີ່ຖືກຕ້ອງກໍ່ຄືທັດສະນະຂອງ ອະຫ໌ລຸລຫະດີສ ແລະ ບັນດາຜູ້ທີ່ເຫັນດີກັບພວກເຂົາ, ເຊິ່ງຄືການອະນຸຍາດທຸກສິ່ງທີ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວຈາກທ່ານນະບີ ສັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ, ໂດຍພວກເຂົາຈະບໍ່ລັງກຽດສິ່ງໃດຈາກເລື່ອງນັ້ນເລີຍ; ເພາະຄວາມຫຼາກຫຼາຍໃນຮູບແບບຂອງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ນັ້ນ ກໍ່ເໝືອນກັບຄວາມຫຼາກຫຼາຍໃນຮູບແບບຂອງການອ່ານ (ກິຣໍອາຕ) ແລະ ການກ່າວຕະຊາຮຸດ ແລະ ອື່ນໆ, ແລະ ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ໃດລັງກຽດສິ່ງທີ່ຣໍຊູລຂອງອັລລໍຫ໌ ສັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກຳນົດເປັນແບບຢ່າງໄວ້ແກ່ປະຊາຊາດຂອງເພິ່ນ. [35]. [35] ໜັງສືອັລ-ຟັດຕະວາ (22/ 66).

ຫົວຂໍ້ທີ່ເຈັດ: ສິ່ງທີ່ຜູ້ໄດ້ຍິນອະຊານຕ້ອງກ່າວ ແລະ ດຸອາຫຼັງອະຊານ.

ເປັນມຸສຕະຮັບ ສົງເສິ່ມ ສຳລັບຜູ້ທີ່ໄດ້ຍິນສຽງອະຊານ ໃຫ້ກ່າວຕາມທີ່ຜູ້ປະກາດອະຊານໄດ້ກ່າວ; ຈາກຫະດິຊຂອງ ທ່ານ ອະບີ ສະອີດ ອັນຄຸດຣີ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ ; ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພວກທ່ານໄດ້ຍິນສຽງອະຊານ ກໍ່ຈົ່ງກ່າວເຫມືອນດັ່ງທີ່ຜູ້ອະຊານກ່າວ» [36]. ຍົກເວັ້ນໃນສອງ ໄຮຢາ ທັ້ງສອງ - ເຊິ່ງແມ່ນການກ່າວຂອງຄົນອະຊານ: "ໄຮຍາ ອະລັສສໍລາຫ໌", "ໄຮຍາ ອະລັລ ຟາລາຫ໌" - ສົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ຍິນສຽງອະຊານກ່າວຫຼັງຈາກແຕ່ລະຄຳກ່າວນັ້ນວ່າ: ຄຳອ່ານ: (ລາເຮົາລະ ວະລາກູວາຕະ ອິລລາ ບິລລາຮິ) ຄວາມໝາຍ: “ບໍ່ມີພະລັງ ແລະ ອໍານາດໃດໆ ນອກຈາກອັລລໍຫ໌ເທົ່ານັ້ນ” ຈາກຫະດິຊຂອງ ທ່ານອຸມັຣ ບິນ ຄອດຕ໊ອບ ຣໍດີຍັລລໍອັນຮຸ ໄດ້ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍຊູລ ຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫມາດກ່າວວ່າ: ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ແລ້ວຄົນໜຶ່ງໃນໝູ່ພວກເຈົ້າກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ຈາກນັ້ນຜູ້ອະຊານກ່າວວ່າ: ອັຊຮະດຸ ອັລລາ ອິລາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌, ລາວກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ອັຊຮະດຸ ອັນລາ ອິລາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌, ຈາກນັ້ນຜູ້ອະຊານກ່າວວ່າ: ອັຊຮະດຸ ອັນນະ ມຸຮຳມະດັຣ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌, ລາວກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ອັຊຮະດຸ ອັນນະ ມຸຮຳມະດັນ ຣໍສູລຸລລໍຫ໌, ຈາກນັ້ນມຸອັຊຊິນກ່າວວ່າ: ໄຮຍາ ອະລັສ ສໍລາຫ໌, ລາວກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ລາ ເຫົາລະ ວະ ລາ ກູວະຕະ ອິລລາ ບິລລາຫ໌; ຈາກນັ້ນມຸອັຊຊິນກ່າວວ່າ: ໄຮຍາ ອະລັລ ຟະລາຫ໌, ລາວກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ລາ ເຫົາລະ ວະ ລາ ກູວະຕະ ອິລລາ ບິລລາຫ໌, ຈາກນັ້ນມຸອັຊຊິນກ່າວວ່າ: ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ລາວກໍ່ກ່າວຕອບວ່າ: ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ອັລລໍຮຸ ອັກບັຣ, ຈາກນັ້ນມຸອັຊຊິນກ່າວວ່າ: ລາອິລາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌, ແລ້ວລາວກ່າວຕອບຈາກຫົວໃຈຂອງຕົນວ່າ: ລາອິລາຫະ ອິລລັລລໍຫ໌, ລາວຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ເຂົ້າສະຫວັນ [37]. [36] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (611) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (383). [37] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (385).

ແລະ ໃຫ້ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກນັ້ນວ່າ "ອັຊຮາດຸ ອັລລາ ອິລາຮະ ອິລລັລລໍຮຸ ວະຫ໌ດະຮູ ລາຊາຣີ ກະລະຮູ, ວະອັນນະ ມູຮຳມະດັນ ອັບດຸຮຸວະຣໍສູລຮຸ, ຣໍດີຕຸ ບິລລາຮິ ຣອບບາ, ວະບິມູຮຳມະດິນ ຣໍສູລາ, ວະບິລອິສລາມມິ ດີນາ. ຄຳແປ (ຂ້ອຍຂໍເປັນພະຍານວ່າ ບໍ່ມີພຣະເຈົ້າອື່ນໃດນອກເໜືອຈາກອັລລໍຫ໌ພຽງຜູ້ດຽວ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮ່ວມໃນອຳນາດກັບພຣະອົງ, ແລະ ຂ້ອຍຂໍເປັນພະຍານວ່າ ທ່ານມູຮຳມັດ ແມ່ນບ່າວ ແລະ ເປັນສາດສະດາທູດຂອງອັລລໍຫ໌, ຂ້ອຍພໍໃຈທີ່ໄດ້ມີອັລລໍຫ໌ເປັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ມຸຮຳມັດເປັນສາດສະດາທູດ ແລະ ອິສລາມເປັນສາສະໜາ) ຫຼັງຈາກກ່າວຄຳປະຕິຍານທັງສອງ.

ລາຍງານຈາກທ່ານສະອັດ ບິນ ອະບີ ວະກໍສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ກ່າວເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງອາຊານວ່າ: ຂ້ອຍຂໍເປັນພະຍານວ່າ ບໍ່ມີພຣະເຈົ້າອື່ນໃດນອກເໜືອຈາກອັລລໍຫ໌ພຽງຜູ້ດຽວ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮ່ວມໃນອຳນາດກັບພຣະອົງ, ແລະຂ້ອຍຂໍເປັນພະຍານວ່າ ທ່ານມູຮຳມັດເປັນບ່າວ ແລະ ເປັນສາດສະດາທູດຂອງອັລລໍຫ໌, ຂ້ອຍພໍໃຈທີ່ອັລລໍຫ໌ເປັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ທີ່ທ່ານມູຮຳມັດເປັນສາດສະດາທູດ ແລະ ທີ່ອິສລາມເປັນສາສະໜາ; ພຣະອົງຈະຊົງອະໄພບາບຂອງເຂົາ» [38]. [38] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (386).

ແລະ ເມື່ອມຸອັຊຊິນກ່າວໃນການອະຊານລະຫ​ມາດຊຸບຮິວ່າ: «ອັຊຊໍລາຕຸ ຄັອຍຣູມ ມີນັນໂນມ», ຜູ້ທີ່ໄດ້ຟັງກໍ່ໃຫ້ກ່າວເຊັ່ນດຽວກັນ; ດັ່ງທີ່ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: «ເມື່ອພວກທ່ານໄດ້ຍິນສຽງອະຊານ ກໍ່ຈົ່ງກ່າວຄືດັ່ງທີ່ຜູ້ອະຊານກ່າວ» [39]. [39]. ບັນທຶກໂດຍ: ມຸດຕະຟາກຸລອະໄລ.

ຫລັງຈາກນັ້ນກ່າວສັນລະເສີນແກ່ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮ໌ຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ, ໂດຍກ່າວຕາມຫະດິຊທີ່ລາຍງານຈາກທ່ານ ຊໍລລັລລໍຮ໌ຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ວ່າ: «ໃຜກໍ່ຕາມທີ່ກ່າວເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮຽກຮ້ອງ (ອາຊານ) ວ່າ: ຄຳອ່ານ: ອັລລໍຮຸມມະ ຣອບບະ ຮາຊິຮິດ ດະວະຕິດ ຕາມມະຫ໌, ວັສສໍລາ ຕິລກໍອິມະຫ໌ ອາາຕິ ມຸຮຳມະດັນ ວະຊີລະຫ໌ ວັລຟະດີລະຫ໌, ວັບອັສຮຸ ມະກໍມຳ ມະຫ໌ມູດັລ ລະຊີ ວະອັດດະຫ໌. ຄຳແປ: “ໂອ້ອັລລໍຫ໌ ພຣະຜູ້ອະພິບານຄໍາຮຽກຮ້ອງເຊິນຊວນອັນສົມບູນນີ້ ແລະ ການລະຫມາດທີ່ດຳລົງຕໍ່ໄປ ໂປດປະທານວະຊີລະຫ໌ (ຄວາມໃກ້ຊິດ-ສິດໃນການຂໍໃຫ້ເລິ່ມສອບສວນໃນວັນກີຍາມະຫ໌) ແລະໂປດປະທານໃຫ້ແກ່ທ່ານນາບີມຸຮຳມັດ ແລະ ໂປດຟື້ນຄືນຊີບໃຫ້ທ່ານຂຶ້ນຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງທີ່ໄດ້ຮັບການສັນລະເສິນຕາມທີ່ພຣະອົງໄດ້ສັນຍາເອົາໄວ້”. ລາວຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບການຊະຟາອະຫ໌ຈາກຂ້ອຍໃນວັນກິຍາມະຫ໌» [40], ແລະຄວາມໝາຍຂອງມັນຄື: «ອັດດະວະຫ໌ ຕິດຕາມມະຫ໌» ໝາຍເຖິງ: ການຮຽກຮ້ອງເຊີນຊວນຂອງການອາຊານ, ຈຶ່ງເປັນການຮຽກຮ້ອງທີ່ສົມບູນແບບ; ເນື່ອງຈາກມັນໄດ້ລວມເອົາການໃຫ້ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແດ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຖືໃນເອກະພາບຂອງພຣະອົງ, ການເປັນພະຍານຕໍ່ການເປັນສາດສະດາທູດ, ແລະ ການຮຽກຮ້ອງເຊີນຊວນໄປສູ່ຄວາມດີງາມ. «ວັສສໍລາ ຕິລກໍອີມະຫ໌» ກໍ່ຄື : ອັນທີ່ຈະຖືກດຳລົງຂຶ້ນ ແລະ ຖືກປະຕິບັດ. << ວະສີລະຫ໌ >> ຕຳແໜ່ງໃນສວນສະຫວັນ. << ຟະດີລະຫ໌ >> ຖານະອັນສູງສົ່ງທີ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດສາມາດສະເໝີເໝືອນໄດ້. «ມະກໍມັມ ມະມູດັນ» ຕຳແໜ່ງທີ່ໄດ້ຮັບການສັນລະເສິນ: ແມ່ນທຸກໆ ຕຳແໜ່ງທີ່ມະນຸດທັງຫຼາຍຕ່າງກໍສັນລະເສິນ, ແລະສ່ວນໜຶ່ງໃນນັ້ນກໍຄືການຊະຟາອະຫ໌ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ສິ່ງທີ່ຖືກສ້າງທັງໝົດ, ເຊິ່ງເປັນການຊ່ວຍເຫຼືອຂໍອະໄພໂທດໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ຄົນໃນສະຖານທີ່ຊຸມນຸມ ຈົນກວ່າຈະມີການຕັດສິນລະຫວ່າງພວກເຂົາ. [40] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (614) ຈາກຫະດີດຂອງ ຍາບິຣ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທເພິ່ນ.

ແລະ ລາຍງານຈາກທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຳຣູ ບິນ ອັລ-ອ໊າສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ແທ້ຈິງລາວໄດ້ຍິນທ່ານນະບີ ﷺ ກ່າວວ່າ: « ເມື່ອພວກທ່ານໄດ້ຍິນຜູ້ອະຊານ, ກໍ່ຈົ່ງກ່າວເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ຜູ້ອະຊານກ່າວ, ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວສໍລະວາດແກ່ຂ້ອຍ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຜູ້ໃດທີ່ຊໍລະວາດ ໃຫ້ຂ້ອຍໜຶ່ງຄັ້ງ, ພຣະອົງຈະຊໍລະວາດ ສັນລະເຊີນໃຫ້ລາວສິບຄັ້ງ, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈົ່ງວອນຂໍຕໍ່ອັລລໍຫ໌ໃຫ້ຂ້ອຍໄດ້ຮັບ ອັລ-ວະຊີລະຫ໌, ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວມັນຄືຕຳແໜ່ງໜຶ່ງໃນສວນສະຫວັນ, ທີ່ບໍ່ສົມຄວນຈະເປັນຂອງໃຜ ນອກຈາກບ່າວຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາບ່າວຂອງອັລລໍຫ໌, ແລະຂ້ອຍຫວັງວ່າຂ້ອຍຈະເປັນຜູ້ນັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ວອນຂໍ ອັລ-ວະຊີລະຫ໌ ໃຫ້ແກ່ຂ້ອຍ, ການຊະຟາອະຫ໌ຂອງຂ້ອຍກໍຈະເປັນທີ່ອະນຸຍາດແກ່ລາວ». [41]. [41] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (384).

ສ່ວນບິດອະຫ໌ທີ່ຖືກປະດິດຂຶ້ນໃນການອະຊານ, ມຸອັຊຊິນໄດ້ເປັ່ງສຽງກ່າວສໍລະວາດ ແລະ ສະລາມ ຕໍ່ທ່ານນະບີ ﷺ ຫລັງຈາກການອາຊານ, ແລະເຊັ່ນດຽວກັນ ການກ່າວຄຳລະນຶກ (ຊິກຣ໌) ທີ່ມີລາຍງານມາຫຼັງຈາກການອະຊານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່: (ໂອ້ອັລລໍຫ໌ ພຣະຜູ້ອະພິບານຄໍາຮຽກຮ້ອງເຊິນຊວນອັນສົມບູນນີ້...) ເປັນໝູ່ຄະນະ, ແລະ ຍົກມືທັ້ງສອງຂຶ້ນລະຫວ່າງດຸອາ, ສ່ວນການທີ່ຜູ້ກ່າວຕາມຄົນອະຊານໄດ້ເພີ່ມຄຳວ່າ (ຫັກກ໋ອນ) ຫຼື (ອະບາດັນ) ໃນຕອນທ້າຍຂອງປະໂຫຍກ, ໂດຍກ່າວວ່າ: (ຫັກກ໋ອນ ລາອິລາຮະ ອິລລັລລໍຮ໌) ຫຼື (ອະບາດັນ ລາອິລາຮະ ອິລລັລລໍຮ໌); ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີຫຼັກຖານໃດໆມາຢືນຢັນໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ແປດ: ຂໍ້ຕັດສິນຂອງການອອກຈາກມັສຍິດຫຼັງອະຊານ

ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຜູ້ຊາຍອອກຈາກມັສຍິດຫຼັງຈາກການອະຊານຈົນກວ່າຈະໄດ້ລະຫມາດເສຍກ່ອນ, ຍົກເວັ້ນວ່າລາວມີເຫດຈຳເປັນ, ຫຼື ມີເຈດຕະນາທີ່ຈະກັບຄືນມາມັສຍິດ, ກໍບໍ່ເປັນບາບ; ຈາກການເລົ່າຂອງ ທ່ານອາບີ ຊະອ໌ຊາອ໌ ທີ່ກ່າວວ່າ: "ພວກເຮົາໄດ້ນັ່ງຢູ່ກັບທ່ານອະບີ ຮຸຣອຍເຣາະຫ໌ ໃນມັດສະຍິດ, ແລ້ວຜູ້ອະຊານກໍ່ໄດ້ປະກາດການອະຊານ, ກໍ່ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງລຸກຂຶ້ນຍ່າງອອກຈາກມັດສະຍິດ, ທ່ານອະບີ ຮຸຣອຍເຣາະຫ໌ ຈຶ່ງໄດ້ໃຊ້ສາຍຕາຕິດຕາມລາວໄປຈົນລາວອອກຈາກມັດສະຍິດ, ແລ້ວທ່ານອະບີ ຮຸຣອຍເຣາະຫ໌ ກໍ່ກ່າວວ່າ: “ສຳລັບຊາຍຄົນນີ້, ແທ້ຈິງແລ້ວລາວໄດ້ຝ່າຝືນທ່ານອະບັລກໍຊິມ ສັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ແລ້ວ" [42]. [42] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (655).

ທ່ານ ອັດຕິຣມີຊີ ໄດ້ກ່າວ ຫຼັງຈາກທີ່ບັນທຶກຫະດິຊບົດນີ້ໃນຫນັງສືສຸນັນຂອງທ່ານວ່າ: ແລະນີ້ຄືການປະຕິບັດຂອງບັນດາຜູ້ມີຄວາມຮູ້ ຈາກບັນດາສໍຫາບະฮ์ຂອງທ່ານ ﷺ ແລະຊົນລຸ້ນຫຼັງຈາກພວກເຂົາ: ຄືການບໍ່ໃຫ້ຜູ້ໃດອອກຈາກມັສຍິດຫຼັງຈາກການອະຊານ, ຍົກເວັ້ນມີເຫດຜົນອະນຸໂລມ: ເຊັ່ນ ການບໍ່ມີນ້ຳລະຫມາດ, ຫຼື ມີທຸລະທີ່ຈຳເປັນ" [43]. [43] ສຸນັນ ອັດຕິຣມີຊີ: (1/ 397), ເລກທີ່ (204).

ຫົວຂໍ້ທີເກົ້າ: ໄລຍະເວລາລະຫວ່າງອະຊານ ແລະ ອີກໍາມະຫ໌ ແມ່ນເທົ່າໃດ?

ມີກ່າວໄວ້ໃນຊຸນນະຫ໌ທີ່ຊີ້ບອກວ່າ ມີໄລຍະເວລາທີ່ພຽງພໍລະຫວ່າງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌; ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ມຸຄຟັລ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ລະຫວ່າງສອງອາຊານມີການລະຫມາດ, ລະຫວ່າງສອງອາຊານມີການລະຫມາດ», ຕໍ່ມາໃນຄັ້ງທີສາມທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: «ສະເພາະຜູ້ທີ່ສະໝັກໃຈ». [44]. ຄວາມຫມາຍຂອງສອງອະຊານນັ້ນແມ່ນ: ອະຊານ ແລະ ອິກໍມະຫ໌, ໂດຍໃຫ້ຜູ້ອະຊານປະຊ່ວງເວລາລະຫວ່າງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ຂອງລາວ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ທີ່ມາຮ່ວມສາມາດລະຫມາດສອງຣໍກະອັດກ່ອນການລະຫມາດ, ແລະ ເພື່ອໃຫ້ປະຊາຊົນຊາວມັສຍິດຄົນອື່ນໆ ມາທັນການລະຫມາດ. [44] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (627) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (838).

ທ່ານອິມາມອະຫ໌ມັດກ່າວວ່າ: « ສົມຄວນທີ່ຜູ້ປະກາດເຊີນຊວນສູ່ການລະຫໝາດ (ມຸອັຊຊິນ) ເມື່ອໄດ້ປະກາດເຊີນຊວນ (ອະຊານ) ແລ້ວ ບໍ່ໃຫ້ຮີບຮ້ອນໃນການປະກາດ (ອິກໍມະຮ໌), ແລະ ໃຫ້ລໍຖ້າຈົນກວ່າຊາວມັສຍິດຈະມາຮອດ, ແລະ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ທີ່ຕ້ອງການປົດທຸກໄດ້ເຮັດທຸລະສ່ວນຕົວຂອງຕົນ, ໂດຍໃຫ້ມີຊ່ວງເວລາຫ່າງກັນລະຫວ່າງການອະຊານ ແລະ ການອິກໍມະຮ໌ຂອງລາວ »[45]. [45] ຊາເຣາະຫ໌ ອຸມດະຕຸ ອັລ-ຟິກຫ໌ ຂອງ ອິບນິ ໄຕມີຍະຫ໌, ພາກ ການລະຫມາດ: (ໜ້າ: 135).

ຫົວຂໍ້ທີສິບ : ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ມາລະຍາດຂອງຜູ້ອະຊານ

ສົມຄວນທີ່ຜູ້ອາຊານຈະຕ້ອງຕັ້ງເຈດຕະນາໃນການອາຊານຂອງຕົນ ເພື່ອຫວັງໃນຄວາມພໍພຣະໄທຂອງອັລລໍຫ໌; ດັ່ງຫະດີສຂອງ ທ່ານ ອຸສມານ ບິນ ອະບີ ອັລ-ອາສ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ ທີ່ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ໜຶ່ງໃນຄຳສັ່ງເສຍສຸດທ້າຍທີ່ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ຂ້ອຍຄື ໃຫ້ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ອາຊານທີ່ບໍ່ຮັບເອົາຄ່າຈ້າງໃນການອາຊານຂອງລາວ» [46]. [46] ບັນທຶກໂດຍອັດຕິຣມີຊີ ເລກທີ່ (209), ແລະ ທ່ານກ່າວວ່າ: ເປັນຫະດິຊ "ຫະສັນ".

ທ່ານອັດຕິຣມີຊີ -ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ- ໄດ້ກ່າວໄວ້ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ບັນທຶກຫະດິຊບົດນີ້ວ່າ: "ແລະການປະຕິບັດໃນເລື່ອງນີ້ຕາມທັດສະນະຂອງບັນດານັກວິຊາການແມ່ນ ພວກເຂົາຖືວ່າການຮັບເອົາຄ່າຈ້າງໃນການອະຊານເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນ, ແລະ ພວກເຂົາສົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ອະຊານຕັ້ງເຈດຕະນາເພື່ອຫວັງຜົນບຸນຕອບແທນໃນການອະຊານຂອງລາວ.

ສ່ວນການໃຫ້ຄ່າຕອບແທນແກ່ຜູ້ອາຊານ ຈາກຄັງເງິນສ່ວນລວມຂອງຊາວມຸດສະລິມ (ໄບຕຸລມານ) ນັ້ນ ບໍ່ຖືວ່າເປັນບາບ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຄັງເງິນສ່ວນລວມນັ້ນ ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນກໍ່ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາວມຸດສະລິມ, ແລະ ການອາຊານ ແລະ ການອິກໍມະຫ໌ ກໍ່ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຈາກຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາວມຸດສະລິມ [47]. [47] ເບິ່ງທີ່: ອັລ-ອະຊານ ແລະ ອັລ-ອິກໍມະຫ໌ ຂອງ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ: (ໜ້າ 19).

ແລະ ລາວຈຳເປັນຕ້ອງຮູ້ວ່າລາວເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການອະຊານສຳລັບການລະມາດ 5 ເທື່ອໃນເວລາຂອງມັນ; ເນື່ອງຈາກຄຳສອນຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ທີ່ກ່າວວ່າ: « ອີມ່າມຄືຜູ້ຮັບປະກັນ, ແລະ ມຸອັສຊິນຄືຜູ້ທີ່ຖືກໄວ້ວາງໃຈ » [48] ຄື: ລາວເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈຕໍ່ເວລາຕ່າງໆ ຂອງການລະມາດ, ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຳເປັນຕ້ອງມາມັສຍິດໃນສະພາບທີ່ສະອາດກ່ອນເວລາອາຊານຢ່າງພຽງພໍ, ແລະ ລາວຈະບໍ່ຂາດຈາກການອາຊານ ເວັ້ນເສຍແຕ່ມີເຫດຜົນອັນຄວນ, ແລະ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ລາວກໍຕ້ອງມອບໝາຍໃຫ້ຜູ້ອື່ນມາທຳໜ້າທີ່ແທນລາວໃນການອາຊານ. [48] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ, ເລກທີ່: (517), ແລະ ອັດຕິຣມີຊີ, ເລກທີ່: (207) ຈາກການລາຍງານຂອງ ທ່ານ ອະບີ ຮຸຣອຍເຣາະຫ໌ (ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ).

ຂໍ້ຄວນປະຕິບັດສຳລັບຜູ້ອາຊານ ມີດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

(1) ໃຫ້ເອົາໃຈໃສ່ຄວາມສະອາດ ແລະ ການບົວລະບັດຮັກສາມັສຍິດ, ແລະ ໃຫ້ມີການຮ່ວມມືກັບຜູ້ດູແລມັສຍິດ ແລະ ຍະມະອະຫ໌ມັສຍິດໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ; ເພາະແທ້ຈິງ ອັລລໍຫ໌ ໄດ້ຊົງສັນລະເສີນບັນດາຜູ້ທີ່ຄອຍພັດທະນາບ້ານຂອງພຣະອົງ, ໂດຍພຣະອົງໄດ້ກ່າວວ່າ: (ແທ້ຈິງ ຜູ້ທີ່ຈະບູລະນະບັນດາມັສຍິດຂອງອັລລໍຫ໌ນັ້ນ ຄືຜູ້ທີ່ສັດທາຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ວັນສຸດທ້າຍ ແລະ ດຳລົງການນະມາຊ ແລະ ບໍລິຈາກຊະກາຕ ແລະ ບໍ່ຢຳເກງຜູ້ໃດນອກຈາກອັລລໍຫ໌ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນແຫລະ ທີ່ຫວັງວ່າຈະເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຊີ້ນຳ) [ສູເຣາະຫ໌ ເຕົາບະຫ໌ : 18]. ບໍ່ວ່າການບູລະນະພັດທະນາມັສຍິດຂອງພວກເຂົາຈະເປັນການກໍ່ສ້າງ, ການບົວລະບັດຮັກສາ ແລະ ການທຳຄວາມສະອາດ, ຫຼື ຈະເປັນການດຳລົງໄວ້ເຊິ່ງການລະມາດ ແລະ ການລຳລຶກເຖິງອັລລໍຫ໌ໃນນັ້ນກໍຕາມ, ທັງສອງຄວາມໝາຍນີ້ລ້ວນເປັນເປົ້າໝາຍຂອງການບູລະນະພັດທະນາ[49]. [49] ເບິ່ງ: ຟັຕຫ໌ ອັລ-ບາຣີ ຂອງ ອິບນຸ ຫະຈັຣ: 1/ 541.

(2) ໃຫ້ຮຽນຮູ້ອະກີດະຮ໌ທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດຕ່າງໆ ຂອງການອາຊານ, ການທຳຄວາມສະອາດຮ່າງກາຍ ແລະ ການລະຫມາດ, ແລະ ໃຫ້ທ່ອງຈຳຈາກຄຳພີຂອງອັລລໍຮ໌ໃນຈຳນວນທີ່ສົມຄວນ, ແລະ ໃຫ້ມີຄຸນສົມບັດພຽງພໍທີ່ຈະສາມາດເຮັດໜ້າທີ່ແທນອິມາມໄດ້ ໃນເວລາທີ່ລາວບໍ່ສາມາດນຳລະຫມາດໄດ້.

(3) ສົ່ງເສີມໃນການເຮັດຄວາມດີ ແລະ ຫັກຫ້າມການເຮັດສິ່ງບໍ່ດີຊົ່ວ, ເຊີນຊວນຜູ້ຄົນສູ່ແນວທາງຂອງອັລລໍຫ໌ ດ້ວຍປັນຍາຫຼັກແຫຼມ ແລະ ຄຳຕັກເຕືອນທີ່ດີງາມ, ມີຄວາມອ່ອນໂຍນຕໍ່ຜູ້ຄົນ ແລະ ອົດທົນຕໍ່ການທຳຮ້າຍຂອງພວກເຂົາ, ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວກັບອິມ່ຳປະຈຳມັດສະຍິດ.

(4) ຕ້ອງເຮັດໃຫ້ມັສຍິດເປັນສະຖານທີ່ສະເພາະສຳລັບການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້, ການອິບາດະຫ໌, ແລະ ສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ທີ່ມາລະຫ໌ມາດ, ແລະ ຕ້ອງຫຼີກລ້ຽງຈາກທຸກສິ່ງທີ່ຈະສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ພວກເຂົາທັງໃນເລື່ອງສາສະໜາ ແລະ ໂລກດຸນຍາຂອງພວກເຂົາ.

(5) ໃຫ້ສ້າງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ຮ່ວມມືກັບຍະມາອະຫ໌ບ່ອນມັສຍິດ ແລະ ຜູ້ທີ່ມາເປັນປະຈຳ; ໂດຍການຖາມຂ່າວຄາວເມື່ອພວກເຂົາຂາດໄປ, ໄປຢ້ຽມຢາມຜູ້ທີ່ເຈັບປ່ວຍ, ຮ່ວມລະຫມາດຍະນາຊະຫ໌ ແລະ ຮ່ວມແຫ່ສົບ, ແລະ ຢູ່ຄຽງຂ້າງພວກເຂົາໃນຍາມປະສົບກັບຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ໄພພິບັດຕ່າງໆ.

ບົດທີ່ສອງ: ບົດບັນຍັດອັລ-ອິມາມະຫ໌

ຫົວຂໍ້ທີ່ໜຶ່ງ: ນິຍາມຂອງອັລ-ອິມາມະຫ໌

ການເປັນຜູ້ນຳໃນການລະຫມາດ (ອີມາມະຫ໌): ຄືການທີ່ຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງກ້າວອອກໄປຢືນນຳໜ້າຜູ້ທີ່ຮ່ວມລະຫມາດ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາປະຕິບັດຕາມໃນການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາ. ສ່ວນອີມ່ຳໃນການລະຫມາດ ຄື: ຜູ້ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍເອົາເປັນແບບຢ່າງ -ໝາຍເຖິງ: ປະຕິບັດຕາມ- ໃນການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາ [50]. [50] ເບິ່ງທີ່: ຫາຊິຍະຫ໌ ອັຣ-ເຣົາດຸ ອັລ-ມຸຣັອບບະອ໌: (2/ 296), ອັລ-ອິມາມະຫ໌ ໃນ ອັສ-ສໍລາຫ໌ ຂອງ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ: (ໜ້າ: 6).

ຫົວຂໍ້ທີສອງ: ບົດບັນຍັດກ່ຽວກັບອັລ-ອິມາມະຫ໌ (ການເປັນຜູ້ນຳ) ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງມັນ.

ການນຳລະຫມາດແມ່ນຫນຶ່ງໃນການງານທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດ ເຊິ່ງຜູ້ທີ່ຮັບຫນ້າທີ່ນີ້ຄືຜູ້ທີ່ດີທີ່ສຸດ ທີ່ມີຄຸນລັກສະນະອັນດີງາມ ເຊັ່ນ: ຄວາມຮູ້, ການອ່ານ, ຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະ ອື່ນໆ ດັ່ງທີ່ຈະໄດ້ກ່າວຕໍ່ໄປ, ແລະການລະຫມາດຈະມາອະຫ໌ນັ້ນຈະບໍ່ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ ຖ້າຫາກປາສະຈາກມັນ, ແລະ ການລະຫມາດຈະມາອະຫ໌ແມ່ນຫນຶ່ງໃນບັນດາສັນຍາລັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງອິດສະລາມ [51]. [51] ເບິ່ງໃນສາລານຸກົມຟິກຫ໌ກູເວຕິຍະຫ໌ (6/ 201).

ສ່ວນໜຶ່ງຈາກຄວາມປະເສີດຂອງການເປັນອິມ່ຳ:

1- ການເປັນອິມ່ຳ (ການເປັນຜູ້ນຳ) ແມ່ນຕຳແໜ່ງທີ່ມີຄວາມປະເສີດເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີ, ເຊິ່ງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງນີ້ດ້ວຍຕົວທ່ານເອງ, ແລະ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບບັນດາຄໍລີຟະຫ໌ຂອງທ່ານຜູ້ທີ່ຍຶດຖືຄວາມຍຸດຕິທຳ, ແລະ ຕຳແໜ່ງນີ້ຍັງຄົງຖືກດຳລົງໂດຍຊາວມຸສລິມທີ່ດີທີ່ສຸດທັງໃນດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະຕິບັດ [52]. [52] ເບິ່ງທີ່: ອັລ-ອິມາມະຫ໌ ໃນ ອັຊ-ຊໍລາຫ໌ ຂອງ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ: (ໜ້າ 9).

2- ການເປັນອີມ່ຳໃນການລະຫມາດ ແມ່ນຕຳແໜ່ງອັນປະເສີດຕາມບົດບັນຍັດສາສະໜາ ເຊິ່ງຈະຖືກມອບໝາຍໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ທີ່ມີຄວາມປະເສີດ; ດັ່ງຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ທີ່ວ່າ: «ຜູ້ທີ່ຈະນຳພາກຸ່ມຊົນນັ້ນ ຄືຜູ້ທີ່ອ່ານຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ໄດ້ດີທີ່ສຸດ...» [53], ແລະ ເປັນທີ່ຊາບກັນດີວ່າ ຜູ້ທີ່ອ່ານໄດ້ດີທີ່ສຸດນັ້ນ ຍ່ອມປະເສີດກວ່າ; ສະນັ້ນ ການທີ່ມັນຖືກກ່າວຄຽງຄູ່ກັນ ຈຶ່ງເປັນການຊີ້ບອກເຖິງຄວາມປະເສີດຂອງມັນ [54]. [53] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (673) ຈາກຫະດີສຂອງ ອະບີ ມັສອູດ ອັນອັນຊໍຣີ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ. [54] ໜັງສື ອັຊ-ຊາເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸມຕິອ໌ ອາລາ ຊາດ ອັລ-ມຸສຕັກນິອ໌ (2/ 41).

3 - ການດຸອາຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ເພື່ອບັນດາຜູ້ນຳໃຫ້ໄດ້ຮັບການຊີ້ນຳ; ຈາກທ່ານ ອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານຣໍຊູລ ຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ອິມ່ຳນັ້ນຄືຜູ້ຮັບປະກັນ, ແລະ ມຸອັຊຊິນນັ້ນຄືຜູ້ທີ່ຖືກໄວ້ວາງໃຈ, ໂອ້ອັລລໍຮ໌ ຂໍພຣະອົງຊົງຊີ້ນຳແກ່ບັນດາອິມ່ຳດ້ວຍເຖິດ, ແລະ ຂໍຊົງອະໄພໂທດໃຫ້ແກ່ບັນດາມຸອັຊຊິນດ້ວຍເຖິດ» [ບົດທີ່ 55]. [55] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່: (517), ແລະ ຕິຣມີຊີ ເລກທີ່: (207).

ແລະ ອັດຖະທິບາຍຄວາມໝາຍຄື: «ອິມ່ຳເປັນຜູ້ຮັບປະກັນ» ກໍ່ຄື : ຜູ້ທີ່ຮັບປະກັນຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງການລະຫມາດຂອງຜູ້ຕາມນະມາຊ; ເພາະການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາຕິດພັນກັບການລະຫມາດຂອງລາວ. ແລະ ຄວາມຫມາຍຄື: « ໂອ້ອັລລໍຫ໌ ຂໍພຣະອົງຊົງຊີ້ນຳບັນດາຜູ້ນຳ » ໝາຍເຖິງ: ຊີ້ນຳພວກເຂົາໄປສູ່ເສັ້ນທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ; ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາສາມາດດຳລົງການລະຫມາດໄດ້ຢ່າງສົມບູນທີ່ສຸດ [56]. [56] ຊາເຣາະຫ໌ ອະບີ ດາວູດ ລິລ-ໄອນີ: (2/ 468) ແລະ ຟັຍດ໌ ອັລ-ກໍດີຣ ລິລ-ມຸນາວີ: (3/ 182).

ຫົວຂໍ້ທີ່ສາມ: ໃຜຄືຜູ້ທີ່ມີສິດທີ່ສຸດໃນການເປັນອິມ່ຳ.

ທ່ານຣໍຊູລ ﷺ ໄດ້ຊີ້ແຈງເຖິງຜູ້ທີ່ມີສິດ ແລະ ສົມຄວນທີ່ສຸດໃນການເປັນອິມ່ຳ, ທ່ານຣໍຊູລ ຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ນຳນຳລະຫມາດໝູ່ຄະນະຄື ຜູ້ທີ່ອ່ານຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ໄດ້ດີທີ່ສຸດ, ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນການອ່ານ, ກໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ເລື່ອງຊຸນນະຫ໌ຫຼາຍທີ່ສຸດ, ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນເລື່ອງຊຸນນະຫ໌, ກໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ອົບພະຍົບ (ຫິຈເຣາະຫ໌) ກ່ອນໝູ່, ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນການອົບພະຍົບ, ກໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ເຂົ້າຮັບອິດສະລາມກ່ອນໝູ່ - ແລະ ໃນອີກລາຍງານໜຶ່ງ: ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດ - ແລະ ບໍ່ໃຫ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງນຳລະຫມາດຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໃນເຂດອຳນາດຂອງລາວ» [57]. ຜູ້ທີ່ສົມຄວນ ແລະ ມີສິດຫລາຍທີ່ສຸດໃນການເປັນອິມ່ຳມີລຳດັບດັ່ງນີ້: [57] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (673).

1- ຜູ້ທີ່ທ່ອງຈຳກຸຣອານໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ, ແລະ ອ່ານໄດ້ດີທີ່ສຸດ, ຄືຜູ້ທີ່ອ່ານກຸຣອານໄດ້ຢ່າງຊຳນານ ແລະ ຖືກຕ້ອງສົມບູນທີ່ສຸດ, ທັງຍັງເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນການລະຫມາດ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າຫາກມີໃຫ້ເລືອກລະຫວ່າງຜູ້ທີ່ອ່ານໄດ້ດີກວ່າ, ກັບຜູ້ທີ່ອ່ານໄດ້ດີໜ້ອຍກວ່າແຕ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາຫຼາຍກວ່າ, ໃຫ້ຜູ້ອ່ານທີ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາຫຼາຍກວ່ານັ້ນນຳກ່ອນຜູ້ທີ່ອ່ານໄດ້ດີກວ່າແຕ່ບໍ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາ, ເພາະຄວາມຈຳເປັນໃນການມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນການລະຫມາດ ແລະ ບົດບັນຍັດຕ່າງໆ ຂອງມັນນັ້ນ ມີຄວາມສຳຄັນຍິ່ງກວ່າຄວາມຈຳເປັນໃນການອ່ານທີ່ຊຳນານ.

2- ຕໍ່ມາຄື ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ໃນແບບຢ່າງຂອງທ່ານນະບີຫຼາຍກວ່າ, ຖ້າຫາກວ່າມີອີມ່ຳສອງຄົນທີ່ມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານເທົ່າທຽມກັນ, ແຕ່ຄົນໜຶ່ງໃນສອງຄົນນັ້ນມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ໃນແບບຢ່າງຂອງທ່ານນະບີຫຼາຍກວ່າ, ກໍ່ໃຫ້ຜູ້ທີ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາຫຼາຍກວ່າເປັນຜູ້ນຳ, ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລໍາ ທີ່ວ່າ: «ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນການອ່ານ, ກໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ເລື່ອງຊຸນນະຫ໌ຫລາຍທີ່ສຸດ.»

3- ລຳດັບຕໍ່ມາແມ່ນ ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສກວ່າ ແລະ ອົບພະຍົບກ່ອນ ຈາກດິນແດນແຫ່ງການປະຕິເສດສັດທາ ໄປສູ່ດິນແດນຂອງອິດສະລາມ, ໃນກໍລະນີທີ່ພວກເຂົາມີຄວາມເທົ່າທຽມກັນໃນດ້ານການອ່ານກຸຣອານ ແລະ ຄວາມຮູ້ໃນແບບຢ່າງຂອງທ່ານນະບີມຸຮຳມັດ; ດັ່ງຄຳກ່າວຂອງທ່ານຣໍຊູລ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລໍາ ທີ່ວ່າ: « ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນເລື່ອງຊຸນນະຫ໌, ດັງນັ້ນຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດໃນການອົບພະຍົບ »

4- ຜູ້ທີ່ຮັບອິດສະລາມກ່ອນ, ຖ້າຫາກວ່າການອົບພະຍົບຂອງພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນ; ດັ່ງຄຳກ່າວຂອງທ່ານ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລໍາ ໃນຫະດີຊທີ່ກ່າວມາກ່ອນຫນ້ານີ້: « ຖ້າຫາກພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນການອົບພະຍົບ, ກໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດໃນການຮັບອິດສະລາມ » ຄື: ການເປັນອິສລາມ.

