المختصر المفيد للمؤذن والإمام والخطيب وأحكام المساجد

Tóm Lược Hữu Ích Về Người Gọi Azdan, Imam, Khatib Và Các Giáo Luật Về Masjid

Ban Khoa học thuộc Hiệp hội Dịch vụ Nội dung Islam với đa ngôn ngữ

Alhamdulillah, mọi lời ca ngợi và tán dương đều kính dâng Allah, bầy tôi xin tạ ơn Ngài, thành tâm cầu xin Ngài giúp đỡ và tha thứ. Bầy tôi cầu xin Ngài giúp bầy tôi tránh khỏi mọi điều xấu từ bản thân bầy tôi và mọi điều xấu từ việc làm và hành vi của bầy tôi. Quả thật, người nào được Allah hướng dẫn sẽ không bao giờ bị lạc lối, còn người nào bị Ngài làm cho lạc lối thì sẽ không bao giờ tìm thấy sự hướng dẫn. Bề tôi xin chứng nhận không có Thượng Đế đích thực nào ngoài Allah, Đấng Duy Nhất không có đối tác cùng Ngài, và xin chứng nhận Muhammad là Nô Lệ, là Thiên Sứ của Ngài. Cầu xin Allah ban bình an và phúc lành cho Người, cho gia quyến của Người, cho các bằng hữu của Người và cho những ai noi theo tấm gương của họ một cách tốt đẹp.

Con người không ngừng có nhu cầu về những điều giúp cải thiện tình trạng của họ, cho nên giáo luật Shari'ah đã mang đến những điều để đáp ứng nhu cầu đó. Một trong những điều đó là những gì liên quan đến Azdan và Iqamah cho lễ nguyện Salah, việc làm Imam cho mọi người trong Salah, bài thuyết giảng ngày thứ sáu, và các quy định về Masjid, Chính vì thế, trách nhiệm của người gọi Azdan ở Masjid, Imam và người thuyết giảng ngày thứ sáu là một trách nhiệm vô cùng to lớn. Vì lẽ đó, chúng tôi đã nỗ lực biên soạn một quyển sách có tựa đề: (Tóm Lược Hữu Ích Về Người Gọi Azdan, Imam, Khatib Và Các Giáo Luật Về Masjid), và dịch nó ra nhiều ngôn ngữ.

Chuyên đề thứ nhất: Các quy định về Azdan và Iqamah

Azdan là biểu tượng của Islam và những tín đồ Muslim, khi nó được xướng lên mỗi ngày và đêm năm lần, và các học giả đã chú trọng trong các sách của họ về vấn đề này, những khuyến nghị, các giáo luật, những điều khuyến khích về Azdan, cũng như những điều làm mất hiệu lực, và điều này không gì khác chính là vì tầm quan trọng và sự cao quý của việc thờ phượng bằng lời Azdan [1]. [1] Xem: Fat-hul Mun'im - Giảng giải Sahih Muslim: (2/460).

Mục thứ nhất: Định nghĩa về Azdan và Iqamah

Azdan về mặt giáo lý: là thông báo vào giờ lễ nguyện Salah, bằng những cụm từ cụ thể, đặc thù và được quy định [2]. [2] Xem: Al-Mughni của Ibnu Qudamah: (1/ 292), và Mukhtar As-Sihah: (trang 16) - mục từ A-Zha-Na, và Al-Azdan wal-Iqamah của Al-Qahtani: (trang 5).

Iqamah theo giáo luật: là thông báo tiến hành lễ nguyện Salah, bằng những cụm từ cụ thể được qui định [3]. [3] Xem: Kashshaful Qina’: (1/230).

Mục thứ hai: Quy định về Azdan và Iqamah

Azdan và Iqamah được qui định bởi Kinh Qur'an, Sunnah và Ijma' (nhất trí của các học giả):

Đối với Kinh Qur'an, Allah Tối Cao phán: {Khi các ngươi cất lời (Azdan) gọi nhau đến lễ nguyện Salah thì bọn họ lấy điều đó ra nhạo báng và giễu cợt. Đó là bởi vì bọn họ là một đám người không hiểu gì cả.} [chương 5 – Al-Ma-idah: 58].

Còn về Sunnah, có rất nhiều Hadith cho thấy giáo luật của hai điều này, tiêu biểu:

Ông Ibnu 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng: Khi những người Muslim đến Madinah, họ tập trung lại và canh chừng thời gian hành lễ Salah mà không có ai hô gọi hành lễ. Vì vậy, một ngày nọ họ đã bàn luận về điều đó. Một số người nói: Hãy dùng một cái chuông giống như chuông của người Thiên Chúa giáo, và một số khác nói: Đúng hơn nên dùng một cái tù và giống như chiếc sừng của người Do Thái. Sau đó, ông 'Umar nói: Tại sao các người không cử một người đi hô gọi hành lễ Salah? Thế là Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Này Bilal, hãy đứng dậy và kêu gọi lễ nguyện Salah.}[4]. [4] Al-Bukhari: (604), và Muslim: (377).

Về Ijma' (nhất trí); toàn thể cộng đồng đã nhất trí về tính hợp pháp của cả hai cho Năm lễ nguyện Salah:

Học giả - Imam Ibnu Qudamah Al-Maqdisi đã nói: "Cộng đồng đều nhất trí rằng Adzan được quy định cho năm lễ nguyện Salah"[5]. [5] Al-Mughni: (1/ 293).

Azdan và Iqamah là hình thức thờ phượng bắt buộc tập thể đối với những người Muslim nam giới khi đang ở tại địa phương và cả khi đi xa cho năm lễ nguyện Salah, còn các lễ nguyện khác thì không; dựa theo Hadith của Malik bin Al-Huwayrith, Nabi ﷺ đã nói với họ: {Khi đến giờ dâng lễ nguyện Salah, một người trong số các ngươi hãy xướng lời Azdan cho các ngươi, và hãy để người lớn tuổi nhất trong số các ngươi làm Imam cho các ngươi.} [6]. [6] Al-Bukhari, số (628), và Muslim, số (674).

Và bởi vì cả hai đều là những nghi lễ công khai của Islam, do đó không được phép bỏ bê hay hủy bỏ chúng.

Đối với phụ nữ, không được quy định cho họ việc gọi Azdan cũng như Iqamah, cho dù người phụ nữ hành lễ Salah một mình hoặc dẫn lễ cho những phụ nữ khác [7]. [7] Sharh Al-Umdah của Ibn Taymiyyah - Chương Lễ nguyện Salah (trang 101).

Mục thứ ba: Ân phước của Azdan và Iqamah

Có nhiều văn bản đề cập đến ân phước của Azdan và những người gọi Azdan, trong đó có những ân phước sau đây:

Người gọi Azdan là một trong những người kêu gọi đến với Allah, và là một trong những người có lời nói tốt đẹp nhất, Allah Tối Cao phán: {Còn ai có lời nói tốt đẹp hơn người đã kêu gọi đến với Allah, hành thiện và nói “Tôi là một người Muslim.”} [chương 41 - Fussilat: 33].

Những người gọi Azdan sẽ có cổ dài nhất vào Ngày Phục Sinh; ông Mu-'awiyah (cầu xin Allah hài lòng về ông), nói: Tôi đã nghe Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Những người gọi Azdan sẽ có cổ dài nhất vào Ngày Phục Sinh.} [8]. [8] Muslim: (387).

Azdan và Iqamah đẩy lùi Shaytan; ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah về ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Khi lời Azdan được cất lệ kêu gọi đến với lễ nguyện Salah, Shaytan sẽ bỏ chạy và đánh hơi (xì hơi) để không phải nghe tiếng Azdan. Khi tiếng Azdan kết thúc, nó sẽ quay lại, cho đến khi lời Iqamah được xướng lên cho lễ nguyện Salah - tức lễ nguyện Salah được thiết lập - thì nó lại bỏ chạy. Khi lời Iqamah kết thúc, nó lại quay lại để xen vào - tức quấy nhiễu - giữa một người và lòng y, nó nói với y: 'Hãy nhớ điều này, hãy nhớ điều kia' về những điều mà trước đó y không hề nhớ tới, cho đến khi người đó không biết mình đã thực hiện bao nhiêu Rak'ah.} [9]. [9] Al-Bukhari, số (1222), và Muslim, số (389).

Mọi vật nghe được tiếng Azdan đều sẽ làm chứng cho Muazdzdin (người xướng gọi Azdan). Ông 'Abdullah bin 'Abdul Rahman Al-Ansari thuật lại rằng ông Aba Sa-'id Al-Khudri đã nói với ông ấy: Quả thật, tôi thấy ông thích bầy cừu và vùng thảo nguyên, do đó một khi ông đang ở cùng bầy cừu của mình, hoặc ở vùng thảo nguyên của mình, lúc ông cất tiếng gọi Azdan cho lễ nguyện Salah thì ông hãy cất cao giọng của mình bằng lời réo gọi, bởi quả thật: {Jinn, con người hay bất cứ vật gì nghe được tiếng của người Muazdzdin vang tới đều sẽ làm chứng cho y vào Ngày Phục Sinh.} Ông Abu Sa'eed thuật lại: Tôi đã nghe điều đó từ Thiên Sứ của Allah ﷺ [10]. [10] Al-Bukhari, số (609).

Rằng nếu mọi người thực sự biết rõ ân phước của Azdan thì chắc chắn họ sẽ bốc thăm giành lấy nó, nghĩa là: họ sẽ bốc thăm với nhau để quyết định xem ai trong số họ được quyền xướng gọi Azdan; theo như Abu Huroiroh thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Nếu mọi người biết những gì có trong lời gọi Salah - tức là Azdan - và đứng hàng đầu tiên, và sau đó họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rút thăm để có được nó thì chắc chắn họ sẽ làm như vậy} [11]. [11] Al-Bukhari, số (615), và Muslim, số (437).

Rằng người gọi Azdan được tha thứ trong phạm vi tiếng của y vang tới, và mọi thứ nghe thấy y, từ vật ướt đến vật khô, đều làm chứng cho y, và y nhận được phần thưởng tương đương với những người Salah cùng y; bởi vì người chỉ dẫn đến điều tốt cũng giống như người thực hiện nó, theo lời thuật lại từ Al-Bara' bin 'Azib rằng Nabi của Allah ﷺ đã nói: {Quả thật, Allah và các Thiên Thần của Ngài đều Salawat cho hàng đầu tiên, và người gọi Azdan sẽ được tha thứ dựa theo độ vang xa tiếng hô của y, và mọi thứ nghe thấy y dù là vật ướt hay khô đều sẽ xác nhận cho y, và y sẽ nhận được phần thưởng tương đương với những ai dâng lễ cùng với y.} (12). [12] Ahmad ghi số (18506), và An-Nasa-i ghi số (646), Al-Munziri nói trong At-Targhib và At-Tarhib (1/176): Isnad tốt. Và Ibnu Al-Mulaqqin nói trong Al-Badr Al-Munir (3/385): Đây là đường truyền tốt.

Quả thật, Azdan là một trong những biểu tượng vĩ đại nhất của Islam, và nó là sự phân biệt giữa xứ sở vô đức tin và xứ sở Islam, như Al-Bukhari đã ghi lại trong bộ Sahih của ông một chương với tựa đề: "Chương: Những sinh mạng được bảo vệ nhờ vào Azdan", sau đó ông thuật lại Hadith của Anas bin Malik (cầu xin Allah hài lòng về ông): “Quả thật, bất cứ khi nào Nabi ﷺ cùng chúng tôi đi chinh phạt một bộ tộc, Người sẽ không tấn công cho đến khi trời sáng và Người quan sát. Nếu Người nghe thấy tiếng Azdan, Người sẽ không tấn công họ, còn nếu Người không nghe thấy tiếng Azdan, Người sẽ tấn công họ”[13]. [13] Al-Bukhari: (610), và Muslim: (382).

Imam Al-Khattabi nói: "Trong đó cho biết rằng Azdan là biểu tượng của tôn giáo Islam, và nó là một việc bắt buộc không được phép từ bỏ, và nếu người dân của một vùng đồng thuận từ bỏ Azdan và cự tuyệt, thì nhà cầm quyền có quyền chiến đấu chống lại họ vì điều đó"[14]. [14] A'lam Al-Hadith phân tích Sahih Al-Bukhari: (1/460).

Mục thứ tư: Các điều kiện hợp lệ của Azdan và Iqamah

1- Islam: Cả hai (Azdan và Iqamah) không có giá trị khi người vô đức tin thực hiện; bởi vì cả hai đều là sự thờ phượng, và sự thờ phượng của người vô đức tin không có giá trị.

2- Lý trí: không có giá trị đối với người bị bệnh tâm thần, người say xỉn, và trẻ nhỏ chưa có nhận thức, giống như các việc thờ phượng khác.

3- Định tâm: Cả hai sẽ không hợp lệ nếu không có nó; vì chúng là hai sự thờ phượng, và sự thờ phượng chỉ hợp lệ với định tâm; dựa theo lời của Thiên Sứ của Allah ﷺ: {Quả thật mọi việc làm đều bằng sự định tâm, và quả thật một người chỉ đạt được điều mà y đã định tâm mà thôi.} [15]. [15] Al-Bukhari, số (1), và Muslim, số (1907), từ Hadith của 'Umar bin Al-Khattab (cầu xin Allah hài lòng về ông).

4- Nam giới: Azdan và Iqamah của phụ nữ không có giá trị.

5- Azdan được gọi vào giờ của Lễ nguyện Salah: sẽ không có giá trị nếu được thực hiện trước giờ; dựa theo Hadith của Malik bin Al-Huwairith rằng Nabi ﷺ đã nói: {... Khi đến giờ lễ nguyện Salah, hãy để một người trong số các ngươi xướng lời Azdan, và để người lớn tuổi nhất trong các ngươi làm Imam.} [16] Lệnh gọi Azdan được gắn liền với việc đến giờ lễ nguyện Salah, và việc này chỉ diễn ra sau khi đã vào giờ của nó, và Iqamah được thực hiện khi muốn đứng lên tiến hành lễ nguyện Salah. [16] Al-Bukhari, số (628), và Muslim, số (674).

6- Azdan - cũng như Iqamah - phải theo trình tự cố định: Ý nghĩa của việc theo trình tự là người gọi Azdan phải đọc lời Azdan và Iqamah phù hợp với các văn bản giáo luật quy định về cách thức của Azdan và Iqamah, không được thay đổi trình tự trước sau bất kỳ từ hoặc câu nào trong đó; bởi vì Azdan là một sự thờ phượng đã được ấn định theo trình tự này, nên bắt buộc phải được thực hiện đúng như những gì đã được truyền lại; dựa theo lời của Người ﷺ: {Ai tạo ra cái mới trong vụ việc này của Ta (tức trong Islam), điều vốn dĩ không có trong tôn giáo thì việc làm đó bị từ chối.} [17]. [17] Al-Bukhari: (2697), và Muslim: (1718), từ Hadith của 'A-ishah.

7- Lời Azdan - và cả Iqamah - phải được kêu gọi liên tiếp: Ý nghĩa của sự liên tục là: phải đọc các lời Azdan tiếp nối nhau mà không bị gián đoạn bởi lời nói hay hành động, và không được có sự gián đoạn quá lâu giữa các cụm từ (câu) với nhau.

8- Azdan, cũng như Iqamah, phải bằng tiếng Ả-rập và bằng những từ ngữ được truyền lại trong Sunnah, không mắc lỗi phát âm làm sai lệch ý nghĩa.

9- Đọc Azdan lớn tiếng; bởi vì nếu người gọi Azdan nhỏ tiếng đến mức chỉ bản thân mình nghe được thì sẽ không đạt được mục đích của việc quy định Azdan; theo lời của Người ﷺ: {Một trong các ngươi hãy xướng lời Azdan.} [18] và điều này chỉ ra việc lớn tiếng để cho người khác nghe thấy; qua đó đạt được sự lắng nghe với mục đích thông báo. Do đó, nếu anh ta đọc Azdan cho chính mình hoặc cho người đang có mặt cùng mình thì không bắt buộc phải lớn tiếng, mà chỉ cần lớn tiếng ở mức độ đủ để bản thân nghe thấy hoặc người đang có mặt cùng nghe thấy. Tuy nhiên, nếu anh ta lớn tiếng hơn mức đó thì sẽ tốt hơn; dựa theo Hadith của Abu Sa'id Al-Khudri thuật lại từ Nabi ﷺ: {.. Bởi thế, khi ngươi ở giữa bầy cừu của ngươi hoặc vùng hoang vắng và cất tiếng kêu gọi hành lễ, thì hãy cất cao giọng của ngươi với lời Azdan; bởi quả thật, không loài Jinn, con người hay bất cứ vật gì nghe được tiếng vang của người gọi Azdan ngoại trừ sẽ làm chứng cho y vào Ngày Phục Sinh.} [19]. [18] Nguồn Hadith đã được đề cập. [19] Nguồn Hadith đã được đề cập.

Mục thứ năm: Những phẩm chất cần có ở Người hô gọi Azdan

1- Phải là người có phẩm chất cương trực và ngay thẳng; theo lời của Người ﷺ: {Imam là người bảo đảm, và người gọi Azdan là người được tín nhiệm. Lạy Allah, xin Ngài hướng dẫn các vị Imam và tha thứ cho những người gọi Azdan.} [20] Người gọi Azdan là người được tín nhiệm về thời gian của lễ nguyện salah và nhịn chay, và sự tín nhiệm đó không ai có thể thực hiện ngoại trừ người chính trực, do đó Người gọi Azdan không được là kẻ tội lỗi, hoặc công khai phạm tội, hoặc đánh mất phẩm giá. [20] Abu Dawood, số (517), và At-Tirmizdi, số (207).

2- Phải là người trưởng thành; bởi vì lời Azdan của người trưởng thành thì trọn vẹn hơn, và Azdan của trẻ con đã biết phân biệt đúng sai vẫn có giá trị miễn là gọi Azdan đúng giờ, do đó khi trẻ hô gọi thì lời Azdan đó được xem là đủ; bởi vì qua đó đã đạt được việc thông báo đã vào giờ.

3- Phải am hiểu về các giờ; để xác định chính xác, từ đó gọi Azdan vào ngay lúc bắt đầu giờ; bởi vì nếu không am hiểu về chúng thì không thể đảm bảo khỏi việc nhầm lẫn hoặc sai sót.

4- Có giọng khỏe; dựa theo Hadith của 'Abdullah bin Zaid trong giấc mơ về Azdan, Nabi ﷺ đã nói với ông: {Quả thật, đây là một giấc mơ chân thật. Vì vậy, ngươi hãy đứng dậy cùng Bilal, vì quả thật anh ta có tiếng vang xa hơn ngươi. Vậy nên, hãy truyền lại cho anh ta những gì đã được nói với ngươi, và hãy để anh ta xướng gọi điều đó.} [21] ý nghĩa: "{Và có tiếng vang xa hơn ngươi}" Nghĩa là: có tiếng vang khỏe và cao hơn ngươi, điều này cho thấy khuyến khích việc chọn người hô gọi Azdan có giọng to khỏe; bởi vì giọng to khỏe sẽ thuận lợi hơn cho việc truyền đi thông báo bằng lời Azdan [22]. [21] At-Tirmizdi ghi số (189), và nói: Hadith Hasan Sahih. [22] Xem: Tuhfah al-Ahwadhi: (1/481).

5- Có giọng tốt, khỏe; dựa theo lời của Người ﷺ trong Hadith của ông 'Abdullah bin Zaid đã nêu trên: {Vì quả thật, anh ta có giọng nói truyền cảm và vang xa hơn ngươi.} Nghĩa là: Có giọng tốt hơn và ngọt ngào hơn.

6- Phải thanh tẩy cơ thể khỏi tiểu Hadath và đại Hadath; bởi vì Azdan và Iqamah là việc xướng niệm Allah Tối Cao và Vĩ Đại, và người xướng niệm được khuyến khích thanh tẩy cơ thể.

7- Xướng Azdan trong tư thế đứng; dựa theo lời của Nabi ﷺ: {Này Bilal, hãy đứng lên và xướng lời Azdan cho lễ nguyện Salah.} [23], Ibn Al-Munzdir nói: {Họ nhất trí rằng thuộc về Sunnah là việc người Muazdzdin đứng xướng lời Azdan.}[24]. [23] Al-Bukhari: (604), và Muslim: (377), từ Hadith của Ibnu 'Umar . [24] Al-Ijma’ của Ibn Al-Munzdir: (trang 38).

8- Kêu gọi Azdan hướng mặt về Qiblah; dựa theo những gì được đề cập trong một trong những lời thuật lại Hadith của 'Abdullah bin Zaid về giấc mơ thấy lời Azdan, ông nói: "Hướng mặt về Qiblah, nói: "Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar". . ."[25], Học giả Ibnu Al-Munzdir đã nói: "Và họ đồng thuận rằng thuộc về Sunnah là hướng mặt về Qiblah khi xướng Azdan."[26]. [25] Abu Dawood, số (507). [26] Al-Ijma’ của Ibn Al-Munzdir: (trang 38).

9- Đặt hai ngón trỏ vào hai tai; dựa theo hành động của Bilal - cầu xin Allah hài lòng về ông - trong lúc xướng Azdan trước mặt Nabi ﷺ. Cụ thể, ông Abu Juhayfah - cầu xin Allah hài lòng với ông -thuật lại: "Tôi đã nhìn thấy Bilal đọc Azdan và xoay người, và miệng của ông hướng sang bên này, và bên kia, và hai ngón tay của ông đặt trong hai lỗ tai, và Thiên Sứ của Allah ﷺ ở trong chiếc lều đỏ của Người..."[27]. [27] At-Tirmizi thuật lại: (197), và ông nói: Hadith Hasan Sahih, và bản gốc của nó có trong Sahih Al-Bukhari (634) với lời văn: Ông 'Awn bin Abu Juhaifah thuật lại từ cha mình, rằng ông đã thấy Bilal hô gọi Azdan, thế là tôi đã dõi theo miệng của ông ấy hướng qua bên này và bên kia trong lúc hô gọi Azdan.

Imam At-Tirmizdi nói sau khi ghi lại Hadith này: "Và đây là điều được thực hành bởi những người có kiến thức: họ khuyến khích người gọi Azdan đặt hai ngón tay vào hai tai trong lúc Azdan."

Ông Ibnu Shubramah được hỏi tại sao người xướng Azdan được lệnh đặt hai ngón tay vào tai? Ông đáp: "Để âm thanh được vang to..." [28]. [28] "Al-Awsat" (4/11).

Học giả An-Nawawi nói: "Sunnah là đặt hai ngón tay vào hai lỗ tai, và điều này đã được thống nhất, và Al-Mahamili đã thuật lại nó trong Tập Al-Majmu' từ đa số các học giả, các học giả của chúng tôi nói: Và trong đó có một lợi ích khác, đó là có thể một người không nghe thấy tiếng của ông ấy do bị điếc hoặc ở xa hoặc những lý do khác, nên sẽ nhận biết được lời kêu gọi Azdan thông qua hai ngón tay của ông ấy." [29]." [29] Trích từ Sharh Al-Muhadhdhab (3/113).

10. Quay mặt sang phải khi nói: (Hay ya ‘a las so lah), trong cả hai lần, và quay mặt sang trái khi nói: (Hay ya ‘a lal fa lah), trong cả hai lần, với hai bàn chân giữ nguyên vị trí; dựa theo Hadith của Abu Juhayfah về việc xướng Azdan của Bilal trước mặt Nabi ﷺ, ông nói: {Ta liền dõi theo miệng của ông ấy, bên này và bên kia, ông ấy nói khi quay mặt bên phải Hay ya ‘a los so lah và nói khi quay mặt bên trái Hay ya ‘a lal fa lah} [30]; Và bởi vì điều đó hiệu quả hơn trong việc giúp những người ở xa Masjid nghe thấy tiếng gọi hành lễ Salah. [30] Al-Bukhari ghi số (634) và Muslim ghi số (503) và lời Hadith của Muslim.

11- Đọc Azdan một cách thong thả, tức là đọc một cách từ tốn, không kéo dài hay ngân nga quá mức; bởi vì Azdan là lời thông báo cho những người không có mặt tại Masjid nên việc đọc thong thả sẽ truyền đạt hiệu quả hơn, còn đối với Iqamah thì đọc nhanh, tức là đẩy nhanh tốc độ đọc; bởi vì đó là lời thông báo cho những người đang có mặt nên việc đọc nhanh là phù hợp[31]. [31] Xem: Al-Mughni của Ibnu Qudamah: (1/295).

12- Gọi Azdan đúng như qui định của giáo luật bằng giọng tự nhiên, trôi chảy, không gượng ép và không sai âm điệu, không biến tấu như một điệu hát, không kéo dài hay ngân nga quá mức làm sai lệch mục đích của nó. Người hô gọi Azdan phải thực hiện bằng chính giọng của mình, tuân thủ các điều kiện và phép tắc của giáo luật.

Mục thứ sáu: Cách thức Azdan và Iqamah

Azdan và Iqamah có các cách thức đã được đề cập trong các văn bản của Thiên Sứ ﷺ, trong số những điều được ghi nhận về hình thức của Azdan và Iqamah là Hadith của Abdullah bin Zaid và lời Azdan trong đó là:

"Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar."