5- ຕໍ່ມາແມ່ນຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດ, ຖ້າຫາກວ່າພວກເຂົາເທົ່າທຽມກັນໃນບັນດາເລື່ອງທີ່ຜ່ານມາທັງໝົດ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານ ﷺ ໃນບົດລາຍງານໜຶ່ງຂອງຫະດິຊບົດທີ່ຜ່ານມາ: « ກໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດຂອງພວກເຂົາ » ແລະ ຈາກຮະດິຊ ທ່ານມາລິກ ບິນ ຫຸວັຍຣິສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ: « ຈົ່ງໃຫ້ຄົນໜຶ່ງໃນພວກທ່ານເຮັດການອາຊານ, ແລະ ໃຫ້ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສທີ່ສຸດໃນຫມູ່ພວກທ່ານນຳພາລະຫມາດ » [58]. [58] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (628) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (674).

ແລະ ການທີ່ທ່ານນະບີ ຊລ. ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາ ແລະ ມອບສັນຕິແດ່ທ່ານ, ໄດ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນແກ່ຜູ້ອາວຸໂສກວ່າໃນຮາດິຊບົດນີ້, ກໍ່ເນື່ອງຈາກວ່າພວກເຂົາມີຄວາມຮູ້ທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ.

ໃນກໍລະນີທີ່ພວກເຂົາມີຄຸນສົມບັດເທົ່າທຽມກັນໃນທຸກເງື່ອນໄຂທີ່ກ່າວມາ ແລະ ເກີດການຂັດແຍ້ງກັນ ໂດຍຕ່າງຝ່າຍຕ່າງກໍ່ຕ້ອງການທີ່ຈະເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດ, ກໍ່ໃຫ້ຕັດສິນດ້ວຍການຈັບສະຫຼາກ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ຊະນະໃນການຈັບສະຫຼາກກໍ່ຈະຖືກເລືອກໃຫ້ເປັນຜູ້ນຳ; ເພາະວ່າພວກເຂົາມີສິດທີ່ເທົ່າທຽມກັນ ແລະ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະເລືອກທັງສອງຄົນໄດ້, ຈຶ່ງໃຫ້ມີການຈັບສະຫຼາກ ເຊັ່ນດຽວກັບການຕັດສິນໃນສິດທິອື່ນໆ.

ເຈົ້າຂອງເຮືອນມີສິດໃນການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຫຼາຍກວ່າແຂກຜູ້ມາເຢືອນຂອງລາວ, ແລະ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຜູ້ປົກຄອງ - ເຊິ່ງກໍຄືຜູ້ນຳສູງສຸດ - ກໍມີສິດໃນການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຫຼາຍກວ່າຄົນອື່ນໆ, ເມື່ອທັງສອງຄົນນັ້ນຕ່າງກໍມີຄຸນສົມບັດເໝາະສົມໃນການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ທີ່ວ່າ: «ບໍ່ໃຫ້ຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງນຳພາຜູ້ຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໃນການລະຫມາດ ພາຍໃນຄອບຄົວຂອງລາວ, ແລະ ກໍໃນເຂດອຳນາດປົກຄອງຂອງລາວ»

ເຊັ່ນດຽວກັນກັບອິມ່ຳປະຈຳມັສຍິດ; ເຊິ່ງເປັນຜູ້ທີ່ມີສິດກ່ອນຄົນອື່ນ - ຍົກເວັ້ນຜູ້ປົກຄອງ - ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄົນອື່ນທີ່ອ່ານກຸຣອານໄດ້ດີກວ່າ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ກວ່າກໍ່ຕາມ; ທັງນີ້ກໍ່ເນື່ອງຈາກຄວາມໝາຍໂດຍລວມຂອງຫະດິຊທີ່ກ່າວມານັ້ນ.

ທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ມີຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ຖືກປ່ອຍເປັນອິສລະຄົນໜຶ່ງ ທີ່ເຄີຍໄປລະຫມາດຢູ່ທີ່ມັດສະຍິດ. ມື້ໜຶ່ງ ເມື່ອທ່ານໄດ້ໄປທີ່ນັ້ນ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງລາວກໍ່ໄດ້ເຊີນທ່ານຂຶ້ນນຳລະຫມາດ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວແກ່ລາວວ່າ: ຄວາມໝາຍວ່າ: “ເຈົ້າມີສິດສົມຄວນກວ່າໃນການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດໃນມັສຍິດຂອງເຈົ້າ” [59]. [59] ບັນທຶກໂດຍ ອັຊ-ຊາຟິອີ ໃນໜັງສື (ອັລ-ອຸມ) (1/185), ແລະ ອັບດຸຣຣໍຊຊາກ ໃນໜັງສື (ອັລ-ມຸຊັນນັຟ) (2/399), ແລະ ທ່ານໄບຮາກີ (3/126) (5531). ແລະ ທ່ານອັນ-ນະວະວີ ໄດ້ກ່າວໃນໜັງສື (ອັລ-ຄຸລາຊໍຫ໌) (2/701): ສາຍລາຍງານຂອງມັນເປັນຫະດີຊທີ່ດີ ຫະຊັນ ຫຼື ຊໍເຮັຍຫ໌ ແລະ ທ່ານອັລ-ອັລບານີ ໄດ້ຕັດສິນວ່າສາຍລາຍງານຂອງມັນເປັນຫະດີຊທີ່ດີ (ຫະຊັນ) ໃນໜັງສື (ອິຣວາອ໌ ອັລ-ກໍລີລ) (2/302).

ແລະ ຢ້ອນວ່າການໃຫ້ຄົນອື່ນມາກ່ອນເພິ່ນນັ້ນ ເປັນການລ່ວງສິດ ແລະ ທຳລາຍນ້ຳໃຈຂອງເພິ່ນ.

ມີຄວາມເຫັນທີ່ແຕກຕ່າງກັນກ່ຽວກັບການເປັນອິມ່ຳຂອງເດັກນ້ອຍທີ່ຮູ້ຈັກຈຳແນກ, ໂດຍນັກວິຊາການບາງສ່ວນໄດ້ອະນຸຍາດ; ຈາກຮະດິຊຂອງທ່ານອັມຣ໌ ບິນ ສະລາມະຮ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ «ເພິ່ນໄດ້ນຳພາລະຫມາດກຸ່ມຊົນຂອງເພິ່ນ ໃນສະໄໝຂອງ ທ່ານນະບີ ﷺ ຕອນອາຍຸ ຫົກ ຫຼື ເຈັດ ປີ» [60]. [60] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (4302).

ແລະ ຖືວ່າໃຊ້ໄດ້ ໃນການເປັນອິມ່າມຂອງຜູ້ທີ່ລະຫມາດຊຸນນັດໃຫ້ກັບຜູ້ທີ່ລະຫມາດຟັຣດູ, ຈາກຮະດິຊຂອງທ່ານມຸອາຊ ບິນ ຈະບັລ ຣໍດີຍັລລໍຮຸອັນຮຸ. «ແທ້ຈິງລາວເຄີຍລະຫມາດອີຊາຮ່ວມກັບທ່ານນະບີ ﷺ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ກັບໄປ ແລະ ນຳພາປະຊາຊົນຂອງຂ້ອຍໃນການລະຫມາດນັ້ນ» [61]. [61] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (701) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (465).

ຫົວຂໍ້ທີສີ່: ບຸກຄົນທີ່ຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ເປັນອິມ່າມ:

ກໍລະນີທີ່ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ເປັນອິມ່າມ ມີດັ່ງນີ້:

1- ການທີ່ຜູ້ຍິງເປັນຜູ້ນຳລະຫມດໃຫ້ແກ່ຜູ້ຊາຍ, ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວໂດຍລວມຂອງທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ທີ່ວ່າ: "ກຸ່ມຊົນທີ່ມອບໝາຍກິດຈະການຂອງພວກເຂົາໃຫ້ແມ່ຍິງເປັນຜູ້ນຳນັ້ນ ຈະບໍ່ມີວັນປະສົບຄວາມສຳເລັດໄດ້ເລີຍ" [62], ແລະ ການເປັນອິມ່າມແມ່ນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງການເປັນຜູ້ນຳ, ແລະ ເນື່ອງຈາກວ່າຫຼັກການເດີມແມ່ນໃຫ້ນາງຢືນຢູ່ແຖວທ້າຍສຸດ, ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຊຸນນະຫ໌; ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍ ອັນຫຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍຊູລຸລລໍຫ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລໍາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແຖວທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງບັນດາຜູ້ຊາຍນັ້ນແມ່ນແຖວທຳອິດ, ແລະ ແຖວທີ່ຊົ່ວທີ່ສຸດຂອງມັນແມ່ນແຖວສຸດທ້າຍ, ແລະ ແຖວທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງບັນດາແມ່ຍິງແມ່ນແຖວສຸດທ້າຍ, ແລະ ແຖວທີ່ຊົ່ວທີ່ສຸດຂອງມັນແມ່ນແຖວທຳອິດ» [63] ທັງນີ້ກໍເພື່ອເປັນການປົກປ້ອງ ແລະ ປົກປິດນາງ, ຫາກນາງຖືກໃຫ້ອອກໜ້າເພື່ອເປັນຜູ້ນຳ ກໍຈະເປັນການຂັດຕໍ່ຫຼັກການພື້ນຖານທາງສາສະໜານີ້, ແລະ ບັນດາຜູ້ຮູ້ກໍໄດ້ມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະສັນກັນໃນເລື່ອງນີ້, ທ່ານອິມາມ ອິບນຸ ຮັຊມ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ແລະ ພວກເຂົາໄດ້ເຫັນດີພ້ອມກັນວ່າ ແມ່ຍິງຈະບໍ່ນຳພາບັນດາຜູ້ຊາຍໃນການລະຫມາດ ໂດຍທີ່ພວກເຂົາຮູ້ວ່ານາງເປັນແມ່ຍິງ, ຖ້າຫາກພວກເຂົາກະທຳເຊັ່ນນັ້ນ ການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາກໍເປັນໂມຄະ ຕາມມະຕິເອກະສັນ. [64]. [62] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (4425) ຈາກຫະດີສຂອງອະບີ ບະກັຣ (ຂໍອັລລໍຫ໌ ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ). [63] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (440). [64] ໜັງສືອິຈມາອ໌ : (ໜ້າ 27).

2- ການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຂອງຜູ້ທີ່ເສຍນ້ຳລະຫມາດ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີນາຈິສ (ສິ່ງສົກກະປົກ), ໂດຍທີ່ລາວຮູ້ໂຕ, ແຕ່ຫາກບັນດາຜູ້ຕາມລະຫມາດບໍ່ຮູ້ເລື່ອງດັ່ງກ່າວຈົນການລະຫມາດໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ, ການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາກໍຖືວ່າໃຊ້ໄດ້, ຕາມທີ່ມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອຸມັຣ ອິບນຸລ ຄັອດຕອບ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ. «ແທ້ຈິງ ທ່ານນະບີ ໄດ້ນຳພາຜູ້ຄົນລະຫມາດ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຢູ່ໃນສະພາບຈຸນຸບ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ລະຫມາດຄືນໃໝ່, ແລະ ທ່ານບໍ່ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພວກເຂົາລະຫມາດຄືນໃໝ່» [65]. [65] ບັນທຶກໂດຍ ອັດດາຣະກຸຕນີ : ເລກທີ່ (1371).

ທ່ານອັບດຸລເຣາະຫ໌ມານ ບິນ ມະຫ໌ດີ ຂໍອັລລໍຫ໌ເມດຕາທ່ານ ຢັງໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: "ນີ້ຄືມະຕິເອກະພາບທີ່ວ່າ: ຜູ້ມີຈຸນຸບຕ້ອງເຮັດຄືນ, ສ່ວນຄົນອື່ນໆ ບໍ່ຕ້ອງເຮັດຄືນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ວ່າມີຄວາມຂັດແຍ້ງໃນເລື່ອງນີ້""[66]. [66] ສຸນັນ ອັດ-ດາຣໍກຸດນີ: (2/ 188).

3- ການເປັນອີມ່າມຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ຈື່ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕີຫະຫ໌, ຫຼື ອ່ານມັນບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ຫຼື ອ່ານຄວບສຽງຕົວອັກສອນທີ່ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຄວບ, ເຊັ່ນຜູ້ທີ່ຄວບສຽງຕົວ ຫ ກັບ ຕົວ ຣ ໃນຄຳດຳລັດຂອງພະອົງທີ່ວ່າ: 2. ອັລຮຳດຸລິລລາຮິ ຣອບບິລ ອາລະມີນ. [ສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕີຮະຫ໌ : 2]. ເພາະວ່າລາວໄດ້ຄວບຕົວອັກສອນເຂົ້າກັບຕົວອັກສອນທີ່ບໍ່ຄືກັນ ຫຼື ບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ, ຫຼື ປ່ຽນຕົວອັກສອນໜຶ່ງເປັນອີກຕົວອັກສອນໜຶ່ງ, ເຊັ່ນ ຜູ້ທີ່ປ່ຽນສຽງຕົວ ຣໍ ເປັນ ຍາ, ຫຼື ອອກສຽງຜິດພ້ຽນຈົນເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນໄປ, ດັ່ງນັ້ນ ການເປັນອິມ່າມນຳລະຫມາດຂອງລາວຈຶ່ງບໍ່ຖືກຕ້ອງ ນອກຈາກຈະນຳໃຫ້ກັບຜູ້ທີ່ເປັນເຊັ່ນດຽວກັບລາວ; ເນື່ອງຈາກຄວາມບໍ່ສາມາດຂອງລາວໃນການປະຕິບັດຣູກົ້ນລະຫມາດ, ຫຼື ການທີ່ລາວເຮັດໃຫ້ມັນຂາດຕົກບົກພ່ອງ.

4- ການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຂອງຜູ້ທີ່ເຮັດບິດອະຫ໌ທີ່ເປັນການປະຕິເສດສັດທາ; ເນື່ອງຈາກຄຳດຳລັດຂອງພຣະອົງຕາອາລາທີ່ວ່າ: (ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ສັດທາຈະເໝືອນກັບຜູ້ຝ່າຝືນໄດ້ແນວໃດ? ພວກເຂົາຍ່ອມບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ 18) [ສູເຣາະຫ໌ ອັສສະຈາດະຫ໌: 18], ສ່ວນຜູ້ຝ່າຝືນໃນທີ່ນີ້ແມ່ນຜູ້ປະຕິເສດສັດທາ, ດັ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນຈາກບໍລິບົດຂອງບັນດາອາຍາຕ.

5- ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຜູ້ໃດເປັນອີມ່າມໃນມັສຍິດທີ່ມີອີມ່າມປະຈຳ, ແລະ ການທີ່ຄົນອື່ນຈະມາເປັນອີມ່າມກ່ອນຫນ້າລາວແມ່ນຖືວ່າໃຊ້ບໍ່ໄດ້, ເວັ້ນເສຍແຕ່ຈະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກລາວ, ຫຼື ໃນກໍລະນີທີ່ລາວມາຊ້າ ແລະ ເວລາລະຫມາດໃກ້ຈະຫມົດ [67]. [67] ເບິ່ງ: ອັລ-ອັສອິລະຫ໌ ວັລ-ອິຈາວິບະຫ໌ ອັລ-ຟິກກີຍະຫ໌ ຂອງສັລມານ: (1/ 163).

ຫົວຂໍ້ທີຫ້າ: ບຸກຄົນທີ່ເປັນທີ່ຫນ້າລັງກຽດທີ່ຈະໃຫ້ເປັນອິມ່ຳ

ການເປັນອິມ່າມນຳລະຫມາດຂອງບຸກຄົນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ ຖືເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນ:

1- ອັລ-ລະຫ໌ຮານ: ຄືຜູ້ທີ່ອ່ານຜິດຫຼັກໄວຍະກອນເລື້ອຍໆໃນການອ່ານ ໂດຍທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມຫມາຍປ່ຽນແປງ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນໃນບົດຟາຕິຮະຫ໌ ຫຼື ບົດອື່ນໆ ກໍຕາມ, ຕົວຢ່າງເຊັ່ນການອ່ານ: (ອັລ-ຮຳດະ ລິລລາຮ໌) ໂດຍອ່ານໂຕດານເປັນສຽງຟັດຮະ, ການລະຫມາດຂອງລາວແມ່ນຖືວ່າໃຊ້ໄດ້, ແລະ ການເປັນອີມ່າມຂອງລາວແມ່ນເປັນທີ່ຫນ້າລັງກຽດ (ມັກຣູ); ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານນະບີ ﷺ: «ຜູ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ນຳກຸ່ມຊົນ (ໃນການລະຫມາດ) ຄືຜູ້ທີ່ອ່ານຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ໄດ້ດີທີ່ສຸດໃນໝູ່ພວກເຂົາ» [68]. [68] ທີ່ມາໄດ້ກ່າວໄວ້ຂ້າງຕົ້ນແລ້ວ.

ແລະ ຖ້າຫາກການອ່ານຜິດພ້ຽນທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມຫມາຍປ່ຽນໄປນັ້ນເກີດຂຶ້ນໃນບົດອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນສູເຣາະຫ໌ອັລຟາຕິຫະຫ໌ ໂດຍການຫຼົງລືມ, ຄວາມບໍ່ຮູ້, ຫຼື ຍ້ອນຄວາມບົກພ່ອງທາງລີ້ນຂອງລາວ, ການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຂອງລາວກໍຖືວ່າໃຊ້ໄດ້ ແຕ່ເປັນທີ່ຫນ້າລັງກຽດ (ມັກຣູຫ໌); ເພາະວ່າເຖິງແມ່ນລາວຈະບໍ່ອ່ານບົດອື່ນນອກເໜືອຈາກສູເຣາະຫ໌ອັລຟາຕິຫະຫ໌, ການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຂອງລາວກໍຍັງຖືວ່າໃຊ້ໄດ້ຢູ່ແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນກໍເຊັ່ນດຽວກັນເມື່ອລາວອ່ານຜິດພ້ຽນໃນບົດນັ້ນ. ສ່ວນຖ້າລາວຕັ້ງໃຈອ່ານຜິດ, ການລະມາດນັ້ນກໍຈະເປັນໂມຄະ; ເພາະວ່າລາວກຳລັງຫຼີ້ນໆໃນການລະຫມາດຂອງຕົນ.

2- ຜູ້ທີ່ອ່ານຕົວອັກສອນບາງຕົວຊ້ຳ, ເຊັ່ນການອ່ານຕົວ ຟາ, ຫຼື ຕົວ ຕາ, ຫຼື ຕົວອັກສອນອື່ນໆ, ເຊິ່ງເປັນການເພີ່ມຕົວອັກສອນໃນການອ່ານ.

3- ຟາສິກ ແລະ ມຸບຕາດຽະ ທີ່ບໍ່ໄດ້ຕົກເປັນກາຟິຣ ຍ້ອນບິດອະຫ໌ຂອງເຂົາ [69]. [69] ເບິ່ງໃນ ກະຊາຟ ອັນກິນາ (1/ 475).

4- ຜູ້ທີ່ນຳພາຄົນກຸ່ມໜຶ່ງໃນການລະຫມາດ ໂດຍທີ່ສ່ວນຫຼາຍຂອງພວກເຂົາບໍ່ພໍໃຈລາວດ້ວຍເຫດຜົນອັນຊອບທຳ; ລາຍງານຈາກ ອະບີ ອຸມາມະຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ບຸກຄົນສາມຈຳພວກທີ່ການລະຫມາດມາດຂອງພວກເຂົາຈະບໍ່ຂຶ້ນໄປເກີນກວ່າຫູຂອງພວກເຂົາ: ທາສທີ່ຫຼົບໜີຈົນກວ່າລາວຈະກັບຄືນມາ, ແລະ ແມ່ຍິງທີ່ຜ່ານຄ່ຳຄືນໄປໂດຍທີ່ສາມີຂອງນາງບໍ່ພໍໃຈນາງ, ແລະ ອີໝ່ຳຜູ້ນຳລະຫມາດມາດຂອງກຸ່ມຄົນ ໂດຍທີ່ພວກເຂົາກຽດຊັງລາວ » [70]. [70] ບັນທຶກໂດຍ ອັດຕິຣມີຊີ, ເລກທີ່ (360), ແລະ ທ່ານກ່າວວ່າ: ເປັນຫະດິຊ "ຫະສັນ ກໍຣີບ" ຈາກສາຍລາຍງານນີ້.

ອິມ່າມ ອັດຕິຣມີຊີ ກ່າວວ່າ: "ແລະ ນັກວິຊາການກຸ່ມໜຶ່ງຖືເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າລັງກຽດ ທີ່ຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະນຳພາຄົນກຸ່ມໜຶ່ງລະຫມາດ ໂດຍທີ່ພວກເຂົາບໍ່ພໍໃຈໃນຕົວລາວ, ແຕ່ຖ້າຫາກວ່າອິຫມ່ຳບໍ່ແມ່ນຜູ້ອະທຳ ບາບກຳນັ້ນກໍຈະຕົກຢູ່ກັບຜູ້ທີ່ບໍ່ພໍໃຈໃນຕົວລາວ. ແລະທ່ານອະຫ໌ມັດ ແລະ ອິສຮາກ ໄດ້ກ່າວກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້ວ່າ: ຖ້າຫາກມີຜູ້ບໍ່ພໍໃຈໜຶ່ງຄົນ, ສອງຄົນ ຫຼື ສາມຄົນ ກໍບໍ່ເປັນຫຍັງທີ່ລາວຈະນຳພາພວກເຂົາລະຫມາດ, ຈົນກວ່າຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈະບໍ່ພໍໃຈໃນຕົວລາວ. [71] ບັນທຶກໂດຍອິມາມອັດຕິຣມີຊີ (2/ 192).

ຖ້າຫາກພວກເຂົາກຽດຊັງລາວ ເພາະວ່າລາວພະຍາຍາມປະຕິບັດຕາມແບບຢ່າງຂອງທ່ານນະບີໃນການລະຫມາດ, ເຊັ່ນການນຳອ່ານບັນດາສູເຣາະຫ໌ຕາມແບບຢ່າງ ແລະ ນຳພາພວກເຂົາລະຫມາດຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ, ການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດຂອງລາວໃນກໍລະນີນີ້ຈຶ່ງບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າລັງກຽດ; ເພາະວ່າພວກເຂົາກຽດຊັງລາວໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນອັນຊອບທຳ, ດັ່ງນັ້ນຄວາມກຽດຊັງຂອງພວກເຂົາຈຶ່ງບໍ່ຖືກນຳມາພິຈາລະນາ, ແລະ ສົມຄວນຢ່າງຍິ່ງທີ່ລາວຈະຕ້ອງຕັກເຕືອນ, ເຕືອນສະຕິ ແລະ ພະຍາຍາມເອົາຊະນະໃຈຂອງພວກເຂົາ; ແລະ ໃຫ້ລາວນຳພາພວກເຂົາລະຫມາດຕາມທີ່ໄດ້ມີລາຍງານມາໃນແບບຢ່າງຂອງທ່ານນະບີ, ແລະ ເມື່ອໃດທີ່ອັລລໍຫ໌ຊົງຮູ້ເຖິງຄວາມຈິງໃຈໃນເຈດຕະນາຂອງລາວທີ່ຈະສ້າງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງພວກເຂົາ, ພຣະອົງກໍ່ຈະຊົງເຮັດໃຫ້ເລື່ອງນັ້ນເປັນເລື່ອງງ່າຍດາຍສຳລັບລາວ [72]. [72] ອັຊ-ຊາເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸມຕິອ໌ ອະລາ ຊາດ ອັລ-ມຸສຕັກນິອ໌ (4/ 253).

ຫົວຂໍ້ທີ່ຫົກ: ຕຳແໜ່ງຂອງອີມ່າມຕໍ່ມະອະມູມ(ຜູ້ຕາມ)

ແບບຢ່າງສຸນນະຫ໌ແມ່ນໃຫ້ອີມາມຢືນນຳໜ້າຜູ້ຕາມ (ມະມູມ), ໂດຍໃຫ້ພວກເຂົາຢືນຢູ່ທາງຫລັງອີມ່າມ ຖ້າຫາກມີສອງຄົນຂຶ້ນໄປ; ເພາະວ່າທ່ານນະບີ ﷺ ເມື່ອໃດທີ່ທ່ານລຸກຂຶ້ນເພື່ອທຳການລະຫມາດ ທ່ານກໍຈະຢືນຢູ່ທາງໜ້າ ແລະບັນດາສໍຫາບະຫ໌ຂອງເພິ່ນກໍຈະຢືນຢູ່ທາງຫລັງເພິ່ນ, ແລະ ຕາມທີ່ມີຫຼັກຖານຢືນຢັນ «ມີລາຍງານວ່າ ທ່ານ ຍາບິຣ ແລະ ທ່ານ ຈັບບາຣ ຣໍດີຍັລລໍຫຸ ອັນຮຸມາ ໄດ້ຢືນຢູ່, ໂດຍຄົນໜຶ່ງຢູ່ເບື້ອງຂວາຂອງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ແລະ ອີກຄົນຢູ່ເບື້ອງຊ້າຍ ໃນຂະນະທີ່ເພິ່ນກຳລັງລະຫມາດ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ຈັບມືຂອງທັງສອງ ແລະ ຈັດໃຫ້ພວກເຂົາໄປຢືນຢູ່ທາງຫຼັງຂອງທ່ານ» [73]. [73] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: (3010), ສ່ວນຫນຶ່ງຂອງຫະດີຊບົດຍາວ ຈາກ ຍາບິຣ (ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ).

ແລະ ຜູ້ຊາຍຄົນດຽວໃຫ້ຢືນຢູ່ເບື້ອງຂວາຂອງອິມ່າມ ໂດຍໃຫ້ຢືນສະເໝີກັບເພິ່ນ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງ ອິບນຸ ອັບບາສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ: ທ່ານຣໍຊູລ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລໍາ ໄດ້ຢືນລະຫມາດ, ຂ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ໄປຢືນຢູ່ເບື້ອງຊ້າຍຂອງທ່ານ, ແລ້ວທ່ານກໍຈັບຫູຂອງຂ້ອຍ ແລະ ຍ້າຍຂ້ອຍໄປຢູ່ເບື້ອງຂວາຂອງທ່ານ." [74]. [74] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (6316) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (763).

ແລະ ບັນດາແມ່ຍິງຈະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຖວຂອງບັນດາຜູ້ຊາຍ; ຈາກຮະດິຊຂອງທ່ານອານັສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ: «ຂ້ອຍ ແລະ ເດັກກຳພ້າໄດ້ຢືນເປັນແຖວຢູ່ເບື້ອງຫຼັງທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລໍາ, ແລະ ແມ່ເຖົ້າຢູ່ເບື້ອງຫຼັງພວກເຮົາ» [75]. [75] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (380) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (658).

ແລະ ສົມຄວນໃຫ້ອີມ່າມຢືນຊື່ຕົງກັບເຄິ່ງກາງຂອງແຖວ, ທ່ານ ອັລລາມະຫ໌ ອິບນິ ບາຊ ຂໍອັລລໍຫ໌ເມດຕາທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແບບຢ່າງສຸນນະຫ໌ຄືການໃຫ້ອີມ່າມຢູ່ກົງກາງຂອງມັສຍິດ, ແລະນີ້ຄືແບບຢ່າງສຸນນະຫ໌ພາກປະຕິບັດທີ່ຊາວມຸສລິມໄດ້ຢຶດຖືປະຕິບັດສືບຕໍ່ກັນມາ" [76]. [76] ຖ່າຍທອດຈາກທ່ານໂດຍ, ໄຊຄ໌ ຊະອີດ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ (ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ) ໃນປື້ມ "ອັລອິມາມະຮ໌ ຟີ ອັສສໍລາຮ໌" (ໜ້າ: 55).

ແລະ ທ່ານ ຣໍຫິມະ ຮຸລລໍຮ໌ ຢັງໄດ້ກ່າວໄວ້ອີກວ່າ: "ການຕັ້ງແຖວລະຫມາດແມ່ນໃຫ້ເລີ່ມຈາກເຄິ່ງກາງທີ່ຢູ່ຫຼັງອີມາມ, ເບື້ອງຂວາຂອງແຕ່ລະແຖວແມ່ນປະເສີດກວ່າເບື້ອງຊ້າຍ, ແລະ ສິ່ງທີ່ຈຳເປັນຄື ບໍ່ໃຫ້ເລີ່ມຕັ້ງແຖວໃໝ່ ຈົນກວ່າແຖວທີ່ຢູ່ທາງໜ້າຈະເຕັມເສຍກ່ອນ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ເຈັດ: ການເຮັດລ່ວງໜ້າ ກ່ອນອີມ່າມ

ເປັນຫນ້າທີ່ຂອງມະມູມ (ຜູ້ຕາມ) ທີ່ຈະຕ້ອງເລີ່ມຕົ້ນການກະທຳຕ່າງໆ ໃນການລະຫມາດ ຫລັງຈາກອີມ່າມຂອງຕົນ, ແລະ ໃຫ້ເອົາແບບຢ່າງ ແລະ ປະຕິບັດຕາມອີມ່າມໃນການກະທຳຕ່າງ ໆຂອງລາວ. ແລະ ຫນ້າທີ່ຂອງຜູ້ຕາມ ຄື ຈະຕ້ອງບໍ່ເຮັດກ່ອນອີມ່າມ, ແລະ ບໍ່ເຮັດພ້ອມກັນກັບອີມາມ, ແຕ່ໃຫ້ສັງເກດເບິ່ງການກະທຳຂອງອີມ່າມ ແລ້ວຈຶ່ງປະຕິບັດຕາມໃນລັກສະນະດຽວກັນ, ເຊິ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ ຈະຕ້ອງບໍ່ເຮັດຂັດກັບອີມາມໃນທຸກໆການກະທຳ; ທັງນີ້ເນື່ອງຈາກມີຫລັກຖານຈາກ ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ, ທີ່ໄດ້ລາຍງານຈາກ ທ່ານນະບີ ຊໍລັລລໍຮ໌ຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ວ່າເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແທ້ຈິງ ອີມ່າມ (ຜູ້ນຳລະຫມາດ) ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ປະຕິບັດຕາມ, ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຂັດແຍ້ງກັບລາວ, ເມື່ອລາວໂຄ້ງຕົວ ພວກເຈົ້າກໍຈົ່ງໂຄ້ງຕົວ, ແລະ ເມື່ອລາວກ່າວ: ສະມິອັລລໍຮຸ ລິມັນ ຫະມິດະຮ໌, ພວກເຈົ້າກໍຈົ່ງກ່າວ: ຣອບບະນາ ວະລາກັລຫັມດ໌, ແລະ ເມື່ອລາວກົມກາບ ພວກເຈົ້າກໍຈົ່ງກົມກາບ, ແລະ ເມື່ອລາວລະຫມາດໃນທ່ານັ່ງ ພວກເຈົ້າທັງຫມົດກໍຈົ່ງລະຫມາດໃນທ່ານັ່ງ, ແລະ ຈົ່ງຈັດແຖວໃນການລະຫມາດໃຫ້ຊື່ກົງ; ເພາະແທ້ຈິງການຈັດແຖວໃຫ້ຊື່ກົງນັ້ນ ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຈາກຄວາມສວຍງາມຂອງການລະຫມາດ. [77]. [77] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (722) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (417).

ແລະ ເປັນທີ່ຕ້ອງຫ້າມໃນການເຮັດລ່ວງໜ້າອີມ່າມໃນທຸກໆ ຣູກົ່ນ; ໂດຍມີການລາຍງານຈາກທ່ານອະນັສ ອິບນຸ ມາລິກ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ມື້ໜຶ່ງ ທ່ານນາບີ ﷺ ໄດ້ນຳພາພວກເຮົາລະຫມາດ, ຫຼັງຈາກສຳເລັດການລະຫມາດແລ້ວ ເພິ່ນກໍ່ໄດ້ຫັນໜ້າມາທາງພວກເຮົາ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໂອ້ມະນຸດທັ້ງຫລາຍ, ແທ້ຈິງຂ້ອຍເປັນອິມ່າມຂອງພວກທ່ານ, ສະນັ້ນ ພວກທ່ານຢ່າໄດ້ລ່ວງໜ້າຂ້ອຍໃນການຣູກົວະ, ໃນການສຸຢູດ, ການຢືນ ແລະ ການໃຫ້ສະລາມ; ເພາະແທ້ຈິງຂ້ອຍເຫັນພວກທ່ານທັງຢູ່ທາງໜ້າ ແລະ ທາງຫຼັງຂອງຂ້ອຍ» [78]. ລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ຜູ້ໜຶ່ງໃນພວກທ່ານບໍ່ຢ້ານບໍວ່າ ເມື່ອລາວຍົກຫົວຂຶ້ນກ່ອນອິມ່າມ, ອັລລໍຫ໌ຈະບັນດານໃຫ້ຫົວຂອງລາວກາຍເປັນຫົວຂອງລາ, ຫຼື ບັນດານໃຫ້ຮູບຮ່າງຂອງລາວກາຍເປັນຮູບຮ່າງຂອງລາ » [79]. [78] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (426). [79] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (691) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (427).

ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ກ່າວຕັກບີຣໍ່ຕຸລອິຫ໌ຣອມກ່ອນອິມ່າມຂອງລາວ, ການລະຫມາດຂອງລາວກໍຈະບໍ່ຖືກນັບ; ເພາະວ່າເງື່ອນໄຂຂອງມັນກໍຄືຕ້ອງກ່າວຫຼັງຈາກອິມ່າມຂອງລາວ, ແລະ ລາວກໍໄດ້ພາດເງື່ອນໄຂນັ້ນໄປແລ້ວ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ແປດ : ຂໍ້ຕັດສິນຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບການເປັນອິມ່າມ ແລະ ການລະຫມາດຈະມາອະຫ໌

ບັນດາຂໍ້ກຳນົດເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບການເປັນອິມ່າມ ແລະ ຈະມະອະຮ໌:

1- ເປັນທີ່ສົ່ງເສີມໃຫ້ບັນດາຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ມີສະຕິປັນຍາ ແລະ ຄຸນນະທຳ ຢືນຢູ່ແຖວຫຼັງອິມ່າມໃນຕຳແໜ່ງທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລໍາ ວ່າ: «ຈົ່ງໃຫ້ບັນດາຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ຜູ້ມີສະຕິປັນຍາໃນຫມູ່ພວກທ່ານ ມາຢືນຕໍ່ຂ້ອຍ, ຈາກນັ້ນກໍ່ຄືບັນດາຜູ້ທີ່ມາຕໍ່ຈາກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ, ຈາກນັ້ນກໍ່ຄືບັນດາຜູ້ທີ່ມາຫຼັງຈາກພວກເຂົາ» [80]. [80] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (432), ຈາກຫະດີສຂອງ ທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ອິບນຸ ມັສອູດ, ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ.

2- ການເອົາໃຈໃສ່ໃນແຖວທໍາອິດ: ເປັນທີ່ສົ່ງເສີມສຳລັບບັນດາມະມູມທີ່ຈະກ້າວໄປຢູ່ແຖວທຳອິດ ແລະ ພະຍາຍາມເອົາໃຈໃສ່ກັບມັນ, ແລະ ໃຫ້ລະວັງຈາກການຊັກຊ້າ; ຈາກທ່ານ ອະບີ ສະອີດ ອັນຄຸດຣີ (ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ) ໄດ້ເລົ່າວ່າ: ແທ້ຈິງ ທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ (ຂໍຄວາມສັນຕິສຸກ ແລະ ຄວາມເມດຕາຈາກອັລລໍຫ໌ຈົ່ງປະສົບແດ່ທ່ານ) ໄດ້ເຫັນການຢູ່ຊັກຊ້າໃນບັນດທຊໍຮາບະຫ໌ຂອງທ່ານ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວແກ່ພວກເຂົາວ່າ:

«ພວກທ່ານຈົ່ງກ້າວມາຂ້າງໜ້າ ແລະ ປະຕິບັດຕາມຂ້ອຍ, ແລະໃຫ້ຜູ້ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກພວກທ່ານ ປະຕິບັດຕາມພວກທ່ານ, ຄົນກຸ່ມໜຶ່ງຈະຍັງຄົງຊັກຊ້າຢູ່ທາງຫຼັງ ຈົນກວ່າອັລລໍຮ໌ຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຕ້ອງຢູ່ລ້າຫຼັງ» [81], ແລະ ລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: « ຫາກຜູ້ຄົນຮູ້ເຖິງຄວາມປະເສີດທີ່ມີໃນການອະຊານ ແລະ ແຖວທຳອິດ, ແລ້ວພວກເຂົາບໍ່ພົບວິທີການໃດ (ທີ່ຈະໄດ້ຮັບມັນ) ນອກຈາກການຈັບສະຫຼາກ, ແນ່ນອນວ່າພວກເຂົາຈະຈັບສະຫຼາກກັນ. » [ບົດທີ່ 82], ແລະຄວາມໝາຍແມ່ນ: “ພວກເຂົາກໍຈະຕ້ອງຈັບສະຫຼາກແຂ່ງກັນ” ກໍ່ຄື : ພວກເຂົາຈະຕ້ອງຈັບສະຫຼາກກັນວ່າໃຜຈະໄດ້ຢືນໃນແຖວທໍາອິດ. [81] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (438). [82] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (615) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (437).

ສຳຫຼັບແມ່ຍິງແລ້ວ ເປັນທີ່ສົ່ງເສີມໃຫ້ພວກນາງຢືນຢູ່ແຖວຫຼັງ, ເນື່ອງຈາກມີລາຍງານຈາກ ທ່ານອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລໍາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແຖວທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງບັນດາຜູ້ຊາຍແມ່ນແຖວທຳອິດ, ແລະ ແຖວທີ່ຊົ່ວຮ້າຍທີ່ສຸດແມ່ນແຖວສຸດທ້າຍ, ແລະ ແຖວທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງບັນດາແມ່ຍິງແມ່ນແຖວສຸດທ້າຍ, ແລະ ແຖວທີ່ຊົ່ວຮ້າຍທີ່ສຸດແມ່ນແຖວທຳອິດ» [83]. ແລະ ນີ້ແມ່ນໝາຍເຖິງກໍລະນີທີ່ພວກນາງລະຫມາດຢູ່ຫຼັງບັນດາຜູ້ຊາຍໂດຍບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ສ່ວນຖ້າຫາກພວກນາງລະຫມາດໃນສະຖານທີ່ລະຫມາດທີ່ຖືກປິດບັງຈາກຜູ້ຊາຍ, ແລ້ວພວກນາງກໍໃຫ້ເຮັດແຖວທຳອິດໃຫ້ເຕັມກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງແຖວຖັດໄປ [84]. [83] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (440). [84] ໜັງສືຟັດຕະວາ ອິບນຸ ບາສ: (12/ 196).

3- ອີມ່າມບໍ່ຄວນຟ້າວໃນການອ່ານສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕິຫະຫ໌, ແລະ ຄວນອ່ານຊ້າໆ ເພື່ອໃຫ້ມະມຸມສາມາດອ່ານໄດ້ທັນ [85]. [85] ໜັງສື ອັລ-ມັນຊໍຣ ໃນ ບະຍານ ກະສີຣ ມິນ ອັລ-ອັກຕໍອ໌ ອັຊ-ຊາອິອະຫ໌ ໂດຍ ສໍລິຫ໌ ອາລ ອັຊ-ໄຊຄ໌ (53).

4- ການລະຫມາດຂອງຜູ້ຊາຍຄົນດຽວຢູ່ຫຼັງແຖວແມ່ນບໍ່ຖືກຕ້ອງ; ຈາກການລາຍງານຂອງ ວາບິເຊາະຫ໌ ບິນ ມະອ໌ບັດ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ວ່າ: ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ລະຫມາດຢູ່ຫຼັງແຖວພຽງຄົນດຽວ, ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ລາວລະຫມາດຄືນໃໝ່ [86]. [86] ບັນທຶກໂດຍອັດຕິຣມີຊີ, ເລກທີ່ (230), ແລະ ທ່ານກ່າວວ່າ: ຫະດິຊຂອງວາບິເຊາະຫ໌ ເປັນຫະດິຊຫະສັນ.

ຫົວຂໍ້ທີເກົ້າ : ແບບຊຸນນະຫ໌ຕ່າງໆ ທີ່ອີມ່ຳຄວນປະຕິບັດ

ອີມ່າມ (ຜູ້ນຳລະຫມາດ) ສົມຄວນທີ່ຈະຕ້ອງປະຕິບັດຕາມສຸນນະຫ໌ຂອງ ທ່ານນະບີ ﷺ ໃນການເປັນຜູ້ນຳລະຫມາດ, ແລະສ່ວນຫນຶ່ງຈາກສຸນນະຫ໌ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ:

1- ໃຫ້ເຮັດການລະຫມາດຂອງຕົນບໍ່ຍືດເຍື້ອ ແລະ ໃຫ້ຄຳນຶງເຖິງສະພາບຂອງຜູ້ຄົນ. ນັ້ນຄື ຜູ້ນຳລະຫມາດ (ອິມ່າມ) ຄວນຈະຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປໃນການລະຫມາດຂອງຕົນ, ໂດຍບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຮີບຮ້ອນໃນການລະຫມາດ ຈົນເຮັດໃຫ້ຜູ້ຕາມລະຫມາດ (ມະມູມ) ບໍ່ສາມາດປະຕິບັດຫຼັກການພື້ນຖານ (ຣູກົ່ນ) ແລະ ສິ່ງທີ່ຈຳເປັນ (ວາຢິບ) ຂອງການລະຫມາດໄດ້. ພ້ອມທັງໃຫ້ຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປໃນການອ່ານ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ທີ່ລະຫມາດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງລາວສາມາດເຮັດການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາໃຫ້ສົມບູນໄດ້. ລາຍງານຈາກ ອະບີ ມັສອູດ ອັລ-ອັນຊໍຣີ, ມີວ່າ ຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂໍສາບານຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ໂອ້ທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌, ແທ້ຈິງຂ້ານ້ອຍໄດ້ມາລະຫມາດຍາມເຊົ້າຊ້າ -ຫມາຍເຖິງ: ລະຫມາດຊຸບຮິ- ຍ້ອນວ່າທ່ານຜູ້ນັ້ນທີ່ນຳພາພວກເຮົາລະຫມາດຍາວນານ, ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໂກດຮ້າຍຢ່າງຮຸນແຮງໃນການຕັກເຕືອນຄັ້ງໃດ ເທົ່າກັບມື້ນັ້ນເລີຍ, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: « ແທ້ຈິງໃນຫມູ່ພວກເຈົ້ານັ້ນ ມີຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນຫນີຫ່າງ, ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດໃນຫມູ່ພວກເຈົ້າທີ່ນຳພາຜູ້ຄົນລະຫມາດ ກໍ່ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ມັນສັ້ນລົງ; ເພາະແທ້ຈິງໃນຫມູ່ພວກເຂົານັ້ນມີທັງຜູ້ທີ່ອ່ອນແອ, ຜູ້ສູງອາຍຸ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີທຸລະ » [87]. [87] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (90).

2- ໃຫ້ສັ່ງຈັດແຖວໃຫ້ຊື່ ແລະ ອັດຊ່ອງຫວ່າງກ່ອນເລີ່ມການລະຫມາດ; ເນື່ອງຈາກເປັນການກະທຳຂອງທ່ານນະບີ ﷺ ແລະ ຄຳສັ່ງຂອງທ່ານຕໍ່ຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ, ໂດຍມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອັນ-ນຸອຼມານ ບິນ ບະຊີຣ, ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ, ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ ເຄີຍຈັດແຖວຂອງພວກເຮົາໃຫ້ຊື່ກົງ ປຽບປະໜຶ່ງວ່າທ່ານກຳລັງດັດລູກທະນູໃຫ້ຊື່, ຈົນທ່ານເຫັນວ່າພວກເຮົາໄດ້ເຂົ້າໃຈຈາກທ່ານແລ້ວ. ຕໍ່ມາ ມີຢູ່ວັນໜຶ່ງ ທ່ານໄດ້ອອກມາຢືນ (ເພື່ອນຳພາລະຫມາດ) ຈົນເກືອບຈະກ່າວຕັກບີຣ, ແລ້ວທ່ານກໍເຫັນຊາຍຄົນໜຶ່ງທີ່ໜ້າເອິກຂອງລາວຍື່ນອອກມາຈາກແຖວ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ປວງຂ້າຂອງອັລລໍຫ໌! ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈັດແຖວຂອງພວກເຈົ້າໃຫ້ຊື່ກົງສະເໝີກັນ, ບໍ່ເຊັ່ນນັ້ນ ອັລລໍຫ໌ຈະເຮັດໃຫ້ໃບໜ້າຂອງພວກເຈົ້າແຕກຕ່າງກັນ (ຄືເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈຂອງພວກເຈົ້າຂັດແຍ້ງກັນ)» [88]. [88] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (717) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (436), ແລະ ສໍານວນແມ່ນຂອງມຸສລິມ.

ອິມ່າມ ອັນນະວະວີ ຂໍອັລລໍຫ໌ເມດຕາທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ອັລ-ກິດາຫ໌ ແມ່ນໄມ້ທີ່ໃຊ້ເຮັດລູກທະນູ ເມື່ອມັນຖືກແກະສະຫຼັກ ແລະ ຖືກເຫຼົາ, ຄວາມຫມາຍຂອງມັນຄື: ການພິຖີພິຖັນໃນການເຫຼົາໃຫ້ມັນຊື່ ຈົນກວ່າມັນຈະກາຍເປັນປະຫນຶ່ງວ່າ ມັນສາມາດຖືກໃຊ້ເພື່ອເຮັດໃຫ້ລູກທະນູ (ອື່ນໆ) ຊື່ຕາມໄດ້; ເນື່ອງຈາກຄວາມຊື່ກົງ ແລະ ຄວາມສົມດຸນຢ່າງຍິ່ງຂອງມັນ" [89]. [89] ຄຳອະທິບາຍ ສໍເຮັຍະຫ໌ ມຸສລິມ ໂດຍ ອິມາມ ອັນ-ນະວະວີ: (4/ 157).

3- ໃຫ້ສັ່ງພວກເຂົາໃຫ້ຈັດແຖວທຳອິດໃຫ້ເຕັມ, ແລ້ວແຖວຖັດໄປ, ຖ້າຫາກມີການຂາດຕົກບົກຜ່ອງ ກໍ່ໃຫ້ມັນຢູ່ໃນແຖວສຸດທ້າຍ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງທ່ານ ﷺ ທີ່ວ່າ: <<ພວກເຈົ້າຈະບໍ່ຈັດແຖວຄືດັ່ງທີ່ມະລາອິກະຫ໌ຈັດແຖວຕໍ່ໜ້າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພວກເຂົາດອກຫລື?>> ພວກເຮົາຈຶ່ງກ່າວຂຶ້ນວ່າ: ໂອ້ທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌, ແລ້ວທ່ານຈະພັນລະນາເຖິງບັນດາມາລາອີກະຮ໌ ທີ່ຢູ່ຕໍ່ຫນ້າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພວກເຂົາໄດ້ແນວໃດ? ທ່ານໄດ້ຕອບວ່າ: «ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ບັນດາແຖວທຳອິດເຕັມສົມບູນ, ແລະ ຢືນຊິດຕິດກັນໃນແຖວ» [90]. [90] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (430), ຈາກຫະດີສຂອງ ຍາບິຣ ບິນ ສະມຸເຣາະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ.

4- ການເອົາແບບຢ່າງຕາມທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ໃນການອ່ານໃນເວລາລະຫມາດ, ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວການອ່ານຂອງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ນັ້ນ ທ່ານຈະອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ຍາວໃນການລະຫມາດຊຸບຮີ, ແລະ ອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ສັ້ນໃນການລະຫມາດມັກຣິບ, ແລະ ອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ມີຄວາມຍາວປານກາງໃນການລະຫມາດອີຊາ, ຊຸຫ໌ຣີ ແລະ ອັສຣີ. ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ສຸໄລມານ ບິນ ຍະຊາຣ, ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ຮັບລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ເຣາະດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍລະຫມາດຕາມຫຼັງຜູ້ໃດ ທີ່ການລະຫມາດຂອງລາວຈະຄືກັບການລະຫມາດຂອງ ທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ຍິ່ງໄປກວ່າຄົນຜູ້ນີ້, ສຸໄລມານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ລາວເຄີຍເຮັດໃຫ້ສອງຣໍກະອັດທຳອິດຂອງການລະຫມາດຊຸຫ໌ຣີຍາວຂຶ້ນ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ສອງຣໍກະອັດສຸດທ້າຍສັ້ນລົງ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ການລະຫມາດອັສຣີສັ້ນລົງ, ແລະ ອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ສັ້ນ (ກິສອສ ອັລ-ມູຟັສສອລ) ໃນການລະຫມາດມັກຣິບ, ແລະ ອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ມີຄວາມຍາວປານກາງ (ເອົາ-ສັດ ອັລ-ມຸຟັສສອລ) ໃນການລະຫມາດອີຊາ, ແລະ ອ່ານສູເຣາະຫ໌ທີ່ຍາວ (ຕູວາລ ອັລ-ມູຟັສສອລ) ໃນການລະຫມາດຊຸບຮີ» [91]. [91] ບັນທຶກໂດຍ ອັນນະສາອີ, ເລກທີ່ (982), ທ່ານຮາຟິຊ ໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນ ບຸລູຄຸລມະຣອມ ເລກທີ່ (286) ວ່າ: ສາຍລາຍງານສໍ່ເຫັຍຫ໌.

ສູເຣາະຫ໌ທີ່ຍາວ (ຕິວາລ ອັລ-ມຸຟັສສອລ) ແມ່ນ: ຈາກ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຫຸຈຸຣອດ ຮອດ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ບຸຣູຈ, ສ່ວນ ສູເຣາະຫ໌ທີ່ມີຄວາມຍາວປານກາງ (ເອົາ-ສັດ) ແມ່ນ: ຈາກ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ບຸຣູຈ ຮອດ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ບັຢຢິນະຫ໌, ແລະ ສູເຣາະຫ໌ສັ້ນໆ (ກິສອສ) ແມ່ນ: ຈາກ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ບັຢຢິນະຫ໌ ຮອດທ້າຍຂອງອັລກຸຣອານ [92]. [92] ເບິ່ງໃນ ມິຣ໌ກໍຕຸລ ມະຟາຕີຫ໌ (2/ 700).

ຫົວຂໍ້ທີສິບ: ຄຸນສົມບັດຂອງອິມ່າມ

ອິມ່າມປະຈຳມັສຍິດຖືເປັນເສົາຫຼັກ ແລະ ເປັນກຳລັງສຳຄັນຂອງມັສຍິດ, ໂດຍຜ່ານລາວ, ມັສຍິດຈຶ່ງຈະສາມາດບັນລຸພາລະກິດໃນການເຜີຍແຜ່ການຮຽກຮ້ອງເຊີນຊວນ, ສ້າງຄວາມຕື່ນໂຕໃຫ້ກັບສັງຄົມ, ແລະ ໃຫ້ຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງແກ່ຜູ້ຄົນໃນເລື່ອງສາສະໜາຂອງພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ, ຫາກອິມ່າມເປັນຜູ້ມີຄວາມຮູ້, ມີສະຕິປັນຍາ, ມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ແລະ ຮັບຮູ້ເຖິງຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ສະພາບຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຜູ້ຄົນ, ອິດທິພົນຂອງລາວກໍ່ຈະເປັນໄປໃນທາງທີ່ດີ ແລະ ມີປະໂຫຍດຕໍ່ຍະມາອະຫ໌ຂອງມັດສະຍິດ ແລະ ຕໍ່ຊາວບ້ານທີ່ອາໄສຢູ່ໃນລະແວກນັ້ນ, ໂດຍລາວຈະສິດສອນ, ຊີ້ນຳ ແລະ ນຳພາພວກເຂົາໄປສູ່ທຸກຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະ ຄຸນນະທຳ.

ແລະບັນດາອິມ່າມຜູ້ທີ່ຄົບຖ້ວນຕາມເງື່ອນໄຂຂອງການເປັນຜູ້ນຳກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ໃນຍຸກເລີ່ມຕົ້ນຂອງອິສລາມ ທ່ານນະບີ صلى الله عليه وسلم ເປັນອິມ່າມ, ຕໍ່ມາແມ່ນບັນດາຄໍລີຟະຫ໌ຂອງທ່ານຜູ້ທີ່ຍຶດຖືຄວາມຍຸດຕິທຳ, ຈາກນັ້ນກໍແມ່ນບັນດາຜູ້ປົກຄອງ, ບັນດາຜູ້ນຳ, ບັນດາອຸລາມາ ແລະ ບຸກຄົນສຳຄັນ. ແລະນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຈຳເປັນທີ່ຜູ້ທີ່ຈະຮັບຜິດຊອບຕຳແໜ່ງນີ້ ຕ້ອງຢູ່ໃນສະຖານະພາບອັນສູງສົ່ງທາງດ້ານສາສະໜາ, ຈະລິຍະທຳ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະພຶດຕົນ.

ໃນຈຸດນີ້ເອງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງຕຳແໜ່ງນີ້ໃນຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນ; ເພາະຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງບັນດາອິມ່າມຈະສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນສັງຄົມຂອງພວກເຂົາ, ແລະ ຄວາມອ່ອນແອຂອງພວກເຂົາກໍຈະປາກົດຜົນກະທົບໃນສັງຄົມເຫຼົ່ານັ້ນເຊັ່ນກັນ; ເພາະວ່າ ມັດສະຍິດຄືສະຖານທີ່ທີ່ອົບຮົມສັ່ງສອນສັງຄົມໃຫ້ຮູ້ຈັກເຊື່ອມໂຍງຄຳເວົ້າກັບການກະທຳ, ດັ່ງນັ້ນ ຫາກອິມ່າມເປັນຜູ້ທີ່ອ່ອນແອໃນດ້ານຄວາມຮູ້, ສະຕິປັນຍາ, ຫຼື ມາລະຍາດ ແລະ ການປະພຶດທີ່ບໍ່ດີ ລາວກໍຈະສ້າງຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ບໍ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ. ແລະ ຫາກພາລະກິດຂອງອິມ່າມຄືການຊີ້ແນະຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດໄປສູ່ຄວາມດີງາມ, ຄຸນນະທຳ, ແລະ ຄວາມຊອບທຳ ມັນກໍເປັນເລື່ອງຍາກຍິ່ງທີ່ອິມ່າມຜູ້ໂງ່ເຂົາຈະສາມາດບັນລຸພາລະກິດອັນສູງສົ່ງນີ້ໄດ້.

ບາງຄັ້ງ ອິມ່າມ ອາດຈະມີຄຸນສົມບັດຄົບຖ້ວນຕາມເງື່ອນໄຂຂອງຕຳແໜ່ງນີ້ ທັງໃນດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາມາດສ່ວນຕົວ, ແຕ່ລາວອາດມີວຽກອື່ນທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ລະດັບການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງລາວ, ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງມາສາຍໃນເວລາປະກອບພິທີລະຫມາດ, ແລະ ບໍ່ມີເວລາພຽງພໍທີ່ຈະທົບທວນ ສູເຣາະຫ໌ ຫຼື ອາຍະຫ໌ ຕ່າງໆ ທີ່ຈະນຳມາອ່ານໃນການລະຫມາດ; ເຮົາຈຶ່ງເຫັນລາວນຳລະຫມາດໂດຍອ່ານແຕ່ ສູເຣາະຫ໌ ຫຼື ອາຍະຫ໌ ເດີມໆຊ້ຳໆ.

ບາງຄັ້ງລາວກໍ່ອາດຈະຖືກຄອບງຳດ້ວຍອາລົມໄຝ່ຕໍ່າ, ຄວາມບໍ່ຮູ້, ຄວາມຂັດແຍ່ງ ຫຼື ຄວາມສຸດໂຕ່ງທີ່ນ່າຕຳຫນິ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາວອອກນອກຈາກຄວາມເປັນກາງ, ການຊີ້ແນະໃນການອົບຮົມສັ່ງສອນ ແລະ ການເຜີຍແຜ່ສາສະຫນາດ້ວຍວິທະຍາປັນຍາ ແລະ ຄຳຕັກເຕືອນທີ່ດີງາມ.

ແລະ ແທ້ຈິງ ມັສຍິດນັ້ນມີບົດບາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສາສະໜານີ້; ເພາະມັນເປັນປະທີບແຫ່ງການຊີ້ນຳ ທີ່ປວງບ່າວໄດ້ເຊື່ອມຕໍ່ກັບພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງຕົນ, ແລະ ອີມານ (ຄວາມສັດທາ) ຂອງລາວກໍ່ຈະເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນ, ແລະ ລາວໄດ້ພົບປະກັບພີ່ນ້ອງຮ່ວມສາສະໜາຂອງລາວ ເພື່ອທີ່ທຸກຄົນຈະໄດ້ຮ່ວມມືກັນໃນການເຜີຍແຜ່ຄຸນນະທຳ ແລະ ຕໍ່ສູ້ກັບຄວາມຊົ່ວຮ້າຍ, ແລະ ມັສຍິດຈະບໍ່ສາມາດເຮັດເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ ເວັ້ນເສຍແຕ່ອັລລໍຫ໌ຈະຊົງຈັດຕຽມອິຫມ່ຳຄົນໜຶ່ງໃຫ້ ຜູ້ທີ່ມີຄຸນສົມບັດພ້ອມທັງດ້ານວິຊາການ ແລະ ດ້ານຈະລິຍະທຳຕາມທີ່ຕ້ອງການ ສຳລັບທຸກຄົນທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້, ແລະ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ອັນສູງສົ່ງນີ້.

ຄຸນສົມບັດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດດ້ານຄວາມຮູ້ ທີ່ຄວນຈະມີໃນໂຕຂອງຜູ້ນຳ:

1. ຄວາມບໍລິສຸດໃຈໃນການງານເພື່ອອັລລໍຫ໌; ເພື່ອໃຫ້ການງານນັ້ນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອສະໜັບສະໜູນ, ເປັນທີ່ຕອບຮັບ ແລະເປັນທີ່ຮັກໄຄ່ທັງນະທີ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ນະທີ່ມະນຸດ.

2. ການຢູ່ໃຫ້ຫ່າງໄກຈາກການໂອ້ອວດ ແລະ ການອວດອ້າງຕົນ, ເພາະແທ້ຈິງການງານທັງຫຼາຍແມ່ນຂຶ້ນກັບເຈດຕະນາ, ແລະ ແທ້ຈິງທຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບຕາມທີ່ຕົນໄດ້ຕັ້ງເຈດຕະນາໄວ້, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ເສແສ້ງໃນສິ່ງທີ່ຕົນເອງບໍ່ມີ ອັລລໍຫ໌ກໍຈະຊົງເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ຮັບຄວາມອັບອາຍ.

3 . ເປັນຜູ້ທີ່ທ່ອງຈຳກິຕາບຂອງອັລລໍຫ໌, ຫຼື ທ່ອງຈຳບາງສ່ວນຈາກມັນ, ແລະ ໃຫ້ໝັ່ນທົບທວນສິ່ງທີ່ຕົນເອງໄດ້ທ່ອງຈຳໄວ້, ແລະ ໃຫ້ມີການອ່ານອັລກຸຣອານເປັນປະຈຳວັນ.

4. ໃຫ້ທ່ອງຈຳບັນດາຫະດີຊຂອງທ່ານສາດສະດາຈຳນວນໜຶ່ງ, ຈາກໜັງສື ຣິຍາດ ອັຊຊໍລິຫີນ, ຫຼື ໜັງສື ອັລອັຣບະອີນ ອັນນະວະວີຍະຫ໌, ຫຼື ໜັງສື ບຸລູຄ ອັລມະຣອມ, ຫຼື ຈາກໜັງສືຫະດີຊທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ເຫຼັ້ມອື່ນໆ.

5. ໃຫ້ຮຽນຮູ້ຫຼັກການສັດທາທີ່ຖືກຕ້ອງ, ຄືຫຼັກການສັດທາຂອງບັນພະຊົນທີ່ຊອບທຳ.

6. ໃຫ້ສຶກສາວິຊາຟິກຮ໌ໃນບົດບັນຍັດທາງສາສະໜາ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນວິຊາຟິກຮ໌ກ່ຽວກັບພິທີກຳທາງສາສະໜາ, ແລະ ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນເລື່ອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສຳລະລ້າງທາງພິທິກຳສາສະໜາ, ການລະຫມາດ, ການບໍລິຈາກຊະກຼາດ, ແລະ ການຖືສິນອົດ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບວິຊາຟິກຮ໌ກ່ຽວກັບການພົວພັນທາງທຸລະກຳຕ່າງໆ; ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບຮູ້ເຖິງຫຼັກການຂອງການປະກອບອາຊີບ ແລະ ການໃຊ້ຈ່າຍ, ແລະ ເຕືອນປະຊາຊົນໃຫ້ລະວັງຈາກການສໍ້ໂກງ, ການຫຼອກລວງ ແລະ ການເອົາຊັບສິນຂອງຜູ້ອື່ນໂດຍບໍ່ເປັນທຳ, ພ້ອມທັງເຕືອນພວກເຂົາໃຫ້ລະວັງຈາກການຟຸມເຟືອຍ, ການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງສິ້ນເປືອງ, ຄວາມຂີ້ຖີ່ ແລະ ຄວາມຕະໜີ່, ເພື່ອໃຫ້ການປະຕິບັດທາງການເງິນຂອງພວກເຂົາເປັນໄປຕາມແນວທາງຂອງພຣະຄຳພີອັນກຸຣະອານ ແລະ ແບບຢ່າງຂອງທ່ານນາບີ.

7. ຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນພາສາອາຣັບ ເພື່ອທີ່ຈະໄດ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ປະທານລົງມາແກ່ສາດສະນະທູດຂອງພະອົງ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລສຳ, ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວອັລກຸຣອານໄດ້ຖືກປະທານລົງມາເປັນພາສາອາຣັບ.

8. ການອ່ານຊີວະປະຫວັດຂອງທ່ານນະບີ, ຈະລິຍະວັດອັນງົດງາມຂອງທ່ານມຸຮຳມັດ, ແລະ ປະຫວັດຂອງບັນດາສະລັຟຟຸຊຊໍລິຫ໌; ເພາະໃນນັ້ນປະກອບດ້ວຍແບບຢ່າງທີ່ດີ, ແບບສະບັບທີ່ດີງາມ, ຄັງຄວາມຮູ້ອັນມີຄຸນປະໂຫຍດ, ແລະ ວັດທະນະທຳອິສລາມອັນສູງສົ່ງ.

9. ໃຫ້ຮູ້ຈັກບັນດາອຸລາມາໃນບ້ານເມືອງຂອງຕົນ ແລະ ບັນດາຜູ້ຮູ້ທີ່ເລິກເຊິ່ງທ່ານອື່ນ ໆ ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຫຼັກຄວາມເຊື່ອ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ສະຕິປັນຍາ, ແລະໃຫ້ຫັນໄປຫາພວກທ່ານໃນທຸກໆສິ່ງທີ່ຕົນເອງຕ້ອງການ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ບັນຫາທາງສາສະໜາ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາຂອງສັງຄົມ.

10. ໃຫ້ຮູ້ຈັກກຸ່ມຕ່າງໆ ໃນອິດສະລາມ ແລະຫຼັກຄວາມເຊື່ອຂອງພວກເຂົາ, ແລະ ແນວທາງແຫ່ງຄວາມຄິດ ແລະຈຸດປະສົງຂອງມັນ, ແລະ ແນວຄິດທີ່ທຳລາຍລ້າງ ແລະ ເປົ້າໝາຍຂອງມັນ, ເພື່ອທີ່ຈະສາມາດວິພາກວິຈານມັນພາຍໃຕ້ແສງສະຫວ່າງຂອງຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະ ແບບຢ່າງຂອງສາດສະດາຂອງພຣະອົງ ﷺ ແລະ ສິ່ງທີ່ບັນດານັກວິຊາການມຸດສະລິມຜູ້ທີ່ຊ່ຽວຊານໄດ້ຂຽນໄວ້, ແລະ ວິຈານຄວາມບໍ່ຈິງຂອງມັນ, ແລະເຕືອນໄພຈາກຄວາມຫຼອກລວງຂອງມັນ.

11. ໃຫ້ເຮັດຄວາມຮູ້ຈັກກັບສື່ມວນຊົນຕ່າງ ໆ, ແລະ ໃຫ້ຮູ້ຈັກຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍຂອງມັນ, ແລະ ຮູ້ຈັກວິທີນຳໃຊ້ມັນໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດໃນການເຜີຍແຜ່ສາສະໜາຂອງອັລລໍຮ໌, ແລະ ໃຫ້ລະວັງຈາກໄພອັນຕະລາຍທີ່ຢູ່ໃນນັ້ນ ທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນກັບຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມຂອງຕົນ.

ແລະ ເມື່ອອິມ່າມປະຈຳມັດສະຍິດມີຄຸນສົມບັດເຫຼົ່ານີ້ຄົບຖ້ວນ, ສິ່ງດັ່ງກ່າວກໍຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມທ່ຽງທຳ ແລະ ຄວາມສົມດຸນ, ໂດຍພຣະປະສົງຂອງອັລລໍຫ໌.

ແລະ ອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນຂອງຄຸນນະທຳມາລະຍາດ:

1. ອິມ່າມປະຈຳມັດສະຍິດສົມຄວນທີ່ຈະເປັນຜູ້ເຊີນຊວນ ແລະ ເປັນຄູສອນໃຫ້ແກ່ຍະມະອະຫ໌ຂອງມັດສະຍິດ ແລະ ຜູ້ທີ່ມາທີ່ມັດສະຍິດຂອງລາວ ຈາກຄົນໃນຊຸມຊົນ ແລະ ຄົນອື່ນໆ, ສະນັ້ນ ລາວຈຳເປັນຕ້ອງຍຶດຖືເອົາທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລສຳ ເປັນແບບຢ່າງ; ເພາະເພິ່ນຄືແບບຢ່າງທີ່ດີງາມ, ແບບຢ່າງອັນດີເລີດ ແລະ ເປັນຕົວຢ່າງອັນສູງສົ່ງສຳລັບປະຊາຊາດ ແລະ ບັນດາຜູ້ນຳ, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ ຕະອາລາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: (ໂດຍແນ່ນອນ ໃນຣໍຊູລຂອງອັລລໍຫ໌ມີແບບຢ່າງອັນດີງາມສຳຫຼັບພວກເຈົ້າແລ້ວ ສຳຫຼັບຜູ້ທີ່ຫວັງຈະພົບອັລລໍຫ໌ ແລະ ວັນໂລກຫນ້າ ແລະ ລຳເລິກເຖິງອັລລໍຫ໌ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັລອະຫ໌ຊາບ : 21].

ແລະ ໃຫ້ຕົວເອງ ແລະ ບັນດາຜູ້ທີ່ມາໃຊ້ບໍລິການມັສຍິດ ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກການສົນທະນາເລື່ອງທາງໂລກ ແລະ ການເມືອງ, ແລະ ໃຫ້ມັສຍິດເປັນສະຖານທີ່ສະເພາະສຳລັບການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະກອບອິບາດະຫ໌.

2. ເປັນຜູ້ທີ່ສະອາດ ແລະ ມີລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນຕົວເອງ, ພ້ອມທັງເອົາໃຈໃສ່ຄວາມສະອາດຂອງມັສຍິດ, ຈັດວາງເຄື່ອງຂອງຕ່າງໆ ໃຫ້ເປັນລະບຽບ, ບົວລະບັດຮັກສາສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆ, ຫຼີກລ້ຽງຈາກການຟຸ່ມເຟືອຍ ແລະ ຫຼີກຫ່າງຈາກການປະດັບປະດາມັສຍິດ.

3. ໃຫ້ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດ ແລະ ການວາງຕົວທີ່ດີງາມ, ປະຕິບັດຕາມແບບຢ່າງຂອງທ່ານສາດສະດາ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ດ້ວຍການໄວ້ຫນວດເຄົາ ແລະ ຕັດຫນວດ, ພ້ອມທັງຫລີກລ້ຽງການນຸ່ງເຄື່ອງຍາວເກີນຕາຕຸ່ມ, ໃຫ້ຍຶດຫມັ້ນໃນຄວາມສະຫງົບສະຫງ່ຽມ ແລະ ຄວາມສຸຂຸມ, ແລະ ໃຫ້ເປັນຜູ້ຈະເລີນຮອຍຕາມແນວທາງຂອງບັນດາຊົນລຸ້ນກ່ອນທີ່ຊອບທຳ ຂໍອົງອັລລໍຮ໌ຊົງໂປດເມດຕາພວກທ່ານ.

4. ຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມອ່ອນໂຍນ, ມີຄວາມອົດທົນ ອົດກັ້ນ ແລະ ມີຄວາມເມດຕາ; ເພາະແທ້ຈິງຄວາມອ່ອນໂຍນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຖືກວາງໄວ້ໃນສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ວ່າມັນຈະປະດັບປະດາສິ່ງນັ້ນໃຫ້ສວຍງາມ ແລະ ມັນບໍ່ໄດ້ຖືກຖອດຖອນອອກຈາກສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ວ່າມັນຈະເຮັດໃຫ້ສິ່ງນັ້ນມີຕຳໜິ ດັ່ງທີ່ໄດ້ມີລາຍງານໃນຫະດີຊ; ຈາກທ່ານຍິງອາອີຊະຫ໌ ຂໍອັນລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ນາງ ໄດ້ລາຍງານຈາກທ່ານນະບີ ຂໍຄວາມສັນຕິສຸກ ແລະ ຄວາມເມດຕາຈາກອັນລໍຮ໌ ຈົ່ງປະສົບແດ່ທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມອ່ອນໂຍນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃນສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ມັນຈະປະດັບປະດາສິ່ງນັ້ນ, ແລະ ມັນບໍ່ໄດ້ຖືກຖອດຖອນອອກຈາກສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ມັນຈະເຮັດໃຫ້ສິ່ງນັ້ນມີຕຳໜິ » [93]. [93] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2594).

ເມື່ອມີຄວາມຜິດພາດເກີດຂຶ້ນຈາກຜູ້ທີ່ມາມັສຍິດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ, ອິມ່າມກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະຕຳໜິຕິຕຽນລາວຢ່າງຮຸນແຮງ, ແຕ່ຄວນຕັກເຕືອນລາວດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນ; ແລະ ສັ່ງສອນລາວດ້ວຍວິທີການທີ່ດີງາມ; ຈາກທ່ານມຸອາວີຍະຫ໌ ບິນ ຫະກຳ ອັສ-ສຸລະມີ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງນະມາຊຢູ່ກັບທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ; ທັນໃດນັ້ນກໍມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໃນກຸ່ມຄົນໄດ້ຈາມຂຶ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວວ່າ: ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາທ່ານ, ຄົນທັງຫຼາຍກໍພາກັນແນມເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວວ່າ: ໂອ້ ແມ່ເອີຍ! ເປັນຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງແນມເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າ? ພວກເຂົາກໍເລີ່ມເອົາມືຕີໃສ່ຂາຂອງພວກເຂົາ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າພວກເຂົາກຳລັງເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າງຽບ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ງຽບໄປ, ເມື່ອທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ ນະມາຊສຳເລັດແລ້ວ, ຂໍອຸທິດພໍ່ ແລະ ແມ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນຄູຜູ້ໃດ ບໍ່ວ່າຈະກ່ອນໜ້າທ່ານ ຫຼື ຫຼັງຈາກທ່ານ ທີ່ຈະສອນໄດ້ດີຍິ່ງໄປກວ່າທ່ານ, ຂໍສາບານຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ທ່ານບໍ່ໄດ້ດຸດ່າຂ້າພະເຈົ້າ (ຄື: ທ່ານບໍ່ໄດ້ຂົ່ມເຫັງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮ້າຍໃສ່ຂ້າພະເຈົ້າ) ບໍ່ໄດ້ຕີຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ບໍ່ໄດ້ດ່າທໍຂ້າພະເຈົ້າ, ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງແລ້ວ ການນະມາຊນີ້ ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ມີຄຳເວົ້າຂອງມະນຸດປະປົນຢູ່ນຳ, ຫາກແຕ່ມັນຄືການກ່າວຕັສບີຫ໌, ການກ່າວຕັກບີຣ໌ ແລະ ການອ່ານອັນກຸຣອານ» [94]. [94] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (537).

5. ໃຫ້ເປັນຄົນອ່ອນໂຍນ ແລະ ມີຈິດໃຈເມດຕາ; ເພື່ອທີ່ຈະລວບລວມຜູ້ຄົນຢູ່ອ້ອມຂ້າງລາວ ໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ, ການຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ຄວາມຮູ້ຂອງລາວ, ແລະ ໃຫ້ຢືນຄຽງຂ້າງພວກເຂົາໃນຍາມເກີດໄພພິບັດ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຂອງພວກເຂົາ, ແລະ ສົມຄວນທີ່ຈະປຶກສາຫາລືກັບພວກເຂົາໃນສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພາລະກິດຂອງມັສຍິດ.

ແລະ ທ່ານຣໍຊຸລ ລຸລລໍຫ໌ ﷺ ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ສູງສົ່ງທີ່ສຸດໃນທຸກໆ ດ້ານ, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ຕະອາລາ ໄດ້ກ່າວກ່ຽວກັບທ່ານວ່າ: (ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເມດຕາຈາກອັລລໍຫ໌ ເຈົ້າ (ມູຮຳມັດ) ຈຶ່ງໄດ້ສຸພາບອ່ອນໂຍນຕໍ່ພວກເຂົາ, ແລະ ຫາກເຈົ້າເປັນຜູ້ຫຍາບຄາຍ ແລະ ມີໃຈແຂງກະດ້າງແລ້ວ ພວກເຂົາກໍ່ຄົງຈະແຍກຍ້າຍອອກໄປຈາກອ້ອມຕົວເຈົ້າຢ່າງແນ່ນອນ ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງອະໄພໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ແລະ ຈົ່ງຂໍການອະໄພ (ຈາກອັລລໍຫ໌) ໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ແລະ ຈົ່ງປຶກສາຫາລືກັບພວກເຂົາໃນກິດຈະການ ຄັນເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຕັດສິນໃຈແລ້ວ ກໍ່ຈົ່ງມອບໝາຍຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແທ້ຈິງອັລລໍຫ໌ຊົງຮັກບັນດາຜູ້ທີ່ມອບໝາຍ.) [ສຸເຣາະຫ໌ ອະລາອິມຣອນ : 159].

6. ຈະຕ້ອງມີຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ; ແລະ ມີຄວາມສັດຈິງໃນຄຳເວົ້າຂອງຕົນ, ເພື່ອໃຫ້ສົມຄວນໄດ້ຮັບກຽດໃນການເປັນຜູ້ນຳໃນມັດສະຍິດ ແລະ ທ່າມກາງກຸ່ມຍະມະອະຫ໌ຂອງລາວ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ ຈະນຳພາບ່າວຂອງພຣະອົງໄປສູ່ຕຳແໜ່ງຂອງການເປັນຜູ້ນຳໃນສາສະໜາ, ດັງທີ່ອັລລໍຫ໌ຕຣັດວ່າ: (ແລະ ເຮົາໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ນຳຂຶ້ນຈາກພວກເຂົາ ເພື່ອເປັນຜູ້ຊີ້ແນະແນວທາງຕາມຄຳສັ່ງຂອງເຮົາ ເນື່ອງດ້ວຍພວກເຂົາມີຄວາມອົດທົນ ແລະ ພວກເຂົາກໍເປັນຜູ້ທີ່ເຊື່ອໝັ້ນຕໍ່ສັນຍານທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ) [ສູເຣາະຫ໌ອັສສະຈາດະຫ໌: :24]

7. ຕ້ອງມີຄວາມສັດຈິງໃນສິ່ງທີ່ລາວເວົ້າ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນໃນການຄຸຕບະຫ໌ວັນສຸກ, ຫຼື ໃນບົດຮຽນການສິດສອນ ແລະ ການຕັກເຕືອນ, ຫຼື ໃນຄຳເວົ້າຂອງລາວກັບຜູ້ຄົນ; ເພື່ອທີ່ລາວຈະໄດ້ເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາຜູ້ສັດຈິງ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບທາງນຳ ແລະ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ; ເຊິ່ງມີລາຍງານໃນຫະດີດຈາກທ່ານນະບີ ﷺ ວ່າເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: « ພວກທ່ານຈົ່ງຍຶດໝັ້ນໃນຄວາມສັດຊື່; ເພາະແທ້ຈິງຄວາມສັດຊື່ຈະນຳໄປສູ່ຄວາມດີງາມ, ແລະ ແທ້ຈິງຄວາມດີງາມຈະນຳໄປສູ່ສວນສະຫວັນ, ແລະ ຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະຍັງຄົງເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ ແລະ ໝັ່ນຊອກຫາຄວາມສັດຊື່ ຈົນກະທັ່ງລາວຖືກບັນທຶກ ນະ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ວ່າເປັນຜູ້ສັດຈິງຢ່າງຍິ່ງຍອດ (ຊິດດີກ໋ອນ), ແລະ ພວກທ່ານຈົ່ງລະວັງການຂີ້ຕົວະໂກຫົກ, ເພາະແທ້ຈິງການຂີ້ຕົວະໂກຫົກຈະນຳໄປສູ່ການຊົ່ວຝ່າຝຶນ, ແລະ ແທ້ຈິງຄວາມຊົ່ວຈະນຳໄປສູ່ໄຟນະລົກ, ແລະ ຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະຍັງຄົງໂກຫົກ ແລະ ໝັ່ນໃນການໂກຫົກ ຈົນກະທັ່ງລາວຖືກບັນທຶກ ນະ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ວ່າເປັນຄົນຂີ້ຕົວະ ຫຼອກຫລວງ "ກັສຊາບ" » [95]. [95] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (6094) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2607), ຈາກຫະດີສຂອງ ອັບດຸລລໍຮ໌ ບິນ ມັສອູດ, ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ.

ແລະ ການຂີ້ຕົວະໂກຫົກນັ້ນເປັນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍ ແລະ ໄພພິບັດ, ແລະ ການໂກຫົກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຄືການໂກຫົກຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະການກ່າວອ້າງກ່ຽວກັບພຣະອົງໂດຍປາສະຈາກຄວາມຮູ້, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ກ່າວວ່າ: (ຈົ່ງກ່າວເຖິດ ມຸຮຳມັດ ວ່າ: ແທ້ຈິງພຣະເຈົ້າຂອງຂ້ອຍຊົງຫ້າມພຽງແຕ່ການອະນາຈານທັ້ງປາກົດຊັດເເຈ້ງ ຫຼື ເຊື່ອງບໍ່ໃຫ້ຄົນເຫັນ, ແລະຄວາມບາບ, ແລະການອະທຳໂດຍບໍ່ເປັນທຳ, ແລະການທີ່ພວກເຈົ້າຕັ້ງພາຄີກັບອັລລໍຫ໌ ໃນສິ່ງທີ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ປະທານຫຼັກຖານໃດໆ ລົງມາ, ແລະການທີ່ພວກເຈົ້າກ່າວອ້າງເຖິງອັລລໍຫ໌ໃນສິ່ງທີ່ພວກເຈົ້າບໍ່ຮູ້) [ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ອະຮໍຟ 33].

ດັ່ງນັ້ນ ອາຍະຫ໌ອັນຊົງກຽດນີ້ ໄດ້ລວບລວມບັນດາບາບທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງໄວ້ ໂດຍເລີ່ມຈາກບາບທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ ໄປຫາບາບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ເຊິ່ງບາບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດນັ້ນກໍ່ຄື ການກ່າວອ້າງກ່ຽວກັບອັລລໍຫ໌ໂດຍປາສະຈາກຄວາມຮູ້ ໃນເລື່ອງພຣະນາມ, ຄຸນລັກສະນະ ແລະ ບົດບັນຍັດຂອງພຣະອົງ.

ແລະ ການເວົ້າຕົວະຕໍ່ສາດສະດາທູດຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ແມ່ນການເວົ້າຕົວະທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ແລະ ເປັນບາບກຳທີ່ໜ້າລັງກຽດທີ່ສຸດ, ແລະມັນເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາບາບໃຫຍ່ທີ່ຜູ້ກະທຳມັນຈະຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍໄຟນະລົກ; ຈາກການລາຍງານຂອງ ທ່ານ ອັລມຸຄີເຣາະຫ໌ ບິນ ຊຸອ໌ບະຫ໌ (ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ) ໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນທ່ານນາບີ ﷺ ກ່າວວ່າ: « ເເທ້ຈິງການເວົ້າຕົວະຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຄືກັບການເວົ້າຕົວະຕໍ່ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ, ຜູ້ໃດທີ່ເວົ້າຕົວະຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍເຈດຕະນາ, ກໍ່ຈົ່ງຕຽມທີ່ພຳນັກຂອງລາວໃນໄຟນະລົກເຖີດ » [96]. [96] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (1291) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (4).

ແລະ ໃຫ້ຫຼີກລ້ຽງການຂີ້ຕົວະໂກຫົກ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນການກະທຳດ້ວຍເຈດຕະນາທີ່ດີ ເພື່ອຊັກຊວນໃຫ້ເຮັດຄວາມດີ ແລະ ເຕືອນໃຫ້ຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຊົ່ວ, ດັ່ງທີ່ນັກເທດສະໜາບາງຄົນໄດ້ກະທຳ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວມັນຄືຄວາມຊົ່ວຊ້າທີ່ບໍ່ມີຄວາມດີງາມ ແລະ ບໍ່ມີການຊີ້ນຳໃດໆ ຢູ່ໃນນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ທີ່ກ່າວມັນຈະເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບບາບ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນບຸນ, ເປັນຜູ້ທີ່ເຮັດບາບ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນຕອບແທນທີ່ດີ.