Ash ha đu al la i la ha il lol loh, Ash ha đu al la i la ha il lol loh

Ash ha đu anh na mu hâm ma đar ro su lul loh, Ash ha đu anh na mu hâm ma đar ro su lul loh.

Hay ya ‘a los so l.a.h, Hay ya ‘a los so l.a.h

Hay ya ‘a lal fa l.a.h, Hay ya ‘a lal fa l.a.h

Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar.

La i la ha il lol loh

Và lời của Iqamah:

Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar.

Ash ha đu al la i la ha il lol loh.

Ash ha đu anh na mu hâm ma đar ro su lul loh.

Hay ya ‘a los so l.a.h, Hay ya ‘a lal fa l.a.h

Qod co ma tis so lah, Qod co ma tis so lah.

Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar.

La i la ha il lol loh.[32] [32] Abu Dawood ghi lại: (499), và At-Tirmizdi tóm tắt: (189), và ông nói: Hadith của 'Abdullah bin Zaid là Hadith Hasan Sahih.

Đây là cách thức của Adzan và Iqamah mà Bilal đã luôn thực hiện cùng với Thiên Sứ của Allah ﷺ khi ở tại nơi cư trú cũng như khi đi xa cho đến khi Người qua đời ﷺ.

Và nói trong Azdan của hành lễ Salah Fajr: Sau câu “Hay ya 'a lal fa lah”: "Os so la tu khoi rum mi nanh nâum" hai lần; vì Abu Mahzdurah tường thuật lại rằng Thiên sứ của Allah ﷺ đã nói với ông: {Nếu là hành lễ Salah Subh thì ngươi nên nói: "Os so la tu khoi rum mi nanh nâum, Os so la tu khoi rum mi nanh nâum"} [33]. [33] Abu Dawood, số (500), An-Nawawi nói trong Khulasah Al-Ahkam (1/ 286): Đó là Hadith Hasan.

Và có một hình thức khác của Azdan là Tarji', tức là lặp lại, theo đó đọc nhỏ tiếng hai câu Shahadah, sau đó lặp lại hai câu đó to tiếng, và đối với Iqamah thì đọc hai lần. Hình thức này đã được thuật lại trong Hadith của Abu Mahdzurah, khi ông nói: Đích thân Thiên Sứ của Allah ﷺ đã truyền dạy cho tôi cách hô Azdan, Người nói: {Hãy nói: Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh, Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh - hai lần, hai lần - Người nói: Sau đó hãy lặp lại và kéo dài giọng của ngươi: Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh, Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh, Hây ya 'a los so lah, Hây ya 'a los so lah, Hây ya 'a lal fa lah, Hây ya 'a lal fa lah, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, La i la ha il lol loh.}

{Và Iqamah là: Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du al la i la ha il lol loh, Ash ha du anh na mu ham ma dar ro su lu loh, Ash ha du anh na mu ham ma dar ro su lu loh, Hây ya 'a los so lah, Hây ya 'a los so lah, Hây ya 'a lal fa lah, Hây ya 'a lal fa lah, Qođ qo ma tis so lah, Qođ qo ma tis so lah, Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar, La i la ha il lol loh} [34]. [34] Abu Dawood: (502, 503).

Và điều này thuộc về sự khác biệt mang tính đa dạng, bất kể người gọi Azdan áp dụng cách thức nào trong những cách thức đã được xác thực này thì cũng đều tốt. Sheikh Al-Islam Ibn Taymiyyah nói sau khi đề cập đến một số hình thức Azdan đã được xác thực: "Và nếu đã như vậy, thì luồng quan điểm đúng đắn là trường phái của giới học giả Hadith và những người đồng thuận với họ, đó là chấp thuận tất cả những gì đã được xác thực về điều đó từ Nabi ﷺ. Họ không xem bất kỳ điều gì trong số đó là đáng chê trách; bởi vì sự đa dạng về hình thức của Azdan và Iqamah cũng giống như sự đa dạng về hình thức của các cách đọc Qur'an, các bài Tashahhud và những điều tương tự như vậy, và không một ai được phép ghé (chê trách) những gì mà Thiên Sứ của Allah ﷺ đã thiết lập cho cộng đồng của Người." (35) (35) Trích từ bộ Fatawa, quyển 22, trang 66.

Mục thứ bảy: Những gì người nghe lời Azdan nói, và những du'a nên đọc sau đó

Người nghe Azdan được khuyến khích lặp lại giống như lời của người gọi Azdan; theo Hadith do ông Abu Sa'eed Al-Khudri - cầu xin Allah hài lòng về ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Khi các ngươi nghe lời Azdan thì hãy nói giống như những gì người gọi Azdan nói.} [36]. Ngoại trừ hai câu - đó là lời của người gọi Azdan: "Hay ya ‘a los so lah" và "Hay ya ‘a lal fa lah" - thì người nghe Azdan được khuyến khích nói sau mỗi câu đó: "La hâu la wa la cu wa ta il la bil lah" bởi Hadith do ông 'Umar bin Al-Khattab thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Khi người gọi lời Azdan nói Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar thì các ngươi hãy nói theo Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar; sau đó khi y nói Ash ha du al la i la ha il lol loh thì các ngươi hãy nói theo Ash ha du al la i la ha il lol loh; sau đó khi y nói Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh thì các ngươi hãy nói theo Ash ha du an na mu ham ma dar ro su lu loh; sau đó khi y nói Hây ya 'a los so lah thì các ngươi hãy nói La hâu la wa la qu wa ta il la bil lah; sau đó khi y nói Hây ya 'a lal fa lah thì các ngươi cũng hãy nói La hâu la wa la qu wa ta il la bil lah; sau đó khi y nói Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar thì các ngươi hãy nói Ol lo hu ak bar, Ol lo hu ak bar; sau đó khi y nói La i la ha il lol loh thì các ngươi hãy nói La ila ha il lol loh (Ai nói như vậy) một cách thành tâm thì sẽ vào Thiên Đàng.} [37]. [36] Al-Bukhari: (611), và Muslim: (383). [37] Muslim: (385).

Xong lời Azdan thì hãy nói: (Ash ha đu al la i la ha il lol lo hu wah đa hu la sha ri ka lah, wa anh na mu hâm ma đanh 'ab đu hu wa ro su luh; ro đhi tu bil la hi rab ba, wa bi mu hâm ma đinh ro su la, wa bil is la mi đi na) sau hai lời chứng nhận đức tin.

Ông Sa'd bin Abi Waqqas - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Ai nói khi nghe lời người gọi Azdan: Ash ha đu al la ila ha il lol lo hu wah đa hu la sha ri ka lah, wa anh na mu hâm ma đanh 'ab đu hu wa ro su luh, ro dhi tu bil la hi rab ba, wa bi mu hâm ma đinh ro su la, wa bil is la mi đi na - (ý nghĩa: Tôi chứng nhận không có Thượng Đế nào đích thực ngoài Allah, và Muhammad là người bề tôi và Thiên Sứ của Ngài, tôi hài lòng Allah là Thượng Đế, Muhammad là Thiên Sứ và Islam là tôn giáo) - thì tội lỗi của t sẽ được tha thứ.}[38]" [38] Muslim: (386).

Và khi người gọi Azdan nói trong hành lễ Salah Fajr: "Os so la tu khoi rum mi nanh nâum", thì người nghe nên nói giống như vậy; theo lời của Thiên sứ ﷺ: {Khi các ngươi nghe lời Azdan thì hãy nói giống như những gì người gọi Azdan nói.} [39]. [39] Al-Bukhari và Muslim.

Sau đó, Salawat cho Nabi ﷺ, rồi nói những gì được thuật lại trong Hadith từ Người ﷺ: {Sau khi nghe lời kêu gọi Azdan, bất cứ ai nói (Ol lo hum ma rab ba ha zdi hiđ đa' wa tit tam mah, wos so la til qo i mah, a ti mu hâm ma đanh al wa si lah, wal fa đhi lah, wab 'ath hu ma qo manh mah mu đanh al la zdi wa 'ađ tah) thì sẽ có được sự cầu xin ân xá của Ta vào Ngày Phán Xét Cuối Cùng.} [40] ý nghĩa: «Ađ đa' wa tit tam mah - Lời mời gọi trọn vẹn» Tức là: Lời kêu gọi Azdan, nó trọn vẹn; bởi vì nó bao gồm việc tôn vinh Allah và Tawhid (tính duy nhất của Allah), câu chứng ngôn về Sứ mạng Thiên Sứ, và việc kêu gọi đến với điều tốt lành. «Was so la til qo i mah - Và lễ nguyện Salah được thiết lập» Nghĩa là: những điều sẽ được thực hiện và duy trì. "Al-Wasilah" Chỗ ở trên Thiên Đàng. «Al fa đi lah» Phẩm chất cao quý mà không một ai có thể sánh bằng. «Ma qo manh mah mu đanh - Địa vị đáng ca ngợi» Địa vị vinh dự đáng ca ngợi: là mọi địa vị mà ở đó mọi người ca ngợi Người, và trong đó bao gồm quyền cầu xin ân xá trọng đại cho nhân loại nói chung, nơi Người can thiệp cầu xin ân xá cho những người có mặt trong Ngày Phục Sinh cho đến khi sự việc giữa họ được phán xét. [40] Al-Bukhari: (614) từ Hadith của Jabir.

Và ông 'Abdullah bin 'Amru bin Al-'Ass - cầu xin Allah hài lòng với ông - kể rằng ông đã nghe Nabi ﷺ nói: {Khi nghe người gọi Azdan hô Azdan, các ngươi hãy nói theo những gì y nói, sau đó Salawat cho Ta, bởi vì ai Salawat cho Ta một lần Allah sẽ ban phước cho người đó mười lần, rồi sau đó hãy cầu xin Allah ban Al-Wasilah cho Ta, đó là một vị trí trên Thiên Đàng chỉ dành riêng cho một người trong số bề tôi của Allah và Ta hy vọng rằng Ta là người đó. Vì vậy, bất cứ ai cầu xin cho Ta Al-Wasilah, y sẽ có được sự cầu xin ân xá của Ta.} [41]. [41] Muslim: (384).

Và một số những điều Bid'ah trong Azdan là người gọi Azdan đọc Salawat Nabi ﷺ to tiếng sau Azdan, tương tự, việc đọc tập thể (đồng loạt, có người dẫn đầu) lời Zdikr được truyền lại sau Azdan, đó là: {Ol lo hum ma rab ba ha zdi hid đa’ wa tit tam mah . . .}, giơ hai tay lên lúc đọc lời du'a đó, và việc thêm vào của người lặp lại cùng với lời gọi Azdan như từ (Haq qon) hoặc (A ba đanh) ở câu cuối cùng, như nói: (Haq qon La i la ha il lol loh) hoặc (A ba đanh La i la ha il lol loh); bởi vì không có bằng chứng cho tất cả những điều đó.

Mục thứ tám: Giáo luật về việc rời Masjid sau Azdan

Cấm người đàn ông rời khỏi Masjid sau Azdan cho đến khi y đã dâng lễ nguyện Salah, trừ phi có lý do chính đáng, hoặc có ý định quay trở lại Masjid, thì không có tội gì đối với y; bởi ông Abu Ash-Sha'tha' thuật lại rằng: "Khi chúng tôi đang ngồi trong Masjid cùng với ông Abu Huroiroh thì người Muazdzdin gọi Azdan. Bỗng một người đàn ông trong Masjid đứng dậy và bước đi. Ông Abu Huroiroh đưa mắt nhìn theo người đàn ông đó cho đến khi y rời khỏi Masjid. Thế là ông Abu Huroiroh nói: Về phần người này, quả thật y đã bất tuân Abu Al-Qasim". [42] [42] Muslim: (655).

At-Tirmizdi nói sau khi ghi lại Hadith này trong Sunan của ông: "Và đây là việc thực hành của những người có kiến thức trong số các sahabah của Nabi ﷺ và những người sau họ: rằng không ai được rời Masjid sau Azdan, ngoại trừ có lý do chính đáng: như không có Wudu, hoặc một việc cấp thiết nào đó."[43]. [43] Sunan At-Tirmizdi: (1/397), số (204).

Mục thứ chín: Khoảng thời gian giữa Azdan và Iqamah là bao lâu?

Trong Sunnah có những bằng chứng cho thấy rằng đã có một khoảng thời gian đủ giữa Azdan và Iqamah; ông 'Abdullah bin Mughaffal thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Giữa hai Azdan là lễ nguyện Salah, giữa hai Azdan là lễ nguyện Salah} rồi Người nói ở lần thứ ba: {cho bất cứ ai muốn thực hiện.} [44]. Và ý nghĩa của hai Azdan là: Azdan và Iqamah, do đó người xướng Azdan nên dành một khoảng thời gian giữa Azdan và Iqamah của mình để những người có mặt có thể thực hiện hai Rak'ah trước lễ nguyện Salah, và để những người đi Masjid có thể đến và kịp tham dự lễ nguyện Salah. [44] Al-Bukhari, số (627), và Muslim, số (838).

Imam Ahmad nói: "Người xướng Azdan khi đã xướng Azdan không nên vội vã xướng Iqamah, mà hãy nán lại cho đến khi những người của Masjid đến nơi, và để người đang mắc vệ sinh - tức là người đang muốn đi đại tiện - giải quyết xong nhu cầu của mình, y cần dành ra một khoảng thời gian nghỉ giữa Azdan và Iqamah của y."[45]. [45] Sharh Umdatul Fiqh của Ibnu Taimiyah, chương As-Salah: (trang 135).

Mục thứ mười: Trách nhiệm và phép tắc của người hô gọi Azdan

Người gọi Azdan nên mong cầu Sắc diện của Allah Tối Cao qua việc hô gọi Azdan của mình; dựa theo Hadith của 'Uthman bin Abi Al-'Ass - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: "Quả thật, một trong những điều cuối cùng mà Thiên Sứ của Allah ﷺ đã căn dặn tôi là hãy chọn lấy một người gọi Azdan không nhận thù lao cho việc xướng Adzan của mình."[46] [46] At-Tirmizdi ghi số (209), và nói: Hadith Hasan.

At-Tirmizdi nói sau khi ghi lại Hadith này: "Dựa theo điều này trong giới học giả cho rằng thật đáng chê trách khi người gọi Azdan nhận thù lao cho việc thực hiện Azdan, và họ khuyến khích người gọi Azdan nên mong đợi phần thưởng (từ Allah) trong việc thực hiện Azdan của mình."

Còn về việc trợ cấp cho người gọi Azdan từ ngân khố cộng đồng thì không có gì sai trái; bởi vì ngân khố được thiết lập chỉ vì lợi ích của những người Muslim, và Azdan và Iqamah thuộc về những lợi ích của những người Muslim [47]. [47] Xem: Azdan và Iqamah của Al-Qahtani: (trang 19).

Và bắt buộc anh ta phải biết rằng mình chịu trách nhiệm về Azdan cho năm lễ nguyện Salah vào đúng thời gian của chúng; như Thiên Sứ ﷺ đã phán: {Imam là người bảo lãnh, và người gọi Azdan là người được tín nhiệm.} [48] Nghĩa là: Người đó được ủy thác về giờ giấc hành lễ Salah, cho nên phải đến Masjid sau khi đã thanh tẩy cơ thể với một khoảng thời gian đủ sớm trước giờ Azdan, và không được phép vắng mặt gọi Azdan trừ phi có lý do chính đáng, và khi đó phải chỉ định người thay thế mình gọi Azdan. [48] Abu Dawood: (517), và At-Tirmizdi: (207) từ Hadith của Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông.

Và người hô gọi Azdan cần thực hiện những điều dưới đây:

(1) Cần quan tâm đến việc giữ vệ sinh Masjid và bảo vệ nó, đồng thời hợp tác với nhân viên của Masjid và tập thể Masjid trong việc này; bởi quả thật, Allah đã ca ngợi những người chăm lo và đến hành lễ tại những ngôi nhà của Ngài, Ngài phán: {Quả thật, chỉ những người có đức tin nơi Allah và nơi Đời Sau, thiết lập lễ nguyện Salah, xuất Zakah và chỉ sợ một mình Allah mới là những người có tư cách làm công việc bảo quản các Masjid của Allah. Họ là những người được hướng dẫn.} [chương 9 - At-Tawbah: 18] Cho dù việc bảo quản chúng là bằng cách xây dựng, bảo trì và giữ gìn sạch sẽ, hay bằng việc hành lễ và tụng niệm Allah trong đó, thì cả hai ý nghĩa này đều là mục đích của việc bảo quản. [49] [49] Xem: Fat-hu Al-Bari của Ibnu Hajar, quyển 1, trang 541.

(2) Phải học giáo lý đức tin đúng đắn, các quy định về Azdan, sự thanh tẩy và lễ nguyện Salah, phải thuộc lòng một lượng tương đối từ Kinh sách của Allah, và có đủ khả năng để thay thế Imam khi Imam vắng mặt trong buổi lễ nguyện Salah.

(3) Bảo ban điều thiện và ngăn cản điều xấu, kêu gọi đến với Allah Tối cao bằng sự khôn ngoan và lời khuyên răn tốt đẹp, đối xử nhẹ nhàng với mọi người, kiên nhẫn trước sự gây hại của họ, và hợp tác trong việc đó với Imam của Masjid.

(4) Phải làm cho Masjid chỉ dành riêng cho kiến thức và việc tôn thờ, và những gì mang lại lợi ích cho những người hành lễ, và tránh xa mọi thứ gây hại cho họ trong tôn giáo và cuộc sống trần gian của họ.

(5) Gắn bó và tương trợ với tập thể Masjid và những người thường xuyên lui tới, hỏi thăm khi họ vắng mặt, thăm viếng những người bị bệnh, hành lễ Salah cho người chết và đưa tang họ, cũng như cùng họ trong những lúc hoạn nạn và khó khăn.

Chuyên đề thứ hai: Các giáo luật về Imam

Mục đầu tiên: Khái niệm về Imam

Imam trong lễ nguyện Salah: là việc một người đàn ông trong số những người lễ nguyện Salah tiến lên phía trước; để họ theo sau y trong lễ nguyện Salah của họ. Và Imam trong lễ nguyện Salah: là người mà mọi người lấy làm Imam - tức là: theo sau y - trong lễ nguyện Salah của họ[50]. [50] Xem: Hashiyah Ar-Raudh Al-Murbi’: (2/ 296), Al-Imamah fi As-Salah của Al-Qahtani: (trang 6).

Mục thứ hai: Tính hợp pháp và sự ưu việt của Imam

Việc làm Imam dẫn lễ nguyện Salah là một trong những việc làm tốt đẹp nhất, được đảm nhận bởi những người tốt nhất mang các phẩm chất ưu tú như sự am hiểu, khả năng xướng đọc kinh Qur'an, sự công chính và những phẩm chất khác như sẽ được trình bày. Lễ nguyện Salah tập thể không thể diễn ra nếu thiếu đi vai trò này, và lễ nguyện Salah tập thể là một trong những nghi thức vĩ đại nhất của Islam [51]. "[51] Xem: Al-Mawsu'ah Al-Fiqhiyah Al-Kuwaitiyah: (6/201)."

Và một số hồng phúc của Imam:

1- Vai trò Imam có ân phước rất nổi bật, được đích thân Nabi ﷺ giao phó, cũng như những Khalifah được hướng dẫn đúng đắn của Người, và nó vẫn luôn được giao phó bởi những người Muslim ưu tú nhất về kiến thức và hành động[52]. [52] Xem: Al-Imamah fi As-Salah của Al-Qahtani: (trang 9).

2- Vai trò Imam trong lễ nguyện Salah là một trách nhiệm theo giáo luật mang sự ưu việt, được đảm nhận bởi những người có sự ưu việt; theo lời phán của Nabi ﷺ: {Người làm Imam cho một nhóm người phải là người đọc Kinh Sách của Allah giỏi nhất trong số họ...} [53], và ai cũng biết rằng người đọc (Qur’an) tốt nhất là người ưu tú nhất; do đó việc gắn liền nó với người đó chứng tỏ sự ưu việt của nó [54]. [53] Muslim số (673) từ Hadith của Abu Mas'ud Al-Ansari - cầu xin Allah hài lòng với ông. [54] Xem: Ash-Sharh Al-Mumti’ ‘ala Zad Al-Mustaqni’: (2/41).

3- Lời cầu nguyện của Nabi ﷺ cho các vị Imam được hướng dẫn; ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Imam là người bảo lãnh, và người xướng Azdan là người được tín nhiệm. Lạy Allah, xin Ngài hướng dẫn các vị Imam và tha thứ cho những người xướng Azdan.} [55]. [55] Abu Dawood, số (517), và At-Tirmizdi, số (207).

Và ý nghĩa: {Imam là người bảo lãnh} tức là: chịu trách nhiệm bảo đảm tính hợp lệ cho lễ nguyện Salah của những người hành lễ theo sau; bởi vì lễ nguyện Salah của họ gắn liền với lễ nguyện Salah của Imam. Và ý nghĩa của: {Lạy Allah, xin Ngài hướng dẫn các vị Imam.} là: Hãy hướng dẫn họ đến con đường đúng đắn; để họ thực hiện lễ nguyện Salah một cách trọn vẹn nhất [56]. "[56] Xem: Sharh Abu Dawood của Al-Aini, 2/468, và Faidh Al-Qadir của Al-Munawi, 3/182."

Mục thứ ba: Ai xứng đáng làm Imam nhất

Thiên Sứ ﷺ đã trình bày rõ người xứng đáng nhất để làm Imam và được ưu tiên nhất cho vị trí đó, Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Người làm Imam cho một nhóm người phải là người đọc Kinh Sách của Allah thông thạo nhất trong số họ; nếu họ ngang bằng nhau về việc đọc, thì là người am hiểu Sunnah nhất; nếu họ ngang bằng nhau về Sunnah, thì là người thực hiện Hijrah sớm nhất; nếu họ ngang bằng nhau về việc thực hiện Hijrah, thì là người đón nhận Islam sớm nhất - và trong một lời truyền dẫn khác: người lớn tuổi nhất - và một người đàn ông không được làm Imam cho một người đàn ông khác trong phạm vi quyền hạn của y.} [57]. Vì vậy, những người xứng đáng và có quyền nhất để làm Imam như sau: [57] Muslim: (673).

1- Người thuộc lòng kinh Qur'an nhiều nhất và xướng đọc tốt nhất, đó là người thông thạo việc xướng đọc kinh Qur'an và thực hiện nó một cách hoàn hảo nhất, am hiểu về giáo luật của lễ nguyện Salah. Nếu trong tập thể có người xướng đọc nhiều hơn và người xướng đọc ít hơn anh ta nhưng lại am hiểu giáo luật hơn, thì người xướng đọc am hiểu giáo luật hơn sẽ được ưu tiên so với người xướng đọc nhiều nhất nhưng không am hiểu giáo luật, bởi vì nhu cầu am hiểu giáo luật trong lễ nguyện Salah và các giáo luật của nó cấp thiết hơn so với nhu cầu xướng đọc tốt.

2- Tiếp đến là người am hiểu hơn về đường lối Sunnah, vì vậy khi có hai Imam ngang nhau về việc đọc, nhưng một trong hai người am hiểu giáo lý hơn và hiểu biết hơn về đường lối Sunnah, thì người am hiểu giáo lý hơn sẽ được ưu tiên, theo Lời của Người ﷺ: {Nếu họ ngang bằng nhau về việc đọc Qur'an, thì người am hiểu nhất về Sunnah trong số họ.}

3- Tiếp đến là người di cư sớm nhất và trước tiên từ vùng đất vô đức tin đến vùng đất của Islam, nếu như họ ngang bằng nhau về việc đọc và kiến thức về Sunnah; bởi lời dạy của Người ﷺ: {Nếu họ ngang bằng nhau về Sunnah, thì người thực hiện cuộc Hijrah sớm nhất.}

4- Sau đó là người theo Islam sớm hơn, khi họ ngang bằng nhau trong việc di cư; dựa theo lời dạy của Người ﷺ trong Hadith trước đó: «Nếu họ đều như nhau về Hijrah thì người theo Islam trước tiên trong số họ.» Có nghĩa là: Islam.

5- Sau đó là người lớn tuổi hơn, nếu họ ngang bằng nhau trong tất cả những điều trước đó; dựa theo lời của Người ﷺ trong một đường truyền của Hadith trước đó: {rồi đến người lớn tuổi nhất trong số họ} , và theo Hadith của ông Malik bin Al-Huwairith nói: {Một người trong các ngươi hãy xướng Azdan cho các ngươi, và người lớn tuổi nhất trong các ngươi hãy làm Imam cho các ngươi.} [58]. [58] Al-Bukhari: (628), và Muslim: (674).

Và việc Nabi ﷺ ưu tiên cho người lớn tuổi hơn trong Hadith này là bởi vì họ tương đương nhau về mặt kiến thức.