8. ຕ້ອງເປັນຜູ້ມີຄວາມຊື່ສັດໃນການນຳຄຳເວົ້າໄປບອກຕໍ່ ແລະ ຕ້ອງກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຂ່າວສານ, ບໍ່ເລັ່ງຮີບໃນການຮັບເອົາຂ່າວລື, ແລະ ບໍ່ໃຫ້ເຊື່ອຖືສິ່ງໃດ ນອກຈາກຄຳເວົ້າທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື, ແລະ ແທ້ຈິງອົງອັລລໍຮ໌ ຊຸບຮານະຮູ ວະຕະອາລາ ໄດ້ບັນຊາເຮົາໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ ໃນຄຳດຳລັດຂອງພະອົງທີ່ວ່າ: (ໂອ້ ບັນດາຜູ້ສັດທາທັ້ງຫຼາຍ! ຖ້າຫາກມີຜູ້ຝ່າຝືນນຳຂ່າວໃດໜຶ່ງມາຍັງພວກເຈົ້າ ກໍ່ຈົ່ງກວດສອບໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ, ຢ້ານວ່າພວກເຈົ້າຈະທຳຮ້າຍຊົນກຸ່ມໜຶ່ງໂດຍບໍ່ຮູ້ ແລ້ວພວກເຈົ້າຈະກາຍເປັນຜູ້ທີ່ເສຍໃຈຕໍ່ສິ່ງທີ່ພວກເຈົ້າໄດ້ກະທຳລົງໄປ ) [ສູເຣາະຫ໌ອັລ ຮຸຈຸຣອຕ : 6]

9. ພະຍາຍາມຢ່າງເຕັມທີ່ໃນການປົກປິດ (ຄວາມຜິດ) ຂອງຜູ້ຄົນ, ແລະ ປິດບັງຄວາມລັບຂອງພວກເຂົາ, ເພາະຜູ້ໃດທີ່ປົກປິດຄວາມຜິດຂອງມຸສລິມ, ອັລລໍຮ໌ກໍ່ຈະປົກປິດ (ຄວາມຜິດ) ຂອງລາວທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ຕິດຕາມຈັບຜິດຊາວມຸສລິມ, ອັລລໍຮ໌ກໍ່ຈະຕິດຕາມຈັບຜິດລາວ ຈົນກວ່າພຣະອົງຈະເປີດໂປງລາວ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຢູ່ໃນບ້ານຂອງເຂົາເອງກໍ່ຕາມ; ຈາກທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ອິບນູ ອຸມັຣ ຣໍດີຍັລລໍຫູອັນ ຮູມາ, ວ່າ ທ່ານ​ລໍ​ຊູ​ລຸລ​ລໍ​ຮ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ປົກປິດຄວາມຜິດຂອງມຸສລິມ, ອັລລໍຮ໌ກໍ່ຈະປົກປິດລາວໃນວັນຟື້ນຄືນຊີບ.» [97]. ແລະ ລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບີ ບັຣຊະຫ໌ ອັລ-ອັສລະມີ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ບັນດາຜູ້ທີ່ສັດທາພຽງປາກ ແຕ່ການສັດທາຍັງບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນຫົວໃຈຂອງພວກເຂົາ, ຢ່ານິນທາບັນດາມຸສລິມ, ແລະ ຢ່າສອດສ່ອງຫາຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງພວກເຂົາ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຜູ້ໃດທີ່ສອດສ່ອງຫາຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງພວກເຂົາ ອົງອັລລໍຫ໌ກໍ່ຈະຊົງຕິດຕາມຫາຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງເຂົາຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ອົງອັລລໍຫ໌ຊົງຕິດຕາມຫາຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງເຂົາ ພຣະອົງກໍ່ຈະຊົງເປີດໂປງເຂົາຜູ້ນັ້ນ ແມ້ວ່າຈະຢູ່ໃນບ້ານຂອງເຂົາເອງກໍ່ຕາມ» [98]. [97] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (2442) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2580). [98] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູດາວູດ: (4880), ແລະສຳລັບບັນດາພື້ນຖານເຫຼົ່ານີ້ ໃຫ້ເບິ່ງໃນປື້ມ ອິມ່າມມັສຍິດ ບັນດາພື້ນຖານດ້ານວິຊາການ ແລະ ຈະລິຍະທຳຂອງເພິ່ນ ໂດຍ ເຊຄ ຊະອູດ ບິນ ມຸຮຳມັດ ອັລ-ບະຊັຣ.

ບົດທີ່ສາມ : ລະຫມາດວັນສຸກ ແລະ ການຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌

ຫົວຂໍ້ທີ່ໜຶ່ງ: ການລະຫມາດວັນສຸກ

ປະເດັນປັນຫາທີໜຶ່ງ: ຄວາມໝາຍ ແລະ ເວລາຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ

ໜຶ່ງ: ນິຍາມຂອງລະຫມາດວັນສຸກ:

ວັນສຸກ: ເປັນມື້ໜຶ່ງຂອງອາທິດ, ເຊິ່ງໃນມື້ນັ້ນຈະມີການລະຫມາດແບບພິເສດ ນັ້ນກໍຄືການລະຫມາດວັນສຸກ [99]. [99] ເບີ່ງໃນ ມຸອ໌ຈັມ ລຸກໍຫ໌ ອັລ-ຟຸເກາະຮາອ໌: (ໜ້າ 166).

ການທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ຊົງຊີ້ນຳປະຊາຊາດນີ້ມາສູ່ວັນສຸກນັ້ນ ຖືເປັນຄວາມໂປດປານອັນຍິ່ງໃຫຍ່; ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຫູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຮົາຄືກຸ່ມຊົນສຸດທ້າຍ ແຕ່ເປັນກຸ່ມຊົນທຳອິດໃນວັນກິຍາມະຫ໌, ພຽງແຕ່ວ່າພວກເຂົາໄດ້ຮັບຄຳພີກ່ອນໜ້າພວກເຮົາ, ແລະ ພວກເຮົາໄດ້ຮັບມັນຫຼັງຈາກພວກເຂົາ, ແລະນີ້ຄືວັນຂອງພວກເຂົາທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື່ອງນັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ອັລລໍຫ໌ຈຶ່ງໄດ້ຊົງນຳພາພວກເຮົາໄປສູ່ມັນ, ສະນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງເປັນຜູ້ຕາມພວກເຮົາໃນເລື່ອງນີ້, ຊາວຢິວຄືມື້ອື່ນ, ແລະ ຊາວຄຣິສຕຽນຄືມື້ຮື» [100]. [100] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (876) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (855).

ແລະ ວັນສຸກຄືວັນທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດທີ່ດວງຕາເວັນໄດ້ຂຶ້ນມາ; ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ວັນທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດທີ່ດວງຕາເວັນໄດ້ຂຶ້ນຄືວັນສຸກ, ໃນມື້ນັ້ນເປັນມື້ທີ່ອະດຳຖືກສ້າງຂຶ້ນ, ແລະໃນມື້ນັ້ນເປັນມື້ທີ່ລາວໄດ້ເຂົ້າສວນສະຫວັນ, ແລະໃນມື້ນັ້ນເປັນມື້ທີ່ລາວຖືກໃຫ້ອອກຈາກມັນ.» [101]. [101] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (854).

ແລະ ວັນສຸກ ຫາ ວັນສຸກ ເປັນການລົບລ້າງຄວາມຜິດບາບໃນລະຫວ່າງນັ້ນ; ໂດຍມີລາຍງານຫາດິຊ ຈາກທ່ານອະບີ ຫູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ເຄີຍກ່າວໄວ້ວ່າ: «ການລະໝາດທັ້ງ 5 ເວລາ, ແລະ ວັນສຸກ ຫາ ວັນສຸກ, ແລະ ຣໍມະດອນ ຫາ ຣໍມະດອນ, ເປັນສິ່ງທີ່ລົບລ້າງບາບຕ່າງໆ ທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງມັນ ຕາບໃດທີ່ບັນດາບາບໃຫຍ່ຖືກຫຼີກເວັ້ນ» [102]. [102] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (233).

ການລະຫມາດວັນສຸກ: ເປັນການລະຫມາດສະເພາະຕ່າງຫາກ, ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກການລະຫມາດຊຸຫ໌ຣິ ໃນເລື່ອງຈຳນວນຣໍກະອັດ, ການອ່ານສຽງດັງ, ການຄຸດບະຫ໌, ແລະ ເງື່ອນໄຂຕ່າງໆ ທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້, ແຕ່ຈະຄືກັນໃນເລື່ອງຂອງເວລາ.

ສອງ: ເວລາຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ:

ເວລາລະຫມາດວັນສຸກແມ່ນເວລາລະຫມາດຊຸຮ໌ຣິ, ເຊິ່ງເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ຫຼັງຈາກດວງຕາເວັນຄ້ອຍ ຈົນກວ່າເງົາຂອງວັດຖຸຈະເທົ່າກັບຄວາມຍາວຂອງມັນ; ຈາກຫະດີສຂອງທ່ານອານັສ ບິນມາລິກ ຂໍອັລລໍຫ໌ພຶງພໍໃຈຕໍ່ທ່ານ ເລົ່າວ່າ ທ່ານນະບີ ﷺ ເຄີຍລະຫມາດວັນສຸກ ໃນເວລາທີ່ດວງຕາເວັນເລີ່ມຄ້ອຍ [103]. ກ່າວຄື: ມັນຄ້ອຍໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະ ເຄື່ອນອອກຈາກຈຸດສູນກາງຂອງທ້ອງຟ້າ, ເຊິ່ງເປັນເວລາຂອງການລະຫມາດຊຸຮ໌ຣິ. [103] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (904)

ປະເດັນບັນຫາທີ່ສອງ: ຂໍ້ກຳນົດຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ ແລະ ບັງຄັບໃຊ້ກັບຜູ້ໃດ?

ໜຶ່ງ: ຂໍ້ກຳນົດຂອງລະຫມາດວັນສຸກ:

ການລະຫມາດວັນສຸກແມ່ນຟັຣດູອິນ ບັງຄັບເໜືອບັນດາຜູ້ຊາຍ; ດັ່ງພຣະດຳລັດຂອງພຣະອົງທີ່ວ່າ: ຄວາມໝາຍ ( ໂອ້ ບັນດາຜູ້ສັດທາເອີ໋ຍ ເມື່ອໄດ້ມີສຽງຮຽກຮ້ອງ "ອະຊານ" ເພື່ອເຮັດລະຫມາດໃນວັນສຸກ ກໍ່ຈົ່ງຮີບຝ້າວໄປສູ່ການລຳເລິກເຖິງອັລລໍຫ໌ ແລະ ຈົ່ງລະຖີ້ມການຄ້າຂາຍເສຍ ນັ້ນເປັນການດີສຳຫຼັບພວກເຈົ້າຫາກພວກເຈົ້າຮູ້) [ສຸເຣາະຫ໌ ຈຸມມະອະຫ໌ : 9], ແລະ ລາຍງານຈາກ ທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ແລະ ທ່ານ ອາບີ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ແທ້ຈິງທ່ານທັງສອງໄດ້ຍິນ ທ່ານຣໍຊຸລລຸລລໍຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວຢູ່ເທິງມິນບັຣຂອງເພິ່ນວ່າ: «ຄົນບາງກຸ່ມຈະຕ້ອງຢຸດເຊົາຈາກພຶດຕິກຳການທອດຖິ້ມການລະຫມາດວັນສຸກ; ຖ້າບໍ່ເຊັນນັ້ນ ອັລລໍຫ໌ຈະປະທັບກາປິດລົງບົນຫົວໃຈຂອງພວກເຂົາ, ພວກເຂົາກໍຈະກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພວກທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກຕື່ນຕົວ (ຜູ້ທີ່ລົງລືມ)» [104]. [104] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (865).

ແລະ ບັນດາຊາວມຸສລິມໄດ້ມີມະຕິເປັນເອກະພາບກັນແລ້ວວ່າ ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນເປັນສິ່ງຈຳເປັນ, ທ່ານ ອິບນຸ ມຸນຊິຣ -ຂໍອົງອັລລໍຮ໌ ຊົງໂປດເມດຕາເພິ່ນ- ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແລະ ບັນດາ ອຸລະມາອຼ ມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະພາບກັນວ່າ ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນເປັນເລື່ອງວາຈິບ ສໍາລັບຜູ້ເປັນອິສລະ, ຜູ້ທີ່ບັນລຸ ສາສະນະພາວະ, ຜູ້ທີ່ຕັ້ງຖິ່ນຖານ ແລະ ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ອ້າງໃດໆ" [105]. [105] ອັລ-ອິຈມາອ໌: (ໜ້າ 40).

ສອງ: ເປັນວາຈິບເຫນືອໃຜແດ່?

ການລະຫມາດວັນສຸກເປັນວາຈິບສຳຫຼັບມຸສລິມທຸກຄົນທີ່ເປັນ ຜູ້ຊາຍ, ເປັນໄທອິສລະ, ບັນລຸນິຕິພາວະ, ມີສະຕິປັນຍາຄົບຖ້ວນ, ມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໄປຮ່ວມໄດ້, ເປັນຜູ້ພັກອາໄສ, ສະນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ເປັນວາຈິບສຳຫຼັບ: ຂ້າຮັບໃຊ້ ທາສ, ຫຼື ແມ່ຍິງ, ຫຼື ເດັກນ້ອຍ, ຫຼື ຜູ້ທີ່ເສຍສະຕິ, ຫຼື ຄົນເຈັບປ່ວຍ, ຫຼື ຜູ້ເດິນທາງ, ດັ່ງທີ່ລາຍງານໂດຍ ຕໍຣິກ ບິນ ຊິຮາບ (ຂໍຄວາມພໍໃຈຈາກອັລລໍຫ໌ຈົ່ງມີແດ່ເພິ່ນ) ເລົ່າຈາກທ່ານນະບີ ຊລ.ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ການລະຫມາດວັນສຸກເປັນສິດທິທີ່ວາຈິບເໜືອມຸສລິມທຸກຄົນໃນຍະມາອະຫ໌, ຍົກເວັ້ນສີ່ຈຳພວກ: ທາສທີ່ຖືກຄອບຄອງ, ຫຼື ແມ່ຍິງ, ຫຼື ເດັກນ້ອຍ, ຫຼື ຄົນປ່ວຍ» [106]. [106] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ: ເລກທີ່ (1067).

ສ່ວນຜູ້ເດິນທາງນັ້ນ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງປະຕິບັດລະຫມາດວັນສຸກ, ເພາະວ່າທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດມັນໃນລະຫວ່າງການເດິນທາງຂອງທ່ານ, ແລະ ວັນອະຣໍຟະຫ໌ໃນການເຮັດຮັຈຂອງທ່ານກໍໄດ້ກົງກັບວັນສຸກ, ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ທ່ານກໍໄດ້ລະຫມາດຊຸຮ໌ຣີ ແລະ ໄດ້ລວມເອົາລະຫມາດອັສຣິເຂົ້າກັບມັນ.

ແລະ ທ່ານ ອິບນຸ ອັລ-ມຸນຊິຣ ຂໍອັລລໍຫ໌ເມດຕາທ່ານ ໄດ້ລາຍງານຄວາມເປັນເອກະພາບໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ, ໂດຍໄດ້ກ່າວວ່າ: "ແລະ ບັນດານັກວິຊາການໄດ້ລົງມະຕິເປັນເອກະພາບກັນວ່າ ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນບໍ່ໄດ້ຖືກບັງຄັບເໜືອເດັກນ້ອຍ ແລະ ແມ່ຍິງ... ແລະ ໄດ້ລົງມະຕິເປັນເອກະພາບອີກວ່າ ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນເປັນສິ່ງຈຳເປັນ (ວາຢິບ) ເໜືອຜູ້ທີ່ເປັນໄທອິສລະ, ຜູ້ບັນລຸສາສະໜະພາວະ, ເປັນຜູ້ພັກເຊົາປະຈຳຖິ່ນ ທີ່ບໍ່ມີເຫດຈຳເປັນທາງສາສະໜາ" [107]. [107] ອັລ-ອິຈມາອ໌: (ໜ້າ 40).

ແລະ ຫາກວ່າທາສ, ຫຼື ແມ່ຍິງ, ຫຼື ເດັກນ້ອຍ, ຫຼື ຄົນເຈັບປ່ວຍ, ຫຼື ຄົນເດີນທາງ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມການລະຫມາດດັ່ງກ່າວ, ການລະຫມາດຂອງພວກເຂົາກໍ່ຖືວ່າໃຊ້ໄດ້, ແລະ ພຽງພໍແທນການລະຫມາດຊຸຮ໌ຣິ.

ແລະ ລະຫມາດວັນສຸກບໍ່ເປັນວາຢິບຕໍ່ຊາວຊົນນະບົດທີ່ເລ່ລ້ອນ ຜູ້ທີ່ຍ້າຍຖິ່ນຖານເພື່ອສະແຫວງຫາທົ່ງຫຍ້າລ້ຽງສັດ ແລະ ແຫຼ່ງນໍ້າ; ເພາະວ່າບັນດາຊາວຊົນນະບົດໃນສະໄໝຂອງທ່ານນະບີ ເຄີຍອາໄສຢູ່ອ້ອມຮອບເມືອງມະດີນະຫ໌, ແລະ ທ່ານນະບີ ກໍບໍ່ໄດ້ສັ່ງພວກເຂົາໃຫ້ລະຫມາດວັນສຸກ, ແລະ ທ່ານອິມາມ ອະຫມັດ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ບໍ່ມີການລະຫມາດວັນສຸກສຳລັບຊາວຊົນນະບົດທີ່ເລ່ລ້ອນ; ເພາະວ່າພວກເຂົາຍ້າຍຖິ່ນຖານ. ສະນັ້ນ, ເຫດຜົນທີ່ມັນຖືກຍົກເວັ້ນໃຫ້ກໍ່ຄືການຍ້າຍຖິ່ນຖານ, ດັ່ງນັ້ນ, ທຸກຄົນທີ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານ ບໍ່ໄດ້ຍ້າຍອອກໄປຕາມຄວາມສະໝັກໃຈຂອງຕົນ ກໍ່ຖືວ່າເປັນຊາວເມືອງ". [108]. [108] ໜັງສືອັລ-ຟັດຕະວາ (24/ 166).

ການລະຫມາດວັນສຸກ ປະກອບດ້ວຍສາມຄົນຄື: ຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຄຸດບະຫ໌, ແລະສອງຄົນຮັບຟັງ; ດັ່ງຄຳດຳລັດຂອງພຣະອົງທີ່ວ່າ: (...ດັງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຈົ່ງຮີບຮ້ອນໄປສູ່ການລຳລຶກເຖິງອັລລໍຫ໌ເຖິດ...) [ສຸເຣາະຫ໌ ຈຸມມະອະຫ໌ : 9]. ແລະ ນີ້ແມ່ນຈຳນວນຫຼາຍ, ແລະ ຂັ້ນຕ່ຳຂອງມັນແມ່ນສາມ.

ປະເດັນບັນຫາທີ່ສາມ: ວິທີການລະຫມາດວັນສຸກ:

ລະຫມາດວັນສຸກ ມີສອງຣໍກະອັດ, ໂດຍຈະອ່ານສຽງດັງໃນລະຫມາດ; ເນື່ອງຈາກວ່າ ທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ທ່ານໄດ້ປະຕິບັດເຊັ່ນນັ້ນ, ແລະ ບັນດານັກວິຊາການກໍມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະພາບໃນເລື່ອງນີ້. ທ່ານ ອິບນຸ ຮະຊຳ ຣໍຮີມາ ຮຸລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ບັນດາອຸລະມາອ໌ໄດ້ລົງມະຕິເປັນເອກະພາບກັນວ່າ: ການລະຫມາດວັນສຸກ - ເມື່ອຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນຕາມເງື່ອນໄຂຂອງມັນ - ມີສອງຣໍກະອັດ, ໂດຍອ່ານສຽງດັງໃນທັງສອງຣໍກະອັດນັ້ນ" [109]. [109] ໜັງສື ມະຣໍຕິບ ອັລ-ອິຈມາອ໌: (ໜ້າ 33).

ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ອ່ານຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕິຮະຫ໌ ແລະ ຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ອະອ໌ລາ ໃນຣໍກະອັດທຳອິດ, ແລະ ອ່ານຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕິຮະຫ໌ ແລະ ຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ກໍ່ຊິຍະຮ໌ ໃນຣໍກະອັດທີສອງ; ຈາກການລາຍງານຂອງ ທ່ານ ນຸອຼມານ ອິບນຸ ບະຊີຣ ເຣາະດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ທ່ານ​ຣໍ​ຊູ​ລ ລຸ​ລ​ລໍ​ຮ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍອ່ານສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ອະ​ອ໌​ລາ ແລະ ສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ກໍ່ຊິຍະຫ໌ ໃນການລະຫມາດສອງມື້ອີດ ແລະ ວັນສຸກ» [110]. [110] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ: ເລກທີ່ (878).

ຫຼື ໃຫ້ອ່ານໃນຣໍ່ກະອະຫ໌ທຳອິດດ້ວຍສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕີຫະຫ໌ ແລະ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຈຸມອະຫ໌, ແລະ ໃນຣໍ່ກະອະຫ໌ທີສອງດ້ວຍສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຟາຕີຫະຫ໌ ແລະ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸນາຟິກູນ; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອິບນຸ ອະບີ ຣໍເຟັອະ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານ ມັຣວານ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ເປັນຜູ້ດູແລເມືອງມະດີນະຫ໌ແທນ, ແລະ ທ່ານໄດ້ອອກເດີນທາງໄປຍັງເມືອງມັກກະຫ໌, ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຈຶ່ງໄດ້ນຳພາພວກເຮົາລະຫມາດວັນສຸກ, ໂດຍທ່ານໄດ້ອ່ານສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຈຸມອະຫ໌, ແລະ ໃນຣໍ່ກະອະຫ໌ສຸດທ້າຍໄດ້ອ່ານສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸນາຟິກູນ. ທ່ານ (ອິບນຸ ອະບີ ຣໍເຟັອະ) ໄດ້ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພົບກັບ ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານໄດ້ລະຫມາດສຳເລັດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບທ່ານວ່າ: “ແທ້ຈິງແລ້ວ ທ່ານໄດ້ອ່ານສອງສູເຣາະຫ໌ ຊຶ່ງເປັນສອງສູເຣາະຫ໌ທີ່ ທ່ານ ອະລີ ບິນ ອະບີ ຕໍລິບ ເຄີຍໃຊ້ອ່ານທີ່ເມືອງກູຟະຫ໌.” ທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຈຶ່ງຕອບວ່າ: «ແທ້ຈິງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ອ່ານທັງສອງ ໃນວັນສຸກ» [111]. [111] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (877).

ປະເດັນບັນຫາທີ່ສີ່: ການລະຫມາດວັນສຸກ ຈະຖືວ່າມາທັນແມ່ນແນວໃດ?

ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນຖືວ່າມາທັນ ດ້ວຍການທັນຫນຶ່ງຣໍກະອັດພ້ອມກັບອິມ່າມ; ໂດຍມີລາຍງານຈາກ ທ່ານອັບດຸລລໍຮ໌ ອິບນຸ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ທັນໜຶ່ງຣໍກະອັດຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ ຫຼື ການລະຫມາດອື່ນໆ, ຜູ້ນັ້ນກໍຖືວ່າການລະຫມາດຂອງລາວສົມບູນແລ້ວ» [112]. [112] ບັນທຶກໂດຍ ອັນນະສາອີ , ເລກທີ່ (557).

ແລະ ຖ້າລາວທັນໜ້ອຍກວ່າໜຶ່ງຣໍກະອັດ, ກໍໃຫ້ລາວລະຫມາດດຸຫ໌ຣິ [113]. [113] ອັລ-ມຸຄນີ (2/ 231).

ສະນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ພາດໜຶ່ງຣໍກະອັດຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ ແລະ ໄດ້ທັນອິມ່າມໃນຣໍກະອັດທີສອງ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຣູກົວະ ຫຼື ກ່ອນນັ້ນ, ຜູ້ນັ້ນກໍໃຫ້ລະຫມາດຊົດເຊີຍພຽງໜຶ່ງຣໍກະອັດເທົ່ານັ້ນ, ດັ່ງມີຫະດີສວ່າ: «ແລະຜູ້ໃດທີ່ທັນໜຶ່ງຣໍກະອັດ, ຜູ້ນັ້ນກໍໄດ້ທັນການລະຫມາດແລ້ວ» [114]. [114] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່ (893).

ປະເດັນບັນຫາທີຫ້າ: ສິ່ງທີ່ຫ້າມ ຫຼື ບໍ່ສົມຄວນກະທຳໃນວັນສຸກ.

1- ເປັນທີ່ຕ້ອງຫ້າມໃນການເວົ້າຈາ ຂະນະທີ່ອິມ່າມກຳລັງກ່າວຄຸຕບະຫ໌; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍ ອັນຮຸ ແທ້ຈິງທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ຫາກເຈົ້າກ່າວກັບເພື່ອນຂອງເຈົ້າໃນວັນສຸກວ່າ: ຈົ່ງມິດງຽບ, ຂະນະທີ່ອີມ່າມກຳລັງກ່າວຄຸດບະຮ໌, ແທ້ຈິງເຈົ້າກໍໄດ້ກະທຳໃນສິ່ງທີ່ໄຮ້ສາລະແລ້ວ » [115] ຄື: ໄດ້ເວົ້າຄຳເວົ້າທີ່ໄຮ້ສາລະ, ເຊິ່ງເປັນຄຳເວົ້າທີ່ເປັນໂມຄະ ແລະ ຖືກປະຕິເສດ, ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງວັນສຸກຂອງເຈົ້າກໍເປັນໂມຄະໄປ. [115] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (934) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (851).

ອິມ່າມ ອັນນະວະວີ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ໃນຫະດີຊນີ້ ແມ່ນການຫ້າມເວົ້າທຸກປະເພດໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຄຸຕະບະຫ໌, ແລະນີ້ເປັນການເຕືອນເຖິງຄຳເວົ້າປະເພດອື່ນໆ; ເພາະວ່າ ຖ້າຫາກເຂົາເວົ້າວ່າ: "ຈົ່ງມິດງຽບ", ເຊິ່ງເດີມທີແລ້ວມັນເປັນການສັ່ງໃຊ້ໃຫ້ເຮັດຄວາມດີ, ແຕ່ກໍ່ຍັງຖືກເອີ້ນວ່າເປັນຄຳເວົ້າທີ່ໄຮ້ສາລະ ດັ່ງນັ້ນ ການເວົ້າພຽງເລັກນ້ອຍກໍ່ຍິ່ງສົມຄວນທີ່ຈະຖືກເອີ້ນວ່າເປັນຄຳເວົ້າທີ່ໄຮ້ສາລະຍິ່ງກວ່າ"[116]. [116] ຊາຣະຫ໌ ມຸສລິມ: (6/ 138).

ແລະ ໄດ້ລວມຢູ່ໃນຂໍ້ຫ້າມໃນການເວົ້າຄື: ການຂໍດຸອາໃຫ້ແກ່ຜູ້ຈາມ ແລະ ການຕອບສະລາມ, ເຊິ່ງບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ກະທຳໃນຂະນະທີ່ອິມ່າມກຳລັງຄຸຕບະຫ໌. ສ່ວນກ່ອນທີ່ຜູ້ຄຸຕບະຫ໌ຈະເລີ່ມຄຸຕບະຫ໌ ແລະ ໃນຊ່ວງຢຸດພັກລະຫວ່າງສອງຄຸຕບະຫ໌, ຖືວ່າບໍ່ເປັນຫຍັງໃນການເວົ້າ.

ສ່ວນການສົນທະນາຂອງຜູ້ມາລະຫມາດກັບຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ນັ້ນ ຖືວ່າບໍ່ເປັນຫຍັງ, ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານອານັສ ບິນ ມາລິກ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ: «ໄດ້ມີຊາຍຄົນຫນື່ງເຂົ້າມາໃນມັສຍິດໃນວັນສຸກ ຈາກປະຕູທີ່ຢູ່ທາງດ້ານສານຕັດສິນ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຣໍຊູລລູລລໍຫ໌ ﷺ ກຳລັງຢືນຄຸດບະຫ໌ຢູ່, ລາວໄດ້ຫັນຫນ້າໄປຫາທ່ານຣໍຊູລລູລລໍຫ໌ ﷺ ໃນຂະນະທີ່ລາວກຳລັງຢືນຢູ່, ແລ້ວລາວໄດ້ກ່າວວ່າ: ໂອ້ທ່ານຣໍຊູລລູລລໍຫ໌, ເງີນທອງສູນສິນ ແລະ ເສັ້ນທາງໄປມາຖືກຕັດຂາດ, ຈົງຂໍຈາກອັລລໍຫ໌ໃຫ້ຊ່ວຍເຫລືອພວກເຮົາດ້ວຍເຖີດ. ທ່ານຣໍຊູລລູລລໍຫ໌ ﷺ ຈື່ງໄດ້ຍົກມືຂື້ນ...» ຫະດີຊ [117]. [117] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (967) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (897).

2- ແລະ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຫຼິ້ນແບບໄຮ້ສາລະໃນຂະນະຄຸຕບະຫ໌, ເຊັ່ນ ການຈັບກ້ອນຫີນຫຼິ້ນ, ຫຼື ການໃຊ້ລູກປະຄຳ, ຫຼື ຫຍຸ້ງຢູ່ກັບໂທລະສັບມືຖື, ແລະ ສິ່ງທີ່ຄ້າຍຄືກັນນັ້ນ; ເນື່ອງຈາກມີຫຼັກຖານທີ່ລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຫ໌ ຮຸອັນຮຸ ເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານ​ຣໍ​ຊູ​ລຂອງ​ອັລ​ລໍ​ຮ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດສຳຜັດຖືກກ້ອນຫີນ ແທ້ຈິງລາວໄດ້ກະທຳສິ່ງທີ່ໂມຄະແລ້ວ» [118]. ທັງນີ້ກໍເພາະວ່າ ການຫລິ້ນ ຫຼື ເຄື່ອນໄຫວຈະຂັດຂວາງຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ຄວາມຢຳເກງ. [118] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (857).

3- ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຍ່າງຂ້າມບ່າໄຫລ່ຂອງຜູ້ຄົນໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຄຸດບະຫ໌ຢູ່; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສຈາກ ທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ບຸສຣ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ພຶງພໍໃຈຕໍ່ລາວ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຍ່າງຂ້າມບ່າໄຫລ່ຂອງຜູ້ຄົນໃນວັນສຸກ, ໃນຂະນະທີ່ທ່ານນະບີ ﷺ ກຳລັງຄຸດບະຫ໌ຢູ່, ທ່ານນະບີ ﷺ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວແກ່ລາວວ່າ: «ຈົ່ງນັ່ງລົງ, ເພາະແທ້ຈິງເຈົ້າໄດ້ສ້າງຄວາມເດືອດຮ້ອນແລ້ວ» [119]. [119] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ: (1118)

ທັງນີ້ກໍເພາະວ່າການຍ່າງຂ້າມບ່າໄຫລ່ຂອງຜູ້ອື່ນນັ້ນເປັນການລົບກວນບັນດາຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາບໍ່ມີສະມາທິໃນການຟັງຄຸຕບະຫ໌. ສ່ວນອິມ່າມນັ້ນ, ບໍ່ເປັນຫຍັງທີ່ຈະຍ່າງຂ້າມບ່າໄຫລ່ຂອງຜູ້ອື່ນ ຖ້າຫາກລາວບໍ່ສາມາດໄປເຖິງສະຖານທີ່ຂອງລາວໄດ້ ຍົກເວັ້ນດ້ວຍວິທີດັ່ງກ່າວ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຜູ້ທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງຍ່າງຂ້າມ ເນື່ອງຈາກຄວາມຈຳເປັນທີ່ຫຼີກລ້ຽງບໍ່ໄດ້, ເຊັ່ນ: ການໄປເຮັດນ້ຳລະຫມາດ (ວູດູ), ຫຼື ເພື່ອໄປປິດຊ່ອງວ່າງທີ່ຢູ່ທາງຫນ້າຂອງລາວ, ຫຼື ກໍລະນີອື່ນໆ ທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.

4- ແລະ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງລຸກອອກຈາກບ່ອນທີ່ລາວມານັ່ງກ່ອນ, ແລະ ເຂົ້າໄປນັ່ງແທນທີ່ຂອງລາວ; ເນື່ອງຈາກມີຫຼັກຖານທີ່ຖືກຢັ້ງຢືນຈາກທ່ານ ຈາບິຣ ບິນ ອັບດິລລາຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ວ່າທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ພວກທ່ານຄົນໃດຢ່າໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຂອງລາວລຸກຂຶ້ນໃນວັນສຸກ, ແລ້ວຕົນເອງກໍ່ໄປນັ່ງແທນໃນບ່ອນຂອງລາວ, ແຕ່ຈົ່ງຂະຍັບຂະຍາຍບ່ອນນັ່ງໃຫ້ກັນ » [120]. [120] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2178).

5- ຖືເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນໃນການແຍກລະຫວ່າງຄົນສອງຄົນ ດ້ວຍການເຂົ້າໄປນັ່ງລະຫວ່າງພວກເຂົາ ຫຼື ຍ່າງຂ້າມພວກເຂົາ; ເຊິ່ງມີລາຍງານທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ຈາກ ທ່ານ ສັລມານ ອັນ-ຟາຣີຊີ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ: ທ່ານ​ລໍ​ຊູ​ລຸລ​ລໍ​ຫ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ... ແລ້ວໄປ (ສູ່ມັສຍິດ) ໂດຍບໍ່ແຍກລະຫວ່າງສອງຄົນ, ແລ້ວລະຫມາດຕາມທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ແກ່ລາວ, ຈາກນັ້ນເມື່ອອິມ່າມໄດ້ອອກມາ ກໍ່ສະງົບງຽບ, ພຣະອົງຈະຊົງອະໄຜບາບໃຫ້ແກ່ລາວທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງວັນສຸກນັ້ນ ແລະ ວັນສຸກຕໍ່ໄປ» [121], ດັ່ງນັ້ນ, ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຜູ້ໃດທີ່ສ້າງຄວາມແຕກແຍກລະຫວ່າງສອງຄົນ ລາວກໍຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການອະໄພໂທດດັ່ງກ່າວ. [121] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (910)

ປະເດັນບັນຫາທີ່ຫົກ: ສຸນນະຫ໌ໃນວັນສຸກ

1- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ອ່ານສູເຣາະຫ໌ ອັສ-ຊັຈດະຫ໌ ແລະ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ອິນຊານ ໃນການລະຫມາດຟະຈັຣຂອງວັນສຸກ; ເນື່ອງຈາກເປັນການປະຕິບັດຂອງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ເປັນປະຈຳ, ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານຈາກທ່ານ ອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ ທີ່ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ທ່ານນາບີ (ຂໍຄວາມສັນຕິສຸກຈົ່ງມີແຕ່ທ່ານ) ເຄີຍອ່ານ ສຸເຣາະຫ໌ ອັສ-ຊັຈດະຫ໌ ແລະ ສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ອິນຊານ ໃນການລະຫມາດຊຸບຮີຂອງວັນສຸກ» [122]. [122] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (891) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (880).

2- ການອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ, ເຊິ່ງມັນເປັນຊຸນນະຫ໌ທີ່ຖືກເນັ້ນໜັກ; ໂດຍອີງຕາມຫະດີຊ ຈາກທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົນໜຶ່ງຈາກພວກເຈົ້າມາລະຫມາດວັນສຸກ, ກໍ່ຈົ່ງອາບນ້ຳ» [123]. ຄວນໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ລະເລີຍມັນ, ໂດຍສະເພາະສຳລັບຜູ້ທີ່ມີກິ່ນເໝັນ. [123] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (877) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (844).

ເວລາຂອງການອາບນ້ຳວັນສຸກແມ່ນເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ເວລາຮຸ່ງເຊົ້າຂຶ້ນ, ແລະ ການອາບນ້ຳຍົກຫະດັຊໃຫຍ່ (ຈຸນຸບ) ກໍ່ສາມາດໃຊ້ແທນການອາບນ້ຳວັນສຸກໄດ້; ເພາະວ່າຈຸດປະສົງຂອງການອາບນ້ຳວັນສຸກນັ້ນຄືການທຳຄວາມສະອາດ ແລະ ກຳຈັດກິ່ນທີ່ບໍ່ພຶງປະສົງອອກຈາກຮ່າງກາຍ, ເຊິ່ງສິ່ງນີ້ກໍ່ບັນລຸໄດ້ດ້ວຍການອາບນ້ຳຍົກຫະດັຊໃຫຍ່ (ຈຸນຸບ) ເຊັ່ນກັນ. ແຕ່ທະວ່າ ສົ່ງເສີມໃຫ້ຕັ້ງເຈດຕະນາລວມການອາບນ້ຳວັນສຸກເຂົ້າໄປໃນການອາບນ້ຳຍົກຫະດັຊໃຫຍ່ (ຈຸນຸບ) ດ້ວຍ; ເພື່ອທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນຈາກການກະທຳດັ່ງກ່າວ.

3- ມີແບບຢ່າງໃຫ້ໃສ່ນ້ຳຫອມ ແລະ ເຮັດຄວາມສະອາດຮ່າງກາຍ, ແລະ ກຳຈັດສິ່ງທີ່ສົມຄວນກຳຈັດອອກຈາກຮ່າງກາຍ; ເຊັ່ນ: ການຕັດເລັບ, ການໂກນຂົນຈຸດລັບ, ການຖອນຂົນຂີ້ແຮ້, ແລະ ການຕັດຫນວດ; ຈາກຮະດິຊຂອງທ່ານ ຊັນມານ ອາລະຟາຣີຊີ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານ​ຣໍ​ສຸລຂອງ​ອັນ​ລໍ​ຮ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ, ແລະ ຊໍາລະລ້າງຮ່າງກາຍເທົ່າທີ່ລາວສາມາດ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ທານ້ຳມັນ ຫຼື ສຳພັດນ້ຳຫອມ, ແລ້ວກໍ່ອອກໄປ ໂດຍບໍ່ແຍກລະຫວ່າງສອງຄົນ, ແລ້ວລະຫມາດຕາມທີ່ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ໃຫ້ລາວ, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເມື່ອອີມ່າມອອກມາ ກໍ່ສະງົບງຽບ, ພຣະອົງຈະຊົງອະໄພບາບຂອງລາວທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງວັນສຸກນັ້ນ ແລະ ວັນສຸກຕໍ່ໄປ» [124]. [124] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (910).

ເຊັ່ນດຽວກັນນີ້ ຍັງໄດ້ມີການເນັ້ນໜັກໃຫ້ໃຊ້ສິວາກໃນວັນນີ້; ໂດຍມີຫະດິຊ: ລາຍງານຈາກ ອະບີ ສະອີດ ອັລ-ຄຸດຣີ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເປັນພະຍານຕໍ່ທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ ວ່າທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: « ອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ ວາຈິບ ສຳຫຼັບມຸສລິມສາວໜຸ່ມທຸກຄົນ, ແລະ ໃຫ້ເຮັດຄວາມສະອາດແຂ້ວ (ດ້ວຍການໃຊ້ໄມ້ສີວາກ), ແລະ ໃຫ້ສຳພັດໃສ່ນ້ຳຫອມ ຖ້າຫາກມີ». [125] [125] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (880).

4- ເປັນສຸນັດໃຫ້ລາວສ່ວມໃສ່ເສື້ອຜ້າທີ່ດີງາມທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະຫາໄດ້; ຕາມຫະດີຊຂອງ ທ່ານ ອຸມັຣ ອິບນຸ ຄັອດຕ໊ອບ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ. «ລາວໄດ້ເຫັນຊຸດຜ້າໄໝຢູ່ໃກ້ປະຕູມັດສະຍິດ, ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ: ໂອ້ ທ່ານສາດສະດາຂອງອັລລໍຮ໌, ຈະເປັນການດີພຽງໃດຖ້າຫາກທ່ານຊື້ຊຸດນີ້, ເພື່ອທ່ານຈະໄດ້ສວມໃສ່ມັນໃນວັນສຸກ ແລະ ເພື່ອຕ້ອນຮັບບັນດາຄະນະຜູ້ແທນເມື່ອພວກເຂົາມາພົບທ່ານ...» [126]. [126] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ: ເລກທີ່ (886) ແລະ ມຸສລິມ: ເລກທີ່ (2068).

5- ຖືເປັນສຸນນະຫ໌ໃນການຝ້າວໄປມັສຍິດຕັ້ງແຕ່ເນິ່ນໆ ໃນວັນສຸກ; ເນື່ອງຈາກທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ສົ່ງເສີມໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ; ໂດຍມີລາຍງານຫາດິຊຈາກທ່ານອະບີ ຫູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ (ການອາບນ້ຳທີ່ສົມບູນແບບຄືກັບການອາບນ້ຳຍົກຫະດັສໃຫຍ່), ແລ້ວຟ້າວໄປມັສຍິດໃນຊ່ວງເວລາທຳອິດ, ກໍ່ເໝືອນດັ່ງວ່າລາວໄດ້ຖະວາຍອູດໂຕໜຶ່ງ (ເຊິ່ງແມ່ນອູດໂຕໜຶ່ງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂຕຜູ້ ຫຼື ໂຕແມ່), ແລະ ຜູ້ໃດໄປໃນຊ່ວງເວລາທີສອງ ກໍ່ເໝືອນດັ່ງວ່າລາວໄດ້ຖະວາຍງົວໂຕໜຶ່ງ, ແລະ ຜູ້ໃດໄປໃນຊ່ວງເວລາທີສາມ ກໍ່ເໝືອນດັ່ງວ່າລາວໄດ້ຖວາຍແກະຜູ້ ມີເຂົາໂຕໜຶ່ງ, ແລະ ຜູ້ໃດໄປໃນຊ່ວງເວລາທີສີ່ ກໍ່ເໝືອນດັ່ງວ່າລາວໄດ້ຖະວາຍໄກ່ໂຕໜຶ່ງ, ແລະ ຜູ້ໃດໄປໃນຊ່ວງເວລາທີຫ້າ ກໍ່ເໝືອນດັ່ງວ່າລາວໄດ້ຖະວາຍໄຂ່ໜ່ວຍໜຶ່ງ, ພໍເມື່ອອີມາມອອກມາ, ບັນດາມະລາອິກະຫ໌ກໍ່ຈະເຂົ້າມາເພື່ອຮັບຟັງການຕັກເຕືອນ (ຄຸດບະຫ໌).» [127]. [127] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (881) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (850).