Nếu họ ngang bằng nhau trong tất cả những điều kể trên và xảy ra tranh chấp, mỗi người trong số họ đều muốn làm Imam, thì áp dụng hình thức bốc thăm giữa họ, ai thắng bốc thăm sẽ được ưu tiên; bởi vì họ ngang bằng nhau về sự xứng đáng và không thể cùng đảm nhận, nên hình thức bốc thăm được áp dụng giữa họ giống như các quyền lợi khác.

Và chủ nhà có quyền làm Imam hơn khách của mình, và tương tự như vậy, người cai trị - tức là Người lãnh đạo tối cao - có quyền làm Imam hơn người khác, nếu mỗi người trong số họ đều đủ tư cách làm Imam; bởi lời của Người ﷺ: << Một người đàn ông không được làm Imam dẫn lễ cho một người đàn ông khác tại nhà của y cũng như trong phạm vi thẩm quyền của y. >>

Và tương tự như hai người đó là Imam chính thức của Masjid; y có quyền ưu tiên hơn người khác - ngoại trừ người cầm quyền - cho dù người khác có thuộc lòng Qur’an nhiều hơn và có nhiều kiến thức hơn y; dựa theo ý nghĩa chung của Hadith trước đó.

Và ông Ibnu 'Umar có một người nô lệ đã được giải phóng đang hành lễ tại một ngôi Masjid, khi ông đến, người nô lệ của ông đã mời ông lên phía trước, nên ông Ibnu 'Umar đã nói với người đó: "Ngươi xứng đáng làm Imam nhất trong Masjid của mình."[59]." [59] Ash-Shafi'i ghi trong (Al-Umm) (1/185), và 'Abdur Razzaq ghi trong (Al-Musannaf) (2/399), và Al-Baihaqi (3/126) (5531). Và An-Nawawi nói trong (Al-Khulasah) (2/701): Isnad của nó là Hasan hoặc Sahih. Và được Al-Albani xác thực Isnad là Hasan trong (Irwa' Al-Ghalil) (2/302).

Và bởi vì việc đưa người khác lên trước người đó là hành vi lấn quyền và làm tổn thương người đó.

Có sự bất đồng ý kiến về việc một trẻ nhỏ đã biết nhận thức làm Imam dẫn lễ cho người khác, một số học giả đã cho phép điều này dựa vào Hadith của 'Amru bin Salimah. {Rằng ông đã làm Imam cho người dân của mình vào thời của Nabi ﷺ, lúc đó ông mới sáu hoặc bảy tuổi}[60]. [60] Al-Bukhari: (4302).

Việc người thực hiện lễ nguyện Salah tự nguyện làm Imam dẫn lễ cho người thực hiện lễ nguyện Salah bắt buộc là hợp lệ; theo lời thuật lại của ông Mu'azd bin Jabal. << Quả thật ông đã từng hành lễ Salah 'Isha cùng với Nabi ﷺ, sau đó ông quay trở về và dẫn lễ Salah đó cho người dân của mình >>[61]. [61] Al-Bukhari, số (701), và Muslim, số (465).

Mục thứ tư: Những người bị cấm làm Imam:

Cấm làm Imam trong các trường hợp sau:

1- Phụ nữ làm Imam cho nam giới, dựa trên ý nghĩa chung từ lời nói của Nabi ﷺ: {Một dân tộc giao phó cho một người phụ nữ của họ làm lãnh đạo sẽ không bao giờ thành công.} [62] việc làm Imam là một loại quyền lãnh đạo, và bởi vì nguyên tắc cơ bản là lùi lại ở các hàng cuối cùng, như đã được đề cập trong Sunnah; do đó, theo Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Hàng tốt nhất dành cho nam (trong Salah) là hàng đầu tiên, hàng xấu nhất cho họ là hàng cuối cùng; hàng tốt nhất dành cho nữ là hàng cuối cùng và hàng xấu nhất cho họ là hàng đầu tiên.} [63], điều đó là nhằm bảo vệ và giữ gìn sự kín đáo cho người phụ nữ, do đó nếu cô ta được đưa lên làm Imam thì điều đó sẽ trái với nguyên tắc giáo luật này, và giới học giả đã thống nhất về vấn đề này. Imam Ibnu Hazm nói: "Và họ thống nhất rằng một người phụ nữ không được dẫn lễ Salah cho nam giới trong khi họ biết rõ cô ta là một người phụ nữ, còn nếu họ vẫn làm thế thì lễ nguyện Salah của họ không hợp lệ theo Ijma' (sự nhất trí)." [64]. [62] Al-Bukhari: (4425) từ Hadith của Abu Bakrah. [63] Muslim, số: (440). [64] Maratib Al-Ijma': (trang 27).

2- Việc làm Imam của người đã Hadath và người có dính Najis (sự ô uế) trên người trong khi y biết điều đó; tuy nhiên, nếu những người Ma-mum (những người theo sau Imam) không biết về điều đó cho đến khi lễ nguyện Salah kết thúc, thì lễ nguyện Salah của họ vẫn hợp lệ, dựa theo những gì được thuật lại từ 'Umar bin Al-Khattab. “Rằng ông đã dẫn lễ nguyện Salah cho mọi người trong khi đang Junub, sau đó ông đã hành lễ lại, và không bảo họ phải hành lễ lại”[65]. [65] Al-Daraqutni ghi lại trong Sunan: (1371).

Và 'Abdul Rahman bin Mahdi nói: "Đây là điều đã được nhất trí: Người Junub phải hành lễ lại còn họ thì không phải hành lễ lại, tôi không biết có sự bất đồng nào về điều này."[66]. [66] Sunan Al-Daraqutni: (2/ 188).

3- Người không thuộc chương Al-Fatihah, hoặc đọc nó không đúng, hoặc đồng hóa (Idgham) các chữ cái không được phép đồng hóa, như người đồng hóa chữ هاء (ha) vào chữ راء (ra) trong lời phán của Allah - Đấng Tối Cao: {Al ham đu lil la hir rab bil a la min} [chương 1 - Al-Fatihah: 2], bởi vì người đó đã đồng hóa (idgham) một chữ cái vào chữ không giống và cũng không gần giống với nó, hoặc thay đổi chữ này thành chữ khác — như người phát âm chữ ر thành ي — hoặc đọc sai làm biến đổi ý nghĩa. Trong trường hợp này, người đó không được phép làm Imam dẫn lễ cho người khác ngoại trừ những người giống như anh ta; vì anh ta không thực hiện được một trụ cột của lễ nguyện Salah, hoặc đã làm sai lệch nó.

4- Imam của người làm điều Bid’ah bị kết tội Kufr do điều Bid’ah của mình; bởi vì Allah Tối Cao phán: {Lẽ nào người có đức tin lại giống với kẻ bất tuân?! Họ chắc chắn không ngang bằng nhau.} (chương 32 - As-Sajdah: 18), Và Fasiq ở đây là người vô đức tin, như được thể hiện rõ qua ngữ cảnh của các câu Kinh.

5- Cấm làm Imam trong một Masjid đã có Imam chính thức. Vì vậy, việc người khác làm Imam khi có mặt của Imam chính thức là không hợp lệ, ngoại trừ có sự cho phép của Imam chính thức, hoặc khi Imam chính thức chậm trễ và thời gian eo hẹp[67]. (67) Xem: Al-As'ilah wal-Ajwibah Al-Fiqhiyyah của Al-Salman, quyển 1, trang 163.

Mục thứ năm: Những người không được khuyến khích làm Imam.

Những người không nên làm Imam:

1. Al-Lahhan: Là người mắc nhiều lỗi khi đọc nhưng không làm thay đổi ý nghĩa, cho dù là trong chương Al-Fatihah hay các phần khác của Qur'an, chẳng hạn như việc đọc: (Al-hamda lillah) với âm 'A' ở chữ Dal (thay vì âm 'U'), thì lễ nguyện Salah của người đó vẫn hợp lệ, và việc người đó làm Imam là Makruh (không làm tốt hơn); dựa theo lời của Nabi ﷺ: {Người làm Imam dẫn lễ nguyện Salah cho mọi người phải là người đọc Kinh Sách của Allah thông thạo nhất trong số họ.} [68]. [68] Nguồn Hadith đã được đề cập.

Và nếu lỗi phát âm làm sai lệch ý nghĩa ở chương Kinh Qur'an ngoài chương Kinh Al-Fatihah do vô ý, do thiếu hiểu biết, hoặc do khiếm khuyết ở chiếc lưỡi của y, thì việc dẫn lễ của y vẫn hợp lệ nhưng bị xem là Makruh; bởi vì nếu y bỏ đọc phần kinh ngoài chương Kinh Al-Fatihah thì việc dẫn lễ của y vẫn hợp lệ, do đó khi y phát âm sai trong đó cũng tương tự như vậy. Tuy nhiên, nếu y cố tình làm vậy thì lễ nguyện Salah sẽ bị vô hiệu; bởi vì y đang bỡn cợt trong lễ nguyện Salah của y.

2- Người lặp lại một số chữ cái, chẳng hạn như người lặp lại chữ Fa, hoặc chữ Ta, hay các chữ cái khác, nhằm mục đích làm tăng thêm chữ cái trong lúc xướng đọc.

3- Kẻ xấu xa bất tuân và kẻ làm điều bid'ah nhưng không phải là người vô đức tin do hành động bid'ah của mình[69]. [69] Xem: Kashshaf al-Qina’ (1/475) và các trang tiếp theo.

4- Người nào làm Imam cho một nhóm người mà đa số họ ghét anh ta một cách chính đáng; ông Abu Umamah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Có ba hạng người mà việc hành lễ của họ không vượt qua khỏi tai của họ: người nô lệ bỏ trốn cho đến khi quay về, người phụ nữ qua đêm trong khi chồng cô ta đang tức giận cô ta, và vị Imam của một nhóm người trong khi họ ghét anh ta.} [70]. [70] At-Tirmizdi ghi số (360), và nói: Hadith này Hasan Gharib từ chuỗi truyền này.

Imam At-Tirmizdi nói: "Một nhóm các ‘Ulama coi là Makruh việc một người làm Imam cho một nhóm người trong khi họ ghét anh ta. Do đó, nếu vị Imam không làm điều bất công thì tội lỗi chỉ thuộc về những ai ghét anh ta. Và Ahmad cùng Ishaq đã nói về vấn đề này: Nếu có một, hai, hoặc ba người ghét, thì không sao cả khi anh ta dẫn dắt họ hành lễ Salah, cho đến khi đa số nhóm người đó ghét anh ta."[71]. (71) Sunan At-Tirmizdi: (2/ 192).

Do đó, nếu họ chán ghét anh ta vì anh ta chú tâm tuân theo Sunnah trong lễ nguyện Salah, thông qua việc xướng đọc cho họ nghe các chương theo Sunnah và dẫn dắt họ dâng lễ nguyện Salah một cách từ tốn, thì việc anh ta làm Imam cho họ không bị khiển trách; bởi vì họ chán ghét anh ta không có lý do chính đáng nên sự chán ghét của họ không có giá trị. Và nếu như họ chán ghét anh ta không có lý do chính đáng, thì anh ta nên khuyên răn họ, nhắc nhở họ và thu phục trái tim họ; đồng thời dẫn dắt họ dâng lễ nguyện Salah dựa theo những gì có trong Sunnah. Và nếu Allah thấu hiểu được sự chân thành từ ý định muốn hòa hợp giữa họ của anh ta, Allah sẽ tạo sự dễ dàng cho anh ta trong việc đó [72]. [72] Xem: Ash-Sharh Al-Mumti' 'ala Zadul Mustaqni', quyển 4, trang 253.

Mục thứ sáu: Vị trí đứng của Imam so với những người Ma'mum (những người lễ nguyện Salah sau Imam)

Theo Sunnah, Imam đứng phía trước những người Ma'mum, và họ đứng ở phía sau Imam nếu có từ hai người trở lên; bởi vì Nabi ﷺ mỗi khi tiến hành lễ nguyện Salah, Người tiến lên phía trước, và các Sahabah của Người đứng ở phía sau Người; và dựa theo những gì đã được xác thực rằng “Jabir và Jabbar, một người đã đứng bên phải của Người ﷺ trong khi Người đang hành lễ Salah và người kia đứng bên trái Người, sau đó Người ﷺ đã nắm lấy tay của cả hai cho đến khi xếp họ đứng phía sau Người”[73]. [73] Muslim ghi lại số (3010) trong một Hadith dài do ông Jabir kể.

Và nếu Ma'mum chỉ có một người đàn ông thì anh ta đứng bên phải của Imam và đứng ngang bằng với Imam; dựa theo câu nói của Ibnu 'Abbas: “Thiên Sứ của Allah ﷺ đứng hành lễ Salah, vậy là tôi đứng bên trái Người, rồi Người nắm lấy tai tôi và dịch chuyển tôi sang bên phải của Người” [74]. [74] Al-Bukhari, số (6316), và Muslim, số (763).

Và phụ nữ ở phía sau những hàng của đàn ông, theo Hadith do ông Anas - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: {Tôi và đứa trẻ mồ côi đã xếp thành một hàng phía sau Thiên Sứ ﷺ, và bà lão đứng ở phía sau chúng tôi.}(75) [75] Al-Bukhari: (380), và Muslim: (658).

Và Imam nên đứng ở chính giữa hàng, cố học giả Ibnu Bazz - cầu xin Allah thương xót ông - đã nói: "Sunnah là Imam đứng ở vị trí giữa trong các Masjid, đây là Sunnah thực hành mà những người Muslim đã noi theo."[76] [76] Sheikh Sa'eed Al-Qahtani ghi lại từ ông trong sách "Imam trong hành lễ Salah" (trang 55).

Và ông cũng nói: "Hàng bắt đầu từ giữa, ngay phía sau Imam, và bên phải của mỗi hàng tốt hơn bên trái của nó, và điều bắt buộc là không được bắt đầu một hàng cho đến khi hoàn tất hàng trước nó."

Mục thứ bảy: Thực hiện trước Imam

Bắt buộc người Ma'mum phải bắt đầu các động tác lễ nguyện Salah sau Imam, noi theo và bám sát Imam trong các hành động. Bản chất của người đi theo và người Ma'mum là không được phép thực hiện trước người mình đi theo, không thực hiện cùng lúc với anh ta, mà phải quan sát các trạng thái của anh ta và thực hiện các hành động tương tự theo sát ngay sau đó. Điều này đòi hỏi không được làm trái ngược với anh ta trong bất kỳ tình huống nào; bởi Hadith của Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ đã nói: {Quả thật Imam được lập ra là để được theo, do đó các ngươi chớ làm khác anh ta; khi nào anh ta Ruku'a thì các ngươi hãy Ruku'a, và khi anh ta nói 'Sa mi ol lo hu li manh ha mi dah' thì các ngươi hãy nói 'Rab ba na la kal hâm đu', và khi anh ta quỳ lạy thì các ngươi hãy quỳ lạy, và khi anh ta dâng lễ nguyện Salah ở tư thế ngồi thì tất cả các ngươi hãy dâng lễ nguyện Salah ở tư thế ngồi. Và các ngươi hãy thiết lập hàng ngũ trong lễ nguyện Salah; bởi vì việc thiết lập hàng ngũ là một phần của sự tốt đẹp của lễ nguyện Salah.} (77). [77] Al-Bukhari, số (722), và Muslim, số (417).

Cấm thực hiện trước Imam trong tất cả các động tác Rukun (trụ cột); ông Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Một ngày nọ, Thiên Sứ của Allah ﷺ đã dẫn lễ nguyện Salah cho chúng tôi, và khi hoàn tất lễ nguyện Salah, Người quay mặt về phía chúng tôi và nói: {Hỡi mọi người, quả thật Ta là Imam của các người, vì vậy các người đừng Ruku'a trước Ta, đừng Sujud trước Ta, đừng đứng dậy hoặc rời đi trước Ta; bởi quả thật Ta nhìn thấy các người ở phía trước Ta và từ phía sau Ta.} [78]. Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - dẫn lời Nabi ﷺ: {Lẽ nào không ai trong các ngươi biết sợ khi y ngẩng đầu lên trước Imam sẽ bị Allah biến đầu y thành đầu con lừa, hoặc Allah biến hình dạng của y thành hình dạng con lừa.} [79]. [78] Muslim: (426). [79] Al-Bukhari, số (691), và Muslim, số (427).

Và người nào thực hiện Takbir Ihram trước Imam của mình, lễ nguyện Salah của người đó không có giá trị; bởi vì điều kiện của nó là phải thực hiện nó sau Imam của mình và người đó đã bỏ lỡ điều đó.

Mục thứ tám: Các giáo luật khác về Imam và Jama'ah (lễ nguyện Salah tập thể)

Trong số các giáo luật liên quan đến Imam và lễ nguyện Salah tập thể ngoài những điều đã nêu:

1- Khuyến khích những người trưởng thành và có trí tuệ đứng gần sát Imam: do đó, những người trưởng thành, có trí tuệ và đức hạnh được ưu tiên đứng ở phía sau Imam, gần sát với Imam; bởi Người ﷺ đã nói: {Hãy để những người trưởng thành (chính chắn) và có trí tuệ trong các ngươi đứng ngay sau Ta, rồi đến những người sau họ, rồi đến những người sau họ.} [80]. [80] Muslim, số (432) từ Hadith của Abdullah bin Mas'ud - cầu xin Allah hài lòng với ông.

2- Chú trọng đến hàng đầu tiên: Khuyến khích những người Ma'mum tiến lên hàng đầu tiên và quan tâm đến việc này, và tránh việc lùi lại phía sau; theo Hadith do Abu Sa'id Al-Khudri - cầu xin Allah hài lồng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã thấy các sahabah của mình đứng ở các hàng phía sau, Người đã nói với họ:

{Hãy tiến lên và hoàn tất hàng ngay sau Ta, và để những người sau các ngươi hoàn tất hàng sau các ngươi. Sẽ có một nhóm người vẫn cứ ở lại phía sau cho đến khi Allah bỏ họ ở lại phía sau.} [81], và ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại lời Thiên Sứ của Allah ﷺ: {Nếu mọi người biết những gì có trong việc gọi Azdan và hàng đầu tiên, và sau đó họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rút thăm để có được nó thì chắc chắn họ sẽ làm như vậy} [82], và ý nghĩa: {Chắc chắn họ sẽ bốc thăm để giành lấy nó} là: họ sẽ bốc thăm với nhau xem ai trong số họ được đứng ở hàng đầu tiên. [81] Muslim: (438). [82] Al-Bukhari, số (615), và Muslim, số (437).

Còn đối với phụ nữ, điều được khuyến khích cho họ là đứng ở những hàng sau cùng, theo ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Hàng tốt nhất dành cho nam (trong Salah) là hàng đầu tiên, hàng xấu nhất cho họ là hàng cuối cùng; hàng tốt nhất dành cho nữ là hàng cuối cùng và hàng xấu nhất cho họ là hàng đầu tiên.} [83]. Điều này áp dụng cho trường hợp khi họ hành lễ Salah phía sau nam giới mà không có vách ngăn, còn nếu họ hành lễ Salah tại một nơi hành lễ được che kín khỏi nam giới thì họ phải hoàn tất hàng đầu tiên, sau đó hoàn thành hàng tiếp theo[84]. [83] Muslim: (440). [84] Xem: bộ Fatawa của Sheikh Ibnu Bazz, quyển 12, trang 196.

3. Imam không nên vội vàng khi đọc Al-Fatihah, và cần phải thong thả để người theo sau có thể đọc được bài Kinh này[85]. [85] Xem: Al-Minthar fi Bayan Kathir min Al-Akhta' Ash-Sha'i'ah của tác giả Salih Aal Ash-Sheikh, trang (53).

4- Hành lễ Salah của người đàn ông một mình phía sau hàng là không có giá trị; theo Wa-bisah bin Ma'bad - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng có một người đàn ông hành lễ Salah một mình sau hàng, thì Nabi ﷺ đã ra lệnh cho người đó thực hiện lại lễ nguyện Salah đó[86]. (86) At-Tirmizdi ghi lại: (230), và ông nói: Hadith của Wabisah là Hadith tốt.

Mục thứ chín: Những điều Sunnah mà Imam nên thực hiện

Imam nên noi theo Sunnah của Nabi ﷺ trong vai trò Imam, và trong số các Sunnah này là:

1- Thực hiện lễ nguyện Salah nhẹ (đọc không quá dài, các động tác không quá lâu), và quan tâm đến hoàn cảnh của mọi người. Nhưng điều đó không có nghĩa là Imam thực hiện lễ nguyện Salah quá nhanh đến mức những người Ma'mum không thể thực hiện các trụ cột và các điều bắt buộc của lễ nguyện Salah; Imam phải nên đọc từ tốn để những người lễ nguyện Salah theo sau y có thể hoàn thành lễ nguyện Salah của họ. Ông Abu Mas'ud Al-Ansari thuật lại rằng một người đàn ông nói: "Thề với Allah, thưa Thiên Sứ của Allah, quả thực tôi đã chậm trễ khỏi lễ nguyện Salah Al-Ghadah - tức là: lễ nguyện Salah Fajr - bởi vì người này đã kéo dài (lễ nguyện) với chúng tôi. Và tôi chưa bao giờ thấy Thiên Sứ của Allah ﷺ tức giận trong một lời răn dạy nào dữ dội hơn ngày hôm đó, sau đó Người nói: {Quả thực, trong số các ngươi có những kẻ làm người khác xa lánh. Vì vậy, bất cứ ai trong các ngươi dẫn lễ nguyện Salah cho mọi người thì y hãy làm cho nó ngắn gọn; bởi vì trong số họ có người yếu đuối, người già cả và người có nhu cầu cần thiết.}" (87). [87] Al-Bukhari, số (90).

2- Imam nên ra lệnh chỉnh đốn hàng và lấp kín khoảng trống trước khi vào lễ nguyện Salah; bởi hành động của Nabi ﷺ và việc Người đã ra lệnh cho những người hành lễ Salah làm điều đó, theo lời thuật lại từ Al-Nu'man bin Bashir - cầu xin Allah hài lòng với ông: Thiên Sứ của Allah ﷺ thường chỉnh đốn hàng ngũ của chúng tôi đến mức như thể Người đang nắn thẳng những mũi tên, cho đến khi Người nhận thấy rằng chúng tôi đã thấu hiểu điều đó từ Người. Rồi một ngày nọ, Người bước ra và đứng vào vị trí, cho đến lúc Người sắp sửa Takbir thì Người nhìn thấy một người đàn ông có ngực nhô ra khỏi hàng, Người liền nói: {Hỡi các bề tôi của Allah, các ngươi phải so hàng của các ngươi cho thẳng, nếu không chắc chắn Allah sẽ làm cho gương mặt (hay lòng dạ) của các ngươi bất đồng và chia rẽ nhau.} [88]. [88] Al-Bukhari ghi số (717) và Muslim ghi số (436) và lời Hadith của Muslim.

Imam An-Nawawi nói: "Al-Qidah (với âm Kasrah ở chữ Qaf) là phần thân gỗ của mũi tên khi được gọt đẽo và chuốt thẳng. Ý nghĩa của câu này là: Thiên Sứ của Allah ﷺ rất nghiêm khắc và kỹ lưỡng trong việc chỉnh hàng ngũ cho ngay thẳng đến mức như thể Người đang nắn chỉnh những thân mũi tên vậy; bởi mức độ thẳng hàng và cân đối của chúng"[89]. [89] (Sharh Sahih Muslim của An-Nawawi): quyển 4, trang 157.

3- Imam nên ra lệnh cho họ hoàn tất hàng đầu tiên, sau đó là hàng tiếp theo sau, nếu có thiếu sót thì thiếu sót đó phải nằm ở hàng cuối cùng; theo lời của Người ﷺ: {Sao các ngươi không xếp hàng giống như các Thiên Thần xếp hàng trước Thượng Đế của họ?} Chúng tôi thưa: Thưa Sứ Giả của Allah, Người hãy mô tả các Thiên Thần sếp hàng trước Thượng Đế của Họ như thế nào? Người đáp: {Họ hoàn tất các hàng đầu tiên, và đứng sát nhau trong hàng.} (90). [90] Muslim, số (430), từ Hadith của Jabir bin Samurah - cầu xin Allah hài lòng.

4- Imam phải làm theo Nabi ﷺ về cách đọc Kinh của Người trong hành lễ Salah. Phần lớn Người ﷺ thường đọc trong lễ nguyện Salah Fajr từ các chương dài thuộc Al-Mufasal, trong lễ nguyện Salah Maghrib từ các chương ngắn, và trong các lễ nguyện Salah 'Isha, Zhuhr và 'Asr từ các chương trung bình. Ông Sulaiman bin Yasar thuật lại từ Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: "Tôi chưa từng lễ nguyện Salah ở phía sau bất kỳ ai có lễ nguyện Salah giống với Thiên Sứ của Allah ﷺ hơn người này. Sulaiman nói: Ông ấy thường kéo dài hai Rak'ah đầu tiên của lễ nguyện Salah Zhuhr, và thực hiện ngắn hai Rak'ah cuối, và thực hiện ngắn lễ nguyện Salah 'Asr, và đọc trong lễ nguyện Salah Maghrib từ các chương ngắn, và đọc trong lễ nguyện Salah 'Isha từ các chương trung bình, và đọc trong lễ nguyện Salah Fajr từ các chương dài thuộc Al-Mufassal." (91). [91] An-Nasa-i, số (982), Al-Hafiz nói trong Bulugh Al-Maram số (286): Chuỗi truyền đạt của nó Sahih.

Và những chương Kinh dài thuộc Al-Mufassal: gồm từ chương Al-Hujurat đến chương Al-Buruj, còn những chương Kinh trung bình: từ chương Al-Buruj đến chương Al-Bayyinah, và những chương Kinh ngắn: từ chương Al-Bayyinah cho đến cuối Qur'an.[92] [92] Xem: Mirqat al-Mafatih: (2/ 700).

Mục thứ mười: Các yếu tố cơ bản của Imam

Imam của Masjid được xem là trụ cột và sức mạnh của Masjid, nhờ y mà Masjid thực hiện được sứ mệnh của mình trong việc truyền đạt tôn giáo, nâng cao nhận thức của cộng đồng và chỉ dạy mọi người về các vấn đề tôn giáo của họ. Do đó, nếu Imam là một người tri thức, khôn ngoan, có cái nhìn sâu sắc, am hiểu về phong tục và hoàn cảnh của mọi người, thì y sẽ có một ảnh hưởng tích cực và hữu ích đối với tập thể Masjid, cũng như đối với cư dân trong khu vực nơi có Masjid; y sẽ chỉ dạy họ, hướng dẫn họ và dẫn dắt họ đến với mọi điều tốt đẹp và đức hạnh.

Và những Imam hội tụ đầy đủ các điều kiện cần có của Imam cũng như vậy, vào thời kỳ đầu của Islam, Thiên Sứ ﷺ chính là Imam, sau đó là những Khalifah được hướng dẫn đúng đắn của Người, sau đó là các nhà cầm quyền, các tướng lĩnh, các học giả và các nhân vật kiệt xuất, và điều này cho thấy rằng người đảm nhận trọng trách này phải ở một vị thế cao về tôn giáo, đạo đức, kiến thức và tư cách hành xử.

Và ở đây cho thấy tầm quan trọng của vị trí này trong đời sống của mọi người; bởi vì sự vững mạnh của các Imam được thể hiện rõ trong cộng đồng của họ, và sự yếu kém của họ cũng bộc lộ ảnh hưởng trong các cộng đồng đó; bởi vì Masjid là nơi chỉ dạy cho xã hội biết gắn kết lời nói với hành động, vì vậy, nếu Imam yếu kém về kiến thức hoặc nhận thức, hay có phẩm chất và cách hành xử tồi tệ thì y chỉ gây hại chứ không mang lại lợi ích gì, và nếu như nhiệm vụ của Imam là hướng dẫn những người hành lễ đến với những điều tốt đẹp, đức hạnh và đúng đắn, thì một vị Imam thiếu hiểu biết rất khó có thể hoàn thành được nhiệm vụ cao cả này.

Và đôi khi Imam có thể hội đủ các điều kiện của vai trò này về mặt kiến thức và năng lực cá nhân, nhưng y lại bận rộn với những công việc khác làm ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện nhiệm vụ của mình, nên y thường đến trễ giờ cử hành các lễ nguyện Salah, và không có đủ thời gian để ôn lại các chương hoặc câu Kinh mà y sẽ xướng đọc trong các lễ nguyện Salah; do đó, chúng ta thấy y chỉ hành lễ bằng những chương hoặc câu Kinh nhất định mà không xướng đọc vượt ra ngoài giới hạn đó.

Và đôi khi có thể bị lấn át bởi dục vọng, sự thiếu hiểu biết, những xung đột hoặc sự cực đoan đáng chê trách, khiến bản thân đi lệch khỏi sự khách quan, định hướng giáo dục và việc tuyên truyền kêu gọi bằng sự khôn ngoan cùng lời răn dạy tốt đẹp.

Quả thật, Masjid có ảnh hưởng to lớn trong tôn giáo này; bởi nó là ngọn hải đăng dẫn đường, nơi mà người nô lệ kết nối với Thượng Đế của mình, đức tin của y được củng cố, và y tụ họp cùng những người anh em của mình để tất cả cùng hợp tác truyền bá đức hạnh và bài trừ tệ nạn. Và Masjid sẽ không thể làm được điều đó trừ phi Allah chuẩn bị cho nó một vị Imam hội tụ đủ các nền tảng về kiến thức và đạo đức được yêu cầu đối với bất cứ ai đảm nhận vị trí vĩ đại này, và thực hiện các nhiệm vụ của công việc cao cả đó.

Các nền tảng kiến thức quan trọng nhất cần phải có ở Imam:

1- Thành tâm trong hành động vì Allah để được trợ giúp, được phù hộ, được chấp nhận và được yêu thương nơi Allah và nơi mọi người.

2- Tránh xa sự phô trương và khoe khoang; bởi vì mọi sự việc đều tùy thuộc vào mục đích của nó, và mọi việc làm đều được xét theo định tâm, và quả thật mỗi người sẽ chỉ nhận được những gì y đã định tâm, và ai tô vẽ bản thân bằng những gì không y không có, Allah sẽ hạ thấp và làm mất danh dự của người đó.

3- Thuộc lòng Kinh sách của Allah, hoặc thuộc một phần của Nó, thường xuyên ôn lại những gì đã thuộc, và tự ấn định một phần đọc Kinh Qur'an cho mỗi ngày.

4- Ghi nhớ một số Hadith của Thiên Sứ, từ Riyadh As-Salihin, hoặc Al-Arba’in An-Nawawiyyah, hoặc từ Bulugh Al-Maram, hoặc từ các sách Hadith được công nhận khác.

5 - Học hỏi giáo lý đúng đắn, giáo lý của các bậc tiền bối ngoan đạo (Salaf Salih).

6- Phải học hỏi kiến thức giáo luật (Fiqh) về các quy định của tôn giáo, đặc biệt là giáo luật về thờ phượng, quan trọng nhất là những vấn đề liên quan đến sự thanh tẩy, lễ nguyện Salah, xuất Zakah và nhịn chay, cũng như giáo luật về giao dịch; để nắm rõ các chuẩn mực về thu nhập và chi tiêu, và cảnh báo mọi người tránh sự gian lận, lừa dối và lấy của cải của người khác một cách bất chính, đồng thời cảnh báo họ tránh sự lãng phí, phung phí, keo kiệt và bủn xỉn, để các hành vi tài chính của họ diễn ra dưới ánh sáng của Kinh Sách và Sunnah.

7- Phải thông thạo tiếng Ả-rập để thấu hiểu được ý nghĩa của những gì Allah đã mặc khải cho Thiên Sứ của Ngài – Sol lol lo hu ‘a lai hi wa sal lam –, bởi vì Thiên Kinh Qur'an được mặc khải bằng ngôn ngữ của dân Ả-rập.

8 - Phải đọc tiểu sử của Nabi, những phẩm chất tốt đẹp của Muhammad, và tiểu sử của các bậc Tiền bối ngoan đạo (Salaf Salih); bởi trong đó chứa đựng những tấm gương sáng, hình mẫu tốt đẹp, một kho tàng tri thức hữu ích và nền văn hóa Islam cao cả.

9- Nhận biết các học giả tại xứ sở mình và những người có kiến thức uyên thâm khác, những người được biết đến với đức tin đúng đắn, kiến thức sâu sắc và trí tuệ minh mẫn; đồng thời phải tìm đến họ trong tất cả những gì bản thân cần về các vấn đề tôn giáo cũng như việc giải quyết những khó khăn của cộng đồng mình.

10- Hiểu rõ các giáo phái Islam và giáo lý của chúng, các trào lưu tư tưởng và mục đích của chúng, các học thuyết phá hoại và mục tiêu của chúng, để có thể tranh luận về chúng dựa trên Kinh Sách của Allah Tối Cao và Sunnah của Thiên Sứ ﷺ của Ngài cùng những gì mà các học giả Muslim uyên bác đã viết, qua đó phê phán sự giả dối của chúng và cảnh báo về sự giả tạo của chúng.

11- Tìm hiểu về các phương tiện truyền thông khác nhau, biết được những mặt tích cực và tiêu cực của chúng, cách tận dụng chúng trong việc kêu gọi đến với Allah, và cảnh giác với những mối nguy hiểm trong đó đối với bản thân và xã hội.

Và nếu những yếu tố này được đáp ứng đối với Imam của Masjid, thì điều đó sẽ mang lại sự ngay chính và cân bằng, dưới sự cho phép của Allah Tối Cao.

Và những nền tảng đạo đức quan trọng nhất:

1- Imam của Masjid nên là người truyền đạo và người giảng dạy cho cộng đồng của Masjid và những người thường xuyên lui tới Masjid của anh ta từ những người dân trong khu vực và những người khác. Vì vậy, anh ta phải lấy Thiên Sứ của Allah ﷺ làm hình mẫu cho mình; bởi Người là hình mẫu tốt lành, tấm gương tốt đẹp và là chuẩn mực cao cả nhất cho cộng đồng và các nhà lãnh đạo, Allah Tối Cao phán: {Quả thật các ngươi (những người có đức tin) có được ở nơi vị Thiên Sứ của Allah một tấm gương tốt đẹp. (Một tấm gương tốt đẹp đó dành) cho những ai hy vọng (điều tốt đẹp nơi) Allah và Đời Sau và cho những ai tưởng nhớ Allah thật nhiều.} [chương 33 – Al-Ahzab, câu 21].

Và nên giữ bản thân cùng những người đến Masjid của mình tránh khỏi việc bàn luận về chuyện trần tục và chính trị, và nên để Masjid chỉ dành riêng cho kiến thức và sự thờ phượng.

2- Bản thân phải sạch sẽ và ngăn nắp, đồng thời cũng phải quan tâm đảm bảo vệ sinh Masjid, sắp xếp và chỉnh đốn các vật dụng của nó, bảo trì cơ sở vật chất của nó, tránh lãng phí trong việc này, và tránh việc phô trương Masjid.

3- Phải có phong thái và diện mạo tốt đẹp, tuân theo Sunnah của Nabi ﷺ qua việc dưỡng râu cằm và cắt tỉa ria mép, đồng thời tránh việc kéo dài quần áo quá mắt cá chân, luôn giữ gìn sự trang nghiêm và điềm tĩnh, và đi theo con đường của các bậc Salaf ngoan đạo - cầu xin Allah thương xót họ.

4- Phải là người nhân từ, khoan dung và giàu lòng thương xót; bởi quả thật, khi đặt nhân từ vào bất cứ điều gì đều làm nó thêm tốt đẹp và khi lấy nó khỏi điều gì thì sẽ làm nó xấu đi như Hadith đã đề cập; bà 'A-ishah dẫn lời Thiên Sứ ﷺ đã nói: {Sự tử tế không ở trong bất cứ thứ gì ngoại trừ nó làm đẹp thứ đó, và nó không rút khỏi bất cứ thứ gì ngoại trừ nó làm xấu thứ đó} [93]. [93] Muslim, số: (2594).

Vì vậy, nếu một trong những người đến Masjid mắc phải một sai lầm, thì Imam không nên khiển trách anh ta bằng sự mạnh mẽ, mà hãy khuyên nhủ anh ta một cách nhẹ nhàng; và dạy dỗ anh ta bằng phương pháp tử tế; ông Mu'awiyah bin Al-Hakam Al-Sulami - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Trong khi tôi đang dâng lễ nguyện Salah cùng với Thiên Sứ của Allah ﷺ; thì một người đàn ông hắt hơi, vì vậy tôi nói: Dar ha mu kol loh (cầu mong Allah thương xót anh), mọi người liền nhìn tôi, khiến tôi nói: Ôi, mẹ tôi mất hay sao, có chuyện gì mà các người lại nhìn tôi vậy? Thế là họ bắt đầu lấy tay đập lên đùi của họ ra dấu bảo tôi im lặng, thế là tôi đã im lặng. Khi Thiên Sứ của Allah ﷺ kết thúc lễ nguyện Salah - cầu mong cha và mẹ của tôi được hy sinh cho Người - tôi chưa từng thấy một người thầy nào trước và sau Người dạy dỗ tốt hơn Người. Thề bởi Allah, Người không trách mắng tôi - tức là: Người không quát mắng cũng không la rầy tôi, Người không đánh tôi và cũng không xúc phạm tôi. Người nói: {Quả thật, lễ nguyện Salah này không phù hợp cho bất kỳ lời nói nào của con người, quả thật nó chỉ là Tasbih, Takbir và việc đọc Kinh Qur'an.} [94]. [94] Muslim, số: (537).

5- Có tính mềm mỏng và trái tim nhân hậu; để tập hợp mọi người xung quanh mình, nhờ đó họ được hưởng lợi từ lòng nhân ái, sự giúp đỡ và kiến thức của mình, sát cánh cùng họ trong những lúc hoạn nạn và các nhu cầu của họ, và nên tham khảo ý kiến của họ về những vấn đề liên quan đến sứ mệnh của Masjid.

Và Thiên Sứ của Allah ﷺ ở vị trí cao nhất trong tất cả những điều đó, như Allah Tối Cao đã phán về Người: {Do đó, với lòng nhân từ của Allah thì Ngươi (hỡi Thiên Sứ Muhammad) nên đối xử hiền hòa với họ. Nếu Ngươi quá khắt khe với họ thì chắc chắn họ sẽ rời bỏ Ngươi. Cho nên, Ngươi hãy khoan hồng đại lượng với họ, hãy cầu xin Allah tha thứ cho họ và hãy bàn bạc tham khảo ý kiến với họ. Và khi Ngươi đã quyết định thì hãy phó thác cho Allah, quả thật Allah luôn thương yêu những người biết phó thác (cho Ngài).} (chương 3 – Ali ‘Imran: 159).

6- Phải kiên nhẫn và kiên định; và trung thực trong những lời mình nói, để xứng đáng với vinh dự của vai trò Imam tại Masjid của mình và giữa cộng đồng của mình; bởi vì kiên nhẫn và kiên định sẽ đưa người bề tôi đạt đến cấp bậc của vai trò Imam trong đạo, Allah Tối Cao đã phán: {TA đã bổ nhiệm trong họ (người dân Israel) làm các nhà lãnh đạo hướng dẫn thiên hạ theo Mệnh Lệnh của TA khi họ vẫn biết nhẫn nại và có đức tin kiên định nơi các lời mặc khải của TA.} (chương 32 - As-Sajdah: 24).

7- Phải trung thực trong những gì mình nói, cho dù đó là trong bài thuyết giảng ngày thứ Sáu, hay trong các bài học giảng dạy và khuyên răn, hoặc trong lời nói với mọi người; để trở thành một trong những người trung thực, được hướng dẫn và thành công; bởi vì đã có Hadith từ Thiên Sứ ﷺ rằng Người đã nói: «Các ngươi phải trung thực, bởi sự trung thực hướng dẫn đến sự ngoan đạo và sự ngoan đạo dẫn lối đến Thiên Đàng; và một người vẫn trung thực và cố gắng duy trì sự trung thực cho đến khi y được ghi nhận ở nơi Allah là người luôn trung thực. Và các ngươi hãy tránh xa sự dối trá, bởi sự dối trá dẫn đến điều tội lỗi và điều tội lỗi dẫn lối đến Hỏa Ngục; và một người vẫn tiếp tục dối trá và tìm cách dối trá cho đến khi y bị ghi nhận ở nơi Allah là kẻ luôn dối trá.» [95]. [95] Al-Bukhari: (6094), và Muslim: (2607), từ Hadith 'Abdullah bin Mas'ud - cầu xin Allah hài lòng với ông.

Và sự dối trá là điều xấu xa và tai ương, và sự dối trá lớn nhất là việc dối trá với Allah và nói về Ngài mà không có kiến thức, Allah phán: {Ngươi (hỡi Thiên Sứ) hãy nói: “Quả thật, Thượng Đế của Ta chỉ cấm những điều ô uế dù công khai hay kín đáo; chỉ cấm điều tội lỗi và áp bức (người khác) một cách bất công; Ngài chỉ cấm việc tổ hợp (các thần linh) cùng với Allah trong thờ phượng, điều mà Ngài không ban xuống (cho ai) bất cứ thẩm quyền nào; và Ngài chỉ cấm các ngươi nói về Allah khi các ngươi không biết gì (về Ngài).”} (chương 7 – Al-'Araf, câu 33)

Vì vậy, Câu Kinh cao quý này đã tập hợp những tội lỗi lớn nhất, bắt đầu từ tội nhẹ nhất đến tội nặng nhất, đó là việc nói về Allah mà không có kiến thức về các Danh xưng, các Thuộc tính và Luật pháp của Ngài.

Việc nói dối cho Thiên Sứ của Allah ﷺ là một trong những sự dối trá to lớn nhất và là tội lỗi xấu xa nhất, và đó là một đại trọng tội mà người phạm được cảnh báo bằng Hỏa Ngục; theo Al-Mughirah bin Shu'bah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Tôi đã nghe Nabi ﷺ nói: {Quả thật, nói dối về Ta không giống như nói dối về bất cứ ai, ai cố tình nói dối về Ta hãy chuẩn bị một chỗ ngồi nơi Hỏa Ngục.} [96]. [96] Al-Bukhari, số (1291), và Muslim, số (4).

Cần tránh xa sự gian dối cho dù xuất phát từ ý định tốt với mục đích khuyến khích điều tốt và cảnh báo về điều xấu, như một số người thuyết giảng thường làm; bởi vì đó là một điều xấu xa, không có sự tốt lành cũng không có sự hướng dẫn nào trong đó, người nói ra nó sẽ mang tội lỗi chứ không được ân thưởng, và là kẻ có tội chứ không thu được lợi ích gì.

8. Phải có uy tín trong việc truyền tải lời nói, xác định sự thật của thông tin, không vội vàng tiếp nhận những tin đồn, và chỉ dựa vào những lời nói đáng tin cậy, và quả thật Allah Tối Cao đã ra lệnh cho chúng ta điều đó trong Lời phán của Ngài: {Hỡi những người có đức tin! Nếu có một kẻ gây rối mang đến một tin nào đó cho các ngươi thì các ngươi hãy kiểm tra thật kỹ càng (sự thật về nguồn tin), kẻo các ngươi có thể làm hại một nhóm người vì sự thiếu hiểu biết để rồi sau đó các ngươi trở nên hối hận về điều các ngươi đã làm.} (chương 49 - Al-Hujurat: 6).

9- Phải hết sức che đậy cho mọi người và giữ kín bí mật của họ, bởi vì ai che đậy cho một người Muslim, Allah sẽ che đậy cho người đó ở đời này và Đời Sau, và ai bới móc khuyết điểm của những người Muslim, Allah sẽ truy tìm khuyết điểm của y cho đến khi Ngài vạch trần y cho dù y có trốn ở tận sâu trong nhà của mình; ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên sứ của Allah ﷺ đã nói: {Ai che đậy (điều xấu hổ) cho người Muslim, Allah sẽ che đậy cho người đó trong Ngày Phán Xét Cuối Cùng.} [97]. Ông Abu Barzah Al-Aslami - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Này hỡi những ai mà chỉ có đức tin bằng chiếc lưỡi của mình nhưng đức tin chưa đi vào con tim của y! Chớ đừng nói xấu sau lưng tín đồ Muslim, chớ đừng dò thám điểm xấu hổ của họ, bởi lẽ, ai dọ thám điểm xấu hổ của họ, Allah sẽ dọ thám điểm xấu hổ của người đó, và ai mà Allah dọ thạm điểm xấu hổ của y thì chắc chắn sẽ bị công khai ngay trong nhà của y.} [98]. [97] Al-Bukhari, số (2442), và Muslim, số (2580). [98] Abu Dawood, số (4880), và tham khảo các tiêu chuẩn này trong quyển sách "Imam Masjid: Những tiêu chuẩn về kiến thức và đạo đức" của Sheikh Saud bin Muhammad Al-Bishr.

Mục thứ ba: Lễ nguyện Salah Jumu’ah (thứ sáu) và bài thuyết giảng Jumu'ah.

Mục thứ nhất: Lễ nguyện Salah Jumu’ah (thứ Sáu)

Vấn đề thứ nhất: Khái niệm và thời gian của Salah Jumu’ah:

Thứ nhất: Khái niệm về Lễ nguyện Salah Jumu’ah (thứ Sáu):

Jumu'ah (Thứ sáu): một ngày trong tuần, trong đó thực hiện một lễ nguyện Salah đặc biệt là Lễ nguyện Salah Jumu'ah [99]. [99] Xem: Mu'jam Lughat Al-Fuqaha của Muhammad Rawwas Qal'aji và những người khác: (trang 166).

Việc Allah hướng dẫn cộng đồng này đến với ngày thứ Sáu là một hồng phúc to lớn; ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - dẫn lời Thiên Sứ của Allah ﷺ: {Chúng ta là những người cuối cùng nhưng sẽ là những người đầu tiên vào Ngày Phán Xét, chỉ khác là họ đã được ban cho Kinh Sách trước chúng ta, và chúng ta được ban cho (Kinh Sách) sau họ. Và đây (ngày thứ Sáu) là ngày đã được bắt buộc đối với họ nhưng họ lại bất đồng về nó, nên Allah đã hướng dẫn chúng ta đến với nó. Bởi thế, họ là những người đi sau chúng ta về ngày này: Do Thái (chọn) vào ngày mai, và Thiên Chúa giáo (chọn) vào ngày mốt.} (100). [100] Al-Bukhari: (876), và Muslim: (855).

Và ngày thứ Sáu là ngày mà mặt trời mọc tốt nhất; ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Ngày mà mặt trời mọc tốt nhất là ngày Thứ Sáu, vào ngày đó Adam được tạo ra, vào ngày đó Người được vào Thiên Đàng, và vào ngày đó Người bị trục xuất khỏi đó.} (101). [101] Muslim: (854).

Và Jumu’ah này đến Jumu’ah kia, các tội lỗi giữa chúng được xoá bỏ; theo Hadith của ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Năm lễ nguyện Salah, Jumu’ah này đến Jumu’ah kia, Ramadan này đến Ramadan kia, các tội lỗi giữa chúng được xoá bỏ nếu như tránh được những đại tội} [102]. [102] Muslim, số: (233).

Lễ nguyện Salah Jumu'ah: Là một lễ nguyện Salah độc lập, khác với lễ nguyện Salah Zhuhr về số lượng Rak'ah, đọc thành tiếng, bài thuyết giảng và các điều kiện được xem xét cho nó, tuy nhiên nó giống với lễ nguyện Salah Zhuhr ở thời gian thực hiện.

Thứ hai: Thời gian của Salah Jumu’ah:

Thời điểm của lễ nguyện Salah Jumu'ah là thời điểm của lễ nguyện Salah Zhuhr, từ sau khi mặt trời nghiêng bóng cho đến khi bóng của một vật bằng chiều dài của nó sau phần bóng lúc mặt trời đứng bóng; dựa vào Hadith của Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng Nabi ﷺ thường thực hiện lễ nguyện Salah Jumu'ah khi mặt trời nghiêng bóng [103]. Nghĩa là: mặt trời nghiêng về phía tây, và lệch khỏi mức giữa bầu trời, và đó là thời điểm của lễ nguyện Salah Zhuhr. [103] Al-Bukhari: (904).

Vấn đề thứ hai: Giáo luật lễ nguyện Salah Jumu’ah, và nó bắt buộc đối với những ai?

Thứ nhất: Giáo luật của Salah Jumu’ah:

Lễ nguyện Salah Jumu'ah là nghĩa vụ bắt buộc đối với từng cá nhân nam giới; dựa theo lời phán của Ngài Hiển Vinh: {Hỡi những người có đức tin! Khi được mời gọi đến lễ nguyện Salah Jumu’ah (vào ngày thứ sáu) thì các ngươi hãy nhanh chân tiến đến với việc tụng niệm Allah và hãy tạm gác lại việc mua bán. Điều đó tốt cho các ngươi nếu các ngươi biết.} [chương 62 – Al-Jumu'ah, câu 9], ông 'Abdullah bin 'Umar và ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với hai người họ - đồng thuật lại rằng họ đã nghe Thiên Sứ của Allah ﷺ nói trên bục giảng bằng gỗ: {Có những nhóm người sẽ phải ngừng việc bỏ của họ - tức là: bỏ bê những lễ nguyện Salah Jumu'ah - hoặc Allah sẽ niêm kín trái tim họ, và rồi họ sẽ trở thành một trong những kẻ lơ là và bê tha.} (104). [104] Muslim, số: (865).

Và những người Muslim đều đã đồng thuận về tính bắt buộc của lễ nguyện Salah Jumu'ah, Ibnu Al-Munzdir nói: "Và họ đã thống nhất rằng Lễ nguyện Salah Jumu’ah là bắt buộc đối với những người tự do, trưởng thành, người đang ở nơi cư trú và không có lý do miễn trừ" [105]. [105] Al-Ijma’: (trang 40).

Thứ hai: Lễ nguyện Salah Jumu'ah bắt buộc đối với ai?