6- ເປັນສຸນນະຫ໌ສຳລັບຜູ້ທີ່ເຂົ້າໄປໃນມັສຍິດໃນວັນສຸກ ຂະນະທີ່ອິມ່າມກຳລັງກ່າວຄຸດບະຫ໌ຢູ່ ບໍ່ໃຫ້ນັ່ງລົງຈົນກວ່າຈະໄດ້ລະຫມາດສອງຣໍກະອັດແບບຫຍໍ້ໆເສຍກ່ອນ; ເນື່ອງຈາກຄຳສັ່ງຂອງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ຕໍ່ຜູ້ທີ່ເຂົ້າມາໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຄຸດບະຫ໌ໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ, ໂດຍມີລາຍງານຈາກທ່ານ ຍາບິຣ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍຫຸ ອັນຮຸມາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານ ສຸໄລກ໌ ອັລ-ຄອດຕໍ່ຟານີ ໄດ້ເຂົ້າມາໃນວັນສຸກ, ໃນຂະນະທີ່ທ່ານ​ລໍ​ຊູ​ລຸລ​ລໍ​ຫ໌ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ ກຳລັງຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ຢູ່, ແລ້ວລາວກໍໄດ້ນັ່ງລົງ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບລາວວ່າ: «ສຸໄລກ໌ ເອີຍ, ເຈົ້າຈົ່ງລຸກຂຶ້ນລະໝາດສອງຣໍກະອັດ, ແລະ ໃຫ້ເຮັດທັງສອງແບບຫຍໍ້ໆ (ບໍ່ຕ້ອງຍືດຍາວ)» ແລະ ກ່າວຕໍ່ອີກວ່າ: « ເມື່ອພວກທ່ານຄົນໃດມາໃນວັນສຸກ ຂະນະທີ່ອີມ່າມກຳລັງກ່າວຄຸດບະຫ໌ຢູ່, ກໍ່ຈົ່ງລະຫມາດສອງຣໍກະອັດ, ແລະ ໃຫ້ເຮັດໂດຍຫຍໍ້. » [128]. [128] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (930) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (875).

7- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ອ່ານສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ກະຫ໌ຟີ ໃນວັນສຸກ; ໂດຍມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບີ ສະອີດ ອັລ-ຄຸດຣີ, ວ່າ ທ່ານນະບີ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໃຜທີ່ອ່ານສຸເຣາະຫ໌ ອັລ-ກະຫ໌ຟີໃນວັນສຸກ, ລາວຈະໄດ້ຮັບແສງນູຣຄຸ້ມຄອງ ລະຫວ່າງສອງສຸກ ຄືວັນສຸກນີ້ ແລະ ວັນສຸກທີ່ຈະມາຮອດ. [129]. [129] ບັນທຶກໂດຍ ອັລຫາກິມ ໃນ ອັລມຸສຕັດຣັອກ, ເລກທີ່: (3392), ແລະ ຫະດີຊດັ່ງກ່າວມີຂໍ້ບົກພ່ອງ ໂດຍສິ້ນສຸດສາຍລາຍງານທີ່ ອາບູ ສະອີດ.

8- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ກ່າວສໍລະວາດຕໍ່ທ່ານນະບີ ﷺ ຫຼາຍໆ ໃນວັນ ແລະ ຄືນຂອງມັນ; ໂດຍມີລາຍງານຈາກ ທ່ານ ເອົາສ໌ ບິນ ເອົາສ໌ (ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ) ວ່າ, ທ່ານນາບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ໃນບັນດາວັນທັ້ງຫຼາຍຂອງພວກທ່ານ ວັນດີທີ່ສຸດແມ່ນວັນສຸກ, ດັ່ງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງກ່າວສໍລະວາດໃຫ້ຫຼາຍ ໆ ແກ່ຂ້ອຍໃນມື້ນັ້ນ, ເນື່ອງຈາກວ່າການສໍລະວາດຂອງພວກທ່ານຈະຖືກນຳມາສະເໜີຕໍ່ຂ້ອຍ.» [130]. [130] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ (1531).

9- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ຂໍດຸອາຫຼາຍໆໃນວັນນີ້ ແລະ ສະແຫວງຫາຊ່ວງເວລາທີ່ດຸອາຖືກຕອບຮັບ, ໂດຍມີລາຍງານຫາດິຊ ຈາກທ່ານອະບີ ຫູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າຈາກທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ເຄີຍກ່າວໄວ້ເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງວັນສຸກ ວ່າ: « ໃນວັນສຸກນັ້ນ ມີຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ທີ່ບ່າວມຸສລິມຄົນໃດກົງກັບມັນ ຂະນະທີ່ລາວຢືນລະຫມາດ ແລະ ວິງວອນຂໍຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຕະອາລາ ໃນສິ່ງໃດກໍ່ຕາມ ອັລລໍຫ໌ຈະປະທານສິ່ງນັ້ນແກ່ລາວ». [131]. [131] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (935) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (852).

ເວລາທີ່ຄາດຫວັງວ່າດຸອາຈະຖືກຕອບຮັບໃນວັນສຸກນັ້ນມີທຸກຊ່ວງເວລາຂອງວັນສຸກ, ແຕ່ຊ່ວງເວລາທີ່ເປັນທີ່ມີຄວາມຫວັງທີ່ສຸດແມ່ນລະຫວ່າງທີ່ອີມ່າມນັ່ງລົງເພື່ອຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ ຈົນກວ່າການລະຫມາດຈະສຳເລັດ, ແລະຊ່ວງເວລາສຸດທ້າຍຂອງວັນສຸກສຳລັບຜູ້ທີ່ນັ່ງລໍຖ້າການລະຫມາດມັກຣິບ, ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນມັສຍິດ ຫຼື ຢູ່ເຮືອນຂອງລາວກໍຕາມ; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສຂອງ ທ່ານ ອະບີ ມູຊາ ອັນອັຊອະຣີ ທີ່ເລົ່າວ່າ ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວກ່ຽວກັບຊ່ວງເວລາພິເສດໃນວັນສຸກວ່າ: « ຄືຕັ້ງແຕ່ອິມ່າມນັ່ງລົງ ຈົນກວ່າການລະຫມາດຈະສິ້ນສຸດລົງ » [132]. [132] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (853).

ປະເດັນບັນຫາທີ່ເຈັດ: ການລະຫມາດນາຟິລະຫ໌ປະຈຳວັນສຸກ:

ການລະຫມາດວັນສຸກ ບໍ່ມີຊຸນນະຫ໌ ຣໍວາຕິບ ກ່ອນຫນ້ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນທີ່ສົ່ງເສີມສຳລັບຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດ ວັນສຸກ ໃຫ້ລະຫມາດຕາມທີ່ລາວປະສົງ, ສອງຣໍກະອັດ, ຫຼື ສີ່, ຫຼື ຫົກ, ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ, ໂດຍໃຫ້ສະລາມໃນທຸກ ໆ ສອງຣໍກະອັດ; ເນື່ອງຈາກການສົ່ງເສີມຂອງທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ, ດັ່ງທີ່ປາກົດໃນຫະດິຊຂອງ ທ່ານ ສະມານ ອັລ-ຟາຣີຊີ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ລາວໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານຣໍຊູລ ລຸລລໍຫ໌ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ອາບນ້ຳໃນວັນສຸກ... ແລ້ວກໍ່ໄປຍັງມັສຍິດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ແຍກລະຫວ່າງສອງຄົນ, ແລ້ວລະຫມາດຕາມທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ລາວ, ຈາກນັ້ນເມື່ອອີມ່າມອອກມາ ກໍ່ສະງົບງຽບ, ພຣະອົງຈະຊົງອະໄຜລົບລ້າງບາບຂອງລາວທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງວັນສຸກນັ້ນ ແລະ ວັນສຸກຕໍ່ໄປ» [133]. ຍ້ອນການກະທຳຂອງບັນດາສໍຮາບະຫ໌, ແລະ ຄວາມປະເສີດໂດຍທົ່ວໄປທີ່ຖືກກ່າວໄວ້ໃນການອິບາດະຫ໌ແບບສະໝັກໃຈ. [133] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (910).

ສ່ວນວ່າການລະຫມາດສຸນັດ ອັຣ-ຣໍວາຕິບ ຫຼັງຈາກລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນ, ໃຫ້ລະຫມາດສອງຣໍກະອັດຢູ່ເຮືອນ, ຫຼື ສີ່ຣໍກະອັດຢູ່ມັສຍິດ; ຄວາມໝາຍວ່າ: “ທ່ານນະບີ ﷺ ເຄີຍລະຫມາດສອງຣໍກະອັດ ຫຼັງການລະຫມາດຈຸມອະຫ໌ ຢູ່ເຮືອນຂອງທ່ານ” [134]. ລາຍງານຈາກທ່ານອາບູ ຮູຣອຍເຣາະຫ໌ ຣໍດີຢັລລໍອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: « ເມື່ອພວກທ່ານຄົນໃດໄດ້ລະຫມາດວັນສຸກແລ້ວ, ກໍ່ຈົ່ງລະຫມາດຕໍ່ອີກສີ່ຣໍກະອັດ » [135]. [134] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (937) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (729), ຈາກຫະດີສຂອງ ອິບນຸ ອຸມັຣ (ຂໍໃຫ້ອັລລໍຮฺຊົງພໍພຣະໄທເພິ່ນທັງສອງ). [135] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (881).

ຣໍວາຕິບ ຂອງວັນສຸກ; ຖ້າລະຫມາດຢູ່ມັດສະຍິດ ໃຫ້ລະຫມາດສີ່ຣໍກະອັດ, ແລະ ຖ້າລະຫມາດຢູ່ເຮືອນ ໃຫ້ລະຫມາດສອງຣໍກະອັດ.

ຫົວຂໍ້ທີ່ສອງ : ຄຸດບະຫ໌ໃນວັນສຸກ

ປະເດັນທີ່ໜຶ່ງ : ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກແມ່ນຫຍັງ:

ຄື ຄຳກ່າວທີ່ກ່າວຕໍ່ຫນ້າກຸ່ມຄົນຈຳນວນຫນຶ່ງ, ກ່ອນການລະຫມາດວັນສຸກ, ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍການສັນລະເສີນ ແລະ ການຍ້ອງຍໍຕໍ່ອັລລໍຮ໌, ການກ່າວສໍລະວາດ ແລະ ສະລາມຕໍ່ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮ໌ຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ, ແລະ ການຕັກເຕືອນ ແລະ ການໃຫ້ຂໍ້ຄິດ [136]. [136] ເບິງໃນ ມຸອຼຈຳ ລຸກໍຕຸລ ຟຸກໍຮາອ໌ (197), ແລະ ຄຸຕບະຕຸລ ຍຸມອະຫ໌ ວະ ອະຫ໌ກາມຸຮາ ອັລ-ຟິກຮິຍະຫ໌ ຂອງຫຸໄຈລານ (22).

ປະເດັນທີສອງ: ຂໍ້ກຳນົດການຄຸດບະຫ໌:

ການຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ເປັນເງື່ອນໄຂໃນລະຫມາດວັນສຸກ, ຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງຖ້າປາດສະຈາກມັນ; ເນື່ອງຈາກຄຳດຳລັດຂອງພະອົງອັລລໍຮ໌ ທີ່ກ່າວວ່າ: ( ໂອ້ ບັນດາຜູ້ສັດທາເອີ໋ຍ ເມື່ອໄດ້ມີສຽງຮຽກຮ້ອງ "ອະຊານ" ເພື່ອເຮັດລະຫມາດໃນວັນສຸກ ກໍ່ຈົ່ງຮີບຝ້າວໄປສູ່ການລຳເລິກເຖິງອັລລໍຫ໌...) [ສຸເຣາະຫ໌ ຈຸມມະອະຫ໌ : 9] ການລຳນຶກເຖິງອັລລໍຫ໌ ໄດ້ຖືກຕີຄວາມໝາຍວ່າແມ່ນ ຄຸຕບະຫ໌ [137]; ຫາກຄຸຕບະຫ໌ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ບັງຄັບ, ການຂົນຂວາຍໄປຫາມັນກໍບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ບັງຄັບເຊັ່ນກັນ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການທີ່ທ່ານນະບີ ຊລ. ໄດ້ປະຕິບັດມັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ແລະ ບໍ່ເຄີຍລະຖິ້ມມັນເລີຍ. [137] ຕັຟຊີຣ ອັລ-ຕໍບໍຣີ: (22/ 642).

ທ່ານອີຫມ່ຳ ອິບນິ ກຸດາມະຫ໌ ອັລຮຳບະລີ ຂໍອັລລໍຫ໌ເມດຕາທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ໂດຍສະຫຼຸບກໍຄື ການຄຸຕບະຫ໌ແມ່ນເງື່ອນໄຂຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ, ເຊິ່ງຈະໃຊ້ບໍ່ໄດ້ ຫາກຂາດມັນໄປ" [138]. [138] ອັລ-ມຸຄນີ (2/224).

ປະເດັນທີ່ສາມ: ເງື່ອນໄຂຂອງການຄຸດຕະບະຫ໌:

1- ການທີ່ມັນປະກອບດ້ວຍສອງຄຸຕບະຫ໌; ລາຍງານຈາກ ທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍຄຸຕຸບະຫ໌ສອງຄັ້ງ ໂດຍຈະນັ່ງລະຫວ່າງທັ້ງສອງ" [139]. [139] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (928).

2- ຕ້ອງໃຫ້ກະທຳຫຼັງຈາກເຂົ້າເວລາລະຫມາດວັນສຸກ, ຖ້າຫາກວ່າໄດ້ກະທຳ ຫຼື ພຽງສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງຂອງມັນ ກ່ອນທີ່ຈະເຂົ້າເວລາ, ຖືວ່າໃຊ້ບໍ່ໄດ້.

3- ການຂຶ້ນຄຸຕບະຫ໌ສອງຄັ້ງກ່ອນການລະຫມາດ; ໂດຍມີຫະດິຊ: ລາຍງານຈາກ ອັສ-ຊາອິບ ອິບນຸ ຍະຊີດ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງການອາຊານໃນວັນສຸກຄັ້ງທຳອິດນັ້ນ ແມ່ນເມື່ອອີມ່າມຂຶ້ນນັ່ງເທິງມິມບັຣ ໃນສະໄໝຂອງ ທ່ານຣໍ​ຊູ​ລຂອງ​ອັ​ລ​ລໍ​ຮ໌ ﷺ, ທ່ານ ອະບີ ບັກຣ໌ ແລະ ທ່ານ ອຸມັຣ, ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ພວກເພິ່ນທັງສອງ» [140] ແລະ ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຊັດເຈນໃນການໃຫ້ຄຸດບະຫ໌ທັ້ງສອງມາກ່ອນການລະຫມາດ. [140] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (916).

ແລະ ດັ່ງທີທ່ານນາບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: «ທ່ານທັ້ງຫຼາຍຈົ່ງລະຫມາດຄືທີ່ທ່ານເຫັນຂ້ອຍລະຫມາດ» [141], ແລະ ທ່ານ ﷺ ບໍ່ໄດ້ລະຫມາດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ຈະຫຼັງຈາກສອງຄຸຕບະຫ໌, ແລະ ທ່ານ ອັລ-ມັຣດາວີ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ຖືກຕັ້ງເປັນເງື່ອນໄຂໃຫ້ທັງສອງຢ່າງນັ້ນ -ໝາຍເຖິງ: ສອງຄຸຕບະຫ໌- ມາກ່ອນການລະຫມາດ ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຂັດແຍ້ງ" [142]. [141] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (631) ຈາກຫະດີສຂອງ ມາລິກ ບິນ ອັລຫຸໄວຣິສ, ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ. [142] ອັນອິນຊາຟ: (2/ 389).

4- ອັລມຸວາລາຕຸ ລະຫວ່າງພາກສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງຄຸຕບະຫ໌, ທ່ານ ອິມາມ ອິບນຸ ກຸດາມະຫ໌ ຣໍຫິມະຮຸລລໍຮ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ອັລມຸວາລາຕຸ" (ການກະທຳຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ) ແມ່ນເງື່ອນໄຂໃນຄວາມຖືກຕ້ອງສົມບູນຂອງຄຸຕບະຫ໌. ສະນັ້ນ, ຫາກມີການຂາດຕອນລະຫວ່າງພາກສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງມັນ ດ້ວຍການສົນທະນາທີ່ຍາວນານ, ຫຼື ການມິດງຽບທີ່ຍາວນານ, ຫຼື ສິ່ງອື່ນໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ອັລມຸວາລາຕຸ ຂາດຕອນ, ກໍຕ້ອງເລີ່ມຕົ້ນມັນໃໝ່. ແລະ ມາດຕະຖານໃນການຕັດສິນຄວາມຍາວ ຫຼື ຄວາມສັ້ນຂອງການຂາດຕອນນັ້ນ ແມ່ນຂຶ້ນຢູ່ກັບຮີດຄອງປະເພນີທີ່ຮັບຮູ້ກັນທົ່ວໄປ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, "ອັລມຸວາລາຕຸ" ກໍເປັນເງື່ອນໄຂທີ່ຈຳເປັນລະຫວ່າງຄຸຕບະຫ໌ ແລະ ການລະຫມາດ. ແລະ ຫາກລາວຈຳເປັນຕ້ອງຊຳລະຮ່າງກາຍ, ກໍໃຫ້ລາວຊຳລະຮ່າງກາຍ ແລະ ສືບຕໍ່ຄຸຕບະຫ໌ຂອງລາວໄດ້, ຕາບໃດທີ່ການຂາດຕອນນັ້ນບໍ່ຍາວນານເກີນໄປ [143]. [143] ອັລ-ມຸຄນີ: (2/ 230).

5- ການຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ອອກສຽງດັງ; ທັງນີ້ກໍເພາະວ່າການຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ເປັນສິ່ງທີ່ວາຢິບ ແລະ ເປັນເງື່ອນໄຂໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ການລະຫມາດວັນສຸກນັ້ນໃຊ້ໄດ້, ແລະ ການອອກສຽງດັງເປັນສື່ກາງໃນການປະຕິບັດມັນ ແລະ ເພື່ອໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍຂອງມັນ, ເຊິ່ງກໍຄືການຕັກເຕືອນ ແລະ ການກ່າວເຕືອນ, ແລະສິ່ງໃດທີ່ວາຢິບຈະບໍ່ສົມບູນໄດ້ ນອກຈາກຈະຕ້ອງມີມັນ ສິ່ງນັ້ນກໍຖືເປັນວາຢິບ.

6- ການມີຈຳນວນຄົນຄົບຖ້ວນຕາມເງື່ອນໄຂຂອງການລະຫມາດວັນສຸກ; ເພາະການຄຸດບະຫ໌ເປັນການລະນຶກເຖິງ (ອັລລໍຮ໌) ທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງພະຍາຍາມເຂົ້າຮ່ວມ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຳນວນຄົນດັ່ງກ່າວຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງຮັບຟັງ.

ປະເດັນທີ່ສີ່: ຫຼັກການຄຸດບະຫ໌:

1- ການເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການສັນລະເສິນສະດຸດີຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສຂອງ ທ່ານ ຍາບິຣ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌, ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, ເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຄຸດບະຮ໌ຂອງທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໃນວັນສຸກ ແມ່ນການກ່າວສັນລະເສີນຕໍ່ອັລລໍຮ໌ ແລະ ຍ້ອງຍໍພະອົງ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍຈະກ່າວວ່າ...» ຫະດີຊ [144]. [144] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (867).

2- ປະກອບມີການຊໍລະວາດຕໍ່ທ່ານນະບີ ﷺ; ເພາະວ່າການຊໍລະວາດຕໍ່ທ່ານນະບີ ﷺ ໃນຄຸຕບະນັ້ນ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນຫມູ່ບັນດາສໍຫາບະຫ໌ ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ພວກເຂົາ [145]. [145] ໜັງສື ຈະລາອ໌ ອັລ-ອັຟຫາມ ລິ-ອິບນິ ອັລ-ກັອຍຍິມ (371).

3- ປະກອບດ້ວຍຄຳຕັກເຕືອນ ແລະ ຄຳສັ່ງສອນໃຫ້ມີຄວາມຢຳເກຼງຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ; ດັງລາຍງານຈາກ ທ່ານ ຈາບິຣ ບິນ ສະມຸເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍມີຄຸຕບະຫ໌ສອງຄັ້ງ, ໂດຍຈະນັ່ງລົງຂັ້ນລະຫວ່າງກາງ, ອ່ານອັລກຣຸອານ ແລະ ຕັກເຕືອນຜູ້ຄົນ» [146]; ເພາະວ່ານັ້ນຄືຈຸດປະສົງຂອງການກ່າວຄຸຕບະຫ໌. [146] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (862).

4- ການອ່ານບາງສ່ວນຈາກອັລກຸຣອານ; ໂດຍອີງຕາມຫະດີຊຂອງ ຍາບິຣ ບິນ ສະມຸເຣາະຫ໌ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ: «ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍຄຸຕບະຫ໌ສອງຄັ້ງ, ໂດຍຈະນັ່ງລົງລະຫວ່າງກາງ, ເຊິ່ງໃນນັ້ນທ່ານຈະອ່ານອັລກຣຸອານ ແລະ ຕັກເຕືອນຜູ້ຄົນ».

ປະເດັນທີ່ຫ້າ: ແບບຢ່າງຂອງການຄຸຕບະຫ໌ (ຊຸນນະຂອງການຄຸຕບະຫ໌)

1- ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ຢູ່ເທິງມິນບັຣ ຫຼື ສະຖານທີ່ທີ່ສູງ; «ໄດ້ມີການສ້າງມິມບັຣຂຶ້ນແກ່ທ່ານ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຸດບະຮ໌ເທິງມັນໃນວັນສຸກ» [147], ແລະ ໄດ້ມີລາຍງານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກບັນດາສໍຮາບະຮ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມ ວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍຄຸດບະຫ໌ຢູ່ເທິງມິນບັຣ [148], ແລະ ທ່ານ ອັນ-ນະວະວີ ຣໍຫິມະຮຸລລໍຫ໌ ໄດ້ອ້າງເຖິງມະຕິເອກະພາກກ່ຽວກັບການສົ່ງເສີມໃຫ້ກະທຳສິ່ງດັ່ງກ່າວ ໂດຍກ່າວວ່າ: "ບັນດາອຸລະມາໄດ້ມີມະຕິເປັນເອກະສັນກັນວ່າ ສົມຄວນໃຫ້ການກ່າວຄຸຕບະຢູ່ເທິງມິນບັຣ" [149], ເພາະວ່າສິ່ງນັ້ນເປັນການປະກາດໃຫ້ຮູ້ທີ່ສົ່ງຜົນດີຍິ່ງກວ່າ, ແລະ ເພາະວ່າເມື່ອຜູ້ຄົນໄດ້ເຫັນຄໍຕີບ ກໍຈະເປັນການຕັກເຕືອນພວກເຂົາທີ່ສົ່ງຜົນດີຍິ່ງກວ່າ. [147] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (2095) ຈາກຫະດີສຂອງ ຍາບິຣ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ. [148] ໜັງສື ອິຣວາອຼ ອັລ-ຄໍລີລ ໃນຕະຄອຣຣີຈ໌ ອະຫາດີຊ ມະນາຣ ອັຊ-ຊະບີລ (3/ 75) ແລະສິ່ງທີ່ຕາມຫຼັງມາ. [149] ໜັງສື ອັລ-ມັຈມູອ ຊາເຣາະຫ໌ ອັລ-ມຸຫັຊຊັບ: (4/ 527).

2- ການຢືນຂອງຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ໃນຂະນະກ່າວຄຸຕບະຫ໌; ຈາກຄຳຕຣັັດຂອງອັລລໍຫ໌: (ແລະ ເມື່ອພວກເຂົາເຫັນການຄ້າຂາຍ ຫຼື ການລະຫຼີ້ນໃດໆ ພວກເຂົາກໍ່ພາກັນແຕກອອກໄປຫາມັນ ແລະ ປະຖີ້ມເຈົ້າໄວ້ໃຫ້ຢືນຢູ່...) [ສຸເຣາະຫ໌ ຈຸມມະອະຫ໌ ອາຍະຫ໌ :11] ລາຍງານຈາກທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ເລົ່າວ່າ: «ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍກ່າວຄຸຕບະຫ໌ໃນສະພາບທີ່ຍືນ, ຫຼັງຈາກນັ້ນທ່ານກໍ່ໄດ້ນັ່ງລົງ, ແລ້ວທ່ານກໍ່ລຸກຂຶ້ນຍືນ ດັ່ງທີ່ພວກທ່ານປະຕິບັດກັນໃນປັດຈຸບັນນີ້» [150]. [150] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (920) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (861).

3- ຖືເປັນສຸນັດໃຫ້ຜູ້ຄຸຕະບະຫ໌ຫັນໜ້າໄປຫາບັນດາມະອ໌ມູມ; ດັງລາຍງານຈາກທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, «ເມື່ອທ່ານນະບີ ﷺ ເຂົ້າໃກ້ມິມບັຣຂອງທ່ານໃນວັນສຸກ, ທ່ານກໍ່ຈະໃຫ້ສະລາມແກ່ຜູ້ທີ່ນັ່ງຢູ່ໃກ້ໆທ່ານ, ແລະ ເມື່ອທ່ານຂຶ້ນສູ່ມິມບັຣແລ້ວ ທ່ານກໍ່ຈະຫັນໜ້າໄປຫາຜູ້ຄົນ ແລ້ວກໍ່ໃຫ້ສະລາມ» [151]. [151] ບັນທຶກໂດຍ ອັລໄບຮະກີ ໃນ ອັສ ສຸນັນ ອັລກຸບຣໍ: ເລກທີ່ (5742).

ທ່ານ ອັລ-ຮາຟິຊ ອິບນິ ຣໍ່ຈັບ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ການທີ່ອີມ່າມຫັນໜ້າໄປຫາມະຫ໌ມູມ ແລະ ຫັນຫຼັງໃຫ້ກິບລັດນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດານັກວິຊາການມີຄວາມເຫັນເອກະພາບກັນ, ແລະ ຍັງມີຫຼັກຖານຈາກຕົວບົດຕ່າງໆ ທີ່ຊີ້ບອກເຖິງເລື່ອງດັ່ງກ່າວເຊັ່ນກັນ; ເພາະວ່າອີມ່າມຈະກ່າວຕໍ່ພວກເຂົາ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາເຂົ້າໃຈໃນສິ່ງທີ່ເພິ່ນກ່າວ, ແລະ ທັງໝົດນັ້ນລ້ວນເປັນສຸນນະຫ໌. ດັ່ງນັ້ນ ຫາກອີມາມຝ່າຝືນສິ່ງດັ່ງກ່າວ ກໍຖືວ່າລາວໄດ້ຝ່າຝືນຕໍ່ສຸນນະຫ໌, ແຕ່ການລະຫມາດວັນສຸກ (ຈຸມອະຫ໌) ຂອງລາວກໍຍັງຖືວ່າໃຊ້ໄດ້” [152]. [152] ຟັຕຫ໌ ອັລ-ບາຣີ ຂອງອິບນິ ຣໍຈັບ: (8/ 250).

4- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ຄໍຕີບໃຫ້ສະລາມແກ່ບັນດາມະອ໌ມູມ ເມື່ອເພິ່ນຂຶ້ນມາປະເຊີນໜ້າກັບພວກເຂົາ; ໂດຍອີງຕາມຫະດີຊຂອງ ຍາບິຣ (ຂໍອັລລໍຮฺຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ), « ເມື່ອທ່ານນະບີ ﷺ ຂຶ້ນມິນບັຣ, ທ່ານກໍຈະກ່າວສະລາມ» [153]. [153] ບັນທຶກໂດຍ ທ່ານອິບນຸມາຈະຫ໌ : ເລກທີ່ (1109).

5- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ນັ່ງເທິງມິນບັຣຈົນກວ່າຜູ້ອາຊານຈະອາຊານແລ້ວ; ເນື່ອງຈາກຄຳກ່າວຂອງ ອິບນຸ ອຸມັຣ (ຂໍອັລລໍຮฺ ໂຊງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນທັງສອງ): «ທ່ານນະບີ ﷺ ເຄີຍຄຸຕະບະຫ໌ສອງຄັ້ງ, ເມື່ອທ່ານຂຶ້ນເທິງມິນບັຣແລ້ວ ທ່ານຈະນັ່ງລົງຈົນກວ່າຜູ້ອະຊານຈະອະຊານແລ້ວ, ຫຼັງຈາກນັ້ນທ່ານກໍ່ລຸກຂຶ້ນຄຸຕະບະຫ໌, ແລ້ວທ່ານກໍ່ນັ່ງລົງໂດຍບໍ່ເວົ້າຫຍັງ, ຈາກນັ້ນກໍ່ລຸກຂຶ້ນຄຸຕະບະຫ໌ອີກຄັ້ງ» [154]. ແລະ ມີຫະດິຊເປັນຫຼັກຖານຢັ້ງຢືນ: ລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອັສ-ສາອິບ ບິນ ຍະຊີດ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ການອະຊານຄັ້ງທຳອິດໃນວັນສຸກ ແມ່ນເມື່ອອີມ່າມໄດ້ນັ່ງລົງເທິງມິມບັຣ ໃນສະໄໝຂອງ ທ່ານ​ລໍ​ຊູ​ລຸ​ລ​ລໍ​ຮ໌ ﷺ ແລະ ທ່ານອະບູບັກັຣ ແລະ ທ່ານອຸມັຣ ຂໍອົງອັລລອຮ໌ຈົ່ງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນທັງສອງ» [155]. [154] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່ (1092). [155] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (916).

6- ໃຫ້ຍົກສຽງຂື້ນໃນເວລາຄຸດບະຫ໌ຕາມຄວາມສາມາດ; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສຈາກ ທ່ານ ຍາບິຣ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ພຶງພໍໃຈຕໍ່ລາວທັງສອງ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໃດທີ່ ທ່ານຣໍຊູລລູລລໍຫ໌ ﷺ ຄຸດບະຫ໌ ຕາທັງສອງຂອງເພີ່ນຈະແດງຂື້ນ, ສຽງຂອງເພີ່ນຈະດັງຂື້ນ, ແລະ ຄວາມໂກດຂອງເພີ່ນຈະຮຸນແຮງຂື້ນ, ຈົນເໝືອນກັບວ່າເພີ່ນກຳລັງຕັກເຕືອນກອງທັບ ໂດຍກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຕອນເຊົ້າ ແລະ ຕອນແລງທີ່ດີງາມຈົ່ງປະສົບແກ່ພວກທ່ານ» [156], (صَبَّحَكُم) ໝາຍເຖິງ: ກອງທັບໄດ້ມາຫາພວກທ່ານໃນຢາມເຊົ້າ, ແລະ (مَسَّاكُم) ໝາຍເຖິງ: ໄດ້ມາຫາພວກທ່ານໃນຢາມແລງ, ແລະ ຜູ້ທີ່ຂົ່ມຂູ່ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ກໍ່ສາມາດກ່າວສອງຄຳນີ້ໄດ້. [156] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (867).

7- ໃຫ້ນັ່ງລະຫວ່າງຄຸດບະທັ້ງສອງເລັກໜ້ອຍ; ຕາມຫະດິຊຂອງ ທ່ານ ອິບນຸ ອຸມັຣ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທເພິ່ນທັງສອງ: ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍກ່າວສອງຄຸຕບະຫ໌ ໂດຍຈະນັ່ງຄั่ນລະຫວ່າງຄຸດບະຫ໌" [157]. [157] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ: (928).

8- ເປັນສຸນນະຫ໌ໃຫ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ທັງສອງໃຫ້ສັ້ນ, ໂດຍໃຫ້ຄຸຕບະຫ໌ທີ່ສອງ ສັ້ນກວ່າຄຸດບະຫ໌ທຳອິດ, ແລະ ໃຫ້ລະຫມາດຍາວຂຶ້ນ; ດັ່ງທີ່ມີລາຍງານໃນຫະດີສຈາກທ່ານ ອຳມາຣ (ຂໍອັລລອຮ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ) ວ່າ ທ່ານເຣາະສູລຂອງອັລລອຮ໌ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງຄວາມຍາວນານໃນການລະຫມາດຂອງບຸກຄົນໃດໜຶ່ງ ແລະ ຄວາມສັ້ນກະທັດຮັດໃນການຄຸຕບະຫ໌ຂອງລາວ, ນັ້ນຄືສັນຍານແຫ່ງຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສາສະໜາຂອງລາວ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຍືດເວລາການລະຫມາດໃຫ້ຍາວ ແລະ ຈົ່ງກ່າວຄຸຕບະຫ໌ໃຫ້ສັ້ນລົງ» [158]. [158] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (869).

9- ສົມຄວນດຸອາໃຫ້ແກ່ບັນດາມຸສລິມໃນສິ່ງທີ່ຈະເປັນຄວາມດີງາມແກ່ພວກເຂົາທັງໃນເລື່ອງສາສະໜາ ແລະ ໂລກດຸນຍາ, ແລະ ດຸອາໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ປົກຄອງຊາວມຸສລິມ ໃຫ້ມີຄວາມຊອບທຳ ແລະ ໄດ້ຮັບການຊີ້ທາງນຳ; ທ່ານ ອັນ-ນະວະວີ ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ສ່ວນການດຸອາໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ນຳຊາວມຸສລິມ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງຂອງພວກເຂົາ ໃຫ້ມີຄວາມດີງາມ, ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃນການຢຶດໝັ້ນສັດຈະທຳ, ດຳລົງໄວ້ເຊິ່ງຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະ ອື່ນໆໃນທຳນອງດຽວກັນ, ແລະ ດຸອາໃຫ້ແກ່ກອງທັບອິສລາມນັ້ນ, ຖືເປັນສິ່ງທີ່ສົ່ງເສີມໃຫ້ກະທຳຕາມມະຕິເອກະສັນ» [159]. [159] ໜັງສື ອັລ-ມັດຈ໌ມູອ໌ ຊາຣະຫ໌ ອັລ-ມຸຫັດທັບ: (4/ 521).

ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຖືກບັນຍັດໃຫ້ອິມ່າມຍົກມືທັ້ງສອງຂຶ້ນໃນຂະນະດຸອາໃນຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ, ຍົກເວັ້ນໃນການດຸອາຂໍຝົນ, ແລະ ສົ່ງເສີມໃຫ້ລາວຊີ້ດ້ວຍນິ້ວຊີ້; ຈາກທ່ານ ອຸມາເຣາະຫ໌ ບິນ ຣຸໄອບະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ພຶງພໍໃຈຕໍ່ລາວ ວ່າລາວໄດ້ເຫັນ ບະຊັຣ ບິນ ມັຣວານ ຢູ່ເທິງມິນບັຣກຳລັງຍົກມືທັ້ງສອງຂຶ້ນ ແລະ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເຮັດໃຫ້ມືທັ້ງສອງນີ້ເປັນທີ່ຊົ່ວຊ້າເຖີດ; ແທ້ຈິງ ຂ້ອຍໄດ້ເຫັນທ່ານຣໍຊູລຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ບໍ່ໄດ້ເຮັດສິ່ງໃດເກີນໄປກວ່າການເຮັດດ້ວຍມືຂອງທ່ານແບບນີ້, ແລະ ທ່ານໄດ້ຊີ້ດ້ວຍນິ້ວຊີ້ຂອງທ່ານ» [160]. [160] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (874).

10- ໃຫ້ຜູ້ທີ່ກ່າວຄຸຕະບະຫ໌ ເປັນຜູ້ນຳພາລະຫມາດ. ເພາະວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເຄີຍເປັນຜູ້ດຳເນີນທັງສອງຢ່າງນັ້ນດ້ວຍຕົວທ່ານເອງ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບບັນດາຄໍລີຟະຮ໌ຂອງເພິ່ນທີ່ສືບທອດຕໍ່ມາ, ແລະຖ້າຫາກວ່າຄົນໜຶ່ງກ່າວຄຸຕບະຮ໌ ແລະ ອີກຄົນໜຶ່ງນຳລະຫມາດ ເນື່ອງຈາກມີເຫດຈຳເປັນ, ກໍຖືວ່າເປັນທີ່ອະນຸຍາດ[161]. [161] ອັລ-ມຸຄນີ ຂອງ ອິບນຸ ກຸດາມະ: (2/ 228).

ປະເດັນທີ່ຫົກ: ການແປຄຸຕບະຫ໌ວັນສຸກ:

ອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ຄຸດບະຫ໌ໃນດິນແດນທີ່ປະຊາຊົນ ຫຼື ສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ຮູ້ພາສາອາຣັບ ສາມາດກ່າວຄຸດບະຫ໌ດ້ວຍພາສາຂອງພວກເຂົາໄດ້; ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາເຂົ້າໃຈຄຸດບະຫ໌, ບັນລຸຕາມຈຸດປະສົງຂອງມັນ, ແລະ ໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກຄວາມຮູ້, ຄຳຕັກເຕືອນ ແລະ ການເຕືອນສະຕິທີ່ມີຢູ່ໃນນັ້ນ. ເນື່ອງຈາກວ່າບໍ່ມີຫຼັກຖານຢືນຢັນຈາກທ່ານນະບີ ﷺ ທີ່ຊີ້ບອກວ່າ ການຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກມີເງື່ອນໄຂວ່າຕ້ອງເປັນພາສາອາຣັບ. ແທ້ຈິງແລ້ວທີ່ທ່ານ ﷺ ໄດ້ຄຸດບະຫ໌ດ້ວຍພາສານັ້ນ ກໍເພາະວ່າມັນເປັນພາສາຂອງເພິ່ນ ແລະ ພາສາຂອງຊົນຊາດຂອງເພິ່ນ.

ສິ່ງທີ່ດີກວ່າສຳລັບຜູ້ຄຸຕບະຫ໌ (ຜູ້ກ່າວຄຳປາໄສ) ແມ່ນໃຫ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ເປັນພາສາອາຣັບ ຈາກນັ້ນກໍ່ໃຫ້ແປເປັນພາສາຂອງປະເທດຕົນ, ເພື່ອເປັນການຕາມແບບຢ່າງທ່ານນະບີ ສັລລັລລໍຮຸອະໄລຮິວະສັລລັມ ໃນການຄຸຕບະຫ໌ຕ່າງໆຂອງທ່ານ, ແລະ ເພື່ອອອກຈາກຄວາມຂັດແຍ້ງໃນປະເດັນນີ້.

ໃນການແປພາສາ, ຄວນຄໍານຶງເຖິງສິ່ງທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດສໍາລັບຜູ້ຟັງ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນການແປເປັນຕອນໆ ຫຼັງຈາກແຕ່ລະສ່ວນຂອງຄຸດບະຫ໌, ຫຼື ການແປພາຍຫຼັງຈາກເສັດສີ້ນຄຸດບະຫ໌ເປັນພາສາອາຣັບ ແລະ ກ່ອນການລະຫມາດ.

ເຊັ່ນດຽວກັນ, ອະນຸຍາດໃຫ້ມີການແປຄຸຕບະຫ໌ແບບທັນທີ, ພ້ອມທັງຖ່າຍທອດການແປນັ້ນຜ່ານສະຖານີສົ່ງສັນຍານ, ແລະ ໃຫ້ຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດທີ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈພາສາອາຫຣັບໄດ້ນຳໃຊ້ເຄື່ອງຮັບສັນຍານເພື່ອຟັງ. ການກະທຳດັ່ງກ່າວບໍ່ຖືວ່າເປັນການເວົ້າຈາໄຮ້ສາລະທີ່ຖືກຫ້າມ, ທັງຈາກຝ່າຍຜູ້ແປ ແລະ ຜູ້ຮັບຟັງ, ເນື່ອງຈາກວ່າມັນເປັນຜົນປະໂຫຍດສ່ວນລວມ ແລະ ເພື່ອໃຫ້ບັນລຸຈຸດປະສົງຂອງຄຸຕບະຫ໌.

ປະເດັນທີ່ເຈັດ: ຄຸນສົມບັດຂອງຄໍຕີບ (ຜູ້ກ່າວບັນຍາຍ):

ຜູ້ບັນຍາຍທີ່ປະຈຳຢູ່ມັດສະຍິດ ຖືເປັນເສົາຄ້ຳຫຼັກ ແລະ ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງມັດສະຍິດ, ໂດຍຜ່ານລາວ ມັດສະຍິດຈຶ່ງສາມາດປະຕິບັດພາລະກິດຂອງຕົນໃນການເຜີຍແຜ່ການເຊີນຊວນ, ສ້າງຄວາມຕື່ນໂຕໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ ແລະ ໃຫ້ຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງແກ່ຜູ້ຄົນໃນເລື່ອງສາສະໜາຂອງພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ຫາກຜູ້ບັນຍາຍເປັນຜູ້ມີຄວາມຮູ້, ມີສະຕິປັນຍາ, ມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ແລະ ຮູ້ຈັກຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ສະພາບຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຜູ້ຄົນ, ອິດທິພົນຂອງລາວກໍຈະເປັນຜົນດີ ແລະ ມີປະໂຫຍດຕໍ່ຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດໃນມັດສະຍິດ ແລະ ຕໍ່ຊາວບ້ານທີ່ອາໄສຢູ່ໃນລະແວກນັ້ນ, ໂດຍລາວຈະສັ່ງສອນ, ຊີ້ນຳ ແລະ ນຳພາພວກເຂົາໄປສູ່ທຸກຄວາມດີງາມ ແລະ ຄຸນນະທຳ.