Lễ nguyện Salah Jumu'ah bắt buộc đối với mỗi người Muslim nam giới, tự do, trưởng thành, minh mẫn, có khả năng thực hiện nó, người đang ở nơi cư trú; do đó, nó không bắt buộc đối với: người nô lệ, hoặc phụ nữ, hoặc trẻ em, hoặc người mất trí, hoặc người bệnh, hoặc người lữ hành. Điều này được chứng minh qua những gì do Tariq bin Shihab - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Lễ nguyện Salah Jumu'ah ngày thứ Sáu là nghĩa vụ bắt buộc đối với mỗi người Muslim theo tập thể, ngoại trừ bốn người: nô lệ, hoặc phụ nữ, hoặc trẻ em, hoặc người bệnh.} [106]. [106] Abu Dawood: (1067).

Đối với người lữ hành, thì không bắt buộc phải thực hiện buổi Salah Jumu'ah; bởi vì Nabi ﷺ đã không thực hiện hành lễ Salah đó trong các cuộc hành trình của Người, và ngày 'Arafah trong cuộc hành hương Hajj của Người đã trùng vào ngày thứ sáu, nhưng mặc dù vậy Người đã hành lễ Salah Zhuhr và kết hợp hành lễ Salah 'Asr với nó.

Cố học giả Ibnu Al-Munzdir đã dẫn lại rằng giới học giả đều đồng thuận về điều đó, và ông nói: "Và họ đã thống nhất rằng lễ nguyện Salah Jumu'ah không bắt buộc đối với trẻ em và phụ nữ... và họ đã thống nhất rằng lễ nguyện Salah Jumu'ah là bắt buộc đối với những người tự do, trưởng thành, người đang ở nơi cư trú và không có lý do miễn trừ"[107]. [107] Al-Ijma’: (trang 40).

Và nếu người nô lệ, hoặc phụ nữ, hoặc trẻ nhỏ, hoặc người bệnh, hoặc người lữ hành tham dự lễ nguyện đó, thì lễ nguyện đó sẽ hợp lệ đối với người đó và được tính thay cho lễ nguyện Salah Zhuhr.

Và không bắt buộc lễ nguyện Salah Jumu'ah đối với những người du mục di chuyển để tìm kiếm đồng cỏ và nước; bởi vì những người dân du mục vào thời Nabi đã sống quanh Madinah, và Nabi đã không ra lệnh cho họ thực hiện Jumu'ah, và Imam Ahmad đã nói: "Lễ nguyện Salah Jumu'ah không bắt buộc đối với những người dân du mục; bởi vì họ di chuyển. Việc nó không bắt buộc được lý giải là do sự di chuyển, do đó, bất kỳ ai định cư mà không di chuyển theo ý muốn của mình, thì người đó thuộc nhóm những người dân làng mạc" [108]. (108) Trích từ bộ Fatãwa, quyển 24, trang 166.

Và lễ nguyện Salah Jumu'ah được thiết lập khi số lượng người tối thiểu là ba người: một người thuyết giảng và hai người lắng nghe; theo Lời Phán của Allah Tối Cao: {...hãy nhanh chân tiến đến với việc tụng niệm Allah...} [chương 62 – Al-Jumu'ah, câu 9] Và đây là số nhiều, và số nhiều ít nhất là ba.

Vấn đề thứ ba: Cách thức lễ nguyện Salah Jumu’ah:

Lễ nguyện Salah Jumu'ah gồm hai Rak'ah, trong đó được đọc lớn tiếng; bởi vì Người ﷺ đã thực hiện như vậy, và các học giả đã nhất trí về điều đó, Ibn Hazm nói: "Đã có sự thống nhất rằng lễ nguyện Salah Jumu’ah - khi hội đủ các điều kiện của nó - gồm hai Rak'ah được đọc lớn tiếng." [109]. [109] Maratib Al-Ijma’: (trang 33).

Trong Rak'ah thứ nhất, đọc bài Al-Fatihah và chương Al-'Ala, và trong Rak'ah thứ hai đọc bài Al-Fatihah và chương Al-Ghashiyah; ông Nu'man bin Bashir - cầu xin Allah hài lòng với ông - kể lại: {Thiên Sứ của Allah ﷺ thường xướng đọc trong hai lễ nguyện Salah 'Eid và trong lễ nguyện Salah Jumu'ah: "Sab bi his ma rab bi kal a'la" và "Hal a ta ka ha di thul gha shi yah"}[110]. [110] Muslim: (878).

Hoặc đọc trong Rak’ah đầu tiên bài Al-Fatihah và chương Al-Jumu'ah, và trong Rak’ah thứ hai bài Al-Fatihah và chương Al-Munafiqun; theo như Ibn Abi Rafi’ kể lại: Marwan đã giao quyền quản lý Madinah cho Abu Huroiroh, và đi đến Makkah, do đó Abu Huroiroh đã dẫn chúng tôi hành lễ Salah Al-Jumu'ah. Ông đã đọc sau chương Al-Jumu'ah, ở Rak’ah cuối: {Iza ja'akal-Munafiqun}. Ông nói: Tôi đã theo kịp Abu Huroiroh khi ông rời đi, và nói với ông ấy: Quả thật ngài đã đọc hai chương mà 'Ali bin Abi Talib thường đọc ở Kufah, thì Abu Huroiroh nói: {Quả thật, tôi có nghe Thiên Sứ của Allah ﷺ đọc hai chương đó vào ngày thứ Sáu} [111]. [111] Muslim: (877).

Vấn đề thứ tư: Bắt kịp buổi Salah Jumu’ah bằng cách nào?

Bắt kịp lễ nguyện Salah Jumu’ah được tính là khi bắt kịp một Rak’ah cùng với Imam; ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Ai kịp một Rak’ah của lễ nguyện Salah Jumu’ah hoặc các lễ nguyện Salah khác thì lễ nguyện Salah của người đó đã hoàn tất.} (Chương 112 - Al-Ikhlas). [112] An-Nasa-i, số (557).

Và nếu bắt kịp những gì ít hơn một Rak’ah thì người đó hành lễ Salah Zhuhr [113]. [113] Xem: Al-Mughni của Ibnu Qudamah: (2/231).

Vậy ai bỏ lỡ một Rak'ah của Salah Jumu’ah và bắt kịp Imam trong Rak’ah thứ hai trong lúc Ruku'a hoặc trước đó, thì người đó chỉ phải thực hiện bù một Rak'ah duy nhất, căn cứ theo Hadith: {Và ai kịp một Rak’ah thì người đó đã kịp Salah.} [114]. [114] Abu Dawood: (893).

Vấn đề thứ năm: Những điều bị cấm hoặc không được khuyến khích làm trong Jumu’ah

1- Cấm nói chuyện trong lúc Imam đang thuyết giảng; theo những gì được xác thực, ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Nếu ngươi nói với người bạn của mình: "Hãy im lặng" trong lúc Imam đang thuyết giảng vào ngày thứ sáu là xem như ngươi đã nói điều không nên.} [115] Nghĩa là: ngươi đã nói những lời nói vô ích, và đó là lời nói sai trái bị bác bỏ, và ân phước ngày thứ Sáu của ngươi đã bị hủy bỏ. [115] Al-Bukhari: (934), và Muslim: (851).

Học giả An-Nawawi nói: "Trong Hadith cấm tất cả các hình thức nói chuyện trong lúc thuyết giảng, và qua điều này cảnh báo về những điều khác; bởi vì nếu nói: "Hãy im lặng", mà về cơ bản đó là lời kêu gọi làm điều tốt nhưng lại bị coi là điều không nên, thì một chút lời nói khác lại càng đáng bị cấm hơn"[116]. [116] Sharh Muslim: (6/ 138).

Nằm trong việc cấm nói chuyện là: cầu xin cho người hắt hơi, và đáp lại lời chào Salam, do đó không được phép trong lúc Imam đang thuyết giảng, nhưng trước khi người thuyết giảng bắt đầu bài thuyết giảng, và vào lúc im lặng giữa hai bài thuyết giảng, thì việc nói chuyện không có tội.

Còn về việc người Ma'mum nói chuyện với người thuyết giảng thì không sao, như ông Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: «Một người đàn ông bước vào Masjid vào ngày thứ Sáu từ một cánh cửa hướng về phía Dara Al-Qada', và Thiên Sứ của Allah ﷺ đang đứng thuyết giảng. Người đàn ông vào và đứng đối diện với Thiên Sứ của Allah ﷺ, rồi nói: Hỡi Thiên Sứ của Allah, của cải đã bị phá hủy và đường sá đã bị cắt đứt, vì vậy hãy cầu xin Allah ban mưa cho chúng tôi. Thiên Sứ của Allah ﷺ giơ hai tay lên...» Hadith [117]. [117] Al-Bukhari, số (967), và Muslim, số (897).

2- Trong suốt thời gian Imam thuyết giảng, cấm những hành động nghịch ngợm cũng như những hành động gây xao lãng chẳng hạn như sờ đá sỏi, dùng chuỗi hạt, hoặc bận rộn với điện thoại di động, và những việc tương tự; dựa theo những gì được xác thực từ Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng ông thuật lại: Thiên sứ của Allah ﷺ đã nói: {Ai sờ đá sỏi là đã làm điều vô bổ.} [118]. Đó là bởi vì việc nghịch ngợm tay chân ngăn cản sự thấu hiểu và lòng thành kính. [118] Muslim: (857).

3- Cấm bước qua vai của người khác trong lúc Imam đang thuyết giảng, theo Hadith do ông 'Abdullah bin Busr - cầu xin Allah hài lòng với ông - kể: Có một người đàn ông đến và bước qua vai của người khác vào ngày thứ Sáu, trong lúc Thiên Sứ của Allah ﷺ đang thuyết giảng, thì Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói với ông ta: {Hãy ngồi xuống, vì ngươi đã làm phiền người khác.} (Câu 119). [119] Abu Dawood: (1118).

Bởi vì việc bước qua vai của người khác làm phiền những người đang hành lễ Salah, và khiến họ xao nhãng việc lắng nghe bài thuyết giảng. Còn đối với Imam thì không sao khi bước qua vai của người khác nếu không thể tiến đến vị trí của mình trừ phi phải làm như vậy, và tương tự đối với người bắt buộc phải bước qua vì một nhu cầu thiết yếu, như việc lấy Wudu', hoặc để lấp đầy một chỗ trống ở phía trước, hoặc những việc tương tự.

4- Và cấm việc đuổi ai đó đứng dậy khỏi vị trí mà họ đã đến trước và ngồi vào chỗ đó; dựa theo những gì được xác thực từ ông Jabir bin 'Abdullah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Nabi ﷺ nói: {Ai đó trong các ngươi chớ bảo người anh em của mình đứng dậy vào ngày thứ Sáu để mình ngồi chỗ đó; nhưng hãy nới rộng chỗ cho nhau.} [120]. [120] Muslim: (2178).

5- Không được tách rời hai người bằng cách ngồi giữa họ hoặc bước qua họ; ông Salman Al-Farisi - cầu xin Allah hài lòng với ông - dẫn lời Thiên Sứ của Allah ﷺ: {Ai tắm rửa vào ngày thứ Sáu... rồi ra đi, không chen ngang giữa hai người, sau đó hành lễ Salah những gì được quy định cho y, rồi khi Imam bước ra, y im lặng, sẽ được tha thứ tội lỗi từ thứ Sáu đó đến thứ Sáu tiếp theo.} [121], điều đó cho thấy rằng bất cứ ai chia rẽ hai người thì y sẽ không nhận được sự tha thứ này. [121] Al-Bukhari: (910).

Vấn đề thứ sáu: Những điều Sunnah của Jumu’ah:

1- Theo Sunnah, nên đọc hai chương As-Sajdah và Al-Insan trong hành lễ Salah Fajr vào ngày thứ Sáu; bởi vì Người ﷺ luôn duy trì việc này. Ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: “Nabi ﷺ thường đọc vào ngày thứ sáu trong lễ nguyện Salah Fajr (Alif Lam Mim Tanzil) của chương As-Sajdah, và chương (Hal ata 'ala al-insani hinun mina ad-dahr).”[122]. [122] Al-Bukhari: (891), và Muslim: (880).

2- Việc tắm vào ngày thứ Sáu, đó là một Sunnah được nhấn mạnh; dựa theo Hadith của 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông -, rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Khi ai đó trong số các ngươi đến ngày thứ Sáu thì hãy tắm.} [123]. Nên đảm bảo điều đó và không bỏ qua nó, đặc biệt đối với những người có mùi cơ thể gây khó chịu. [123] Al-Bukhari, số (877), và Muslim, số (844).

Thời gian tắm vào thứ Sáu bắt đầu từ lúc rạng đông, và nghi thức tắm Junub là đủ thay cho việc tắm vào thứ Sáu; bởi vì mục đích của việc tắm vào thứ Sáu là làm sạch và loại bỏ mùi hôi trên cơ thể, và điều này đạt được thông qua nghi thức tắm Junub, nhưng khuyến khích nên có sự định tâm kết hợp việc tắm vào thứ Sáu trong nghi thức tắm Junub; để nhận được ân phước từ việc đó.

3- Khuyến khích dùng chất thơm và vệ sinh thân thể, và loại bỏ những gì cần loại bỏ trên cơ thể; như cắt móng tay chân, tẩy lông phần kín, nhổ lông nách và tỉa ria mép; dựa theo Hadith của ông Salman Al-Farisi - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Ai tắm rửa vào ngày thứ Sáu, làm sạch sẽ hết mức có thể, rồi thoa dầu hoặc xức nước hoa, rồi rời nha đi và không chen ngang giữa hai người, rồi thực hiện lễ nguyện Salah được quy định cho y, rồi khi Imam bước ra thì y im lặng, sẽ được tha thứ tội lỗi từ thứ Sáu đó đến thứ Sáu tiếp theo.} (124). [124] Al-Bukhari: (910).

Cũng như việc sử dụng cây Siwak được nhấn mạnh vào ngày này; dựa theo Hadith do Abu Sa'id Al-Khudri - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng: Tôi làm chứng cho Thiên Sứ của Allah ﷺ rằng Người đã nói: {Việc tắm vào ngày thứ Sáu là bắt buộc đối với mỗi người trưởng thành, người đó nên làm sạch răng miệng - tức là dùng Siwak - và xức nước hoa nếu có.} [125]. [125] Al-Bukhari: (880).

4- Sunnah khuyến khích người đó mặc quần áo mới nhất hiện có; dựa theo Hadith của 'Umar bin Al-Khattab - cầu xin Allah hài lòng với ông “Rằng ông đã nhìn thấy một bộ y phục bằng lụa ở cửa Masjid, liền nói: Thưa Sứ Giả của Allah, giá như Người mua bộ y phục này để mặc vào ngày thứ Sáu và khi các phái đoàn đến gặp Người...” [126]. [126] Al-Bukhari, số (886), và Muslim, số (2068).

5- Khuyến khích đến Masjid từ rất sớm vào ngày thứ Sáu; do Nabi ﷺ đã khuyến khích điều này; như trong Hadith của Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên sứ của Allah ﷺ đã nói: {Ai tắm rửa vào ngày thứ Sáu với nghi thức tắm Junub - tức là: một cuộc tắm rửa có cách thức giống như nghi thức tắm Junub - rồi rời nhà sáng sớm (để đi Masjid) thì sẽ được ghi ân phước giống như ân phước của việc làm Qurban con lạc đà - đó là một con lạc đà, dù là đực hay cái -, còn ai rời nhà đi Masjid vào giờ thứ hai thì ân phước giống như ân phước của việc làm Qurban một con bò, và ai rời nhà đi vào giờ thứ ba thì ân phước giống như ân phước của việc làm Qurban một con cừu đực có sừng, và ai rời nhà đi vào giờ thứ tư, thì ân phước giống như ân phước của việc làm Qurban một con gà mái, và ai ra đi vào giờ thứ năm thì ân phước giống như ân phước của việc làm Qurban một quả trứng, và khi Imam bước ra thì các Thiên Thần tập trung lắng nghe bài thuyết giảng.} [127]. [127] Al-Bukhari: (881), và Muslim: (850).

6- Sunnah đối với người nào vào Masjid ngày thứ Sáu trong khi Imam đang thuyết giảng là không được ngồi xuống cho đến khi đã hành lễ Salah hai Rak’ah và thực hiện chúng một cách ngắn gọn; bởi vì Người ﷺ đã ra lệnh như vậy đối với người bước vào trong lúc Người thuyết giảng. Ông Jabir bin 'Abdullah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Sulayk Al-Ghatafani đã đến Masjid ngày thứ Sáu, trong khi Thiên sứ của Allah ﷺ đang thuyết giảng, ông ấy vào và ngồi xuống, Người ﷺ nói với ông ấy: {Này Sulayk, hãy đứng lên hành lễ hai Rak'ah, và hãy thực hiện chúng thật ngắn gọn.} Sau đó, Người ﷺ nói: {Nếu ai đó trong các ngươi đến vào ngày thứ Sáu trong lúc Imam đang thuyết giảng, thì hãy thực hiện hai Rak'ah và hãy thực hiện chúng ngắn gọn thôi.} [128]. [128] Al-Bukhari, số (930), và Muslim, số (875).

7- Sunnah là nên đọc chương 18 – Al-Kahf trong ngày thứ Sáu; theo lời thuật từ Abu Sa'id Al-Khudri - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng Nabi ﷺ nói: {Bất cứ ai đọc chương Al-Kahf vào ngày thứ Sáu, ánh sáng sẽ soi rọi cho y (trong khoảng thời gian) giữa hai ngày thứ Sáu.} [129]. [129] Al-Hakim ghi trong Al-Mustadrak: (3392), và Hadith này có khiếm khuyết do gián đoạn ở Abu Sa'id.

8- Theo Sunnah nên Salawat cho Nabi ﷺ thật nhiều vào ban ngày và ban đêm của ngày đó; bởi Aus bin Aus - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng: Nabi ﷺ đã nói: {Quả thật, ngày tốt nhất của các người là thứ sáu. Vì vậy, các người hãy Salawat cho Ta thật nhiều trong ngày này, quả thật lời Salawat của các người được mang đến cho Ta.} [130]. [130] Abu Dawood, số (1531).

9- Sunnah là nên cầu nguyện nhiều trong ngày này, và tìm kiếm giờ được đáp lại; ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nhắc đến ngày thứ sáu, và nói: {Trong đó có một thời khắc, không một bề tôi Muslim nào bắt gặp đúng thời khắc đó trong lúc đang đứng dâng lễ nguyện Salah, cầu xin Allah Tối Cao một điều gì đó, ngoại trừ Ngài sẽ ban điều đó cho y.} [131]. [131] Al-Bukhari, số (935), và Muslim, số (852).

Và sự đáp lời cầu nguyện được kỳ vọng trong tất cả các giờ khắc của ngày thứ Sáu, nhưng thời điểm được kỳ vọng nhất là khoảng thời gian từ lúc Imam ngồi xuống cho bài thuyết giảng ngày thứ Sáu cho đến khi hoàn tất lễ nguyện Salah, và giờ khắc cuối cùng của ngày thứ Sáu đối với người ngồi chờ lễ nguyện Salah Maghrib, cho dù người đó ở Masjid hay ở nhà; dựa theo Hadith của Abu Musa Al-Ash'ari - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng Nabi ﷺ đã nói về giờ khắc của ngày thứ Sáu: {Đó là khoảng thời gian từ lúc Imam ngồi xuống cho đến khi hành lễ Salah được hoàn tất.} [132]. [132] Muslim, số: (853).

Vấn đề thứ bảy: Salah Nafilah (khuyến khích) của Jumu’ah:

Lễ nguyện Salah Jumu’ah không có Sunnah Ratibah trước đó, nhưng được khuyến khích đối với người đến dự Jumu’ah có thể hành lễ Salah tùy ý, hai Rak’ah, hoặc bốn, hoặc sáu, hoặc nhiều hơn, chào Salam sau mỗi hai Rak’ah; bởi vì Nabi ﷺ đã khuyến khích điều đó, như trong Hadith của Salman Al-Farsi - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Ai tắm rửa vào ngày thứ Sáu... rồi rời nhà đi, không chen ngang giữa hai người, rồi hành lễ Salah những gì được định sẵn cho y, sau đó khi Imam bước ra thì y im lặng, sẽ được tha thứ tội lỗi từ thứ Sáu đó đến thứ Sáu tiếp theo.} [133]. Và do hành động của các Sahabah, và do hồng phúc chung được đề cập trong các việc làm tự nguyện nói chung. [133] Al-Bukhari, số (910).

Còn đối với Salah Rawatib thì thực hiện sau Salah Jumu'ah, người đó sẽ hành lễ Salah hai Rak’ah tại nhà, hoặc bốn Rak’ah tại Masjid; {Nabi ﷺ đã hành lễ Salah sau Jumu’ah 2 Rak’ah tại nhà của Người}[134]. Ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Khi một trong các ngươi hành lễ Salah Jumu'ah thì hãy hành lễ Salah bốn Rakah sau đó.} [135]. [134] Al-Bukhari: (937), và Muslim: (729), từ Hadith của Ibn 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông. [135] Muslim: (881).

Đối với lễ Salah Ratibah của Jumu’ah, nếu hành lễ tại Masjid thì thực hiện bốn Rak'ah, còn nếu hành lễ ở nhà thì thực hiện hai Rak'ah.

Mục thứ hai: Thuyết giảng thứ sáu

Vấn đề thứ nhất: Bài thuyết giảng thứ sáu:

Đó là những lời được trình bày trước một đám đông, ngay trước lễ nguyện Salah Jumu'ah, bao gồm việc ca ngợi Allah, tôn vinh Ngài, cầu xin phước lành và bình an cho Nabi ﷺ, cùng với sự khuyên răn và nhắc nhở.[136] [136] Xem: Mu'jam Lughah Al-Fuqaha, trang 197, và Khutbah Al-Jumu'ah wa Ahkamuha Al-Fiqhiyyah của Al-Hujailan, trang 22.

Vấn đề thứ hai: Phán quyết về bài thuyết giảng:

Thuyết giảng là điều kiện của lễ nguyện Salah Jumu’ah, lễ nguyện sẽ không hợp lệ nếu không có nó, bởi Allah Tối Cao đã phán: {Hỡi những người có đức tin! Khi được mời gọi đến lễ nguyện Salah Jumu’ah (vào ngày thứ sáu) thì các ngươi hãy nhanh chân tiến đến với việc tụng niệm Allah...} [chương 62 – Al-Jumu'ah, câu 9] Và việc tụng niệm Allah đã được giải thích là bài thuyết giảng [137]; do đó nếu bài thuyết giảng không mang tính bắt buộc, thì việc đi đến đó đã không phải là nghĩa vụ, và cũng bởi sự duy trì thường xuyên của Thiên Sứ ﷺ đối với nó và việc Người không bao giờ từ bỏ nó. [137] Xem: Tafsir At-Tabari (22/642).

Học giả Imam Ibnu Qudamah Al-Hanbali đã nói: "Tóm lại, bài Khutbah là một điều kiện trong Jumu'ah, sẽ không hợp lệ nếu không có nó."[138]. [138] Al-Mughni: (2/ 224).

Vấn đề thứ ba: Các điều kiện của bài thuyết giảng:

1- Phải là hai bài Khutbah (thuyết giảng); vì đã được chứng thực từ Hadith do ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: "Nabi ﷺ thường thuyết giảng hai bài Khutbah (thuyết giảng) và ngồi giữa hai bài đó." [139] [139] Al-Bukhari: (928).

2- Phải diễn ra sau khi đã vào giờ Salah Jumu’ah, nếu nó hoặc một phần của nó diễn ra trước đó thì sẽ không hợp lệ.

3- Tiến hành hai bài Khutbah (thuyết giảng) trước lễ nguyện Salah; dựa theo Hadith của Sa'ib bin Yazid - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng ông thuật lại: "Quả thật, lần Azdan đầu tiên ngày thứ Sáu là khi Imam ngồi lên bục giảng vào thời của Thiên Sứ của Allah ﷺ, Abu Bakr và 'Umar." [140] Và điều đó chỉ rõ việc thực hiện hai bài thuyết giảng trước lễ nguyện Salah. [140] Al-Bukhari: (916).

Và Thiên Sứ ﷺ nói: {Hãy hành lễ Salah như các ngươi đã thấy Ta hành lễ Salah.} [141], và Nabi ﷺ chỉ hành lễ sau hai bài Khutbah (thuyết giảng), và Al-Mardawi đã nói: "Điều kiện bắt buộc là chúng - tức là: hai bài Khutbah (thuyết giảng) - phải có trước lễ Salah mà không có sự tranh cãi nào" [142]. [141] Al-Bukhari, số (631) từ Hadith của Malik bin Al-Huwairith - cầu xin Allah hài lòng với ông. [142] Al-Insaf: (2/389).

4- Liên tục giữa các phần của bài thuyết giảng, Imam Ibn Qudamah đã nói: "Và sự liên tục là một điều kiện cho tính hợp lệ của bài thuyết giảng, vậy nên nếu Imam tách rời các phần của nó với nhau bằng việc nói chuyện kéo dài, hoặc một khoảng lặng kéo dài, hoặc một điều gì đó khác làm gián sự liên tục, thì y phải bắt đầu lại bài thuyết giảng, và căn cứ để xác định khoảng ngắt quãng là kéo dài hay rút ngắn được dựa vào thông lệ, và tương tự như vậy, sự liên tục cũng là điều kiện bắt buộc giữa bài thuyết giảng và lễ nguyện Salah, và nếu Imam cần thanh tẩy, thì Imam hãy tẩy rửa thanh sạch và tiếp tục bài thuyết giảng của mình, miễn là khoảng ngắt quãng không bị kéo dài."[143]. [143] Al-Mughni: (2/ 230).

5- Đọc lớn tiếng bài thuyết giảng; đó là bởi vì bài thuyết giảng là bắt buộc và là điều kiện để lễ Salah Jumu’ah (thứ sáu) được hợp lệ, và việc đọc lớn tiếng là phương tiện để thực hiện nó và đạt được mục đích của nó, đó là khuyên răn và nhắc nhở, và bất cứ điều gì mà một điều bắt buộc không thể hoàn thành nếu thiếu nó thì bản thân nó cũng là bắt buộc.

6- Sự hiện diện của đủ số lượng người để cử hành lễ nguyện Salah Jumu'ah; bởi vì bài thuyết giảng là sự tưởng nhớ (Allah) bắt buộc phải đến dự, do đó số lượng người đã đề cập bắt buộc phải lắng nghe nó.

Vấn đề thứ tư: Các trụ cột của bài thuyết giảng:

1- Mở đầu bằng sự ca ngợi và tán dương Allah (Đấng Toàn Năng và Vĩ Đại); ông Jabir bin 'Abdullah - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: «Trong bài thuyết giảng của Nabi ﷺ vào ngày thứ Sáu, Người thường ca ngợi Allah, và tôn vinh Ngài, sau đó Người nói tiếp theo điều đó...» Hadith [144]. [144] Muslim, số: (867).

2- Bao gồm Salawat cho Nabi ﷺ; vì Salawat cho Nabi ﷺ trong các bài Khutbah (thuyết giảng) là một điều quen thuộc và phổ biến đối với các vị Sahabah (cầu xin Allah hài lòng về họ) [145]. [145] Xem: (Jala' Al-Afham - Sự làm sáng tỏ những hiểu biết) của Ibnu Al-Qaiyim, trang 371.

2- Bao gồm lời khuyên răn và lời căn dặn kính sợ Allah Tối Cao; dựa theo lời thuật lại của ông Jabir bin Samurah - cầu xin Allah hài lòng với ông: "Nabi ﷺ đã có hai bài Khutbah (thuyết giảng), Người ngồi nghỉ giữa chúng, đọc Qur'an và nhắc nhở mọi người." [146]; Bởi vì đó chính là mục đích của bài thuyết giảng. [146] Muslim, số: (862).

4- Đọc một ít gì đó từ Qur’an; dựa theo Hadith của ông Jabir bin Samurah - cầu xin Allah hài lòng với ông: "Nabi ﷺ đã có hai bài Khutbah (thuyết giảng), Người ngồi nghỉ giữa chúng, đọc Qur'an và nhắc nhở mọi người."

Vấn đề thứ năm: Những điều Sunnah của bài thuyết giảng:

1- Thuyết giảng trên bục giảng hoặc nơi cao; "Một bục giảng đã được làm cho Người ﷺ, và Người đã thuyết giảng trên đó vào ngày thứ sáu." [147], Và đã có những đường truyền liên tục từ một nhóm các Sahabah (bạn đồng hành của Thiên Sứ ﷺ) rằng Nabi ﷺ thường thuyết giảng trên bục giảng [148], và An-Nawawi đã thuật lại sự đồng thuận về việc khuyến khích điều đó, ông nói: "Các học giả đã thống nhất rằng việc thực hiện bài thuyết giảng trên bục giảng là điều được khuyến khích"[149], Và bởi vì điều đó mang lại hiệu quả hơn trong việc truyền đạt, và bởi vì khi mọi người nhìn thấy người thuyết giảng, việc khuyên răn họ sẽ có tác động sâu sắc hơn. [147] Al-Bukhari: (2095) từ Hadith của Jabir. [148] Xem: Irwa' Al-Ghalil fi Takhrij Ahadith Manar As-Sabil: (3/75) và những trang tiếp theo. [149] Trích từ Al-Majmu’ Sharh Al-Muhadhdhab: (4/527).

2- Người thuyết giảng nên đứng trong lúc thuyết giảng; bởi lời phán của Đấng Tối Cao: (Một số tín đồ Muslim), khi nhìn thấy một cuộc giao dịch mua bán hoặc một cuộc vui chơi nào thì họ liền lao đến đó và bỏ mặc Ngươi (Thiên Sứ Muhammad) đứng trơ (trên bục giảng)... [chương 62 – Al-Jumu'ah, câu 11], Và ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: “Nabi ﷺ thường đứng thuyết giảng, sau đó Người ngồi xuống, rồi đứng dậy giống như các người đang làm bây giờ.”[150]. [150] Al-Bukhari: (920), và Muslim: (861).

3- Sunnah đối với Khatib (người thuyết giảng) là nên hướng mặt về phía các Ma'mum; ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: “Quả thật, khi Nabi ﷺ đến gần Minbar của Người vào ngày thứ Sáu, Người chào Salam đến những người đang ngồi ở gần Người, và khi Người bước lên Minbar, Người quay mặt về phía mọi người rồi cho Salam”[151]. [151] Al-Baihaqi ghi lại trong Al-Sunan Al-Kubra: (5742).

Học giả Hadith Ibnu Rajab nói: "Việc Imam hướng mặt về phía những người trong Masjid và để lưng hướng về Qiblah là điều đã được nhất trí, và các văn bản cũng chỉ ra điều đó; bởi vì Imam thuyết giảng cho họ để họ có thể hiểu từ anh ta, và tất cả những điều đó là Sunnah. Do đó, nếu Imam làm trái với nó thì quả thật anh ta đã làm trái với Sunnah, nhưng lễ nguyện Salah thứ Sáu của anh ta vẫn hợp lệ."[152] [152] Trích từ Fat-hu Al-Bari của Ibnu Rajab: (8/250).

4- Khuyến khích Imam chào Salam đến những người Ma'mum khi hướng mặt về phía họ; dựa theo Hadith do ông Jabir - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại, “Khi Nabi ﷺ bước lên bục giảng, Người chào Salam.”[153]. [153] Do Ibnu Majah ghi số (1109).

5- Khuyến khích Imam ngồi trên bục giảng cho đến khi người Muazdzdin hoàn tất; theo lời của ông Ibn 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông: «Nabi ﷺ thường thuyết giảng hai bài, khi bước lên bục giảng, Người ngồi cho đến khi người Muazdzdin kết thúc, rồi Người đứng lên thuyết giảng, sau đó Người ngồi xuống mà không nói chuyện, rồi Người lại đứng lên thuyết giảng.»[154]. Và làm chứng cho điều đó là Hadith do ông Al-Saa-ib bin Yazid - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: "Quả thật, Azdan đầu tiên vào ngày thứ sáu là khi Imam ngồi lên bục giảng dưới thời của Thiên Sứ của Allah ﷺ, Abu Bakar và 'Umar." [155]." [154] Abu Dawood: (1092). [155] Al-Bukhari, số (916).

6- Nên lên giọng trong bài thuyết giảng tùy theo khả năng; dựa theo Hadith do Jabir bin 'Abdullah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại, ông nói: Mỗi khi Thiên sứ của Allah ﷺ thuyết giảng, đôi mắt của Người đỏ lên, giọng của Người cất cao, và cơn giận của Người trở nên mãnh liệt, đến mức như thể Người đang cảnh báo một đạo quân, Người nói: «Chúc các ngươi buổi sáng và buổi chiều tốt lành» [156], (Sabbahakum) nghĩa là: Đạo quân đã kéo đến các ngươi vào buổi sáng, và (Massakum) nghĩa là: Họ đã kéo đến các ngươi vào buổi chiều, và ai muốn cảnh báo một người nào đó thì có thể nói hai từ này. [156] Muslim, số: (867).

7- Phải ngồi giữa hai bài thuyết giảng một chút, vì Hadith của Ibnu 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông: "Nabi ﷺ thường thuyết giảng hai bài thuyết giảng, Người ngồi nghỉ giữa chúng." [157]. [157] Al-Bukhari: (928).

8- Nên rút ngắn hai bài thuyết giảng, và bài thứ hai ngắn hơn bài đầu tiên, cùng với việc kéo dài lễ nguyện Salah; dựa theo Hadith của 'Ammar rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ đã nói: {Quả thực, việc một người kéo dài lễ nguyện Salah và rút ngắn bài giảng của y là một dấu hiệu - tức là: một biểu hiện - về sự am hiểu của mình, vậy nên hãy kéo dài lễ nguyện Salah và rút ngắn bài giảng} (158). [158] Muslim: (869).

9- Khuyến khích cầu nguyện cho những người Muslim những điều mang lại lợi ích cải thiện tôn giáo và cuộc sống trần thế của họ, và cầu nguyện cho những người lãnh đạo của những người Muslim có được sự tốt lành và thành công; Học giả An-Nawawi nói: "Về việc cầu nguyện cho các vị Imam của người Muslim và những người lãnh đạo của họ được tốt lành, được trợ giúp trên chân lý, thực thi công lý và những điều tương tự, cũng như cho quân đội Islam, thì được khuyến khích theo sự nhất trí"[159]. [159] Al-Majmu’ Sharh Al-Muhadhdhab: (4/521).

Và không có quy định cho Imam giơ hai tay lên khi du'a trong bài thuyết giảng thứ Sáu ngoại trừ khi cầu mưa, và Imam nên chỉ bằng ngón trỏ; bởi vì theo 'Umarah bin Ru'aybah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng ông đã thấy Bishr bin Marwan trên bục giảng giơ hai tay lên, nên ông nói: "Cầu xin Allah làm xấu xí hai bàn tay này; quả thật tôi đã thấy Thiên Sứ của Allah ﷺ không làm gì hơn ngoài việc ra hiệu bằng tay như thế này, và ông đã chỉ bằng ngón tay trỏ." [160]. [160] Muslim, số: (874).

10- Người đảm nhận Lễ nguyện Salah chính là người đảm nhận việc thuyết giảng; Vì Nabi ﷺ đã tự mình đảm nhận cả hai việc đó, và các vị Khalifah đến sau Người cũng đã làm như vậy, và nếu một người thuyết giảng, còn một người khác dẫn lễ vì một lý do chính đáng, thì điều đó vẫn được phép[161]. [161] Trích từ Al-Mughni của Ibnu Qudamah: (2/228).

Vấn đề thứ sáu: Dịch bài thuyết giảng thứ sáu:

Người thuyết giảng ở các quốc gia mà người dân tại đó, hoặc phần lớn trong số họ, không biết tiếng Ả-rập, được phép thuyết giảng bằng ngôn ngữ của họ; để họ có thể hiểu bài thuyết giảng và đạt được mục đích của nó, cũng như hưởng lợi từ những kiến thức, lời khuyên răn và sự nhắc nhở trong đó. Và bởi vì không có bằng chứng xác thực nào từ Nabi ﷺ chỉ ra rằng có điều kiện bắt buộc bài thuyết giảng thứ Sáu phải bằng tiếng Ả-rập, mà Người ﷺ đã thuyết giảng bằng ngôn ngữ đó chỉ vì đó là ngôn ngữ của Người và là ngôn ngữ của dân tộc Người.

Tốt nhất là người thuyết giảng nên thuyết giảng bằng tiếng Ả-rập sau đó dịch sang ngôn ngữ của đất nước mình, nhằm noi gương Thiên Sứ ﷺ trong các bài thuyết giảng của Người, và để tránh khỏi sự bất đồng trong vấn đề này.

Trong việc dịch thuật, cần cân nhắc điều gì là phù hợp nhất cho người nghe: chia nhỏ phần dịch ngay sau mỗi đoạn của bài thuyết giảng, hoặc dời việc dịch lại sau khi kết thúc bài thuyết giảng bằng tiếng Ả-rập và trước khi hành lễ Salah.

Cũng như được phép dịch đồng thời bài thuyết giảng, truyền phát bản dịch đó thông qua một trạm phát, và việc những người lễ nguyện không thông thạo tiếng Ả-rập sử dụng các thiết bị thu nhận bản dịch đó, và điều đó không bị coi là hành vi vô bổ bị cấm đoán dù là từ phía người dịch hay người tiếp nhận; do điều này mang lại lợi ích chung và đạt được mục đích của bài thuyết giảng.

Vấn đề thứ bảy: Những tố chất của người thuyết giảng:

Người thuyết giảng của Masjid được xem là trụ cột và sức mạnh của Masjid, nhờ người đó mà Masjid thực hiện được sứ mệnh của mình trong việc truyền bá lời kêu gọi, nâng cao nhận thức cho cộng đồng và giúp mọi người hiểu rõ các vấn đề trong tôn giáo của họ. Do đó, nếu người thuyết giảng là một người hiểu biết, khôn ngoan, có tầm nhìn sâu sắc, am hiểu phong tục và hoàn cảnh của mọi người, thì sự ảnh hưởng của người đó sẽ rất tốt đẹp và mang lại lợi ích cho cộng đồng Masjid, cũng như cho cư dân trong khu vực có Masjid; người đó sẽ giảng dạy, hướng dẫn và dẫn dắt họ đến với mọi điều tốt đẹp và phẩm hạnh.

Và những người thuyết giảng hội tụ đủ các điều kiện của việc thuyết giảng cũng như vậy, bởi trong thời kỳ đầu của Islam, Nabi ﷺ chính là người thuyết giảng, sau đó là các vị Khalifah ngay chính của Người, tiếp đến là các nhà lãnh đạo, các vị chỉ huy, những người hiểu biết và những người kiệt xuất. Và điều này cho thấy rằng người đảm nhận nhiệm vụ này cần phải có vị thế cao về tôn giáo, đạo đức, kiến thức và lối sống.

Và ở đây cho thấy tầm quan trọng của công việc này trong cuộc sống của mọi người; bởi vì sức mạnh của những người thuyết giảng được thể hiện trên cộng đồng của họ, và sự yếu kém của họ sẽ bộc lộ ảnh hưởng trong những cộng đồng đó; bởi vì Masjid chính là nơi dạy cho cộng đồng biết gắn kết lời nói với hành động. Do đó, nếu người thuyết giảng yếu kém về kiến thức, trí tuệ, nhân cách, hoặc tồi tệ về đạo đức và hành vi, thì người đó sẽ gây hại chứ không mang lại lợi ích. Và nếu nhiệm vụ của người thuyết giảng là hướng dẫn những người hành lễ đến với điều thiện, sự nhân đức và sự ngay chính, thì thật khó để một người thuyết giảng thiếu hiểu biết có thể hoàn thành được nhiệm vụ cao cả này.

Và có thể người thuyết giảng hội tụ đủ các điều kiện của chức trách này về mặt kiến thức và năng lực cá nhân, nhưng anh ta lại xao nhãng chức trách của mình do bận rộn với những công việc khác gây ảnh hưởng đến mức độ thể hiện của anh ta.

Và người đó cũng có thể không có đủ thời gian để chuẩn bị bài thuyết giảng sao cho phù hợp với hoàn cảnh, do đó xuất hiện trước mọi người - như Ibn Qayyim Al-Jawziyyah đã nói - với một bài thuyết giảng không mang lại cho trái tim đức tin vào Allah, không khẳng định tính duy nhất của Ngài, không mang đến sự nhận biết đặc biệt về Ngài, không nhắc nhở về những ngày của Ngài, và không khơi dậy trong lòng người tình yêu dành cho Ngài và sự khao khát được gặp Ngài[162]. [162] Zadul Ma'ad fi Hadyi Khairil 'Ibad: quyển 1, trang 409.

Và đôi khi người đó có thể bị lấn át bởi dục vọng, sự thiếu hiểu biết, những xung đột hoặc sự cực đoan đáng lên án, từ đó đi chệch khỏi tính khách quan, sự định hướng giáo dục và việc tuyên truyền kêu gọi bằng sự khôn ngoan cùng lời khuyên răn tốt đẹp.

Quả thật, Masjid có một ảnh hưởng to lớn trong tôn giáo này; bởi nó là ngọn hải đăng chỉ đường, nơi người nô lệ kết nối với Thượng Đế của mình, nơi đức tin của người đó được củng cố, và là nơi tụ họp cùng những người anh em của mình để tất cả cùng hợp tác truyền bá đức hạnh và chống lại thói hư tật xấu. Và Masjid sẽ không thể làm được điều đó trừ khi Allah chuẩn bị cho nó một vị Imam hội tụ đủ các nền tảng về kiến thức và đạo đức cần thiết cho bất cứ ai đảm nhận vị trí vĩ đại này, và thực hiện các nhiệm vụ của chức vụ tôn quý này.

Những nền tảng kiến thức quan trọng nhất cần có ở người thuyết giảng:

1- Thành tâm trong việc làm vì Allah; để được ủng hộ, trợ giúp, chấp thuận và yêu thương nơi Allah và mọi người.

2- Tránh xa sự phô trương và khoe khoang; bởi vì mọi sự việc đều được xét theo mục đích, và mọi việc làm đều được xét theo định tâm, và quả thật mỗi người chỉ nhận được những gì mình đã định tâm, và kẻ nào tô điểm bản thân bằng những gì mình không có sẽ bị Allah làm cho ô nhục.

3- Học thuộc lòng Kinh sách của Allah, hoặc thuộc một phần của Nó, thường xuyên ôn lại những gì đã thuộc, và tự ấn định một phần đọc Kinh Qur'an cho mỗi ngày.

4 - Học thuộc một số Hadith của Thiên Sứ, từ Riyadh As-Saliheen, hoặc Al-Arba'een An-Nawawiyyah, hoặc từ Bulugh Al-Maram, hoặc các sách Hadith được công nhận khác.

5 - Học hỏi Aqidah (niềm tín) đúng đắn, Aqidah của các bậc tiền bối ngoan đạo (Salaf Salih).

6 - Phải học hỏi giáo luật về các quy định của tôn giáo, đặc biệt là giáo luật về thờ phượng, và quan trọng nhất trong đó là những gì liên quan đến sự tẩy rửa, lễ nguyện Salah, xuất Zakah, và nhịn chay, cũng như giáo luật về giao dịch; để nắm rõ các chuẩn mực trong việc kiếm tiền và chi tiêu, đồng thời cảnh báo mọi người về hành vi gian lận, lừa dối và chiếm đoạt tài sản của người khác một cách bất chính, cũng như cảnh báo họ về sự lãng phí, phung phí, keo kiệt và bủn xỉn, sao cho các hành vi tài chính của họ diễn ra dưới ánh sáng của Kinh Qur'an và Sunnah.

7- Phải thông thạo tiếng Ả-rập để thấu hiểu ý nghĩa của những gì Allah đã mặc khải cho Thiên Sứ của Ngài, bởi vì Thiên Kinh Qur'an được mặc khải bằng ngôn ngữ của người Ả-rập.

8- Đọc tiểu sử của Nabi, những phẩm chất của Muhammad, và tiểu sử của các bậc tiền bối ngoan đạo; bởi trong đó có những tấm gương sáng, những hình mẫu tốt đẹp, kho tàng kiến thức hữu ích và nền văn hóa Islam cao đẹp.

9- Nhận biết rõ các học giả ở đất nước mình và những bậc tri thức uyên thâm khác, những người được biết đến với đức tin đúng đắn, kiến thức và sự sáng suốt, và phải tìm đến họ trong tất cả những gì người Imam cần về các vấn đề tôn giáo cũng như giải quyết những vướng mắc của cộng đồng của mình.

10- Nhận biết các giáo phái Islam và giáo lý của chúng, các trào lưu tư tưởng và mục đích của chúng, cùng các học thuyết phá hoại và mục tiêu của chúng, để có thể thảo luận về chúng dưới ánh sáng Kinh Sách của Allah Tối Cao và Sunnah của Thiên Sứ ﷺ của Ngài cũng như những gì các học giả Islam uyên bác đã viết, từ đó phê phán sự dối trá của chúng, và cảnh báo về sự giả tạo của chúng.

11- Phải quan tâm đến thực trạng của người Muslim, sự yếu kém của họ và sự thống trị của kẻ thù đối với họ, và hiểu rằng điều đó là do họ xa rời đường lối ngay chính, đúng đắn của Allah, cũng như sự yếu kém trong đức tin nơi Allah và trong việc tuân phục giáo luật của Ngài, từ đó nỗ lực dạy họ những điều mang lại lợi ích cho họ trong tôn giáo và thế tục.

12- Phải tìm hiểu các phương tiện truyền thông khác nhau, nhận biết những mặt tích cực và tiêu cực của chúng, cách tận dụng chúng trong việc kêu gọi đến với Allah, và cảnh giác trước những mối nguy hiểm trong đó đối với bản thân và xã hội.

Và nếu người thuyết giảng ngày thứ sáu có đủ các phẩm chất này; thì điều đó sẽ tạo ra sự ngay chính và sự cân bằng, với sự cho phép của Allah Tối Cao.

Những nền tảng đạo đức quan trọng nhất:

1- Người thuyết giảng của Masjid nên là một người kêu gọi và một người thầy đối với cộng đồng của Masjid và những ai thường xuyên lui tới Masjid từ những người dân trong khu vực và những người khác, do đó anh ta phải lấy Thiên Sứ của Allah ﷺ làm tấm gương; bởi Người là một tấm gương tốt lành, một hình mẫu tốt đẹp và là chuẩn mực cao cả nhất cho cộng đồng và các nhà lãnh đạo, Allah Tối Cao phán: {Quả thật các ngươi (những người có đức tin) có được ở nơi vị Thiên Sứ của Allah một tấm gương tốt đẹp. (Một tấm gương tốt đẹp đó dành) cho những ai hy vọng (điều tốt đẹp nơi) Allah và Đời Sau và cho những ai tưởng nhớ Allah thật nhiều.} [chương 33 – Al-Ahzab, câu 21].

Và anh ta nên giữ cho bản thân mình cùng những người đến Masjid của mình tránh xa việc bàn luận về chuyện trần tục và chính trị, đồng thời chỉ dành Masjid cho kiến thức và sự thờ phượng.

2- Bản thân phải sạch sẽ và ngăn nắp, đồng thời cũng phải quan tâm đảm bảo vệ sinh cho Masjid, sắp xếp các vật dụng của nó theo trình tự và gọn gàng, bảo trì các cơ sở vật chất, tránh sự lãng phí trong những việc đó, và tránh việc trang trí cầu kỳ cho Masjid.

3- Phải có diện mạo và phong thái tốt đẹp, noi theo Sunnah của Nabi ﷺ qua việc dưỡng râu cằm và cắt tỉa ria mép, đồng thời tránh kéo dài quần áo quá mắt cá chân, giữ gìn sự trang nghiêm và luôn điềm tĩnh, cũng như noi theo dấu chân của các bậc Tiền bối Đạo đức (Salaf Salih) đi trước, cầu xin Allah thương xót họ.

4- Phải nhân từ, điềm đạm và giàu lòng thương xót; bởi vì quả thật, khi đặt nhân từ vào bất cứ điều gì đều làm nó thêm tốt đẹp và khi lấy nó khỏi điều gì đó thì sẽ làm nó xấu đi như Hadith đã đề cập; do đó, theo bà 'A-ishah dẫn lời Thiên Sứ ﷺ đã nói: {Quả thật, khi đặt nhân từ vào bất cứ điều gì đều làm nó thêm tốt đẹp và khi lấy nó khỏi điều gì đó thì sẽ làm nó xấu đi.} (163) [163] Muslim, số: (2594).

Do đó, nếu một trong những người đi lễ tại Masjid mắc phải một lỗi sai, thì người thuyết giảng không nên khiển trách anh ta bằng sự mạnh mẽ, mà hãy khuyên nhủ anh ta một cách nhẹ nhàng; và dạy dỗ anh ta một cách tử tế; bởi theo lời Mu'awiyah bin Al-Hakam As-Sulami - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: "Trong lúc tôi đang dâng lễ nguyện Salah cùng với Thiên Sứ của Allah ﷺ; thì một người đàn ông trong số mọi người hắt hơi, tôi liền nói: Dar ha mu kol loh (cầu mong Allah thương xót anh), mọi người liền nhìn tôi. Tôi nói: Ôi, mẹ tôi mất rồi sao, các người lại nhìn tôi như vậy? Thế là họ lấy tay vỗ lên đùi của họ để ra dấu, bảo tôi im lặng, và tôi đã im lặng. Sau khi Thiên Sứ của Allah ﷺ kết thúc lễ nguyện Salah, cầu mong cha và mẹ của tôi được hy sinh cho Người, tôi chưa từng thấy một người thầy nào trước Người và sau Người dạy dỗ tốt hơn Người. Thề bởi Allah, Người không quở trách tôi -tức là: không đánh tôi và không la mắng tôi-, Người nói: {Quả thật, trong lễ nguyện Salah này không được phép có bất kỳ lời nói nào của con người, quả thật nó chỉ là Tasbih, Takbir và đọc Kinh Qur'an.}" (164) [164] Muslim, số: (537).