ແລະ ນີ້ຄືສະພາບຂອງບັນດາຜູ້ບັນຍາຍທັມ ທີ່ມີຄຸນສົມບັດຄົບຖ້ວນ. ໃນຍຸກທຳອິດຂອງອິດສະລາມ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ເປັນຜູ້ບັນຍາຍເອງ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍແມ່ນບັນດາຜູ້ສືບທອດອຳນາດຜູ້ຊົງທັມ, ຕໍ່ມາແມ່ນບັນດາຜູ້ນຳ, ບັນດາແມ່ທັບ, ບັນດາຜູ້ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ບຸກຄົນສຳຄັນ. ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຜູ້ທີ່ຮັບຜິດຊອບໜ້າທີ່ນີ້ ຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ມີສະຖານະພາບສູງສົ່ງ ທາງດ້ານສາສະໜາ, ຄຸນນະທຳ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະພຶດຕົນ.

ແລະ ໃນຈຸດນີ້ເອງ ຄວາມສຳຄັນຂອງໜ້າທີ່ນີ້ໃນຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນກໍ່ຈະປາກົດໃຫ້ເຫັນ; ເພາະຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງບັນດາຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ (ນັກເທດສະໜາ) ນັ້ນ ຈະສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນສັງຄົມຂອງພວກເຂົາ, ແລະ ຄວາມອ່ອນແອຂອງພວກເຂົາ ກໍ່ຈະສະແດງຜົນກະທົບໃຫ້ເຫັນໃນສັງຄົມເຫຼົ່ານັ້ນເຊັ່ນກັນ; ເພາະມັດສະຍິດຄືສະຖານທີ່ທີ່ສອນສັງຄົມໃຫ້ຮູ້ຈັກເຊື່ອມໂຍງຄຳເວົ້າກັບການກະທຳ, ດັ່ງນັ້ນ ຫາກຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ເປັນຜູ້ທີ່ອ່ອນແອດ້ານຄວາມຮູ້, ສະຕິປັນຍາ, ຫຼື ບຸກຄະລິກກະພາບ, ຫຼື ເປັນຜູ້ທີ່ມີມາລະຍາດ ແລະ ການປະພຶດທີ່ບໍ່ດີ, ລາວກໍ່ຈະສ້າງຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ບໍ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ, ແລະ ເມື່ອໜ້າທີ່ໜຶ່ງຂອງຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ຄືການຊີ້ແນະຜູ້ທີ່ມາລະຫມາດໄປສູ່ຄວາມດີງາມ, ຄຸນນະທຳ ແລະ ຄວາມຊອບທຳ, ມັນກໍ່ເປັນເລື່ອງຍາກຢ່າງຍິ່ງທີ່ຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ທີ່ຂາດຄວາມຮູ້ຈະສາມາດບັນລຸພາລະກິດອັນສູງສົ່ງນີ້ໄດ້.

ຄໍຕີບ ອາດຈະເປັນຜູ້ທີ່ມີຄຸນສົມບັດຄົບຖ້ວນສຳລັບຫນ້າທີ່ນີ້ ທັງໃນດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາມາດສ່ວນຕົວ, ແຕ່ລາວກັບມີວຽກງານອື່ນທີ່ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ລະດັບການປະຕິບັດຫນ້າທີ່ຂອງລາວ.

ແລະ ເຊັ່ນດຽວກັນ ລາວອາດຈະບໍ່ມີເວລາພຽງພໍໃນການກະກຽມຄຸຕບະຫ໌ໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະຖານະການ, ລາວຈຶ່ງອອກມາຫາຜູ້ຄົນ -ດັ່ງທີ່ທ່ານ ອິບນຸ ກັອຍຍິມ ອັລ-ເຍົາຊິຍະຫ໌ (ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາທ່ານ) ໄດ້ກ່າວໄວ້- ດ້ວຍຄຸຕບະຫ໌ທີ່ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈມີການອີມານຕໍ່ອັລລໍຫ໌, ທັງບໍ່ມີການໃຫ້ເອກະພາບ (ເຕົົາຮີດ) ຕໍ່ພຣະອົງ, ທັງບໍ່ມີການຮູ້ຈັກພຣະອົງເປັນການສະເພາະ, ທັງບໍ່ມີການເຕືອນສະຕິເຖິງວັນເວລາຂອງພຣະອົງ, ແລະ ທັງບໍ່ມີການປຸກຈິດວິນຍານໃຫ້ຮັກພຣະອົງ ແລະ ໂຫຍຫາທີ່ຈະພົບພຣະອົງ [162]. [162] ຊາດ ອັລ-ມະອາດ ໃນ ຮະດີ ຄັອຍຣ໌ ອັລ-ອິບາດ: (1/ 409).

ບາງຄັ້ງລາວກໍ່ອາດຈະຖືກຄອບງຳໂດຍອາລົມໄຝ່ຕ່ຳ, ຄວາມບໍ່ຮູ້, ຄວາມຂັດແຍ່ງ ຫຼື ການມີແນວຄິດສຸດໂຕ່ງທີ່ນ່າຕຳຫນິ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາວອອກນອກຂອບເຂດຂອງຄວາມເປັນກາງ, ການຊີ້ແນະໃນທາງທີ່ສ້າງສັນ ແລະ ການຮຽກຮ້ອງເຊີນຊວນຜູ້ຄົນດ້ວຍວິທະຍາປັນຍາ ແລະ ຄຳຕັກເຕືອນທີ່ດີງາມ.

ແທ້ຈິງ ມັສຍິດນັ້ນມີບົດບາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສາສະໜານີ້; ເພາະມັນເປັນດັ່ງປະທີບແຫ່ງການຊີ້ນຳ ທີ່ບ່າວໄດ້ເຊື່ອມຕໍ່ກັບພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາວໃນນັ້ນ, ຄວາມສັດທາຂອງລາວກໍ່ຈະເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນ, ແລະ ໄດ້ພົບປະກັບອ້າຍນ້ອງຂອງລາວ ເພື່ອໃຫ້ທຸກຄົນໄດ້ຮ່ວມມືກັນໃນການເຜີຍແຜ່ຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະ ຕໍ່ສູ້ກັບຄວາມຊົ່ວຊ້າ, ແລະ ມັສຍິດຈະບໍ່ສາມາດເຮັດພາລະກິດດັ່ງກ່າວໄດ້ ເວັ້ນເສຍແຕ່ອັລລໍຫ໌ຈະຊົງຈັດຕຽມອິຫມ່ຳຜູ້ໜຶ່ງໃຫ້ແກ່ມັນ ຜູ້ທີ່ມີພ້ອມດ້ວຍຄຸນສົມບັດທາງດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ດ້ານຈັນຍາທຳທີ່ຈຳເປັນ ສຳລັບທຸກຄົນທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້, ແລະ ປະຕິບັດພາລະກິດຂອງໜ້າທີ່ອັນສູງສົ່ງນີ້.

ບັນດາອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນທາງດ້ານວິຊາການທີ່ຜູ້ບັນຍາຍຈຳເປັນຕ້ອງມີ:

1. ຕ້ອງມີຄວາມບໍລິສຸດໃຈໃນການງານຕໍ່ອັລລໍຫ໌, ເພື່ອໃຫ້ການງານນັ້ນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອສະໜັບສະໜູນ, ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ, ເປັນທີ່ຖືກຕອບຮັບ ແລະ ເປັນທີ່ຮັກແພງທັງນະທີ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ນະທີ່ມະນຸດ.

2. ການຢູ່ໃຫ້ຫ່າງໄກຈາກການໂອ້ອວດ ແລະ ການອວດອ້າງຕົນ, ເພາະແທ້ຈິງການງານທັງຫຼາຍແມ່ນຂຶ້ນກັບເຈດຕະນາ, ແລະ ແທ້ຈິງທຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບຕາມທີ່ຕົນໄດ້ຕັ້ງເຈດຕະນາໄວ້, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ເສແສ້ງໃນສິ່ງທີ່ຕົນເອງບໍ່ມີ ອັລລໍຫ໌ກໍຈະຊົງເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ຮັບຄວາມອັບອາຍ.

3. ເປັນຜູ້ທີ່ທ່ອງຈຳອັລກຸຣອານ, ຫຼື ທ່ອງຈຳບາງສ່ວນຂອງມັນ, ແລະ ໃຫ້ໝັ່ນທົບທວນສິ່ງທີ່ຕົນໄດ້ທ່ອງຈຳໄວ້, ແລະ ໃຫ້ມີການອ່ານອັລກຸຣອານເປັນປະຈຳທຸກໆມື້.

4. ໃຫ້ທ່ອງຈຳຫະດີສຈຳນວນໜຶ່ງ, ຈາກໜັງສື ຣິຍາດ ອັຊຊໍລິຫີນ, ຫຼື ອັລອັຣບະອີນ ອັນນະວະວິຍະຫ໌, ຫຼື ບຸລູຄ ອັລມະຣອມ, ຫຼື ຈາກບັນດາໜັງສືຫະດີສທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ອື່ນໆ.

5. ໃຫ້ຮຽນຮູ້ຫຼັກການສັດທາທີ່ຖືກຕ້ອງ, ຄືຫຼັກການສັດທາຂອງບັນພະຊົນທີ່ຊອບທຳ.

6. ການສຶກສາວິຊາຟິກຮ໌ກ່ຽວກັບບົດບັນຍັດທາງສາສະໜາ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນຟິກຮ໌ທີ່ກ່ຽວກັບການອິບາດະຫ໌ (ການເຄົາລົບສັກກະລະ), ແລະສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນນັ້ນແມ່ນສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເລື່ອງຄວາມສະອາດ ແລະ ການຊຳລະລ້າງທາງພິທີກຳສາສະໜາ, ການລະຫມາດ, ການບໍລິຈາກຊະກາດ, ແລະ ການຖືສິນອົດ, ແລະເຊັ່ນດຽວກັນກັບຟິກຮ໌ທີ່ກ່ຽວກັບທຸລະກຳຕ່າງໆ; ເພື່ອທີ່ຈະໄດ້ຮູ້ຈັກຂໍ້ກຳນົດໃນການຫາລາຍໄດ້ ແລະ ການໃຊ້ຈ່າຍ, ແລະ ເຕືອນປະຊາຊົນໃຫ້ລະວັງຈາກການສໍ້ໂກງ, ການຫຼອກລວງ, ແລະ ການເອົາຊັບສິນຂອງຜູ້ອື່ນມາໂດຍບໍ່ຊອບທຳ, ພ້ອມທັງເຕືອນພວກເຂົາໃຫ້ລະວັງຈາກການຟຸມເຟືອຍ, ການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງສິ້ນເປືອງ, ແລະ ຄວາມຕະໜີ່ຂີ້ຖີ່, ເພື່ອໃຫ້ການດຳເນີນທຸລະກຳທາງການເງິນຂອງພວກເຂົາເປັນໄປຕາມແນວທາງຂອງຄຳພີອັລກຸລອານ ແລະ ຊຸນນະຫ໌.

7. ຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນພາສາອາຣັບ ເພື່ອທີ່ຈະໄດ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິ່ງທີ່ອັລລໍຮ໌ໄດ້ປະທານລົງມາແກ່ສາລະທູດຂອງພະອົງ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລສຳ, ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວອັລກຸຣອານໄດ້ຖືກປະທານລົງມາເປັນພາສາອາຣັບ.

8. ການອ່ານຊີວະປະຫວັດຂອງສາດສະດາ, ຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຈະລິຍະວັດອັນສູງສົ່ງຂອງທ່ານ, ແລະ ປະຫວັດຂອງບັນພະຊົນຜູ້ຊອບທຳ; ເຊິ່ງໃນນັ້ນປະກອບດ້ວຍແບບຢ່າງທີ່ຊອບທຳ, ແບບຢ່າງອັນດີງາມ, ຄັງປັນຍາຄວາມຮູ້ທີ່ມີປະໂຫຍດ ແລະ ວັດທະນະທຳອິສລາມອັນສູງສົ່ງ.

9. ໃຫ້ຮູ້ຈັກບັນດາອຸລາມາໃນບ້ານເມືອງຂອງຕົນ ແລະ ບັນດາຜູ້ມີຄວາມຮູ້ທີ່ໜັກແໜ້ນທ່ານອື່ນໆ ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນເລື່ອງຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຫຼັກຄວາມເຊື່ອ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ສະຕິປັນຍາ, ແລະ ໃຫ້ກັບໄປຫາພວກເພິ່ນໃນທຸກໆເລື່ອງທີ່ຕົນຕ້ອງການຄຳປຶກສາ ທັງໃນບັນຫາທາງສາສະໜາ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາຂອງສັງຄົມ.

10. ໃຫ້ຮູ້ຈັກບັນດານິກາຍໃນອິດສະລາມ ແລະຫຼັກຄວາມເຊື່ອຂອງພວກເຂົາ, ແນວຄິດທິດທາງຕ່າງໆ ແລະຈຸດປະສົງຂອງມັນ, ແລະ ລັດທິທີ່ຫຼົງຜິດ ແລະເປົ້າໝາຍຂອງພວກເຂົາ, ເພື່ອໃຫ້ສາມາດໂຕ້ແຍ້ງກັບສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ ພາຍໃຕ້ແສງສະຫວ່າງຂອງຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ສູງສົ່ງ, ແບບຢ່າງ (ສຸນນັດ) ຂອງສາດສະດາທູດຂອງພຣະອົງ ﷺ, ແລະສິ່ງທີ່ບັນດານັກວິຊາການມຸດສະລິມຜູ້ຊ່ຽວຊານໄດ້ຂຽນໄວ້, ພ້ອມທັງວິຈານຄວາມບໍ່ຈິງຂອງມັນ ແລະ ເຕືອນໃຫ້ລະວັງຈາກຄວາມໂມຄະຂອງມັນ.

11. ຕ້ອງມີຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ສະພາບການຂອງຊາວມຸສລິມ, ຄວາມອ່ອນແອຂອງພວກເຂົາ ແລະ ການຖືກຄອບງຳຈາກບັນດາສັດຕູ, ແລະ ຕ້ອງຮູ້ວ່າສາເຫດນັ້ນແມ່ນຍ້ອນການທີ່ພວກເຂົາຫ່າງໄກຈາກແນວທາງອັນທ່ຽງຕົງຂອງອັລລໍຫ໌, ຄວາມອ່ອນແອໃນການສັດທາຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ການຍອມຈຳນົນຕໍ່ບົດບັນຍັດຂອງພຣະອົງ, ສະນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຕ້ອງພະຍາຍາມສິດສອນພວກເຂົາໃນສິ່ງທີ່ຈະເປັນປະໂຫຍດແກ່ພວກເຂົາໃນເລື່ອງສາສະໜາ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດໃນໂລກນີ້ຂອງພວກເຂົາ.

12. ໃຫ້ເຮັດຄວາມຮູ້ຈັກກັບສື່ມວນຊົນຕ່າງໆ, ໃຫ້ຮູ້ເຖິງຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍຂອງມັນ, ຮູ້ຈັກວິທີນຳໃຊ້ມັນໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດໃນການເຊີນຊວນໄປສູ່ອັລລໍຮ໌, ແລະ ໃຫ້ລະວັງຈາກໄພອັນຕະລາຍຕ່າງໆທີ່ຢູ່ໃນສື່ນັ້ນ ທີ່ຈະມີຜົນກະທົບຕໍ່ຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມ.

ແລະ ເມື່ອຄຸນສົມບັດເຫຼົ່ານີ້ມີຄົບຖ້ວນໃນໂຕຂອງຄໍຕີບໃນວັນສຸກ, ສິ່ງນັ້ນກໍຈະນຳມາເຊິ່ງຄວາມຊື່ກາງ ແລະ ຄວາມສົມດຸນ, ໂດຍພຣະປະສົງຂອງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ.

ແລະ ອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນຂອງຄຸນນະທຳ ມາລະຍາດ:

1. ຜູ້ກ່າວຄຸຕບະປະຈຳມັດສະຍິດຄວນຈະເປັນຜູ້ເຜີຍແຜ່ ແລະ ເປັນຜູ້ສິດສອນໃຫ້ແກ່ຊາວມັດສະຍິດ ແລະ ບັນດາຜູ້ທີ່ມາປະຈຳຢູ່ມັດສະຍິດຂອງລາວ ຈາກຄົນໃນຊຸມຊົນ ແລະ ຄົນອື່ນໆ, ສະນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງຍຶດຖືເອົາສາສະດາທູດຂອງອັລລໍຫ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ເປັນແບບຢ່າງ; ເພາະທ່ານຄືແບບຢ່າງທີ່ດີງາມ, ເປັນແບບຢ່າງອັນດີເລີດ ແລະ ເປັນຕົວຢ່າງອັນສູງສົ່ງສຳລັບປະຊາຊາດ ແລະ ບັນດາຜູ້ນຳ, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ສູງສົ່ງໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: ( ໂດຍແນ່ນອນ ໃນຣໍຊູລຂອງອັລລໍຫ໌ມີແບບຢ່າງອັນດີງາມສຳຫຼັບພວກເຈົ້າແລ້ວ ສຳຫຼັບຜູ້ທີ່ຫວັງຈະພົບອັລລໍຫ໌ ແລະ ວັນໂລກຫນ້າ ແລະ ລຳເລິກເຖິງອັລລໍຫ໌ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັລອະຫ໌ຊາບ : 21].

ແລະ ໃຫ້ຕົວເອງ ແລະ ບັນດາຜູ້ທີ່ມາໃຊ້ບໍລິການມັສຍິດ ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກການສົນທະນາເລື່ອງທາງໂລກ ແລະ ການເມືອງ, ແລະ ໃຫ້ມັສຍິດເປັນສະຖານທີ່ສະເພາະສຳລັບການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະກອບອິບາດະຫ໌

2. ເປັນຄົນສະອາດ ແລະ ມີລະບຽບໃນຕົວຂອງຕົນເອງ, ພ້ອມທັງເອົາໃຈໃສ່ຄວາມສະອາດຂອງມັສຍິດ, ຈັດວາງ ແລະ ຈັດສັນສິ່ງຂອງຕ່າງໆໃຫ້ເປັນລະບຽບ, ບຳລຸງຮັກສາສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆ, ຫຼີກຫ່າງຈາກການຟຸ່ມເຟືອຍໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ, ແລະ ຫຼີກຫ່າງຈາກການປະດັບປະດາຕົບແຕ່ງມັສຍິດ.

3. ໃຫ້ເປັນຜູ້ທີ່ມີແນວທາງ ແລະ ການປະພຶດຕົນທີ່ດີງາມ, ປະຕິບັດຕາມແບບຢ່າງ (ຊຸນນະຫ໌) ຂອງທ່ານສາດສະດາ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລສຳ ດ້ວຍການໄວ້ຫນວດເຄົາ ແລະ ຕັດເລັມຫນວດປາກ ພ້ອມທັງຫລີກລ້ຽງການສວມໃສ່ເສື້ອຜ້າຍາວເກີນຕາຕຸ່ມ, ມີຄວາມສະຫງົບສະຫງ່ຽມ ແລະ ຄວາມສຸຂຸມ, ແລະ ເປັນຜູ້ທີ່ດຳເນີນຮອຍຕາມແນວທາງຂອງບັນພະຊົນຄົນດີງາມທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ຂໍອັລລໍຮ໌ຊົງເມດຕາພວກເຂົາ.

4. ຕ້ອງເປັນຄົນທີ່ອ່ອນໂຍນ, ມີຄວາມອົດທົນ ອົດກັ້ນ ແລະ ມີຄວາມເມດຕາ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມອ່ອນໂຍນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃນສິ່ງໃດ ນອກຈາກມັນຈະເຮັດໃຫ້ສິ່ງນັ້ນສວຍງາມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຖືກຖອດຖອນອອກຈາກສິ່ງໃດ ນອກຈາກມັນຈະເຮັດໃຫ້ສິ່ງນັ້ນເປັນຕາໜ້າຕຳໜິ ດັ່ງທີ່ໄດ້ມີລາຍງານໃນຫະດີຊ; ຈາກທ່ານຍິງອາອີຊະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ນາງ ໄດ້ລາຍງານຈາກທ່ານນະບີ ຊລ. ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ແທ້ຈິງ ຄວາມອ່ອນໂຍນ ຈະບໍ່ຢູ່ໃນສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ວ່າມັນຈະປະດັບປະດາສິ່ງນັ້ນ, ແລະ ມັນຈະບໍ່ຖືກຖອດຖອນອອກຈາກສິ່ງໃດ ເວັ້ນເສຍແຕ່ວ່າມັນຈະເຮັດໃຫ້ສິ່ງນັ້ນມີຕຳໜິ » [163]. [163] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2594).

ສະນັ້ນ ຖ້າຫາກມີຜູ້ທີ່ມາມັສຍິດເຮັດສິ່ງທີ່ຜິດພາດ, ຄໍຕີບບໍ່ຄວນຕຳໜິຕິຕຽນເຂົາ, ແຕ່ຄວນຕັກເຕືອນດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະ ສັ່ງສອນດ້ວຍວິທີການທີ່ດີງາມ; ດັ່ງມີລາຍງານຈາກ ມຸອາວີຍະຫ໌ ບິນ ອັນ-ຮະກັມ ອັສ-ສຸລະມີ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງນະມາຊຢູ່ກັບທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ; ທັນໃດນັ້ນກໍມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໃນກຸ່ມຄົນໄດ້ຈາມຂຶ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວວ່າ: ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາທ່ານ, ບັນດາຜູ້ຄົນກໍພາກັນແນມເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເວົ້າຂຶ້ນວ່າ: ເປັນຫຍັງກັນ! ມີເລື່ອງຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງແນມເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າ? ພວກເຂົາກໍເລີ່ມໃຊ້ມືຕີໃສ່ຂາອ່ອນຂອງຕົນເອງ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າພວກເຂົາກຳລັງສົ່ງສັນຍານໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າງຽບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ງຽບລົງ. ເມື່ອທ່ານຣໍຊູລລຸລລໍຫ໌ ﷺ ນະມາຊສຳເລັດ, ຂໍອຸທິດພໍ່ ແລະ ແມ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນຄູຜູ້ສອນຄົນໃດ ທັງກ່ອນໜ້າທ່ານ ແລະ ຫຼັງຈາກທ່ານ ທີ່ສິດສອນໄດ້ດີເລີດກວ່າທ່ານເລີຍ, ຂໍສາບານຕໍ່ອັລລໍຫ໌, ທ່ານບໍ່ໄດ້ຕຳໜິຂ້າພະເຈົ້າ (ຫມາຍເຖິງ: ທ່ານບໍ່ໄດ້ຂົ່ມເຫັງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ດ່າວ່າ), ບໍ່ໄດ້ຕີຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ບໍ່ໄດ້ດ່າທໍຂ້າພະເຈົ້າ, ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງການນະມາຊນີ້ ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ມີຄຳເວົ້າໃດໆ ຂອງມະນຸດປົນຢູ່, ຫາກແຕ່ມັນຄືການກ່າວຕັສບີຫ໌, ການກ່າວຕັກບີຣ໌ ແລະ ການອ່ານອັລກຸຣອານ» [164]. [164] ບັນທຶກໂດຍມຸສລິມ, ເລກທີ່ (537).

5. ໃຫ້ເປັນຄົນສຸພາບອ່ອນໂຍນ ແລະ ມີຈິດໃຈເມດຕາ ເພື່ອລວບລວມຜູ້ຄົນຢູ່ອ້ອມຂ້າງໃຫ້ໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກຄວາມເມດຕາ, ການຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ຄວາມຮູ້ຂອງລາວ; ໃຫ້ຢືນຄຽງຂ້າງພວກເຂົາໃນຍາມທຸກຂ໌ຍາກ ແລະ ຍາມທີ່ພວກເຂົາຕ້ອງການ, ແລະ ຄວນປຶກສາຫາລືກັບພວກເຂົາໃນເລື່ອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພາລະກິດຂອງມັສຍິດ.

ແລະ ທ່ານຣໍຊຸລ ລຸລລໍຫ໌ ﷺ ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ສູງສົ່ງທີ່ສຸດໃນທຸກໆ ດ້ານ, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ຕາອາລາໄດ້ກ່າວກ່ຽວກັບທ່ານວ່າ: (ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເມດຕາຈາກອັລລໍຫ໌ ເຈົ້າ (ມູຮຳມັດ) ຈຶ່ງໄດ້ສຸພາບອ່ອນໂຍນຕໍ່ພວກເຂົາ, ແລະ ຫາກເຈົ້າເປັນຜູ້ຫຍາບຄາຍ ແລະ ມີໃຈແຂງກະດ້າງແລ້ວ ພວກເຂົາກໍ່ຄົງຈະແຍກຍ້າຍອອກໄປຈາກອ້ອມຕົວເຈົ້າຢ່າງແນ່ນອນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈົ່ງອະໄພໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ແລະ ຈົ່ງຂໍການອະໄພ (ຈາກອັລລໍຫ໌) ໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ແລະ ຈົ່ງປຶກສາຫາລືກັບພວກເຂົາໃນກິດຈະການ. ຄັນເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຕັດສິນໃຈແລ້ວ ກໍ່ຈົ່ງມອບໝາຍຕໍ່ອັລລໍຫ໌. ແທ້ຈິງອັລລໍຫ໌ຊົງຮັກບັນດາຜູ້ທີ່ມອບໝາຍ.) [ສຸເຣາະຫ໌ ອະລາອິມຣອນ : 159].

6. ຈະຕ້ອງປະດັບຕົນດ້ວຍຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ; ເພື່ອໃຫ້ສົມຄວນກັບກຽດຕິຍົດຂອງການເປັນອິມ່າມໃນມັດສະຍິດ ແລະ ທ່າມກາງຈະມາອະຫ໌ຂອງຕົນ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ ຈະນຳພາບ່າວໄປສູ່ຕຳແໜ່ງຂອງການເປັນຜູ້ນຳໃນສາສະໜາ, ດັງທີ່ອັລລໍຫ໌ຕຣັດວ່າ: (ແລະ ເຮົາໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງບັນດາຜູ້ນຳຂຶ້ນຈາກພວກເຂົາ ເພື່ອຊີ້ນຳຕາມຄຳສັ່ງຂອງເຮົາ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ອົດທົນ ແລະ ພວກເຂົາກໍເປັນຜູ້ທີ່ເຊື່ອໝັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງຕໍ່ບັນດາອາຍາຕຂອງເຮົາ) [ສູເຣາະຫ໌ອັສສະຈາດະຫ໌ : 24]

7. ຕ້ອງມີຄວາມສັດຈິງໃນສິ່ງທີ່ລາວເວົ້າ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນໃນການຄຸຕບະຫ໌ວັນສຸກ, ຫຼື ໃນບົດຮຽນການສິດສອນ ແລະ ການຕັກເຕືອນ, ຫຼື ໃນຄຳເວົ້າຂອງລາວກັບຜູ້ຄົນ; ເພື່ອທີ່ລາວຈະໄດ້ເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາຜູ້ສັດຈິງ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບທາງນຳ ແລະ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ; ເຊິ່ງມີລາຍງານໃນຫະດີຊຈາກທ່ານນະບີ ﷺ ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: «ພວກທ່ານຈົ່ງຍຶດໝັ້ນໃນຄວາມສັດຊື່; ເພາະແທ້ຈິງຄວາມສັດຊື່ຈະນຳໄປສູ່ຄວາມດີງາມ, ແລະ ແທ້ຈິງຄວາມດີງາມຈະນຳໄປສູ່ສວນສະຫວັນ, ແລະ ຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະຍັງຄົງເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ ແລະ ມຸ້ງໝັ້ນໃນຄວາມສັດຊື່ ຈົນກະທັ່ງລາວຖືກບັນທຶກ ນະ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ວ່າເປັນຜູ້ສັດຈິງຢ່າງຍິ່ງຍອດ (ສິດດີກ໋ອນ), ແລະ ພວກທ່ານຈົ່ງລະວັງການຂີ້ຕົວະໂກຫົກ, ເພາະແທ້ຈິງການຂີ້ຕົວະໂກຫົກຈະນຳໄປສູ່ການຊົ່ວຝ່າຝຶນ, ແລະ ແທ້ຈິງຄວາມຊົ່ວຈະນຳໄປສູ່ໄຟນະລົກ, ແລະ ຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະຍັງຄົງໂກຫົກ ແລະ ມຸ້ງໝັ້ນໃນການໂກຫົກ ຈົນກະທັ່ງລາວຖືກບັນທຶກ ນະ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ວ່າເປັນຄົນຂີ້ຕົວະ ຫຼອກຫລວງ "ກັສຊາບ"» [165]. [165] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (6094) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2607), ຈາກຫະດີສຂອງ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ມັສອູດ (ຂໍອັລລໍฮฺຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ).

ແລະ ການຂີ້ຕົວະໂກຫົກນັ້ນເປັນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍ ແລະ ເປັນໄພພິບັດ, ແລະ ການຂີ້ຕົວະທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດຄື ການເວົ້າຕົວະຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ການກ່າວອ້າງກ່ຽວກັບພຣະອົງໂດຍປາສະຈາກຄວາມຮູ້, ດັ່ງທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ກ່າວວ່າ: (ຈົ່ງກ່າວເຖິດ (ມຸຮຳມັດ) ວ່າ: ພຣະເຈົ້າຂອງຂ້ອຍຊົງຫ້າມພຽງແຕ່ການອະນາຈານທັ້ງປາກົດຊັດເເຈ້ງຫຼືເຊື່ອງບໍ່ໃຫ້ຄົນເຫັນ, ແລະຄວາມບາບ, ແລະການອະທຳໂດຍບໍ່ເປັນທຳ, ແລະການທີ່ພວກເຈົ້າຕັ້ງພາຄີກັບອັລລໍຫ໌ໂດຍທີ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ປະທານຫລັກຖານໃດໆລົງມາ, ແລະການທີ່ພວກເຈົ້າກ່າວອ້າງເຖິງອັລລໍຫ໌ໃນສິ່ງທີ່ພວກເຈົ້າບໍ່ຮູ້) [ ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ອະຣໍຟ : 33].

ດັ່ງນັ້ນ ອາຍະຫ໌ອັນມີກຽດນີ້ ໄດ້ລວບລວມບັນດາບາບທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງ ໂດຍໄດ້ເລີ່ມຈາກບາບທີ່ນ້ອຍກວ່າໄປຫາບາບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ເຊິ່ງກໍຄືການກ່າວເຖິງອັລລໍຫ໌ໂດຍປາສະຈາກຄວາມຮູ້ ໃນເລື່ອງພະນາມຕ່າງໆ, ຄຸນລັກສະນະຕ່າງໆ ແລະ ບົດບັນຍັດຂອງພຣະອົງ.

ການເວົ້າຕົວະຕໍ່ສາດສະດາທູດຂອງອັລລໍຫ໌ ﷺ ແມ່ນການຕົວະທີ່ໃຫຍ່ຫລວງທີ່ສຸດ ແລະ ເປັນບາບທີ່ຊົ່ວຊ້າທີ່ສຸດ, ແລະ ມັນເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາບາບໃຫຍ່ທີ່ຜູ້ກະທຳມັນຖືກຄາດໂທດດ້ວຍໄຟນະລົກ; ຈາກ ທ່ານ ມຸກິເຣາະຫ໌ ບິນ ຊຸອ໌ບະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ເພິ່ນ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນ ທ່ານນະບີ ﷺ ກ່າວວ່າ: « ເເທ້ຈິງການໂກຫົກຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ບໍ່ຄືກັບການໂກຫົກຕໍ່ບຸກຄົນອື່ນ, ຜູ້ໃດທີ່ໂກຫົກຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍເຈດຕະນາ, ກໍ່ຈົ່ງຈັບຈອງທີ່ນັ່ງຂອງລາວໃນໄຟນະລົກເຖີດ » [166]. [166] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (1291) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (4).

ແລະ ໃຫ້ລະເວັ້ນຈາກການຂີ້ຕົວະໂກຫົກ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນໄປດ້ວຍເຈດຕະນາທີ່ດີ ເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການຊັກຊວນໃຫ້ເຮັດຄວາມດີ ແລະ ເຕືອນໃຫ້ຢ້ານກົວຈາກຄວາມຊົ່ວ, ດັ່ງທີ່ນັກເທດສະໜາບາງຄົນໄດ້ກະທຳ; ເພາະມັນເປັນຄວາມຊົ່ວທີ່ບໍ່ມີຄວາມດີ ແລະ ບໍ່ມີການຊີ້ນຳໃດໆ ຢູ່ໃນນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ທີ່ກ່າວມັນຈະໄດ້ຮັບບາບ ບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນບຸນ, ເປັນຜູ້ທີ່ຜິດບາບ ບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນກຳໄລ.

8. ຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ຊື່ສັດໃນການຖ່າຍທອດຄຳເວົ້າ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຂ່າວສານ, ບໍ່ເລັ່ງຮີບໃນການຮັບເອົາຂ່າວລື, ແລະ ບໍ່ອີງໃສ່ສິ່ງໃດ ນອກຈາກຄຳເວົ້າທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້, ແລະ ແທ້ຈິງ ອົງອັລລໍຮ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ໄດ້ບັນຊາເຮົາໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ ໃນຄຳດຳລັດຂອງພຣະອົງທີ່ວ່າ: (ໂອ້ ບັນດາຜູ້ສັດທາທັ້ງຫຼາຍ! ຖ້າຫາກມີຜູ້ຝ່າຝືນຄົນໃດນຳຂ່າວມາແຈ້ງແກ່ພວກເຈົ້າ, ກໍ່ຈົ່ງສອບສວນໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງເສຍກ່ອນ, ຢ້ານວ່າພວກເຈົ້າຈະກໍ່ຄວາມເສຍຫາຍແກ່ກຸ່ມຊົນໜຶ່ງໂດຍບໍ່ຮູ້, ແລ້ວພວກເຈົ້າຈະກາຍເປັນຜູ້ເສຍໃຈໃນສິ່ງທີ່ພວກເຈົ້າໄດ້ກະທຳໄປ ) [ສູເຣາະຫ໌ອັລ ຮຸຈຸຣອຕ : 6]

9. ໃຫ້ມີຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຍິ່ງໃນການປົກປິດຄວາມຜິດຂອງຜູ້ຄົນ, ແລະ ປົກປິດຄວາມລັບຂອງພວກເຂົາ, ສະນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ປົກປິດຄວາມຜິດຂອງມຸສລິມ, ອັລລໍຫ໌ກໍ່ຈະປົກປິດຄວາມຜິດຂອງເຂົາທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ຕິດຕາມຊອກຫາຄວາມຜິດຂອງບັນດາມຸສລິມ, ອັລລໍຫ໌ກໍ່ຈະຕິດຕາມຊອກຫາຄວາມຜິດຂອງລາວ ຈົນກວ່າພຣະອົງຈະເປີດໂປງລາວ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຢູ່ໃນບ້ານຂອງລາວເອງກໍ່ຕາມ; ຈາກທ່ານ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດີຍັລລໍຫູອັນຮູມາ, ກ່າວວ່າ ທ່ານນະບີ ຊລ. ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ປົກປິດຄວາມຜິດຂອງມຸສລິມ, ອັລລໍຫ໌ກໍ່ຈະປົກປິດຄວາມຜິດຂອງເຂົາໃນວັນຟື້ນຄືນຊີບ» [167]. ຈາກທ່ານອະບີ ບັຣຊະຫ໌ ອັລ-ອັສລະມີ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານຣໍສູລ ລຸລລໍຫ໌ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ບັນດາຜູ້ທີ່ສັດທາດ້ວຍລີ້ນ, ແຕ່ການສັດທາຫຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໄປໃນຫົວໃຈ, ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ນິນທາບັນດາມຸສລິມ, ແລະ ຢ່າໄດ້ຕິດຕາມຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງພວກເຂົາ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ຜູ້ໃດທີ່ຕິດຕາມຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງພວກເຂົາ, ອົງອັລລໍຫ໌ກໍຈະຊົງຕິດຕາມຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງລາວຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ອົງອັລລໍຫ໌ຊົງຕິດຕາມຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງລາວ, ພຣະອົງກໍຈະຊົງເປີດໂປງລາວ ແມ້ຈະຢູ່ໃນບ້ານຂອງລາວເອງກໍຕາມ » [168]. [167] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (2442) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (2580). [168] ບັນທຶກໂດຍ ອະບູ ດາວູດ ເລກທີ່ (4880).

ປະເດັນທີ່ແປດ: ມາລະຍາດຂອງການຄຸດບະຫ໌ ແລະ ຜູ້ຄຸດບະຫ໌:

1. ການຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກຈຳເປັນຈະຕ້ອງປາດສະຈາກການຖືກໃຊ້ເປັນເຄື່ອງມືເພື່ອໂຄສະນາໃຫ້ແກ່ບຸກຄົນ, ຫຼື ພັກຝ່າຍ, ຫຼື ອົງກອນ, ຫຼື ສິ່ງອື່ນໆ, ແລະ ຈະຕ້ອງມີຄວາມບໍລິສຸດໃຈຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ສາສະໜາຂອງພຣະອົງ, ເພື່ອເຜີຍແຜ່ການເຊີນຊວນຂອງພຣະອົງ ແລະ ເຊີດຊູພະດຳລັດຂອງພຣະອົງ, ດັ່ງທີ່ພຣະອົງອັລລໍຫ໌ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: (ແລະ ເເທ້ຈິງບັນດາມັສຍິດນັ້ນເປັນຂອງອັລລໍຫ໌ ດັງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ວິງວອນຂໍຜູ້ໃດຄຽງຄູ່ກັບອັລລໍຫ໌ ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຈິນ : 18].

2. ບໍ່ຄວນບັນຍາຍຍາວຈົນເກີນໄປ ຈົນເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງລຳຄານ ແລະ ເບື່ອໜ່າຍ, ແລະ ກໍບໍ່ຄວນບັນຍາຍສັ້ນຈົນເກີນໄປ ຈົນເຮັດໃຫ້ເນື້ອໃນຂອງຫົວຂໍ້ຂາດຕົກບົກພ່ອງ.

3. ຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ຄວນຄຳນຶງເຖິງສະພາບຂອງຜູ້ຟັງ, ໂດຍປັບການໃຊ້ຄຳເວົ້າໃຫ້ເໝາະສົມກັບຄົນທົ່ວໄປຕາມລະດັບຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງພວກເຂົາ ແລະ ຫຼີກລ້ຽງຄຳສັບທີ່ຍາກເກີນໄປ; ໃຊ້ພາສາລະດັບປານກາງກັບຄົນທີ່ມີຄວາມຮູ້ລະດັບກາງ; ແລະ ໃຊ້ພາສາທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍກັບຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ສູງ. ເພື່ອໃຫ້ລາວເປັນຜູ້ມີວິທະຍະປັນຍາຕໍ່ຄົນທຸກຊັ້ນຄົນ ທີ່ວາງທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ເໝາະສົມຂອງມັນ. ແລະ ໃນທຸກກໍລະນີຕ້ອງຫຼີກລ້ຽງການໃຊ້ຄຳເວົ້າທີ່ສວຍງາມແຕ່ໄຮ້ສາລະ.

4. ໃຫ້ຫຼີກລ່ຽງບັນດາເລື່ອງລາວທີ່ເປັນຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ເຊິ່ງຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມບາດໝາງໃຈ ແລະ ຄວາມກຽດຊັງ; ເພາະພາລະກິດຫຼັກຂອງຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ຄື ການສິດສອນຜູ້ຄົນ, ການເຕົ້າໂຮມຫົວໃຈຂອງພວກເຂົາໃຫ້ເປັນໜຶ່ງດຽວບົນສັດຈະທຳ, ແລະ ການລົບລ້າງສາເຫດຕ່າງໆ ຂອງຄວາມແຕກແຍກລະຫວ່າງພວກເຂົາ.

5. ບໍ່ຈົງໃຈໃຊ້ຄຳສຳຜັດ ຫຼື ໃຊ້ຄຳທີ່ເລິກເຊິ່ງເກີນໄປ, ຫາກແຕ່ເປົ້າໝາຍຫຼັກແມ່ນເພື່ອຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ກະທັດຮັດທີ່ສຸດ.

6. ໃຫ້ຫ່າງໄກຈາກການລຽນແບບທີ່ໜ້າລັງກຽດ ແລະ ຝືນທຳມະຊາດ, ຕະຫຼອດຈົນການລອກແບບບຸກຄະລິກຂອງນັກເທດສະໜາທີ່ມີຊື່ສຽງ; ເພາະສິ່ງດັ່ງກ່າວຈະສ້າງຄວາມບໍ່ສະບາຍໃຈ ແລະ ຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃນຈິດໃຈ [169]. [169] ເບີງໃນ ຄຸນນະລັກສະນະຜູ້ ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ຂອງ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ດ່ອຍຟຸລລໍຫ໌ ອັລ-ຣຸໄຮລີ: (12, 20, 22), ແລະ 50 ແນວທາງການຄຸດບະຫ໌ ທີ່ມີຜົນສຳເລັດ ຂອງ ອະມີຣ ບິນ ມຸຫຳມັດ ອັລ-ມັດຣີ (33, 73, 87).