5- Có tính mềm mỏng và trái tim nhân hậu; để tập hợp mọi người xung quanh, nhờ đó họ được hưởng lợi từ lòng nhân ái, sự giúp đỡ và kiến thức của mình, sát cánh cùng họ trong những lúc hoạn nạn và khi cần thiết, và nên tham khảo ý kiến của họ về những vấn đề liên quan đến sứ mệnh của Masjid.

Và Thiên Sứ của Allah ﷺ ở vị trí cao nhất trong tất cả những điều đó, như Allah Tối Cao đã phán về Người: {Do đó, với lòng nhân từ của Allah thì Ngươi (hỡi Thiên Sứ Muhammad) nên đối xử hiền hòa với họ. Nếu Ngươi quá khắt khe với họ thì chắc chắn họ sẽ rời bỏ Ngươi. Cho nên, Ngươi hãy khoan hồng đại lượng với họ, hãy cầu xin Allah tha thứ cho họ và hãy bàn bạc tham khảo ý kiến với họ. Và khi Ngươi đã quyết định thì hãy phó thác cho Allah, quả thật Allah luôn thương yêu những người biết phó thác (cho Ngài)}. (chương 3 – Ali ‘Imran: 159).

6- Phải có đức tính kiên nhẫn và kiên định; để xứng đáng với vinh dự của vai trò Imam tại Masjid và trong cộng đồng của mình; bởi vì kiên nhẫn và kiên định sẽ đưa người bề tôi đạt đến cấp bậc lãnh đạo trong đạo Islam, Allah Tối Cao đã phán: {TA đã bổ nhiệm trong họ (người dân Israel) làm các nhà lãnh đạo hướng dẫn thiên hạ theo Mệnh Lệnh của TA khi họ vẫn biết nhẫn nại và có đức tin kiên định nơi các lời mặc khải của TA.} (chương 32 - As-Sajdah: 24).

7- Phải trung thực trong những gì mình nói, cho dù đó là trong bài thuyết giảng thứ Sáu, hay trong bài giảng dạy và khuyên bảo, hoặc trong lời nói với mọi người; để trở thành một trong những người trung thực, được hướng dẫn và thành công; vì quả thật đã được đề cập trong Hadith từ Nabi ﷺ rằng Người nói: {Các ngươi phải trung thực; vì sự trung thực dẫn đến sự ngoan đạo, và sự ngoan đạo dẫn đến Thiên Đàng, và một người vẫn trung thực và cố gắng duy trì sự trung thực cho đến khi y được ghi nhận ở nơi Allah là người luôn trung thực. Và các ngươi hãy tránh sự giả dối, vì sự giả dối sẽ dẫn đến điều tội lỗi và điều tội lỗi sẽ dẫn đến Hỏa Ngục, và một người vẫn tiếp tục dối trá và tìm cách dối trá cho đến khi y bị ghi nhận ở nơi Allah là kẻ luôn dối trá.} (165) [165] Do Al-Bukhari ghi (6094), Muslim ghi (2607) từ Hadith 'Abdullah bin Mas'ud.

Sự dối trá là một điều ác và tai họa, và sự dối trá lớn nhất là việc dối trá với Allah và nói về Ngài mà không có kiến thức, Allah phán: {Ngươi (hỡi Thiên Sứ) hãy nói: “Quả thật, Thượng Đế của Ta chỉ cấm những điều ô uế dù công khai hay kín đáo; chỉ cấm điều tội lỗi và áp bức (người khác) một cách bất công; Ngài chỉ cấm việc tổ hợp (các thần linh) cùng với Allah trong thờ phượng, điều mà Ngài không ban xuống (cho ai) bất cứ thẩm quyền nào; và Ngài chỉ cấm các ngươi nói về Allah khi các ngươi không biết gì (về Ngài).”} (chương 7 – Al-'Araf, câu 33)

Vì vậy, câu kinh cao quý này đã tập hợp các tội lỗi lớn nhất, bắt đầu từ mức độ thấp đến mức độ cao, và đó là việc nói về Allah mà không có kiến thức về các Danh xưng, các Thuộc tính và Giáo luật của Ngài.

Và việc nói dối cho Thiên Sứ của Allah ﷺ là một trong những sự dối trá to lớn nhất và là tội lỗi xấu xa nhất, và đó là một đại trọng tội mà người phạm phải bị cảnh bảo bằng Hỏa Ngục; theo ông Al-Mughirah bin Shu'bah thuật lại, ông nói: Tôi đã nghe Nabi ﷺ nói: {Quả thật, nói dối về Ta không giống như nói dối về bất cứ ai. Ai cố tình nói dối về Ta hãy chuẩn bị một chỗ ngồi nơi Hỏa Ngục.} [166]. [166] Al-Bukhari: (1291), và Muslim: (4).

Và cần tránh xa việc nói dối ngay cả khi xuất phát từ thiện ý nhằm mục đích khuyến khích làm điều tốt và răn đe khỏi điều xấu, như một số người thuyết giáo vẫn làm; bởi vì đó là một điều xấu xa không mang lại điều tốt lành cũng như không có sự chỉ đạo, và người nói ra điều đó sẽ chuốc lấy tội lỗi chứ không được ban thưởng, là kẻ mang tội chứ không đạt được lợi ích gì.

8. Phải có uy tín trong việc truyền tải lời nói, xác định sự thật của thông tin, không vội vàng và hấp tấp trong việc tiếp nhận tin đồn, và chỉ dựa vào lời nói đáng tin cậy, và Allah Tối Cao đã ra lệnh cho chúng ta điều đó trong Lời phán của Ngài: {Hỡi những người có đức tin! Nếu có một kẻ gây rối mang đến một tin nào đó cho các ngươi thì các ngươi hãy kiểm tra thật kỹ càng (sự thật về nguồn tin), kẻo các ngươi có thể làm hại một nhóm người vì sự thiếu hiểu biết để rồi sau đó các ngươi trở nên hối hận về điều các ngươi đã làm.} (chương 49 - Al-Hujurat: 6).

9- Hết sức che đậy cho mọi người, và giấu kín những bí mật của họ, bởi vì ai che đậy cho một người Muslim, Allah sẽ che đậy cho người đó ở đời này và Đời Sau, và ai soi mói những khuyết điểm của những người Muslim, Allah sẽ soi mói khuyết điểm của y cho đến khi Ngài công khai y trước thiên hạ cho dù y đang ở tận sâu trong nhà của mình; ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại, quả thật Thiên sứ của Allah ﷺ đã nói: {Ai che đậy (điểm xấu của) một người Muslim thì sẽ được Allah che đậy cho người đó trong Ngày Tận Thế.} [167]. Và ông Abu Barzah Al-Aslami - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Này hỡi những ai mà chỉ công nhận đức tin bằng chiếc lưỡi của mình, trong khi đức tin chưa đi vào con tim của y! Chớ đừng nói sau lưng tín đồ Muslim, và cũng chớ đừng moi móc yếu điểm của họ, bởi lẽ, kẻ nào moi móc điểm yếu của họ sẽ bị Allah moi móc điểm yếu của y và ai bị Allah moi móc điểm yếu của y thì chắc chắn sẽ bị công khai ngay trong ngôi nhà của y.” [168]. [167] Al-Bukhari, số (2442), và Muslim, số (2580). [168] Abu Dawood: (4880).

Vấn đề thứ tám: Lễ nghĩa của bài thuyết giảng và người thuyết giảng:

1- Bắt buộc bài giảng ngày Thứ Sáu không được biến thành công cụ tuyên truyền cho một cá nhân, một đảng phái, một tổ chức, hay bất cứ điều gì khác, và phải thành tâm vì Allah Đấng Tối Cao và tôn giáo của Ngài, cũng như truyền đạt thông điệp của Ngài và đề cao lời phán của Ngài, Allah Đấng Tối Cao phán: {Quả thật, các Masjid là của Allah, vì vậy, các ngươi đừng cầu nguyện cùng với Allah bất kỳ ai.} (chương 72 – Al-Jinn, câu 18).

2- Người thuyết giảng không nên kéo dài đến mức gây mệt mỏi cho người nghe và khiến họ chán nản việc nghe bài thuyết giảng, và cũng không nên rút ngắn đến mức làm hỏng và cắt xén chủ đề.

3- Người thuyết giảng nên lưu tâm đến khả năng tiếp thu của người nghe khi trình bày bài thuyết giảng, theo đó hãy dùng cách diễn đạt với giới bình dân sao cho phù hợp với tầm hiểu biết của họ, tránh những từ ngữ xa rời tầm nhận thức của họ; giữ mức độ vừa phải với những người có trình độ trung bình; và trau chuốt ngôn từ với giới tri thức. Nhờ đó, y sẽ là một người khôn ngoan đối với mọi tầng lớp, biết đặt mọi thứ vào đúng vị trí của nó, và trong mọi hoàn cảnh, y cần tránh xa mọi lời lẽ hoa mỹ sáo rỗng trong lời nói của mình.

4- Cần tránh những vấn đề gây tranh cãi khơi dậy sự thù hằn và oán ghét; bởi vì nhiệm vụ chính của người thuyết giảng là dạy cho mọi người, gắn kết trái tim của họ trên chân lý và xóa bỏ những nguyên nhân gây chia rẽ giữa họ.

5- Không ép buộc trong vần điệu hay sự sâu xa, mà mục đích chính là truyền đạt những ý nghĩa hữu ích bằng những câu từ rõ ràng và ngắn gọn nhất.

6- Tránh xa việc bắt chước đáng ghét và gượng gạo, cũng như việc nhập vai hình tượng của những người thuyết giảng nổi tiếng; bởi vì điều đó gây ra sự không thoải mái và không hài lòng trong lòng người[169]. [169] Xem: Phong cách bài thuyết giảng ngày thứ sáu của Abdullah bin Zdaifullah Al-Ruhaili: (trang: 12, 20, 22), và Năm mươi mốt lời khuyên để trở thành một người thuyết giảng thành công của Amir bin Muhammad Al-Madari (trang: 33, 73, 87).

Vấn đề thứ chín: Mục đích và các mục tiêu của bài thuyết giảng:

Bài thuyết giảng thứ sáu nên hướng tới việc đạt được các mục đích sau:

1- Trình bày các nền tảng của Tawhid, tầm quan trọng và sự ưu việt của nó, đồng thời cảnh báo về Shirk bao gồm tất cả các phân loại, hình thức và phương tiện của nó.

2- Thuyết giảng và nhắc nhở về Allah Tối Cao, về sự phán xét và sự đền đáp của Ngài ở Cõi Sau, về những giá trị thiêng liêng mang lại sự sống cho những con tim, kêu gọi đến với điều tốt lành, ra lệnh làm lẽ phải và ngăn cản làm điều sai trái.

3) Dạy giáo lý cho người Muslim và răn dạy họ những chân lý của tôn giáo họ từ Kinh Sách của Allah Tối Cao và Sunnah của Thiên Sứ Ngài ﷺ, đồng thời chú trọng giữ gìn phẩm chất đạo đức và phép ứng xử tránh khỏi sự thái quá và bất cập.

4- Đính chính các khái niệm sai lầm về Islam, và bác bỏ những nghi ngờ cùng những điều dối trá do những kẻ chống đối dấy lên nhằm làm nhiễu loạn tâm trí, bằng phương pháp thuyết phục và khôn ngoan, tránh xa sự cãi vã và lăng mạ.

5- Chống lại các tư tưởng phá hoại và sai lệch bằng cách trình bày Islam đúng đắn với tư cách là đường lối chính thống của cộng đồng mà Allah đã ưng thuận cho họ, và họ đã chấp nhận làm tôn giáo cho chính mình, đồng thời làm nổi bật các đặc tính của nó bao gồm tính toàn diện, tính cân bằng, chiều sâu và tính tích cực.

6- Gắn kết bài thuyết giảng với cuộc sống, và với thực tế mà mọi người đang sống, điều đó thông qua việc tập trung vào việc chữa trị những căn bệnh của xã hội, và đưa ra các giải pháp cho những vấn đề của nó, được rút ra từ Giáo luật Islam cao quý, đồng thời chú trọng đến đức tin và việc chỉnh đốn nó, các trụ cột của Islam và Iman, các vấn đề của phụ nữ và gia đình Muslim, cùng những chủ đề khác gắn liền với nhu cầu của mọi người.

7- Hãy lưu tâm đến các dịp hành đạo khác nhau lặp lại trong suốt cả năm, chẳng hạn như tháng Ramadan, Hajj và những dịp khác, bởi đây là những điều chiếm giữ tâm trí của người nghe và khơi dậy trong họ niềm khao khát tìm hiểu những kiến thức soi sáng con đường cho họ về vấn đề đó.

8- Củng cố ý nghĩa tình anh em Islam giữa những người Muslim, và chống lại các khuynh hướng cũng như tư tưởng bè phái về chủng tộc, giáo phái, vùng miền và những điều khác gây chia rẽ những người Muslim.

Vấn đề thứ mười: Cách thức chuẩn bị bài thuyết giảng:

Người thuyết giảng nên chú trọng chuẩn bị bài thuyết giảng của mình một cách kỹ lưỡng, và cân nhắc những điều sau đây:

Bài thuyết giảng thường bao gồm ba phần: phần mở đầu, phần nội dung chính và phần kết luận. Đây là những yếu tố không được nêu rõ trong quá trình viết hoặc trình bày, đồng thời chúng là những yếu tố đan xen và hài hòa với nhau. Sự liên kết giữa chúng đạt đến độ hoàn thiện phụ thuộc vào năng lực, sự dồi dào về kiến thức và kinh nghiệm của người thuyết giảng, từ đó các phần của bài thuyết giảng được sắp xếp có trật tự và kết cấu của nó trở nên chặt chẽ.

Sự mạch lạc và chặt chẽ này làm cho nội dung trở nên rõ ràng và mục đích được thể hiện rõ rệt, đồng thời đảm bảo cho người nói nhận được sự lắng nghe chăm chú từ người nghe, và sự tập trung trọn vẹn từ những người tham dự.

Phần mở đầu: Người thuyết giảng cần nên chú trọng đến phần giới thiệu và mở đầu của mình, đưa ra những lời lẽ mào đầu gợi mở cho người nghe về mục đích của bài thuyết giảng, qua đó thu hút sự chú ý và chuẩn bị tâm thế cho lòng người. Điều đó có thể được thực hiện bằng một số câu Kinh Qur'an mang tính răn đe hoặc khích lệ, hoặc một vài giáo huấn sâu sắc của vị Thiên Sứ. Lời mở đầu là điều đầu tiên mà người thuyết giảng truyền đạt đến cử tọa của mình, do vậy nếu mang đến cho họ sự bất ngờ bằng một sự trình bày khéo léo, họ sẽ có thể tiếp tục theo dõi phần còn lại của bài thuyết giảng một cách cởi mở và đầy hào hứng.

Và phần mở đầu của lời nói cần nên có những gì cho thấy mục đích của người nói, như đã biết rằng bài thuyết giảng Jumu'ah được mở đầu bằng lời ca ngợi và tôn vinh Allah, lời chứng ngôn đức tin cùng lời cầu xin bình an và phước lành cho Thiên Sứ của Allah ﷺ, do đó trong những từ ngữ này cần có sự chọn lọc khéo léo để chỉ ra chủ đề của bài thuyết giảng và mục đích của nó.

Chủ đề: Đây là mục đích lớn nhất của bài thuyết giảng, và có thể sẽ phù hợp khi nói rõ về nó ở phần mở đầu của bài thuyết giảng, chẳng hạn như nói: "Tôi muốn trình bày với mọi người về vấn đề này..." nếu đó là một trong những vấn đề thời sự mà cộng đồng đang bàn luận và mong mỏi một lời giải đáp thỏa đáng về nó.

Và đôi khi việc đề cập trực tiếp là không thích hợp, hoặc vì vấn đề đó nhạy cảm, hoặc sẽ gây chia rẽ giữa mọi người. Trong trường hợp này, người thuyết giảng nên tiếp cận vấn đề một cách từ từ, và giải quyết nó một cách gián tiếp, để dẫn dắt người nghe theo một trình tự lô-gic, từ đó đạt được mục đích của mình bằng sự ôn hòa và cân bằng, tránh gây kích động và chia rẽ. Và qua đó, người thuyết giảng sẽ đạt được mục đích của mình trong việc chuẩn bị cho lòng người, cho dù họ có đang lảng tránh điều đó, hoặc đó là một bài thuyết giảng về những điều mà lòng họ chưa quen thuộc.

Chủ đề của bài thuyết giảng thường được xây dựng dựa trên hai nền tảng cơ bản, đó là sự diễn giải và lập luận dẫn chứng.

Còn về việc làm rõ: đó là bằng cách đề cập đến định nghĩa của chủ đề được nói đến, và đề cập đến các đặc tính, đặc điểm và những ưu điểm của nó.

Về phần suy luận: chủ đề thường cần được hỗ trợ bằng các bằng chứng, lý lẽ, chứng cứ và minh chứng, và chúng thường được lấy từ Kinh Qur'an, Sunnah cùng lời nói của các bậc tiền nhân, cũng như việc đưa ra một số sự kiện và biến cố nhằm mục đích suy diễn và rút ra bài học. Trong khía cạnh này, việc trích dẫn từ các vị Imam và các bậc hiền triết danh tiếng – những người nổi tiếng với sự đạo hạnh, phẩm chất lãnh đạo, sự cao thượng, lối sống khổ hạnh, lòng dũng cảm và sự kính sợ – sẽ mang lại nhiều hữu ích, tùy theo bối cảnh yêu cầu và sao cho phù hợp với nội dung trình bày.

Phần kết của bài thuyết giảng: Sau khi người thuyết giảng hoàn tất việc trình bày chủ đề của mình, nên kết thúc bài thuyết giảng bằng một phần kết phù hợp, tổng hợp các ý tưởng và tóm tắt lại chủ đề bằng những ngôn từ khác và theo một cách ngắn gọn, bởi vì sự dài dòng trong trường hợp này sẽ mang lại sự nhàm chán và làm phân tán tư tưởng.

Và không nên chứa đựng những ý tưởng mới và bằng chứng mới; bởi vì khi đó nó không còn là lời kết, mà là một phần của bài thuyết giảng và là sự nối dài của nó.

Và Lời kết phải mạnh mẽ trong cách diễn đạt và tác động của nó, bởi vì nó là điều cuối cùng chạm đến tai người nghe và đọng lại trong tâm trí họ, và nếu nó yếu kém trong cấu trúc, nhạt nhẽo trong cách truyền đạt, thì lợi ích của bài thuyết giảng sẽ mất đi.

Và Lời kết có thể là những câu Kinh Qur'an chưa được trích dẫn trước đó, nhằm đúc kết lại chủ đề của nó trong việc khuyên răn hoặc cảnh báo, hay chứng minh và khẳng định. Nó cũng có thể là một Hadith của Thiên Sứ mang ý nghĩa tương tự như các câu Kinh Qur'an, và có thể là việc nhắc lại các nội dung của bài thuyết giảng bằng một lối diễn đạt khác, theo một phương pháp tổng hợp, rõ ràng và mang lại tác động mạnh mẽ.

Và có hai vấn đề mà người thuyết giảng cần nên quan tâm, đó là: tính thống nhất của chủ đề, tính mới mẻ và sự thay đổi.

Tính thống nhất của chủ đề: Cần giới hạn trong một chủ đề duy nhất, trình bày trọn vẹn các yếu tố, trau chuốt câu từ và đào sâu trong cách khai thác; bởi vì sự phân nhánh của các chủ đề và sự đa dạng của các vấn đề trong cùng một bối cảnh sẽ làm phân tán tâm trí, khiến điều này làm quên lãng điều kia, và dẫn đến sự dài dòng nhàm chán, hình ảnh mờ nhạt cùng cách khai thác hời hợt.

Sự mới mẻ và thay đổi: Điều đó có nghĩa là tất cả các bài thuyết giảng không nên chỉ xoay quanh các chủ đề lặp đi lặp lại mà không thể thoát ra được, mà cần đa dạng hóa các chủ đề của mình; để bao quát tất cả các vấn đề của Giáo luật, từ Đức tin duy nhất, các nghi thức thờ phượng, các giao dịch, đạo đức và những vấn đề khác.

Và không nên bám lấy một nhịp điệu duy nhất trong phong cách và phương pháp diễn thuyết của mình, mà đôi khi nên dùng lối nghi vấn, lúc khác lại dùng lối khẳng định, đưa ra các ví dụ, và khám phá những sự khôn ngoan cùng các bí ẩn, đồng thời với việc cần phải gắn bó với thực trạng của cộng đồng, xem xét đến nhu cầu của mọi người, hướng dẫn và soi sáng cho họ, sao cho phù hợp với tác động của những biến đổi này đối với họ[170]. [170] Xem: (Manhaj Fi I'dad Khutbah Al-Jumu'ah - Phương pháp chuẩn bị bài Khutbah thứ Sáu) của Tiến sĩ Salih bin Abdullah bin Humaid: (trang 22) và các trang tiếp theo.

Mục bốn: Các giáo luật về Masjid

Mục thứ nhất: Định nghĩa Masjid

Masjid về thuật ngữ giáo luật: Là nơi thực hiện năm lễ nguyện Salah bắt buộc, lễ nguyện thứ Sáu và những lễ nguyện khác, và Azdan được cất lên trong đó, và nó được gọi là Masjid; bởi vì nó là nơi để quỳ lạy Allah Tối Cao.

Sự khác biệt giữa Masjid và Musalla

Masjid là nơi được chỉ định để thực hiện các lễ nguyện Salah bắt buộc thường xuyên và vĩnh viễn, và được hiến định cho mục đích đó. Còn Musalla là nơi được thiết lập cho lễ nguyện Salah tạm thời; như các Musalla tại trường học, cơ quan, công ty, trên các tuyến đường du hành và những nơi tương tự, và nó không được hiến định cho năm lễ nguyện Salah. Không có Sunnah dâng lễ nguyện Salah Tahiyyat Al-Masjid (chào Masjid) khi bước vào Musalla, mà nó chỉ là Sunnah khi bước vào Masjid.

Mục thứ hai: Xây dựng Masjid và ân phúc của nó.

Các Masjid là những nơi tốt nhất và cao quý nhất trên trái đất, trong đó được thực hiện nghi thức thờ phượng tốt nhất, đó là lễ nguyện Salah, Allah Tối Cao phán: {(Ánh Sáng của Allah tỏa ra) trong các ngôi nhà (Masjid), nơi mà Allah cho phép được dựng lên, được giữ sạch, và được tôn vinh; và là nơi mà tên của Ngài được tụng niệm và được tán dương sáng tối. Những người mà việc mua bán đổi chác cũng như việc làm ăn kinh doanh không làm họ xao lãng việc tưởng nhớ Allah, không làm họ xao lãng việc dâng lễ nguyện Salah và xuất Zakah; họ luôn sợ cho cái Ngày mà những con tim cũng như những cặp mắt sẽ đảo lộn (vì sợ hãi và hoảng loạn cho việc sẽ bị Allah xét xử).} (chương 24 – An-Nur, câu 36, 37).

Và quả thật, Allah Tối Cao đã quy các Masjid về chính Ngài như một sự tôn vinh và đề cao, Ngài phán: {Thế còn ai sai quấy hơn những kẻ đã ngăn cản thiên hạ tụng niệm Allah trong các Masjid của Ngài...} (chương 2 – Al-Baqarah, câu 114), Đấng Hiển Vinh phán: {Quả thật, các Masjid là của Allah, vì vậy, các ngươi đừng cầu nguyện cùng với Allah bất kỳ ai.} (chương 72 – Al-Jinn, câu 18).

Bởi thế, giáo luật đã khuyến khích việc xây dựng và duy trì chúng về mặt vật chất lẫn tinh thần, minh chứng cho điều đó, Allah Tối Cao phán: {Quả thật, chỉ những người có đức tin nơi Allah và nơi Đời Sau, thiết lập lễ nguyện Salah, xuất Zakah và chỉ sợ một mình Allah mới là những người có tư cách làm công việc bảo quản các Masjid của Allah. Họ là những người được hướng dẫn.} [chương 9 - At-Tawbah: 18].

Ông 'Uthman bin 'Affan - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại lời Thiên Sứ của Allah ﷺ: {Ai xây một Masjid mong tìm sự hài lòng của Allah, Allah sẽ xây cho người đó trong Thiên Đàng giống như thế.} (171) [171] Al-Bukhari, số (450), và Muslim, số (533).

Và ông Jabir bin 'Abdullah - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: {Ai xây một Masjid vì Allah dù chỉ bằng tổ chim cát, hoặc nhỏ hơn, Allah sẽ xây cho người đó một ngôi nhà trong Thiên Đàng.} (172) [172] Ibnu Majah ghi: (738), và Al-Busiri nói trong «Al-Zawa'id» (1/94): Đây là đường truyền chính xác.

Và Người ﷺ đã nói: {Cho dù chỉ nhỏ bằng tổ chim cát} Tức là: Nơi mà con chim mái chuẩn bị trên mặt đất cho những quả trứng của nó. Ý muốn nhấn mạnh đến sự nhỏ bé, để không một ai coi nhẹ những Masjid mà mình đã xây dựng, cho dù nó cực kỳ nhỏ bé.