ປະເດັນທີ່ເກົ້າ: ຈຸດປະສົງ ແລະ ເປົ້າໝາຍຂອງຄຸດບະຫ໌:

ການຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ຄວນໃຫ້ບັນລຸຈຸດປະສົງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

1- ການຊີ້ແຈງບັນດາຫລັກການພື້ນຖານຂອງເອກະພາບ (ເຕົາຮີດ), ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງມັນ, ພ້ອມທັງເຕືອນໄພຈາກການຕັ້ງພາຄີ (ຊີຣິກ) ໃນທຸກໆ ປະເພດ, ທຸກຮູບແບບ ແລະ ທຸກຊ່ອງທາງຂອງມັນ.

2- ການຕັກເຕືອນສັ່ງສອນ ແລະ ການລະນຶກເຖິງອົງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ, ການຊຳລະສອບສວນ ແລະ ການຕອບແທນຂອງພຣະອົງໃນໂລກໜ້າ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງພຣະຜູ້ອະພິບານທີ່ເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈມີຊີວິດຊີວາ, ການເຊີນຊວນໄປສູ່ຄວາມດີງາມ, ການສັ່ງໃຊ້ໃຫ້ເຮັດຄວາມດີ ແລະ ການຫ້າມປາມຈາກຄວາມຊົ່ວ.

3- ການໃຫ້ຄວາມເຂົ້າໃຈແກ່ມຸສລິມ ແລະ ສັ່ງສອນພວກເຂົາກ່ຽວກັບຫຼັກຄວາມຈິງແຫ່ງສາສະໜາຂອງພວກເຂົາ ຈາກຄຳພີຂອງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະ ອັສ-ຊຸນນະຫ໌ ຂອງທ່ານຣໍຊູລຂອງພຣະອົງ ﷺ, ພ້ອມທັງເອົາໃຈໃສ່ໃນການຮັກສາສິນລະທຳ ແລະ ມາລະຍາດ ໃຫ້ປອດຈາກການເຮັດເກີນຂອບເຂດ ແລະ ການລະເລີຍ.

4- ການແກ້ໄຂຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຜິດພາດກ່ຽວກັບອິດສະລາມ, ຕອບໂຕ້ຂໍ້ສົງໄສ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນຈິງ ທີ່ຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານສ້າງຂຶ້ນເພື່ອສ້າງຄວາມສັບສົນ, ດ້ວຍວິທີການທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື ແລະ ມີປັນຍາ, ໂດຍຫຼີກລ້ຽງການໂຕ້ແຍ້ງ ແລະ ການໃສ່ຮ້າຍ.

5- ການຕໍ່ຕ້ານແນວຄິດທີ່ບ່ອນທຳລາຍ ແລະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຫຼົງຜິດ ໂດຍການນຳສະເໜີອິດສະລາມທີ່ຖືກຕ້ອງ, ເຊິ່ງເປັນແນວທາງອັນດັ້ງເດີມຂອງປະຊາຊາດ ທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ຊົງພໍພຣະໄທໃຫ້ ແລະ ທີ່ປະຊາຊາດນັ້ນໄດ້ເລືອກຮັບເອົາເປັນສາສະໜາຂອງຕົນ, ພ້ອມທັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄຸນລັກສະນະພິເສດຕ່າງໆ ຂອງມັນ ເຊັ່ນ: ຄວາມຄອບຄຸມ, ຄວາມສົມດຸນ, ຄວາມເລິກເຊິ່ງ ແລະ ການສ້າງສັນ.

6- ການເຊື່ອມໂຍງການບັນຍາຍທັມ (ຄຸຕບະຫ໌) ເຂົ້າກັບການດຳລົງຊີວິດ ແລະ ສະພາບຄວາມເປັນຈິງທີ່ຜູ້ຄົນດຳລົງຊີວິດຢູ່, ໂດຍການເນັ້ນໜັກໃສ່ການແກ້ໄຂພະຍາດຂອງສັງຄົມ, ແລະ ການສະເໜີແນວທາງແກ້ໄຂບັນຫາຕ່າງໆ ຂອງສັງຄົມ, ເຊິ່ງໄດ້ມາຈາກຫລັກການສາສະໜາອິດສະລາມອັນປະເສີດ, ພ້ອມທັງເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ ແລະ ການປັບປຸງແກ້ໄຂ, ຫລັກປະຕິບັດຂອງອິດສະລາມ ແລະ ຫລັກສັດທາ, ເລື່ອງລາວຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ຄອບຄົວມຸດສະລິມ ແລະ ຫົວຂໍ້ອື່ນໆ ທີ່ເປັນຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຄົນ.

7- ການເອົາໃຈໃສ່ໃນໂອກາດສຳຄັນຕ່າງໆ ທີ່ມີມາຕະຫຼອດທັງປີ, ເຊັ່ນ: ເດືອນຣໍມະດອນ, ການເຮັດຮັຈ ແລະ ອື່ນໆ, ເພາະເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ຮັບຟັງກຳລັງສົນໃຈ ແລະ ກະຕຸ້ນໃຫ້ພວກເຂົາຕ້ອງການຄວາມຮູ້ທີ່ຈະສ່ອງແສງນຳທາງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ.

8- ການປູກຝັງຄວາມເປັນອ້າຍນ້ອງຮ່ວມອິດສະລາມໃນໝູ່ຊົນຊາວມຸສລິມ, ແລະ ການຕໍ່ຕ້ານແນວຄິດທີ່ນຳໄປສູ່ການແບ່ງແຍກທາງດ້ານເຊື້ອຊາດ, ນິກາຍ, ພາກພື້ນ ແລະ ອື່ນໆ ທີ່ສ້າງຄວາມແຕກແຍກ.

ປະເດັນທີສິບ: ວິທີການກະກຽມຄຸດບະຫ໌:

ຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ຄວນເອົາໃຈໃສ່ໃນການກະກຽມບົດຄຸຕບະຫ໌ຂອງຕົນຢ່າງລະອຽດຮອບຄອບ, ແລະ ໃຫ້ຄຳນຶງເຖິງສິ່ງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

ບົດຄຸຕບະຫ໌ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວປະກອບດ້ວຍສາມພາກສ່ວນຄື: ບົດນຳ, ເນື້ອໃນ, ແລະ ບົດສະຫຼຸບ. ເຊິ່ງອົງປະກອບເຫຼົ່ານີ້ຈະບໍ່ໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງຢ່າງຊັດເຈນໃນລະຫວ່າງການຂຽນ ຫຼື ການບັນຍາຍ, ທັງຍັງເປັນອົງປະກອບທີ່ມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງ ແລະ ສອດຄ່ອງກັນ, ເຊິ່ງຄວາມສຳພັນອັນແໜ້ນແຟ້ນລະຫວ່າງອົງປະກອບເຫຼົ່ານີ້ຈະມີຄຸນນະພາບດີພຽງໃດນັ້ນ ກໍຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ບັນຍາຍ, ຄວາມຮູ້ອັນກວ້າງຂວາງ ແລະ ປະສົບການຂອງລາວ, ອັນຈະນຳໄປສູ່ການຈັດວາງພາກສ່ວນຕ່າງໆຂອງບົດຄຸຕບະຫ໌ໃຫ້ເປັນລະບຽບ ແລະ ມີໂຄງສ້າງທີ່ໜັກແໜ້ນ.

ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ແລະ ຄວາມຮັດກຸມນີ້ ນອກຈາກຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍຕ່າງໆ ຊັດເຈນ ແລະ ຈຸດປະສົງເດັ່ນຊັດແລ້ວ, ຍັງຮັບປະກັນໃຫ້ຜູ້ເວົ້າໄດ້ຮັບການຕັ້ງໃຈຟັງທີ່ດີຈາກຜູ້ຟັງ ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງເຕັມທີ່ຈາກຜູ້ຮ່ວມສົນທະນາ.

ບົດນຳ: ຜູ້ຄຸຕບະຫ໌ຄວນເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ບົດນຳ ແລະ ການກ່າວເປີດຂອງຕົນ, ໂດຍການນຳໃຊ້ສຳນວນໃນການເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຊີ້ໃຫ້ຜູ້ຟັງເຂົ້າໃຈເຖິງຈຸດປະສົງຂອງຄຸຕບະຫ໌, ເຊິ່ງເປັນການດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ ແລະ ກະກຽມຈິດໃຈ. ສິ່ງດັ່ງກ່າວອາດຈະເປັນການຍົກເອົາອາຍາຕຕ່າງໆ ໃນອັລກຸຣອານທີ່ເປັນການຕັກເຕືອນ ຫຼື ສົ່ງເສີມ, ຫຼື ບາງສ່ວນຈາກວິທະຍາປັນຍາ (ຮິກມະຫ໌) ທີ່ເລິກເຊິ່ງຂອງທ່່ານນະບີ ຊລ. ການກ່າວເປີດຄືສິ່ງທຳອິດທີ່ຜູ້ຄຸຕບະຫ໌ຈະນຳສະເໜີຕໍ່ຜູ້ຟັງ, ຫາກວ່າລາວສາມາດສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາດ້ວຍການນຳສະເໜີທີ່ດີໄດ້ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ, ພວກເຂົາກໍຈະສາມາດຕິດຕາມຄຸຕບະຫ໌ສ່ວນທີ່ເຫຼືອໄດ້ດ້ວຍຄວາມສົນໃຈ ແລະ ກະຕືລືລົ້ນ.

ສົມຄວນທີ່ໃນຕອນຕົ້ນຂອງຄຳປາໄສຈະມີສິ່ງທີ່ບົ່ງບອກເຖິງຈຸດປະສົງຂອງຜູ້ກ່າວ, ແລະເນື່ອງຈາກເປັນທີ່ຮູ້ກັນດີວ່າ ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກນັ້ນເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການສັນລະເສີນ ແລະ ຍ້ອງຍໍຕໍ່ອັລລໍຫ໌, ການກ່າວຄຳປະຕິຍານຕົນທັງສອງ ແລະ ການກ່າວສໍລະວາດ ແລະ ສະລາມ ແດ່ທ່ານຣໍຊູລ ລຸລລໍຮ໌ ຊັລລັລລໍຫຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ, ສະນັ້ນ ໃນຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ ຄວນມີການຄັດເລືອກທີ່ດີ ເພື່ອໃຫ້ບົ່ງບອກເຖິງຫົວຂໍ້ ແລະ ເປົ້າໝາຍຂອງຄຸດບະຫ໌.

ເນື້ອງຫາ: ເຊິ່ງເປັນຈຸດປະສົງຫຼັກຂອງການຄຸຕບະຫ໌, ແລະ ອາດເປັນການເໝາະສົມທີ່ຈະກ່າວເຖິງຢ່າງຊັດເຈນໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງການຄຸຕບະຫ໌ ເຊັ່ນການກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າຢາກຈະບັນຍາຍໃຫ້ພວກທ່ານຟັງກ່ຽວກັບ... ໂດຍສະເພາະຫາກເປັນປະເດັນທີ່ສັງຄົມກຳລັງໃຫ້ຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຕ່າງກໍລໍຄອຍຄຳຊີ້ແຈງທີ່ຊັດເຈນ.

ແລະ ບາງຄັ້ງການກ່າວເຖິງເລື່ອງໃດໜຶ່ງຢ່າງກົງໄປກົງມາກໍ່ອາດຈະບໍ່ເໝາະສົມ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນເພາະມັນເປັນເລື່ອງທີ່ລະອຽດອ່ອນ, ຫຼື ເປັນສາເຫດທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມແຕກແຍກໃນໝູ່ຜູ້ຄົນ. ໃນກໍລະນີເຊັ່ນນີ້, ຜູ້ບັນຍາຍສົມຄວນທີ່ຈະນຳສະເໜີຫົວຂໍ້ດັ່ງກ່າວຢ່າງເປັນຂັ້ນເປັນຕອນ ແລະ ຍົກມັນຂຶ້ນມາສົນທະນາໃນທາງອ້ອມ, ເພື່ອທີ່ຈະນຳພາຜູ້ຮັບຟັງໄປຕາມລຳດັບຂັ້ນຕອນທີ່ມີເຫດມີຜົນ ຈົນກວ່າຈະບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ວາງໄວ້ດ້ວຍຄວາມເປັນກາງ ແລະ ຄວາມສົມດຸນ, ໂດຍຫຼີກລ່ຽງການສ້າງຄວາມປັ່ນປ່ວນ ແລະ ຄວາມແຕກແຍກ. ແລະ ດ້ວຍເຫດນີ້, ຜູ້ບັນຍາຍກໍ່ຈະບັນລຸເປົ້າໝາຍຂອງຕົນໃນການກຽມຄວາມພ້ອມທາງດ້ານຈິດໃຈຂອງຜູ້ຟັງ ຫາກພວກເຂົາມີທ່າທີຕໍ່ຕ້ານໃນເລື່ອງນັ້ນ, ຫຼື ຫາກມັນເປັນຫົວຂໍ້ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍມາກ່ອນ.

ຫົວຂໍ້ຂອງການຄຸຕບະຫ໌ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວຈະຕັ້ງຢູ່ເທິງສອງຫຼັກການພື້ນຖານຄື: ການອະທິບາຍຊີ້ແຈງ ແລະ ການຍົກຫຼັກຖານ.

ສ່ວນການອະທິບາຍ: ແມ່ນການກ່າວເຖິງນິຍາມຂອງຫົວຂໍ້ທີ່ກຳລັງສົນທະນາ, ແລະ ກ່າວເຖິງຄຸນລັກສະນະ, ຄຸນສົມບັດສະເພາະ ແລະ ຂໍ້ດີຂອງມັນ.

ສ່ວນການອ້າງອີງຫຼັກຖານ: ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຫົວຂໍ້ໃດຫນຶ່ງຈະຕ້ອງການສິ່ງທີ່ມາສະຫນັບສະຫນູນດ້ວຍບັນດາຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແລະ ຂໍ້ພິສູດຕ່າງໆ, ເຊິ່ງໂດຍປົກກະຕິແລ້ວຈະມາຈາກຄຳພີອັລ-ກຸຣອານ, ຊຸນນະຫ໌ ແລະ ຄຳກ່າວຂອງບັນພະຊົນຜູ້ຊົງຄຸນນະທຳ (ສະລັຟ), ພ້ອມທັງການຍົກບາງເຫດການຂຶ້ນມາເພື່ອເປັນການປຽບທຽບ ແລະ ຖອດຖອນບົດຮຽນ. ໃນເລື່ອງນີ້, ການອ້າງອີງຄຳກ່າວຈາກບັນດາອິມ່າມ ແລະ ຜູ້ມີປັນຍາທີ່ເລືຶອງຊື່ກໍເປັນປະໂຫຍດເຊັ່ນກັນ, ໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນດ້ານຄວາມດີງາມ, ການເປັນຜູ້ນຳ, ຄວາມມີກຽດສັກສີ, ການສະຫຼະທາງໂລກ, ຄວາມກ້າຫານ ແລະ ຄວາມຢຳເກງ, ທັງນີ້ໃຫ້ຂຶ້ນກັບຄວາມເຫມາະສົມຂອງສະຖານະການ ແລະ ເນື້ອຫາ.

ບົດສົ່ງທ້າຍຂອງຄຸຕບະຫ໌: ຫຼັງຈາກທີ່ຜູ້ບັນຍາຍໄດ້ນຳສະເໜີຫົວຂໍ້ຂອງລາວສຳເລັດແລ້ວ, ຄວນທີ່ຈະຈົບບົດບັນຍາຍຂອງລາວດ້ວຍບົດສົ່ງທ້າຍທີ່ເໝາະສົມ, ເພື່ອຮວບຮວມແນວຄິດ ແລະ ສະຫຼຸບຫົວຂໍ້ຂອງລາວ, ໂດຍໃຊ້ສຳນວນທີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ວິທີການທີ່ສັ້ນກະຊັບ, ເພາະວ່າການເວົ້າຍືດຍາວໃນກໍລະນີນີ້ຈະນຳມາເຊິ່ງຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ແນວຄິດກະຈັດກະຈາຍ.

ແລະ ບໍ່ຄວນທີ່ຈະປະກອບດ້ວຍແນວຄວາມຄິດໃໝ່ ແລະ ຫຼັກຖານໃໝ່; ເພາະວ່າເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມັນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນບົດສົ່ງທ້າຍ, ຫາກແຕ່ເປັນພຽງສ່ວນໜຶ່ງ ແລະ ເປັນການຕໍ່ຍອດຂອງຄຸຕບະຫ໌.

ແລະ ບົດສົ່ງທ້າຍນັ້ນ ຄວນຈະມີຄວາມໜັກແໜ້ນໃນການໃຊ້ສຳນວນ ແລະ ມີອິດທິພົນສູງ, ເພາະວ່າມັນເປັນສິ່ງສຸດທ້າຍທີ່ຜູ້ຟັງໄດ້ຍິນ ແລະ ຍັງຄົງຢູ່ໃນຈິດໃຈຂອງລາວ, ແລະ ຖ້າຫາກວ່າມັນອ່ອນແອໃນການຮຽບຮຽງ, ຂາດພະລັງໃນການຖ່າຍທອດ, ປະໂຫຍດຂອງການຄຸຕບະຫ໌ກໍຈະສູນເສຍໄປ.

ແລະ ບາງຄັ້ງບົດສົ່ງທ້າຍອາດຈະເປັນອາຍາຕຕ່າງໆ ຈາກຄຳພີອັລກຸຣອານ ທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຍົກຂຶ້ນມາກ່າວເຖິງກ່ອນໜ້ານີ້, ເຊິ່ງລວບລວມເນື້ອໃນຫົວຂໍ້ໃນການຊັກຊວນໃຫ້ເຮັດຄວາມດີ ຫຼື ການເຕືອນໃຫ້ຢ້ານກົວ ຫຼື ການອ້າງຫຼັກຖານ ແລະ ການຢືນຢັນ, ແລະ ບາງຄັ້ງອາດຈະເປັນຫະດີສຂອງທ່ານສາດສະດາ ທີ່ໃຫ້ຄວາມໝາຍຄືກັນກັບອາຍາຕຕ່າງໆ ຈາກຄຳພີອັລກູຣອານ, ແລະ ບາງຄັ້ງອາດຈະເປັນການກ່າວຢໍ້າຄືນບັນດາຫົວຂໍ້ຂອງຄຸຕບະຫ໌ (ບົດເທດສະໜາ) ດ້ວຍຮູບແບບທີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ດ້ວຍວິທີການທີ່ຄົບຖ້ວນ, ຊັດເຈນ ແລະ ມີອິດທິພົນຢ່າງແຮງ.

ແລະ ມີສອງປະການທີ່ຜູ້ກ່າວຄຸຕບະຫ໌ (ຄໍຕີບ) ສົມຄວນເອົາໃຈໃສ່, ຄື: ຕັ້ງຫົວຂໍ້ດຽວ, ຫຼື ຫົວຂໍ້ແປກໃໝ່ ຫຼື ການປ່ຽນແປງ.

ຫົວຂໍ້ດຽວ: ຄວນຈຳກັດສະເພາະຫົວຂໍ້ດຽວ, ເພື່ອໃຫ້ອົງປະກອບຕ່າງໆຄົບຖ້ວນ, ຖ້ອຍຄຳຖືກຂັດເກົາ, ແລະ ການນຳສະເໜີມີຄວາມເລິກເຊິ່ງ; ເພາະການທີ່ຫົວຂໍ້ແຕກແໜງອອກໄປ ແລະ ມີຫຼາຍປະເດັນໃນຄາວດຽວກັນນັ້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈໄຂວ່ເຂວ, ເຮັດໃຫ້ເນື້ອຫາບາງສ່ວນລືມເລືອນໄປ, ແລະ ນຳໄປສູ່ຄວາມຍືດຍາວທີ່ໜ້າເບື່ອ, ພາບທີ່ຈືດຈາງ ແລະ ຄວາມຕື້ນເຂີນໃນການນຳສະເໜີ.

ຄວາມແປກໃໝ່ ແລະ ການປ່ຽນແປງ: ໝາຍຄວາມວ່າ ຫົວຂໍ້ຄຸຕບະຫ໌ຂອງລາວບໍ່ຄວນຊ້ຳຊາກຈຳເຈ, ແຕ່ຄວນສ້າງຄວາມຫຼາກຫຼາຍໃນຫົວຂໍ້ຕ່າງໆ; ເພື່ອໃຫ້ກວມເອົາທຸກໆເລື່ອງຂອງບົດບັນຍັດສາສະໜາ ເຊັ່ນ: ເລື່ອງຂອງການໃຫ້ເອກະພາບຕໍ່ພະເຈົ້າ (ເຕົາຮີດ), ການເຄົາລົບສັກກາລະ (ອິບາດະຫ໌), ການພົວພັນທາງສັງຄົມ, ຈະລິຍະທຳ ແລະ ອື່ນໆ.

ແລະ ບໍ່ຄວນຍຶດຕິດກັບຮູບແບບ ແລະ ວິທີການນຳສະເໜີພຽງຢ່າງດຽວ, ແຕ່ຄວນໃຊ້ຫຼາກຫຼາຍຮູບແບບ ເຊັ່ນ: ການຕັ້ງຄຳຖາມ, ການອະທິບາຍ, ການຍົກຕົວຢ່າງ, ແລະ ການສະແຫວງຫາວິທະຍາປັນຍາ ແລະ ຄວາມລັບທີ່ຊ້ອນຢູ່. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຕ້ອງເຂົ້າໃຈສະພາບຄວາມເປັນຈິງຂອງສັງຄົມ, ເຂົ້າໃຈຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຄົນ, ເພື່ອຊີ້ແນະ ແລະ ໃຫ້ຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງແກ່ພວກເຂົາ, ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຜົນກະທົບຈາກການປ່ຽນແປງຕ່າງໆທີ່ມີຕໍ່ພວກເຂົາ [170]. [170] ເບິ່ງ: ໜັງສື ແນວທາງໃນການກຽມ ຄຸຕບະຫ໌ ວັນສຸກ ຂອງ ດຣ. ສໍລິຫ໌ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ຫຸໄມດ໌: (ໜ້າ 22) ແລະ ຕໍ່ໆໄປ.

ບົດທີສີ່: ຂໍ້ກຳນົດຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບມັສຍິດ

ປະເດັນທີໜຶ່ງ: ນິຍາມຂອງມັສຍິດ

ມັສຍິດ ຕາມຫລັກການສາສະຫນາ: ຄື ສະຖານທີ່ທີ່ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອດຳລົງການລະຫມາດຟັດດູທັງຫ້າເວລາ, ການລະຫມາດວັນສຸກ ແລະ ການລະຫມາດອື່ນໆ, ແລະ ເປັນບ່ອນປະກາດສຽງອາຊານ. ທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ ມັສຍິດ ກໍ່ເພາະວ່າມັນເປັນສະຖານທີ່ສຳລັບການກົ້ມກາບ (ສຸຈູດ) ຕໍ່ອັລລໍຫ໌.

ຂໍ້ແຕກຕ່າງລະຫວ່າງມັສຍິດ ແລະ ສະຖານທີ່ລະຫມາດ (ມຸຊໍລາຫ໌)

ມັສຍິດແມ່ນສະຖານທີ່ ທີຖືກກຳນົດໄວ້ສຳລັບການລະຫມາດຟັຣດູເປັນການປະຈຳ ແລະ ຖືກວະກັຟໄວ້ເພື່ອການນັ້ນ, ສ່ວນມຸຊໍລລາຫ໌ແມ່ນສະຖານທີ່ ທີຖືກຈັດໄວ້ສຳລັບການລະຫມາດຊົ່ວຄາວ; ເຊັ່ນ ສະຖານທີ່ລະຫມາດໃນໂຮງຮຽນ, ສະຖາບັນ, ບໍລິສັດ, ຕາມເສັ້ນທາງເດີນທາງ ແລະ ອື່ນໆ, ແລະ ບໍ່ໄດ້ຖືກວະກັຟໄວ້ສຳລັບການລະຫມາດທັງຫ້າເວລາ, ແລະ ບໍ່ເປັນຊຸນນະຫ໌ໃນການລະຫມາດຕະຮິຍະຕຸລມັສຍິດເມື່ອເຂົ້າໄປໃນມຸຊໍລລາຫ໌, ຫາກແຕ່ວ່າມັນເປັນຊຸນນະຫ໌ເມື່ອເຂົ້າໄປໃນມັສຍິດ.

ປະເດັນທີສອງ: ການສ້າງມັສຍິດ ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງມັນ

ບັນດາມັສຍິດແມ່ນສະຖານທີ່ ທີ່ດີທີ່ສຸດ ແລະ ປະເສີດທີ່ສຸດເທິງໜ້າແຜ່ນດິນ, ເຊິ່ງໃນນັ້ນມີການດຳລົງອິບາດະຫ໌ທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດ ນັ້ນກໍ່ຄືການລະຫມາດ, ອັລລໍຫ໌ ໄດ້ຕຣັດວ່າ: (ໃນບັນດາບ້ານ ທີ່ອັລລໍຫ໌ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ຖືກຍົກໃຫ້ສູງສົ່ງ ແລະ ພຣະນາມຂອງພຣະອົງຖືກກ່າວລຳລຶກໃນນັ້ນ, ມີຜູ້ກ່າວສະດຸດີຕໍ່ພຣະອົງໃນນັ້ນ ທັງໃນຍາມເຊົ້າ ແລະ ຍາມແລງ) (ບັນດາບຸລຸດທີ່ການຄ້າ ແລະ ການຂາຍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາລະເລີຍຈາກການລຳເລິກເຖິງອັລລໍຫ໌, ແລະ ການດຳລົງການລະຫມາດ, ແລະ ການຈ່າຍຊະກາດ, ພວກເຂົາຢ້ານກົວວັນໜຶ່ງທີ່ຈິດໃຈ ແລະ ສາຍຕາຈະພິກຜັນໄປມາ ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັນນູຣ: 36-37].

ແລະ ອັລລໍຫ໌ ໄດ້ຊົງໃຫ້ກຽດ ແລະ ຍົກຍ້ອງບັນດາມັສຍິດ ໂດຍການອ້າງອີງມັນໄປຫາພຣະອົງ, ດັ່ງທີ່ພຣະອົງໄດ້ກ່າວວ່າ : (ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ຈະອະທຳຍິ່ງໄປກວ່າຜູ້ທີ່ຫ້າມປາມບັນດາມັສຍິດຂອງອັລລໍຫ໌ ບໍ່ໃຫ້ພຣະນາມຂອງພຣະອົງຖືກກ່າວລະນຶກໃນນັ້ນ ...) [ສູເຣາະຫ໌ ອັລ-ບາກໍເຣາະຫ໌: 114]. ແລະ ອັລລໍຫ໌ຜູ້ຊົງມະຫາບໍລິສຸດໄດ້ຕຣັດວ່າ: (ແລະ ເເທ້ຈິງບັນດາມັສຍິດນັ້ນເປັນຂອງອັລລໍຫ໌ ດັງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ວິງວອນຂໍຜູ້ໃດຄຽງຄູ່ກັບອັລລໍຫ໌ ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັລ-ຈິນ : 18].

ດ້ວຍເຫດນີ້ ສາສະນະບັນຍັດຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງເສີມການສ້າງສາ ແລະ ພັດທະນາທັງທາງດ້ານຮູບປະທຳ ແລະ ດ້ານຈິດໃຈ, ເຊິ່ງສ່ວນໜຶ່ງໃນນັ້ນກໍຄື: ອັລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: (ແທ້ຈິງ ຜູ້ທີ່ຈະບູລະນະບັນດາມັສຍິດຂອງອັລລໍຫ໌ນັ້ນຄື ຜູ້ທີ່ສັດທາຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ວັນສຸດທ້າຍ ແລະ ດຳລົງການລະຫມາດ ແລະ ບໍລິຈາກຊະກາດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຢຳເກງຜູ້ໃດນອກຈາກອັລລໍຫ໌, ດັ່ງນັ້ນ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນແຫລະ ທີ່ຫວັງວ່າຈະໄດ້ເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຊີ້ນຳ) [ສູເຣາະຫ໌ ເຕົາບະຫ໌ : 18].

ແລະລາຍງານຈາກທ່ານອຸສມານ ບິນ ອັຟຟານ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ສ້າງມັສຍິດເພື່ອຫວັງໃນຄວາມພໍພຣະໄທຂອງອັລລໍຫ໌, ອັລລໍຫ໌ກໍ່ຈະສ້າງສິ່ງທີ່ຄ້າຍຄືກັນນັ້ນໃຫ້ລາວໃນສວນສະຫວັນ» [171]. [171] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (450) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (533).

ແລະ ລາຍງານຈາກທ່ານຈາບິຣ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ແທ້ຈິງທ່ານຣໍຊຸລ ﷺ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ສ້າງມັສຍິດເພື່ອອັລລໍຫ໌ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຂະໜາດພຽງເທົ່າຮັງນົກກະທາ ຫຼື ນ້ອຍກວ່ານັ້ນກໍ່ຕາມ, ອັລລໍຫ໌ຈະສ້າງເຮືອນໃຫ້ລາວໃນສວນສະຫວັນ» [172]. [172] ບັນທຶກໂດຍ ອິບນຸ ມາຈະຫ໌, ເລກທີ່ (738), ແລະ ອັລບຸສີຣີ ໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນ “ອັຊຊະວາອິດ” (1/94) ວ່າ: “ນີ້ແມ່ນສາຍລາຍງານທີ່ສໍເຮັຍຫ໌.”

ດັ່ງທີທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: «ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເທົ່າກັບຮັງນົກຄຸ້ມ» ກໍ່ຄື : ສະຖານທີ່ທີ່ນົກໂຕແມ່ເຮັດຮັງເທິງຫນ້າດິນເພື່ອວາງໄຂ່, ເຊິ່ງມີເຈດຕະນາເພື່ອເນັ້ນຫນັກເຖິງຄວາມນ້ອຍທີ່ສຸດ, ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຜູ້ໃດດູຖູກການສ້າງມັດສະຍິດ, ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈະນ້ອຍທີ່ສຸດກໍ່ຕາມ.

ເຊິ່ງອາດຈະລວມໄປເຖິງຜູ້ທີ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການກໍ່ສ້າງມັນ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນພຽງກ້ອນດິນຈີ່ ຫຼື ດິນໜຽວກໍ່ຕາມ, ຫຼື ໄດ້ອອກແຮງງານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ, ຫຼື ໄດ້ຈ່າຍຄ່າຈ້າງໃຫ້ແກ່ຄົນງານ, ແລະ ການກະທຳອື່ນໆ ໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້ ທີ່ຖືໄດ້ວ່າຜູ້ກະທຳນັ້ນໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອໃນການສ້າງມັສຍິດດ້ວຍຕົວຂອງລາວເອງ ຫຼື ດ້ວຍຊັບສິນຂອງຕົນ, ໂດຍຫວັງໃນຜົນບຸນຕອບແທນທີ່ຈະໄດ້ຮັບຈາກການກະທຳດັ່ງກ່າວ, ເຊິ່ງກໍ່ຄືການທີ່ອັລລໍຫ໌ຈະສ້າງໃຫ້ແກ່ລາວ ສິ່ງທີ່ຄ້າຍຄືກັນນັ້ນ ຫຼື ກວ້າງຂວາງກວ່ານັ້ນໃນສວນສະຫວັນ; ເນື່ອງຈາກວ່າເຮືອນໃນສວນສະຫວັນນັ້ນບໍ່ສາມາດປຽບທຽບໄດ້ກັບສິ່ງທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກນີ້, ແລະ ທັງສອງນັ້ນກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບເທົ່າກັນໄດ້ເລີຍ, ແລະ ນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ເປັນແຮງກະຕຸ້ນໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ອັລລໍຫ໌ໄດ້ຊົງປະທານຄວາມກວ້າງຂວາງໃຫ້ແກ່ລາວ ໃນການຮີບຮ້ອນແຂ່ງຂັນກັນໃນການເຮັດຄວາມດີ, ແລະ ການສວຍໂອກາດໃນການດຳລົງຊີວິດຢູ່ໃນໂລກນີ້, ເພື່ອທີ່ລາວຈະໄດ້ສະສົມໄວ້ສຳລັບໂລກໜ້າຂອງລາວ ເຊິ່ງລາວຈະໄດ້ພົບກັບລາງວັນຕອບແທນທີ່ເພີ່ມພູນຄູນທະວີ ນະທີ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາວຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ [173]. [173] ເບິ່ງ: «ຟຸສູລ ວະ ມະສາອິລ ຕະຕາອັລລັກ ບິລມະສາຈິດ» ຂອງໄຊຄ໌ ອິບນຸ ຈິບຣີນ ເຣາະຫິມະ ຮຸລລໍຫ໌ (ໜ້າ: 14).

ປະເດັນທີສາມ: ການອຸປະຖຳຄ້ຳຊູມັສຍິດ ແລະ ຄວາມປະເສີດຂອງມັນ

ການພັດທະນາມັສຍິດໃນຄວາມໝາຍໂດຍລວມນັ້ນ ລວມມີການພັດທະນາທັງສອງດ້ານຄື: ດ້ານວັດຖຸ ແລະ ດ້ານຈິດໃຈ, ເຊິ່ງລວມມີການສ້າງມັສຍິດ ແລະ ການສ້ອມແປງ, ການຕິດຕັ້ງໄຟຟ້າ ແລະ ການປູພົມ, ການບໍລິການ ແລະ ການເຮັດຄວາມສະອາດ, ການອິບາດະຮ໌ (ການໄຫວ້ວອນ) ຕໍ່ອັລລໍຮ໌ໃນມັສຍິດ, ການແຕ່ງຕັ້ງບັນດາອິມ່າມ ແລະ ມຸອັສຊິນ, ການເປີດຫ້ອງຮຽນໃນມັສຍິດ; ເຊັ່ນ: ການສອນອັລກຸລອານ, ຟິກຮ໌, ຕັຟຊີຣ, ຫະດີຊ ແລະ ວິຊາຄວາມຮູ້ອື່ນໆ ທີ່ມີປະໂຫຍດ, ການຈັດຫາປັດໄຈລ້ຽງຊີບໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ເຮັດວຽກໃນນັ້ນ, ການວະກັຟ (ການບໍລິຈາກ) ໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ມັສຍິດ, ເຊັ່ນ: ການວະກັຟທີ່ພັກອາໄສໃຫ້ແກ່ອິມ່າມ, ມຸອັສຊິນ, ຄູສອນ ແລະ ນັກສຶກສາ, ການສ້າງສະຖານທີ່ອາບນ້ຳລະຫມາດ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ທີ່ເປັນຜົນປະໂຫຍດຕໍ່ມັສຍິດ.

ພຣະອົງອັລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ : (ແທ້ຈິງ ຜູ້ທີ່ຈະບູລະນະບັນດາມັສຍິດຂອງອັລລໍຫ໌ນັ້ນຄື ຜູ້ທີ່ສັດທາຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ວັນສຸດທ້າຍ, ແລະ ດຳລົງການລະຫມາດ, ແລະ ໄດ້ຈ່າຍຊະກາຕ, ແລະ ບໍ່ຢຳເກງຜູ້ໃດນອກຈາກອັລລໍຫ໌. ດັ່ງນັ້ນ ຊົນເຫລົ່ານີ້ແຫລະທີ່ຫວັງ ຈະເປັນຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນໝູ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບທາງນຳ) [ສູເຣາະຫ໌ ເຕົາບະຫ໌ : 18].

ອາຍັດທີ່ສູງສົ່ງໄດ້ຢືນຢັນເຖິງຄວາມເຊື່ອສັດທາຂອງຜູ້ທີ່ພັດທະນາມັສຍິດ ດ້ວຍການລະຫມາດໃນນັ້ນ, ການເຮັດຄວາມສະອາດ ແລະ ການສ້ອມແປງສ່ວນທີ່ຊຸດໂຊມຂອງມັສຍິດ [174]. [174] ເບິງໃນ «ໂຄງການ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ອະນຸຍາດໃນມັສຍິດ» ຂອງ ມຸຫຳມັດ ອັລ-ອັຣຟັຈ (ໜ້າ: 9).

ປະເດັນທີສີ່: ການຮັກສາມັສຍິດໃຫ້ສະອາດບໍລິສຸດ ແລະ ບົວລະບັດຮັກສາໃຫ້ພົ້ນຈາກສິ່ງສົກກະປົກ.

ໃນເມື່ອບັນດາມັສຍິດເປັນສະຖານທີ່ແຫ່ງການອິບາດະຫ໌ ແລະ ການເຂົ້າໃກ້ຊິດຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ດ້ວຍການເຊື່ອຟັງ, ຈຶ່ງມີຄຳສັ່ງໃຫ້ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ດູແລມັນໃຫ້ພົ້ນຈາກສິ່ງເປິະເປື້ອນ, ສິ່ງສົກກະປົກ ແລະ ສິ່ງເສດເຫຼືອຕ່າງໆ, ເພື່ອໃຫ້ມັສຍິດມີຄວາມສະອາດ, ຄວາມດີງາມ ແລະ ຄວາມງົດງາມ.

ທ່ານ ໄຊຄ໌ ອິບນຸ ສະອ໌ດີ -ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາເພິ່ນ- ໄດ້ກ່າວໃນການອະທິບາຍຄຳດຳຣັດຂອງອັລລໍຫ໌ ທີ່ວ່າ: (ໃນບັນດາບ້ານເຮືອນ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ຖືກເຊີດຊູ ແລະ ໃຫ້ພຣະນາມຂອງພຣະອົງຖືກກ່າວລຳລຶກໃນນັ້ນ, ມີການກ່າວສະດຸດີແດ່ພຣະອົງໃນນັ້ນ ທັງໃນຍາມເຊົ້າ ແລະ ຍາມແລງ) [ຊູເຣາະຫ໌ ອັນນູຣ: 36]. ທ່ານກ່າວ (...ໃຫ້ຖືກເຊີດຊູ ແລະ ໃຫ້ພຣະນາມຂອງພຣະອົງຖືກກ່າວລຳລຶກໃນນັ້ນ...) ນີ້ແມ່ນຂໍ້ສະຫຼຸບກ່ຽວກັບຂໍ້ກຳນົດຕ່າງໆ ຂອງມັສຍິດ, ເຊິ່ງລວມຢູ່ໃນການໃຫ້ກຽດມັສຍິດນັ້ນມີ: ການສ້າງມັສຍິດ, ການປັດກວາດ ແລະ ການເຮັດຄວາມສະອາດຈາກສິ່ງສົກກະປົກ ແລະ ສິ່ງທີ່ເປັນອັນຕະລາຍ, ການປົກປ້ອງມັສຍິດຈາກຄົນວິກົນຈະລິດ ແລະ ເດັກນ້ອຍທີ່ບໍ່ລະມັດລະວັງຈາກສິ່ງສົກກະປົກ, ແລະ ຈາກຜູ້ປະຕິເສດສັດທາ, ແລະ ໃຫ້ປົກປ້ອງມັສຍິດຈາກການເວົ້າຈາໄຮ້ສາລະໃນນັ້ນ, ແລະ ການສົ່ງສຽງດັງໂດຍບໍ່ແມ່ນການລຳລຶກເຖິງອັລລໍຫ໌ [175]. [175] «ຕັຟຊີຣ ອັສ-ສະອ໌ດີ» (ໜ້າທີ: 569).

ແລະ ລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອະບີ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ, ວ່າ ມີແມ່ຍິງຜິວສີຄົນໜຶ່ງທີ່ເຄີຍປັດກວາດມັດສະຍິດ, ແລ້ວ ທ່ານຣໍຊູລຸລລໍຫ໌ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະຊັລລຳ ບໍ່ເຫັນນາງ, ຈຶ່ງໄດ້ຖາມກ່ຽວກັບນາງ, ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ນາງໄດ້ເສຍຊີວິດແລ້ວ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງບໍ່ແຈ້ງໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້?” ເບິ່ງຄືວ່າພວກເຂົາເຫັນວ່າເລື່ອງຂອງນາງເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ, ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຊີ້ບອກກຸໂບຣຂອງນາງໃຫ້ຂ້ອຍ”. ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ຊີ້ບອກໃຫ້ທ່ານ, ແລ້ວທ່ານກໍໄດ້ລະຫມາດໃຫ້ນາງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: “ແທ້ຈິງ ບັນດາກຸໂບຣເຫຼົ່ານີ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມມືດມົນສຳລັບຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນນັ້ນ, ແລະ ແທ້ຈິງ ອົງອັລລໍຫ໌ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່ ຈະຊົງເຮັດໃຫ້ມັນສະຫວ່າງສະໄຫວຂຶ້ນສຳລັບພວກເຂົາ ດ້ວຍການລະຫມາດມາດຂອງຂ້ອຍທີ່ມີຕໍ່ພວກເຂົາ”. [176]. [176] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (460) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (956).

ແລະ ໄດ້ມີການຢືນຢັນຈາກທ່ານອະນັສ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ວ່າເພິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາຢູ່ໃນມັດສະຍິດ ພ້ອມກັບທ່ານຣໍຊູລຂອງອັລລໍຮ໌ ﷺ, ທັນໃດນັ້ນກໍມີຊາວອາຣັບຊົນນະບົດຄົນໜຶ່ງເຂົ້າມາ ແລ້ວລຸກຂຶ້ນປັດສະວະຢູ່ໃນມັດສະຍິດ, ບັນດາສໍຫາບະຫ໌ຂອງທ່ານຣໍຊູລຂອງອັລລໍຮ໌ ﷺ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງຫ້າມວ່າ: ຢຸດ! ຢຸດ!, ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານລໍຊູລຂອງອັລລໍຮ໌ ﷺ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຢ່າໄດ້ຂັດຂວາງລາວ" ຄື: ຢ່າໄດ້ຕັດການປັດສະວະຂອງລາວ - ຈົ່ງປ່ອຍລາວໄວ້” ພວກເຂົາຈຶ່ງປ່ອຍລາວໄວ້ຈົນກວ່າລາວຈະຖ່າຍເບົາແລ້ວ, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານຣໍຊູລຂອງອັລລໍຫ໌ ຊັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ກໍ່ໄດ້ເອີ້ນລາວ ແລະ ໄດ້ກ່າວກັບລາວວ່າ: «ແທ້ຈິງບັນດາມັສຍິດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ສົມຄວນກັບສິ່ງໃດໆ ຈາກນ້ຳປັດສະວະ ແລະ ສິ່ງສົກກະປົກ, ຫາກແຕ່ມັນແມ່ນເພື່ອການລະນຶກເຖິງອັລລໍຫ໌, ການລະຫມາດ ແລະ ການອ່ານອັລກຸລອານ» ທ່ານຈຶ່ງສັ່ງຊາຍຄົນໜຶ່ງ, ໃຫ້ລາວເອົານ້ຳໜຶ່ງຄຸມາ ແລ້ວລາດລົງໃສ່ບ່ອນນັ້ນ [177]. [177] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (219) ໂດຍຫຍໍ້, ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (285).

ເປັນມະຕິເອກະພາບກັນວ່າ ນ້ຳປັດສະວະ ແລະ ສິ່ງທີ່ຄ້າຍຄືກັນນັ້ນ ແມ່ນບັນດາສິ່ງສົກກະປົກທີ່ຕ້ອງປົກປ້ອງມັສຍິດໃຫ້ພົ້ນຈາກ, ເນື່ອງຈາກຄວາມສະອາດຂອງມັສຍິດເປັນສິ່ງທີ່ຈຳເປັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຕ້ອງປົກປ້ອງມັສຍິດ, ພົມ, ແລະ ສິ່ງທີ່ຕິດພັນກັບມັນ ເຊັ່ນ ເດີ່ນ, ດາດຟ້າ ແລະ ອື່ນໆ ໃຫ້ພົ້ນຈາກບັນດາສິ່ງສົກກະປົກທັງໝົດ, ແລະ ຕ້ອງຊຳລະລ້າງໃຫ້ສະອາດ ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ມີສິ່ງດັ່ງກ່າວຕົກໃສ່.

ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໄດ້ມີລາຍງານກ່ຽວກັບການຊຳລະລ້າງມັນຈາກສິ່ງສົກກະປົກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ເສມຫະ, ນ້ຳມູກ, ນ້ຳລາຍ, ເລືອດ, ໜອງ, ແລະ ອື່ນໆ. ດັ່ງມີລາຍງານຈາກທ່ານ ອະນັສ ບິນ ມາລິກ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ວ່າ, ແທ້ຈິງທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ເຫັນເສມຫະຢູ່ທີ່ກິບລັດ, ສິ່ງດັ່ງກ່າວໄດ້ເຮັດໃຫ້ທ່ານບໍ່ພໍໃຈຈົນເຫັນໄດ້ຊັດເທິງໃບໜ້າຂອງທ່ານ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ລຸກຂຶ້ນ ແລະ ຂູດມັນອອກດ້ວຍມືຂອງທ່ານເອງ, ແລ້ວທ່ານກໍ່ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ເມື່ອຜູ້ໃດໜຶ່ງຈາກພວກເຈົ້າຢືນຂຶ້ນໃນການລະຫມາດຂອງລາວ, ແທ້ຈິງລາວກຳລັງສົນທະນາກັບພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາວ - ຫຼື ແທ້ຈິງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາວຢູ່ລະຫວ່າງລາວ ແລະ ກິບລະຫ໌ - ດັ່ງນັ້ນ ຢ່າໃຫ້ຜູ້ໃດໃນໝູ່ພວກເຈົ້າຖົ່ມນ້ຳລາຍໄປທາງທິດກິບລະຫ໌ຂອງລາວ, ແຕ່ໃຫ້ຖົ່ມໄປທາງເບື້ອງຊ້າຍຂອງລາວ ຫຼື ໃຕ້ຕີນຂອງລາວ» ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເພິ່ນໄດ້ຈັບຊາຍເສື້ອຄຸມຂອງເພິ່ນ, ແລ້ວຖົ່ມນ້ຳລາຍໃສ່ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍພັບມັນທົບໃສ່ກັນ, ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ຫຼື ໃຫ້ເຮັດເຊັ່ນນີ້» [178]. [178] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (405) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (551).

ມີຮະດີຊຈຳນວນຫຼາຍທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງການຫ້າມຖົ່ມນ້ຳລາຍ ແລະ ຂາກສະເລດໃນມັດສະຍິດ, ແລະ ໃນບາງບົດລາຍງານໄດ້ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຖົ່ມນ້ຳລາຍໄປທາງທິດກິບລັດ ຫຼື ໄປທາງເບື້ອງຂວາ, ແລະ ໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ຖົ່ມນ້ຳລາຍໄປທາງເບື້ອງຊ້າຍ ຫຼື ຖົ່ມລົງໃຕ້ຕີນເບື້ອງຊ້າຍ, ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ໃຫ້ໃຊ້ຕີນຖູ. ແລະ ບໍ່ຕ້ອງສົງໄສເລີຍວ່າ ນ້ຳລາຍ ແລະ ສະເລດນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າລັງກຽດຕາມທຳມະຊາດຂອງມະນຸດ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ທ່ານນະບີ ﷺ ຈຶ່ງໂກດເມື່ອທ່ານໄດ້ເຫັນນ້ຳລາຍຢູ່ດ້ານກິບລັດຂອງມັດສະຍິດ, ຈົນໃບໜ້າຂອງທ່ານແດງຂຶ້ນ, ແລະ ທ່ານໄດ້ຮີບຟ້າວໄປຂູດມັນອອກ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ໄດ້ທາບໍລິເວນນັ້ນດ້ວຍນ້ຳຫອມຊະນິດໜຶ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄໍລູກ ຫຼື ຊະຟະຣອນ.

ແລະ ເປັນທີ່ຊາບກັນດີວ່າ ຫາກມັສຍິດຖືກສ້າງຂຶ້ນຈາກດິນໜຽວ, ການຂູດມັນອອກກໍເປັນເລື່ອງງ່າຍ, ແລະ ພື້ນດິນກໍເປັນດິນທີ່ສາມາດຝັງສິ່ງທີ່ຕົກລົງໃສ່ໄດ້, ຫຼື ຕັກເອົາດິນທີ່ເປິະເປື້ອນອອກໄປ.

ເນື່ອງຈາກວ່າ ມັສຍິດໃນຍຸກສະໄໝນີ້ ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວແມ່ນໄດ້ປູດ້ວຍກະເບື້ອງ ແລະ ພົມທີ່ສະອາດ, ເຊິ່ງຈະເປິະເປື້ອນໄດ້ງ່າຍຈາກສິ່ງສົກກະປົກ ແລະ ເຫັນຮ່ອງຮອຍຂອງຂີ້ກະເທີ່, ເລືອດ, ນ້ຳໜອງ ແລະ ອື່ນໆ ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ, ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງຫ້າມການຖົ່ມນ້ຳລາຍລົງພື້ນຢ່າງເດັດຂາດ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນເທິງພົມ, ຝາ ຫຼື ກະເບື້ອງ. ດັ່ງນັ້ນ, ຜູ້ໃດທີ່ຢາກຈະຖົ່ມນ້ຳລາຍ ຫຼື ຂາກກະເທີ່, ລາວຄວນອອກໄປຂ້າງນອກ, ຫຼື ຖົ່ມໃສ່ເຈ້ຍທິດຊູ່ແລ້ວນຳອອກໄປຖິ້ມ, ຫຼື ຖົ່ມໃສ່ຊາຍເສື້ອຂອງຕົນແລ້ວພັບມັນໄວ້ ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຫະດີສ, ເພື່ອໃຫ້ມັສຍິດສະອາດ ແລະ ຫອມຢູ່ສະເໝີ.

ແລະຈາກທ່ານນາງ ອາອີຊະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ທ່ານນະບີ ﷺ ສັ່ງເສຍໃຫ້ສ້າງມັສຍິດຕາມຊຸມຊົນຕ່າງໆ ແລະ ໃຫ້ເຮັດຄວາມສະອາດ, ອົບນ້ຳຫອມໃຫ້ມັສຍິດ» ທ່ານ ຊຸຟຢານ ກ່າວວ່າ: "ການສ້າງມັສຍິດໃນຊຸມຊົນຕ່າງໆ ໝາຍເຖິງ: ໃນເຜົ່າຕ່າງ ໆ" [179]. [179] ບັນທຶກໂດຍ ອັດຕິຣມີຊີ, ເລກທີ່ (594), ແລະ ເບິ່ງທີ່: «ຟຸສູລ ວະ ມະສາອິລ ຕະຕະອັລລັກ ບິລມະສາຈິດ» (ໜ້າທີ: 27).

ປະເດັນທີ່ 5: ຂໍ້ກຳນົດການສ້າງມັສຍິດເທິງກູໂບຣ ຫຼື ການນຳເອົາກູໂບຣເຂົ້າໄປໃນມັສຍິດ

ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ກໍ່ສ້າງມັສຍິດເທິງກຸໂບຣຂອງຜູ້ໃດກໍຕາມ; ເພາະແທ້ຈິງສິ່ງນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຖືກຫ້າມ, ໄຊຄ໌ ອັລ-ອິສລາມ ອິບນຸ ໄຕມິຍະຫ໌ ຣໍຫິມະຮຸລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ບັນດາອິມ່າມໄດ້ມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະພາບກັນວ່າບໍ່ເປັນທີ່ອະນຸມັດໃຫ້ສ້າງມັສຍິດເທິງກຸໂບຣ; ເນື່ອງຈາກທ່ານນະບີ ﷺ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ບັນດາຊົນຊາດກ່ອນພວກເຈົ້າ ພວກເຂົາໄດ້ຍຶດຖືເອົາບັນດາກຸໂບຣເປັນບ່ອນເຮັດມັສຍິດ, ພຶງຊາບເຖີດ ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຍຶດຖືເອົາບັນດາກຸໂບຣເປັນບັນດາມັສຍິດ; ເພາະແທ້ຈິງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຫ້າມພວກເຈົ້າຈາກສິ່ງນັ້ນ».

ແລະ ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຝັງມັຍຍິດ(ສົບ) ໃນມັດສະຍິດ, ຫາກວ່າໄດ້ມີການຝັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ກໍ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂ: ດ້ວຍການຖົມຫລຸ່ມໃຫ້ລຽບສະເໝີພື້ນ, ຫຼື ຂຸດຄົ້ນເອົາສົບອອກມາ ຫາກວ່າຫລຸ່ມນັ້ນຍັງໃໝ່.

ແລະ ຖ້າຫາກມັສຍິດຖືກສ້າງຂຶ້ນຫຼັງຈາກມີກຸໂບູຣ: ກໍ່ໃຫ້ຍ້າຍມັສຍິດອອກ ຫຼື ໃຫ້ທຳລາຍຮູບຊົງຂອງກຸໂບຣ, ສ່ວນມັສຍິດທີ່ຢູ່ເທິງກຸໂບຣນັ້ນ ບໍ່ໃຫ້ລະຫມາດໃນນັ້ນ ທັງຟັຣດູ ແລະ ຊຸນນັດ; ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວມັນເປັນສິ່ງທີ່ຖືກຫ້າມ [180]. [180] ໜັງສືອັລ-ຟັດຕະວາ (22/ 194).

ແລະ ສ່ວນຫນຶ່ງຈາກຫຼັກຖານໃນເລື່ອງນີ້ ນອກເຫນືອຈາກສິ່ງທີ່ ໄຊຄຸນອິສລາມ ຣໍຫິມະຮຸລລໍຫ໌ ໄດ້ກ່າວໄວ້: ລາຍງານຈາກ ອາອີຊະຫ໌ ແລະ ອັບດຸລລໍຫ໌ ອິບນຸ ອັບບາສ ທັງສອງໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄວາມຕາຍໄດ້ມາເຖິງທ່ານຣໍຊູລ ລຸລລໍຫ໌ ຊໍລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ, ເພິ່ນໄດ້ເອົາຜ້າຄຸມຂອງເພິ່ນມາປົກໃບຫນ້າຂອງເພິ່ນ, ແລະ ເມື່ອເພິ່ນຮູ້ສຶກອຶດອັດ ເພິ່ນກໍເປີດມັນອອກຈາກໃບຫນ້າຂອງເພິ່ນ, ເພິ່ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວໃນຂະນະທີ່ຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນວ່າ: «ອັລລໍຫ໌ຊົງສາບແຊ່ງພວກຍະຮູດ (ຍິວ) ແລະ ນາຊໍຣໍ (ຄຣິສຕຽນ) ທີ່ໄດ້ຍຶດເອົາຫລຸມຝັງສົບຂອງບັນດານະບີຂອງພວກເຂົາເປັນມັສຍິດ» ເປັນການເຕືອນຕໍ່ການກະທຳທີ່ຄ້າຍຄືກັບພວກເຂົາ [181]. [181] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (435) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (531).

ທ່ານນະບີ ຊັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລຳ ໄດ້ຊີ້ແຈງໃນຂະນະທີ່ເພິ່ນກຳລັງຈະສິ້ນໃຈວ່າ ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ສາບແຊ່ງຊາວຢິວ ແລະ ຄຣິດສະຕຽນ ທີ່ພວກເຂົາຍຶດເອົາກຸໂບຣຂອງບັນດານະບີຂອງພວກເຂົາເປັນມັສຍິດ. ທ່ານໄດ້ຊີ້ແຈງອີກວ່າ ການກະທຳດັ່ງກ່າວເປັນທຳນຽມປະຕິບັດຂອງບັນດາຜູ້ປະຕິເສດສັດທາໃນຍຸກກ່ອນ, ເພື່ອເປັນການເຕືອນປະຊາຊາດຂອງທ່ານບໍ່ໃຫ້ເອົາແບບຢ່າງພວກເຂົາ, ແລະ ເພື່ອປິດກັ້ນຊ່ອງທາງທີ່ຈະນຳໄປສູ່ການຕັ້ງພາກີຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ແລະ ການໄຫວ້ສິ່ງອື່ນນອກເໜືອຈາກພະອົງ.

ແລະ ລາຍງານຈາກແມ່ຂອງບັນດາຜູ້ສັດທາ ທ່ານຍິງອາອີຊະຫ໌, ວ່າ ທ່ານຍິງອຸມມຸຫະບີບະຫ໌ ແລະ ທ່ານຍິງອຸມມຸສະລາມະຫ໌ ໄດ້ກ່າວເຖິງໂບດຄຣິສຕຽນແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ພວກນາງທັງສອງໄດ້ເຫັນຢູ່ປະເທດຫະບະຊະຫ໌ ເຊິ່ງໃນນັ້ນມີບັນດາຮູບພາບ, ແລ້ວພວກນາງທັງສອງກໍໄດ້ເລົ່າເລື່ອງດັ່ງກ່າວແກ່ທ່ານນະບີ ສັລລັລລໍຮຸ ອະໄລຮິ ວະສັລລັມ, ແລ້ວທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ຊົນເຫລົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຊາຍຜູ້ຊອບທຳໃນໝູ່ພວກເຂົາໄດ້ເສຍຊີວິດລົງ, ພວກເຂົາກໍ່ສ້າງມັດສະຍິດເທິງຫຼຸມຝັງສົບຂອງລາວ ແລະ ໄດ້ສ້າງບັນດາຮູບພາບເຫລົ່ານັ້ນໄວ້ໃນນັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ຊົນເຫລົ່ານັ້ນຄື ມະນຸດທີ່ຊົ່ວຊ້າຍິ່ງ ນະ ທີ່ອັລລໍຫ໌ ໃນວັນກີຍາມະຫ໌» [182]. [182] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (427) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (528).

ລາຍງານຈາກທ່ານນາງ ອາອີຊະຫ໌ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮາ ເລົ່າວ່າ: ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ກ່າວໃນອາການປ່ວຍຂອງທ່ານ ເຊິ່ງທ່ານບໍ່ໄດ້ລຸກຈາກມັນອີກເລີຍວ່າ: «ອັລລໍຫ໌ ໄດ້ຊົງສາບແຊ່ງພວກຍະຮູດ (ຍິວ) ແລະ ນາຊໍຣໍ (ຄຣິສຕຽນ) ທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຍຶດເອົາບັນດາຫຼຸມສົບຂອງບັນດານະບີຂອງພວກເຂົາເປັນມັສຍິດ» ແລະ ຖ້າຫາກບໍ່ແມ່ນຍ້ອນເຫດນັ້ນ, ກຸໂບຣຂອງເພິ່ນກໍຄົງຈະຖືກເປີດເຜີຍ, ແຕ່ເພິ່ນຢ້ານກົວວ່າມັນຈະຖືກຍຶດຖືເປັນມັສຍິດ [183]. [183] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ, ເລກທີ່ (1390) ແລະ ມຸສລິມ, ເລກທີ່ (529).

ປະເດັນທີ່ຫົກ: ຂໍ້ຊີ້ຂາດຂອງການປະດັບປະດາບັນດາມັສຍິດ

ບໍ່ສົມຄວນປະດັບປະດາບັນດາມັສຍິດ ແລະ ໂອ້ອວດອ້າງກ່ຽວກັບມັນ, ເພາະທ່ານ ອັລ-ບຸຄໍຣີ ໄດ້ລາຍງານຈາກ ທ່ານ ອັບດິລລາຫ໌ ບິນ ອັບບາສ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ ເລົ່າວ່າ: «ພວກເຈົ້າຈະຕ້ອງປະດັບປະດາມັນ ດັ່ງທີ່ຊາວຢິວ ແລະ ຊາວຄຣິສຕຽນໄດ້ປະດັບປະດາ»

ແລະ ລາຍງານຈາກທ່ານອານັສ ບິນ ມາລິກ ຣໍດີຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ກ່າວວ່າ: « ພວກເຂົາພາກັນໂອ້ອວດມັນ ແລ້ວກໍ່ບໍ່ໄດ້ພັກອາໄສໃນມັນ ນອກຈາກພຽງເລັກນ້ອຍ »

ແລະ ໄດ້ມີລາຍງານຈາກທ່ານອຸມັຣວ່າ ເພິ່ນໄດ້ສັ່ງໃຫ້ສ້າງມັສຍິດ, ແລະ ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງກຳບັງຜູ້ຄົນຈາກສາຍຝົນ, ແລະ ຢ່າໄດ້ຍ້ອມເຄື່ອງນຸ່ງເປັນສີແດງ ຫຼື ສີເຫຼືອງ, ເພາະມັນຈະເປັນການລໍ້ລວງຜູ້ຄົນ” [184]. [184] ບັນທຶກໂດຍອິມາມບຸຄໍຣີ (1/ 96- 97).

ແລະ ແທ້ຈິງໃນຍຸກສະໄໝນີ້ ການໂອ້ອວດກັນໃນເລື່ອງມັສຍິດໄດ້ມີຫຼາຍຂຶ້ນ, ແລະ ຜູ້ຄົນໄດ້ຟຸມເຟືອຍໃນການປະດັບປະດາ ແລະ ການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃສ່ມັນ, ແລະ ບັນດານັກວິຊາການໄດ້ອອກຟັຕວາວ່າອະນຸຍາດໃຫ້ກໍ່ສ້າງມັສຍິດໃຫ້ໃຫຍ່ໂຕໄດ້ ຖ້າຫາກວ່າທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງກໍ່ຖືກກໍ່ສ້າງໃຫ້ໃຫຍ່ໂຕເຊັ່ນກັນ, ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມັສຍິດເບິ່ງຊຸດໂຊມ ແລະ ຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອທຽບໃສ່ກັບບ້ານເຮືອນ, ແຕ່ຕ້ອງປາດສະຈາກການຟຸມເຟືອຍ ແລະ ການເຮັດເກີນຂອບເຂດໃນການປະດັບປະດາ, ສີສັນ ແລະ ນ້ຳສີຕ່າງໆ, ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງສິ່ງທີ່ບໍ່ຈຳເປັນທີ່ຖືກນຳມາໃຊ້ ເຊັ່ນ: ເຄື່ອງເຄືອບ, ກະໂລ້ ແລະ ພົມ, ທັງໆ ທີ່ຮູ້ວ່າຍັງມີມັສຍິດຫຼາຍແຫ່ງທີ່ຕ້ອງການການບູລະນະຂັ້ນພື້ນຖານທີ່ສຸດ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງສົມຄວນທີ່ຈະນຳເອົາເງິນທຶນໄປໃຊ້ຈ່າຍໃນການບູລະນະມັສຍິດເຫຼົ່ານັ້ນ.

ດັງລາຍງານຈາກທ່ານອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ອຸມັຣ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸມາ, «ແທ້ຈິງ ມັສຍິດໃນສະໄໝຂອງ ທ່ານນະບີ ﷺ ຖືກສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍດິນຈີ່ດິບ, ຫຼັງຄາເຮັດດ້ວຍກິ່ງງ່າຕົ້ນອິນທະຜາລຳ ແລະ ເສົາກໍ່ເຮັດດ້ວຍລຳຕົ້ນອິນທະຜາລຳ, ທ່ານອະບູ ບະກັຣ ບໍ່ໄດ້ເພີ່ມເຕີມສິ່ງໃດໃສ່ເລີຍ, ສ່ວນທ່ານອຸມັຣ ໄດ້ເພີ່ມເຕີມ ແລະ ໄດ້ບູລະນະມັນຕາມຮູບແບບເດີມໃນສະໄໝຂອງ ທ່ານນະບີ ﷺ ດ້ວຍດິນຈີ່ດິບ ແລະ ກິ່ງງ່າຕົ້ນອິນທະຜາລຳ ແລະ ໄດ້ເຮັດເສົາຄືນໃໝ່ດ້ວຍໄມ້, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານອຸສມານ ໄດ້ປ່ຽນແປງມັນ ໂດຍໄດ້ເພີ່ມເຕີມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ໂດຍໄດ້ສ້າງກຳແພງດ້ວຍຫີນທີ່ສະຫຼັກລວດລາຍ ແລະ ປູນຂາວ, ແລະ ໄດ້ເຮັດເສົາຈາກຫີນທີ່ສະຫຼັກລວດລາຍ ແລະ ມຸງຫຼັງຄາດ້ວຍໄມ້ສັກ» [185]. [185] ບັນທຶກໂດຍອັລບຸກຄໍຣີ : ເລກທີ່ (446).

ທ່ານນັກວິຊາການອິສລາມ ອັບດຸລອະຊີຊ ບິນ ບາຊ -ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງເມດຕາທ່ານ- ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ການກະທຳຂອງທ່ານອຸສມານ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງການຕົບແຕ່ງມັສຍິດໃຫ້ສວຍງາມດ້ວຍຫີນທີ່ສະຫຼັກລວດລາຍ, ໄມ້ເນື້ອດີ ແລະ ປູນຂາວ -ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ: ການທາສີຝາ-, ສິ່ງດັ່ງກ່າວນີ້ຖືວ່າ ບໍ່ເປັນຫຍັງ. ເຖິງແມ່ນວ່າການດຳລົງຊີວິດແບບຊາວສະລັຟຈະເປັນສິ່ງທີ່ດີກວ່າ ແລະ ປະເສີດກວ່າກໍຕາມ, ແຕ່ຫາກວ່າຜູ້ຄົນພາກັນຕົບແຕ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງພວກເຂົາໃຫ້ສວຍງາມ ແລະ ພາກັນເບື່ອຫນ່າຍອາຄານເກົ່າໆ, ແລະ ການປະໃຫ້ມັສຍິດຢູ່ໃນສະພາບເກົ່າອາດຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາບໍ່ຢາກເຂົ້າມາລະຫມາດ ແລະ ລວມຕົວກັນໃນມັສຍິດ, ກໍບໍ່ເປັນຫຍັງທີ່ຈະກະທຳເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ທ່ານອຸສມານ ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ ໄດ້ກະທຳ ເພື່ອເປັນການຊັກຊວນໃຫ້ຄົນເຂົ້າມາໃນມັສຍິດ. ສ່ວນການກະທຳເພື່ອໂອ້ອວດນັ້ນແມ່ນບໍ່ອະນຸຍາດ, ແລະ ເປັນສິ່ງທີ່ມັກຣູຫ໌ ທີ່ຈະຂຽນສິ່ງຕ່າງໆ ໃນມັສຍິດ, ສະນັ້ນ ສິ່ງທີ່ດີກວ່າຄືໃຫ້ມັນເປັນແບບລຽບງ່າຍ" [186]. [186] ອ້າງອີງຈາກ “ອັລ-ມະຊາຈິດ” ຂອງ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ (ໜ້າ: 71).

ປະເດັນທີ່ເຈັດ: ຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການເຂົ້າມັສຍິດ ຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນມຸສລິມ

ເປັນທີ່ຕ້ອງຫ້າມສຳລັບຊາວມຸສລິມ ທີ່ຈະອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ປະຕິເສດສັດທາຄົນໃດກໍຕາມເຂົ້າໄປໃນມັສຍິດອັລຫະຣອມ ແລະ ເຂດຫະຣອມ ທັງຫມົດທີ່ຢູ່ອ້ອມຮອບ; ແລະ ຫຼັກຖານໃນເລື່ອງນີ້ແມ່ນຄຳດຳລັດຂອງພຣະອົງທີ່ວ່າ: ຄວາມໝາຍວ່າ: (ໂອ້ ບັນດາຜູ້ສັດທາທັ້ງຫຼາຍ ແທ້ຈິງ ບັນດາມຸຊຣີກີນນັ້ນເປັນມົນທິນ ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຢ່າໄດ້ເຂົ້າໃກ້ມັສຍິດອັລ-ຫະຣອມ ຫຼັງຈາກປີນີ້ຂອງພວກເຂົາ...) [ສູເຣາະຫ໌ ເຕົາບະຫ໌ : 28], ສ່ວນມັສຍິດອື່ນໆ, ຫາກການເຂົ້າໄປຂອງພວກເຂົາແມ່ນເພື່ອຈຸດປະສົງທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກສາສະໜາ ກໍ່ບໍ່ມີຄວາມຜິດໃນເລື່ອງນັ້ນ, ເຊັ່ນ ການຖາມກ່ຽວກັບອິສລາມ, ຫຼື ວຽກງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບມັສຍິດ, ຫຼື ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາວມຸສລິມ, ຫຼື ຟັງການຕັກເຕືອນ, ຫຼື ເຂົ້າໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ອະນຸຍາດ ເຊັ່ນ ການດື່ມນ້ຳທີ່ຢູ່ໃນມັສຍິດ, ໃນສະພາບການເຊັ່ນນີ້ ຖືວ່າເປັນທີ່ອະນຸຍາດ, ເພາະວ່າ ທ່ານນະບີ ຊໍລລັລລໍຮຸ ອະລັຍຮິ ວະສັລລັມ ໄດ້ມັດ ທ່ານ ສຸມາມະຫ໌ ບິນ ອຸສັລ ໄວ້ກັບເສົາຂອງມັສຍິດ, ຈາກທ່ານ ອະບູ ຮຸໄຣເຣາະຫ໌ ຂໍອັລລໍຫ໌ຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ທ່ານ ໄດ້ກ່າວວ່າ: « ທ່ານນະບີ ﷺ ໄດ້ສົ່ງກອງທັບມ້າໄປຍັງເມືອງນັຈດ໌, ແລ້ວພວກເຂົາກໍໄດ້ຈັບຊາຍຄົນໜຶ່ງມາຈາກເຜົ່າບະນີຮານີຟະຫ໌ ຊື່ວ່າ: ຊຸມາມະຫ໌ ອິບນຸ ອຸຊັລ, ແລ້ວພວກເຂົາກໍໄດ້ມັດລາວໄວ້ກັບເສົາຕົ້ນໜຶ່ງຂອງມັດສະຍິດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານນະບີ ﷺ ກໍໄດ້ອອກມາຫາລາວ ແລ້ວກ່າວວ່າ: « ເຈົ້າມີຫຍັງແດ່? ໂອ້ ຊຸມາມະຫ໌ເອີິ໋ຍ » ລາວຕອບວ່າ: ຂ້ອຍມີແຕ່ສິ່ງທີ່ດີ ໂອ້ ມຸຮຳມັດເອີ໋ຍ, ຖ້າຫາກທ່ານຂ້າຂ້ອຍ ທ່ານກໍໄດ້ຂ້າຄົນທີ່ມີ ຄົນພ້ອມທີ່ຈະແກ້ແຄ້ນໃຫ້, ແລະ ຖ້າຫາກທ່ານໃຫ້ຄວາມເມດຕາ (ປ່ອຍຂ້ອຍໄປ) ທ່ານກໍໄດ້ໃຫ້ຄວາມເມດຕາແກ່ຜູ້ທີ່ຮູ້ບຸນຄຸນ, ແລະ ຖ້າຫາກທ່ານຕ້ອງການຊັບສິນເງິນທອງ ກໍຈົ່ງຂໍເອົາຕາມທີ່ທ່ານຕ້ອງການໄດ້ເລີຍ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ປ່ອຍລາວໄວ້ຈົນຮອດມື້ອື່ນເຊົ້າ...» [187]. ບັນທຶກໂດຍ: ມຸດຕະຟາກຸລອະໄລ[187].

ແລະ ຄະນະຜູ້ແທນຈາກເມືອງນັຈຣອນ ເຊິ່ງເປັນຊາວຄຣິສຕຽນ ໄດ້ເຂົ້າມາໃນມັສຍິດ [188], ແລະ ທ່ານ ດິມາມ ບິນ ສະອ໌ລະບະຫ໌ ກໍໄດ້ເຂົ້າມາພົບທ່ານນະບີ ﷺ ໃນຂະນະທີ່ເພິ່ນຢູ່ໃນມັສຍິດ, ໂດຍມີຮະດິຊລາຍງານຈາກ ທ່ານອານັສ ບິນມາລິກ -ຣໍດິຍັລລໍຮຸ ອັນຮຸ- ກ່າວວ່າ: «ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາກຳລັງນັ່ງຢູ່ກັບທ່ານນະບີ ﷺ ໃນມັດສະຍິດ, ກໍ່ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຂີ່ອູດເຂົ້າມາ ລາວໄດ້ໃຫ້ມັນຄູ້ເຂົ່າລົງໃນມັດສະຍິດ ແລ້ວກໍ່ມັດມັນໄວ້, ຈາກນັ້ນລາວກໍ່ກ່າວຖາມພວກເຮົາວ່າ: ຜູ້ໃດໃນພວກທ່ານຄືມຸຮຳມັດ? ແລະທ່ານນະບີ ﷺ ກຳລັງນັ່ງອີງຢູ່ທ່າມກາງພວກເຂົາ, ພວກເຮົາຈຶ່ງຕອບວ່າ: ແມ່ນຊາຍຜິວຂາວທີ່ກຳລັງນັ່ງອີງຢູ່ນັ້ນ, ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວກັບທ່ານວ່າ: ໂອ້ ລູກຊາຍຂອງອັບດຸລມຸດຕໍລິບ, ທ່ານນະບີ ﷺ ຈຶ່ງຕອບລາວວ່າ: «ຂ້ອຍໄດ້ຕອບເຈົ້າແລ້ວ», ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວກັບທ່ານນະບີ ﷺ ວ່າ: ແທ້ຈິງຂ້ອຍຈະຖາມທ່ານ ແລະ ຈະຖາມຢ່າງຈິງຈັງ, ສະນັ້ນ ຂໍທ່ານຢ່າໄດ້ໂກດເຄືອງຂ້ອຍໃນໃຈເລີຍ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຖາມໃນສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການເຖີດ»... ຈົນກະທັ້ງຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ກ່າວວ່າ: ຂ້ອຍຂໍສັດທາຕໍ່ສິ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ນຳມາ ແລະ ຂ້ອຍເປັນທູດຂອງກຸ່ມຊົນຂອງຂ້ອຍທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຂ້ອຍ, ແລະ ຂ້ອຍຄື ດີມາມ ບິນ ຊະອ໌ລະບະຫ໌, ພີ່ນ້ອງຈາກເຜົ່າບະນີ ສະອັດ ບິນ ບັກຣ໌» [189]. ບັນທຶກໂດຍ: ມຸດຕະຟາກຸລອະໄລ [188]. [189] ບັນທຶກໂດຍ ອັລບຸກຄໍຣີ. ແລະ ເບິ່ງທີ່: ມັຈມູອ໌ ຟາຕະວາ ວະມະກໍລາຕ ອິບນິ ບາຊ, ເຫຼັ້ມທີແປດ, ຮຸກມຸ ດຸຄູລ ອັລ-ກຸຟຟາຣ ອັລ-ມະຊາຈິດ, ແລະ ຟາຕະວາ ອັລ-ລັຈນັຫ໌ ອັດ-ດາອິມະຫ໌ 6/276.

ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ພວກເຮົາສາມາດນຳມາສະເໜີໄດ້ກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ຜູ້ອະຊານ, ຜູ້ເປັນອິມ່າມ ແລະ ຜູ້ເປັນຄໍຕີບຕ້ອງການ ແລະ ຂໍ້ບັນຍັດຕ່າງໆ ຂອງມັສຍິດ, ແລະ ພວກເຮົາຂໍສັ່ງເສຍຜູ້ອະຊານ, ຜູ້ເປັນອິມ່າມ ແລະ ຜູ້ເປັນຄໍຕີບ ໃຫ້ມີຄວາມຢຳເກຼງຕໍ່ອັລລໍຫ໌ ຜູ້ຊົງສູງສົ່ງ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່, ໃຫ້ມີຄວາມພາກພຽນໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ເຜີຍແຜ່ມັນ, ແລະ ໃຫ້ເອົາໃຈໃສ່ໃນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ.

ແລະ ຂໍອັລລໍຫ໌ປະທານເຕົາຟີກ (ທາງນຳ), ຂໍພຣະອົງອັລລໍຫ໌ຈົ່ງປະທານຄວາມເມດຕາ ແລະ ຄວາມສັນຕິສຸກແດ່ທ່ານນະບີຂອງເຮົາ ມຸຮຳມັດ ພ້ອມດ້ວຍວົງວານ ແລະ ບັນດາສາວົກຂອງທ່ານທັງໝົດ, ແລະ ຄຳວິງວອນສຸດທ້າຍຂອງພວກເຮົາຄື ມວນການສັນລະເສີນທັງປວງເປັນສິດຂອງອັລລໍຫ໌ ຜູ້ອະພິບານແຫ່ງສາກົນລະໂລກ.

ບາງແຫຼ່ງຂໍ້ມູນທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳຫຼັບມຸອັຊຊິນ, ອີມ່າມ ແລະ ຄໍຕີບ

ອະຊານ ແລະ ອິກໍມະຫ໌, ໂດຍ ທ່ານ ດຣ. ສະອີດ ບິນ ອະລີ ບິນ ວະຫັຟ ອັລເກາະຫ໌ຕໍນີ, ສຳນັກພິມ: ຊະຟີຣ, ຣິຍາດ.

ຂໍ້ກຳນົດຂອງການເປັນຜູ້ນຳ ແລະ ການເປັນຜູ້ຕາມໃນການລະຫມາດ, ໂດຍ ດຣ. ອັບດຸລມຸຫ໌ຊິນ ອັລມຸນີຟ.

ການເປັນຜູ້ນຳ (ອິມ່າມ) ໃນການລະຫມາດ ອີງຕາມພຣະຄຳພີ (ອັລກຸຣອານ) ແລະ ແບບຢ່າງ (ຊຸນນະຫ໌), ໂດຍ: ທ່ານ ສະອີດ ບິນ ອະລີ ບິນ ວະຮັຟ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ.

ຮູບແບບຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ, ໂດຍ ອັບດຸລເລາະຫ໌ ບິນ ດອຍຟຸລເລາະຫ໌ ອັລ-ຣຸໄຮລີ, ຈັດພິມໂດຍ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດິອາຣະເບຍ.

ການເປັນຜູ້ນຳໃນການລະຫມາດ - ຄວາມໝາຍ, ຄວາມປະເສີດ, ປະເພດຕ່າງໆ, ມາລະຍາດ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດຕ່າງໆ ຕາມແນວທາງຂອງອັລກຸຣອານ ແລະ ຊຸນນະຫ໌, ໂດຍ ທ່ານ ດຣ. ສະອີດ ບິນ ອະລີ ບິນ ວະຮັຟ ອັລ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ, ຜູ້ຈັດພິມ: ໂຮງພິມ ສະຟີຣ, ນະຄອນຣິຢາດ.

ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງຜູ້ຂຶ້ນຄຸດບະຫ໌, ຮຽບຮຽງໂດຍ: ສະພາເພື່ອການເຜີຍແຜ່ ແລະ ຊີ້ນຳ, ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ນຳ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດີອາຣະເບຍ.

ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ໃນກິຕາບ ແລະ ສຸນນະຫ໌, ໂດຍ ອັບດຸລຣໍຫມານ ບິນ ມຸຮຳຫມັດ ອັລຮຳດາ, ຈັດພິມໂດຍ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດີ ອາຣະເບຍ.

ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ແລະ ບັນດາຂໍ້ກຳນົດທາງຟິກຫ໌, ຂຽນໂດຍ: ທ່ານ ອັບດຸລອະຊີຊ ບິນ ມຸຮຳມັດ ບິນ ອັບດຸລລໍຮ໌ ອັລຫຸໄຈລານ, ຈັດພິມໂດຍ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ສູນຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ສຶກສາອິສລາມ.

ຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ ແລະ ບົດບາດໃນການອົບຮົມສັ່ງສອນອຸມມະຫ໌, ໂດຍ: ອັບດຸລ ກໍນີ ອະມັດ ຈະບັຣ ມຸຊຮິຣ໌, ຈັດພິມ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ນຳ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດິ ອາຣະເບຍ.

50 ຂໍ້ແນະນຳ ເພື່ອການເປັນຜູ້ບັນຍາຍທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, ໂດຍ ທ່ານ ອາມີຣ ບິນ ມຸຫຳມັດ ອັລມັດຣີ, ເປັນບົດຄວາມທີ່ຖືກເຜີຍແຜ່ເທິງເວັບໄຊຂອງກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດີອາຣະເບຍ.

ລະຫມາດວັນສຸກ - ຄວາມເຂົ້າໃຈ, ເງື່ອນໄຂ, ຄວາມປະເສີດ, ຄຸນລັກສະນະພິເສດ, ມາລະຍາດ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດ ຕາມອັນກຸຣອານ ແລະ ສຸນນະຫ໌, ໂດຍ ທ່ານ ດຣ. ສະອີດ ບິນ ອະລີ ບິນ ວະຫັຟ ອັນ-ເກາະຫ໌ຕໍນີ, ຈັດພິມໂດຍ: ໂຮງພິມ ສະຟີຣ, ນະຄອນຣິຍາດ.

ມິມບັຣວັນສຸກ: ອະມານະຫ໌ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ໂດຍ ທ່ານອາຈານອັບດຸລລໍຮ໌ ບິນ ມຸຮຳມັດ ບິນ ຫຸໄມດ໌, ຈັດພິມໂດຍ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດິ ອາຣັບເບຍ.

ວິທີການກະກຽມຄຸດບະຫ໌ວັນສຸກ, ໂດຍ ດຣ. ຊໍແລະຫ໌ ບິນ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ຫຸໄມດ໌, ຈັດພິມໂດຍ: ກະຊວງກິດຈະການອິສລາມ, ການເຜີຍແຜ່ ແລະ ການຊີ້ແນະ, ຣາຊະອານາຈັກ ຊາອຸດີ ອາຣະເບຍ.

ສານເຖິງບັນດາອີມ່າມ ແລະ ບັນດາມຸອັຊຊິນ ໂດຍ ທ່ານເຊກ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ຊໍແລະຫ໌ ອັລເຟົາຊານ, ດາຣ ອິບນຸ ອັລເຈົາຊີ.

ຈົດ​ຫມາຍ​ເຖິງ ບັນດາອິມ່າມມັສຍິດ, ບັນດາມຸອັຊຊິນ ແລະ ບັນດາມະອ໌ມູມ, ຂອງ ທ່ານໄຊຄ໌ ອັບດຸລລໍຫ໌ ບິນ ຈາຣຸລລໍຫ໌ ອັລຈາຣຸລລໍຫ໌.

ສາລານຸກົມຟີກຮ໌ກູເວດຕີຢະຫ໌, ແລະ ບັນດາບົດວ່າດ້ວຍ ການຄຸດບະຫ໌, ການເປັນຜູ້ນຳລະໝາດ, ການອະຊານ, ແລະ ບັນດາມັດສະຍິດ.