Điều này có thể bao gồm những ai góp phần xây dựng nó, cho dù chỉ bằng gạch hay bùn, hoặc tự tay làm việc trong đó, hoặc trả tiền công cho thợ, và những việc làm tương tự được ghi nhận rằng y đã dùng chính công sức hoặc tài sản của mình để giúp xây dựng Masjid, với lòng mong mỏi và tìm kiếm ân phước cho việc làm đó, tức là việc Allah sẽ xây cho người đó một ngôi nhà tương tự hoặc rộng lớn hơn trên Thiên Đàng; bởi vì ngôi nhà trên Thiên Đàng không thể đem so sánh với những gì ở trần gian, và hoàn toàn không có sự tương đồng nào. Điều này khuyến khích những ai được Allah ban cho sự dư dả nhanh chóng thực hiện những điều tốt, nắm bắt cơ hội trong cuộc sống này, để chuẩn bị cho Đời Sau của mình những gì mà mình sẽ nhận được phần thưởng gấp rất nhiều lần từ Thượng Đế. [173]. (173) Xem: "Các chương và vấn đề liên quan đến Masjid" của Sheikh Ibnu Jibrin, trang 14.

Mục thứ ba: Xây dựng các Masjid và hồng phúc của việc làm đó

Việc tôn tạo các Masjid theo ý nghĩa chung bao gồm sự tôn tạo ở cả hai khía cạnh vật chất và tinh thần, nó bao gồm việc xây dựng các Masjid và cải tạo chúng, thắp sáng và trải thảm, phục vụ và dọn dẹp chúng, thờ phượng Allah trong đó, bổ nhiệm các Imam và những người kêu gọi Azdan cho chúng, và mở các buổi Zdikr (tụng niệm) tại đó; bao gồm việc giảng dạy Qur'an, Fiqh (giáo luật), Tafsir (chú giải), Hadith và các kiến thức hữu ích khác, cấp phát lương bổng cho những người làm việc tại đó, và thực hiện Waqf (hiến tặng) những gì mang lại lợi ích cho chúng, như hiến tặng chỗ ở cho Imam, người kêu gọi Azdan, giáo viên và những người trau dồi kiến thức tôn giáo tại đó, cũng như xây dựng các khu vực lấy nước Wudu và những công trình mang lại lợi ích khác cho chúng.

Allah Tối Cao phán: {Quả thật, chỉ những người có đức tin nơi Allah và nơi Đời Sau, thiết lập lễ nguyện Salah, xuất Zakah và chỉ sợ một mình Allah mới là những người có tư cách làm công việc bảo quản các Masjid của Allah. Họ là những người được hướng dẫn.} [chương 9 - At-Tawbah: 18].

Quả thật, Câu Kinh cao quý đã khẳng định đức tin của những người bảo quản các Masjid bằng việc hành lễ Salah trong đó, dọn dẹp và sửa chữa những phần bị hư hỏng của chúng[174]. [174] Xem: (Al-Mashru' wa Al-Mamnu' fi Al-Masjid - Những điều được phép và bị cấm trong Masjid) của Muhammad Al-Arfaj, trang 9.

Mục thứ tư: Giữ gìn sự thanh sạch của các Masjid và bảo vệ chúng khỏi mọi thứ dơ bẩn.

Bởi vì các Masjid là những nơi dành cho việc tôn thờ và đến gần Allah Tối Cao bằng sự vâng lời, nên đã có mệnh lệnh phải bảo vệ chúng và giữ chúng tránh khỏi mọi thứ dơ bẩn, những thứ ô uế và chất thải, để chúng luôn có được sự sạch sẽ, tốt đẹp và khang trang.

Cố học giả Sheikh Ibnu Sa'di đã nói khi giải thích lời phán Tối Cao của Allah: {(Ánh Sáng của Allah tỏa ra) trong các ngôi nhà (Masjid), nơi mà Allah cho phép được dựng lên, được giữ sạch, và được tôn vinh; và là nơi mà tên của Ngài được tụng niệm và được tán dương sáng tối.} (chương 24 – An-Nur, câu 36) Ngài phán: {...được dựng lên, được giữ sạch, và được tôn vinh; và là nơi mà tên của Ngài được tụng niệm...} Hai điều này là tổng hợp các giáo luật về Masjid, trong đó việc tôn vinh chúng bao gồm: xây dựng, quét dọn và làm sạch chúng khỏi những thứ ô uế và rác rưởi; bảo vệ chúng khỏi những người mất trí và trẻ em - những người không biết phòng tránh những thứ ô uế, và khỏi những người vô đức tin; cũng như bảo vệ chúng khỏi những lời nói vô bổ bên trong, và việc lớn tiếng không vì mục đích tưởng nhớ Allah"[175]. [175] Trích từ Tafsir As-Sa'di trang 569.

Ông Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với con - kể: Có một người phụ nữ da đen thường dọn dẹp Masjid - tức là quét dọn nó. Thiên Sứ của Allah ﷺ không thấy bà đâu nên Người đã hỏi về bà, họ nói: Bà ấy đã chết. Người nói: {Tại sao các người không báo cho Ta biết.} Dường như họ xem thường công việc của bà ấy. Người ﷺ bảo: {Hãy chỉ cho Ta ngôi mộ của bà ấy.} Họ chỉ cho Người, sau đó Người hành lễ Salah cho bà ấy, rồi Người nói: {Quả thật, những ngôi mộ này đầy sự tăm tối đối với những người nằm trong đó, và quả thật Allah (Đấng Toàn Năng và Cao Cả) soi sáng chúng cho họ thông qua việc Ta hành lễ Salah cho họ.} (176) [176] Al-Bukhari, số (460), và Muslim, số (956).

Và một Hadith được xác thực từ Anas - cầu xin Allah hài lòng với ông - rằng ông đã nói: "Trong khi chúng tôi đang ở trong Masjid cùng với Thiên Sứ của Allah ﷺ, một người đàn ông du mục đến và đứng tiểu trong Masjid. Các bạn đồng hành của Thiên Sứ ﷺ nói: "Dừng lại, dừng lại." Thiên Sứ của Allah ﷺ nói:" {Đừng cắt ngang y - tức là: đừng làm gián đoạn việc tiểu của y - hãy để mặc y} Vì vậy, họ để mặc người đàn ông đó cho đến khi ông ta tiểu xong. Sau đó, Thiên Sứ của Allah ﷺ gọi anh ta lại và nói với anh ta: {Quả thật các Masjid này không phù hợp với bất kỳ loại nước tiểu hay chất bẩn nào. Chúng chỉ dành cho việc tưởng nhớ Allah, Đấng Toàn năng, Đấng Uy nghiêm, và lễ nguyện Salah và đọc Kinh Qur'an.} Rồi Người ra lệnh cho một người đàn ông trong nhóm người mang một xô nước và rưới lên đó, có nghĩa là: giội nước lên đó [177]. [177] Al-Bukhari, số (219) tóm tắt, và Muslim, số (285).

Không có sự bất đồng nào rằng nước tiểu và những thứ tương tự thuộc các chất ô uế mà các Masjid phải được giữ sạch khỏi chúng, bởi lẽ sự thanh khiết của chúng là điều kiện bắt buộc. Do đó, các Masjid, thảm trải của chúng, và những khu vực phụ cận như khuôn viên, sân thượng và những nơi tương tự, phải được bảo vệ khỏi tất cả các chất ô uế, và phải được tẩy rửa bất cứ khi nào bị dính bất kỳ chất bẩn nào trong số đó.

Và tương tự như vậy, đã có ghi nhận về việc tẩy sạch Masjid khỏi những thứ dơ bẩn như đờm, nước mũi, nước bọt, máu, mủ và những thứ tương tự. Theo lời thuật lại của Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông, rằng Nabi ﷺ đã nhìn thấy một bãi đờm ở hướng Qiblah, điều đó khiến Người khó chịu đến mức lộ rõ trên khuôn mặt của Người, nên Người đã đứng dậy, dùng tay cạo sạch nó, rồi Người nói: {Khi một trong các ngươi đứng trong hành lễ Salah của mình, quả thật người đó đang nói chuyện với Thượng Đế của mình - hoặc quả thật Thượng Đế của người đó ở giữa người đó và hướng Qiblah - do đó, đừng ai trong các ngươi khạc nhổ về hướng Qiblah của mình, mà hãy nhổ sang bên trái của mình hoặc dưới hai bàn chân của mình.} Sau đó, Người cầm lấy mép áo choàng của mình, khạc nhổ vào đó rồi gập phần này lên phần kia, và nói: {Hoặc làm như thế này.} (178). [178] Al-Bukhari: (405), và Muslim: (551).

Có rất nhiều Hadith chỉ ra lệnh cấm khạc nhổ và khạc đờm trong Masjid, và trong một số Hadith cấm khạc nhổ về hướng Qiblah hoặc sang bên phải, nhưng cho phép khạc nhổ sang bên trái hoặc dưới bàn chân trái, rồi dùng bàn chân chà nó xuống. Không nghi ngờ gì rằng nước bọt và đờm là những thứ dơ bẩn gây ghê tởm theo bản tính tự nhiên, do đó Thiên Sứ của Allah ﷺ đã tức giận khi Người nhìn thấy vết khạc nhổ ở phía Qiblah của Masjid, đến mức khuôn mặt của Người đỏ bừng, Người nhanh chóng cạo sạch nó rồi bôi hương liệu Khaluq hoặc nhụy hoa nghệ tây lên vị trí đó.

Được biết rằng nếu Masjid được xây cất bằng đất sét, thì việc cạo sạch rất dễ dàng, và nền bằng đất nên có thể chôn lấp những gì rơi xuống đó, hoặc loại bỏ phần đất dơ bẩn.

Và vì trong thời đại ngày nay, phần lớn các Masjid đã được lát nền và trải thảm sạch sẽ, dễ bị ảnh hưởng bởi vết bẩn và chất bẩn, cũng như dễ lộ rõ dấu vết của đờm, máu, mủ và những thứ tương tự, nên bắt buộc phải cấm hoàn toàn việc khạc nhổ xuống sàn bên trong đó, dù là trên thảm, trên tường hay trên nền gạch. Vì vậy, bất cứ ai muốn khạc nhổ hay khạc đờm thì phải đi ra ngoài để làm việc đó, hoặc nhổ vào một chiếc khăn tay rồi mang nó ra ngoài, hoặc nhổ vào vạt áo của mình và gập nó lại với nhau như đã được đề cập trong Hadith, để Masjid luôn được giữ gìn sạch sẽ và tốt đẹp.

Bà 'A-ishah - cầu xin Allah hài lòng với bà - nói: «Thiên sứ của Allah ﷺ đã ra lệnh xây dựng các Masjid trong các khu dân cư, và chúng phải được giữ gìn sạch sẽ và làm cho thơm tho.» Sufyan nói: "Việc xây dựng các Masjid trong các khu nhà có nghĩa là: trong các bộ lạc"[179]. [179] At-Tirmizdi: (594), và xem: «Các chương và các vấn đề liên quan đến các Masjid» (trang 27).

Mục thứ năm: Quy định về việc xây dựng Masjid trên mộ hoặc đưa ngôi mộ vào trong Masjid

Không được phép xây dựng Masjid trên ngôi mộ của bất cứ ai, bất kể người đó là ai; bởi vì điều này bị nghiêm cấm, Sheikh Al-Islam Ibn Taymiyyah nói: Giới Imam đều đồng thuận rằng không được xây dựng Masjid trên mộ, bởi Nabi ﷺ đã nói: "Quả thật, những người thời trước các người thường lấy mộ mà xây nhà thờ. Vậy nên, các người đừng lấy mộ xây Masjid, Ta đã từng cấm các người làm điều đó."

Và không được chôn cất người chết trong Masjid, nếu Masjid đã có trước khi chôn cất thì phải thay đổi: hoặc san phẳng ngôi mộ, hoặc đào lên nếu là mộ mới.

Và nếu Masjid được xây dựng sau khi có ngôi mộ: thì hoặc là phải dỡ bỏ Masjid, hoặc là phải xóa bỏ hình dáng của ngôi mộ, cho nên Masjid trên ngôi mộ không được lễ nguyện Salah Fard hay Nafil ở trong đó; bởi vì hành vi đó bị cấm"[180]." (180) Trích từ bộ Fatawa, quyển 22, trang 194.

Và trong số những bằng chứng cho điều này, ngoài những gì Sheikh Al-Islam – cầu xin Allah thương xót ông – đã đề cập: Bà ‘A-ishah và ông 'Abdullah bin 'Abbas thuật lại: Khi cái chết đến với Thiên Sứ của Allah ﷺ – tức là cái chết đã giáng xuống Người –, Người lấy chiếc áo phủ lên mặt mình, nhưng khi cường độ của cơn đau tăng lên thì Người bỏ chiếc áo ra khỏi mặt và nói – và Người vẫn trong tình trạng đau đớn đó -: {Allah nguyền rủa người Do Thái và người Thiên Chúa, vì họ đã lấy ngôi mộ của các vị Nabi của họ làm nơi thờ phượng.} Cảnh báo về việc làm giống như những gì họ đã làm [181]. [181] Al-Bukhari, số (435), và Muslim, số (531).

Thiên Sứ của Allah ﷺ, lúc đang trong cơn đau đớn trước khi chết, đã cho biết rằng Allah Tối Cao và Toàn Năng nguyền rủa người Do Thái và người Thiên Chúa vì họ đã lấy mộ các vị Nabi của họ làm nơi thờ phượng. Người cũng cho biết rằng đó là tập tục của những người vô đức tin trước đây, điều này nhằm mục đích cảnh báo cộng đồng tín đồ của Người để họ không bắt chước họ, và để đóng lại cánh cửa dẫn đến Shirk đối với Allah và việc thờ phượng ai khác ngoài Ngài.

Bà 'A-ishah, mẹ của những người có đức tin thuật lại rằng Ummu Habibah và Ummu Salamah đã kể về một nhà thờ mà họ đã thấy ở vùng đất Habashah (Abyssinia) bên trong có các hình ảnh. Họ đã kể lại cho Nabi ﷺ. Nghe xong, Người ﷺ nói: {Quả thật đó là nhóm người mà mỗi khi trong họ có một người đàn ông ngoan đạo qua đời, họ xây một Masjid trên mộ người đó, và tạc tượng của họ đặt vào bên trong. Họ chính là đám người xấu xa nhất đối với Allah vào Ngày Phán Xét.} [182]. [182] Al-Bukhari, số (427), và Muslim, số (528).

Bà 'A-ishah - cầu xin Allah hài lòng với bà - thuật lại rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói trong lúc căn bệnh của Người không có hy vọng khỏi: {Allah nguyền rủa người Do Thái và người Thiên Chúa, vì họ đã lấy mộ của các vị Nabi của họ làm nơi thờ phượng.} Nếu không vì điều đó thì mộ của Người đã được chôn bên ngoài nhà của Người, nhưng Người lo sợ nó sẽ bị lấy làm Masjid [183]. [183] Al-Bukhari: (1390), và Muslim: (529).

Mục thứ sáu: Giáo luật về trang trí Masjid

Không nên trang trí Masjid và khoe khoang về chúng, như Al-Bukhari đã ghi lại, Ông 'Abdullah bin 'Abbas - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: "Các người thực sự sẽ trang hoàng chúng giống như người Do Thái và người Thiên Chúa đã trang hoàng."

Ông Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông - nói: “Họ khoe khoang về chúng, rồi không lui tới chúng ngoại trừ một ít.”

Và được thuật lại rằng ông 'Umar đã ra lệnh xây dựng các Masjid, và ông nói: "Hãy che chắn cho mọi người khỏi mưa, và chớ có tô đỏ hay sơn vàng; kẻo làm xao lãng mọi người."[184]. [184] Al-Bukhari đã đề cập những Athar này trong «Sahih» của ông dưới dạng Mu'allaq ở thể khẳng định (1/96-97).

Trong thời đại này, việc khoe khoang về các Masjid đã trở nên phổ biến, và mọi người đã lãng phí trong việc trang hoàng chúng cũng như chi tiêu quá nhiều cho chúng. Các vị Sheikh đã ra phán quyết cho phép xây dựng chúng kiên cố nếu như nhà cửa và nơi ở đã được xây dựng kiên cố, để các Masjid không trở nên tồi tàn và thấp kém so với nhà cửa và nơi ở, nhưng không được lãng phí và thái quá trong việc trang trí, màu sắc và thuốc nhuộm, cũng như sự đa dạng trong các khoản chi không cần thiết cho gốm sứ, gạch lát và thảm trải, trong khi biết rằng có những Masjid đang cần sự xây dựng ở mức cơ bản nhất, do đó tiền bạc nên được chi vào việc xây dựng những Masjid đó.

Ông 'Abdullah bin 'Umar - cầu xin Allah hài lòng với ông, nói: "Masjid thời của Thiên Sứ của Allah ﷺ được xây bằng bùn, mái lợp bằng lá chà là, và các cột bằng gỗ cây chà là. Ông Abu Bakr đã không mở rộng thêm bất cứ thứ gì vào nó, nhưng ông 'Umar đã mở rộng thêm và xây nó theo cách xây dựng thời Thiên Sứ của Allah ﷺ bằng bùn và lá chà là, và làm lại các cột bằng gỗ. Sau đó, ông 'Uthman đã thay đổi nó và mở rộng thêm rất nhiều, ông xây các bức tường của nó bằng những viên đá được chạm khắc và thạch cao, làm các cột của nó bằng những viên đá được chạm khắc và mái lợp bằng gỗ tếch." [185]. [185] Al-Bukhari, số (446).

Cố học giả ‘Abdul ‘Aziz bin Bazz đã nói: "Hành động của ông 'Uthman cho thấy việc làm đẹp Masjid bằng đá có hình khắc, các loại gỗ tốt, và bằng thạch cao, nghĩa là nhuộm tường, là điều không có gì sai. Mặc dù lối sống của các vị Tiền bối (Salaf) thì ưu việt và tốt hơn, nhưng nếu người dân làm đẹp nhà cửa của họ và xa lánh các công trình xây dựng cũ, và việc để mặc Masjid giống như tình trạng cũ có thể khiến họ xa lánh việc hành lễ Salah và tụ họp tại các Masjid, thì không có gì sai khi làm giống như những gì ông 'Uthman đã làm nhằm khuyến khích mọi người đến các Masjid, còn vì để khoe khoang thì không. Và việc viết chữ trong Masjid là điều bị ghét bỏ, do đó tốt nhất là để trơn."[186]. [186] Trích từ «Al-Masajid» của Al-Qahtani (trang 71).

Mục thứ bảy: Phán quyết về việc người vô đức tin vào Masjid

Những người Muslim không được phép cho bất kỳ kẻ vô đức tin nào vào Masjid Al-Haram và toàn bộ khu vực thánh địa xung quanh nó; và bằng chứng cho điều này là lời phán của Allah Tối Cao: {Hỡi những người có đức tin, quả thật những kẻ thờ đa thần là ô uế (bởi sự vô đức tin, lối sống ngu muội và bất công). Vì vậy, chúng không được phép đến gần Masjid Haram kể từ năm sau...} [chương 9 – At-Tawbah, câu 28], Còn đối với các Masjid khác, nếu việc đi vào của họ là vì một mục đích chính đáng thì không có gì sai trái trong việc đó, chẳng hạn như hỏi về Islam, hoặc vì công việc liên quan đến Masjid, hoặc vì lợi ích của người Muslim, hoặc để nghe thuyết giảng, hoặc đi vào vì một việc được phép như để uống nước có sẵn bên trong Masjid. Trong những trường hợp như thế, điều đó là được phép, bởi vì Nabi ﷺ đã từng trói Thumamah bin Uthal vào một cây cột của Masjid, theo như Abu Huroiroh - cầu xin Allah hài lòng với ông - thuật lại: "Nabi ﷺ đã cử một đội kỵ binh hướng về Najd, và họ đã giải về một người đàn ông từ bộ tộc Banu Hanifah tên là Thumamah bin Uthal. Họ đã buộc ông ta vào một trong những cây cột của Masjid. Sau đó, Nabi ﷺ bước ra chỗ ông ta và hỏi: "Này Thumamah, ngươi có điều gì?" Ông ta đáp: "Tôi có điều tốt, này Muhammad. Nếu ông giết tôi, ông sẽ giết một kẻ mang nợ máu, còn nếu ông ban ân, ông sẽ ban ân cho một người biết ơn, và nếu ông muốn tài sản, hãy yêu cầu bao nhiêu tùy thích." Vì vậy, Người ﷺ đã để ông ta ở đó cho đến ngày hôm sau..." Hadith [187]. [187] Hadith do Al-Bukhari và Muslim ghi lại.

Phái đoàn xứ Najran đã vào Masjid, và họ là những người Cơ Đốc giáo[188], và ông Dhimam bin Tha’labah đã vào gặp Nabi ﷺ trong lúc Người đang ở trong Masjid, ông Anas bin Malik - cầu xin Allah hài lòng với ông - cho biết: "Khi chúng tôi đang ngồi cùng Nabi ﷺ trong Masjid, có một người cưỡi lạc đà đi vào, ông bước xuống và buộc con lạc đà lại, rồi ông hỏi: Trong các người, ai là Muhammad? Lúc đó Nabi ﷺ đang ngồi dựa lưng giữa mọi người. Chúng tôi nói: Người đàn ông da trắng đang ngồi dựa lưng. Người đàn ông kia gọi: Này cháu trai của ‘Abdul Muttalib. Nabi ﷺ nói: {Ta đang lắng nghe đây.} Người đàn ông nói với Nabi ﷺ: Chắc chắn tôi sẽ hỏi Người câu hỏi rất khó, Người đừng khó chịu với tôi. Người ﷺ nói: {Anh hãy hỏi điều anh muốn.}... cho đến đoạn: Người đàn ông nói: Tôi tin những gì Người mang đến và tôi là sứ giả của dân tộc của tôi, và tôi là Dhimam bin Tha’labah anh em của dòng tộc Sa’d bin Bakar." [189]. [188] Hadith do Al-Bukhari và Muslim ghi lại. [189] Al-Bukhari. Và xem: Tuyển tập Fatawa và các bài viết của Ibnu Bazz, tập 8, Phán quyết về việc người vô đức tin vào Masjid, và Fatawa của Ủy ban Thường trực 6/276.

Đây là những gì chúng tôi có thể trình bày về những điều mà người gọi Azdan, vị Imam và người thuyết giảng cần, cùng với các giáo luật về Thánh đường. Và chúng tôi khuyên người gọi Azdan, vị Imam và người thuyết giảng hãy kính sợ Allah, Đấng Vĩ Đại và Tối Cao, nỗ lực tìm kiếm kiến thức và truyền đạt nó, cũng như quan tâm đến điều đó.

Và Allah là Đấng ban sự thành công, cầu xin Allah ban bình an và phúc lành cho Nabi của chúng ta Muhammad, cho gia quyến của Người và tất cả các bạn đồng hành của Người, và lời khẩn cầu cuối cùng của chúng tôi là: Mọi lời ca ngợi và tán dương kính dâng Allah, Thượng Đế của vũ trụ và vạn vật.

Một số nguồn tài liệu bổ ích cho Người hô gọi Azdan, Imam và Khatib

Azdan và Iqamah, của Tiến sĩ Sa'id bin Ali bin Wahf Al-Qahtani, Nhà xuất bản: Nhà in Safir, Riyadh.

Các giáo luật về Imam và người Salah theo Imam trong lễ nguyện Salah, Tiến sĩ Abdul Muhsin Al-Munif.

Imam trong lễ nguyện Salah dưới ánh sáng Kinh Qur'an và Sunnah, Sa'ed bin 'Ali bin Wahf Al-Qahtani.

Phong cách thuyết giảng thứ sáu, của 'Abdullah bin Dhaifullah Al-Ruhaili, Nhà xuất bản: Bộ Các vấn đề Islam, Kêu gọi và hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Imam trong lễ nguyện Salah - Khái niệm, các ân phước, các loại, các phép tắc và các giáo luật dưới ánh sáng của Kinh Qur'an và Sunnah, của Tiến sĩ Sa'ed bin Ali bin Wahf Al-Qahtani, Nhà xuất bản: Nhà in Safeer, Riyadh.

Các bài thuyết giảng thứ sáu và trách nhiệm của những người thuyết giảng, Biên soạn: Hội đồng Da'wah và Hướng dẫn, Bộ Các vấn đề Islam, Da'wah và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Bài thuyết giảng thứ sáu trong Kinh Qur'an và Sunnah, của 'Abdul Rahman bin Muhammad Al-Hamad, Nhà xuất bản: Bộ Các vấn đề Hồi giáo, Da'wah và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Bài thuyết giảng thứ sáu và các giáo luật Fiqh của nó, của 'Abdul 'Aziz bin Muhammad bin 'Abdullah Al-Hujailan, Nhà xuất bản: Bộ Các vấn đề Islam, Da'wah và Hướng dẫn, Trung tâm Nghiên cứu và Học thuật Islam.

Bài thuyết giảng thứ sáu và vai trò của nó trong việc giáo dục cộng đồng, của 'Abdul Ghani Ahmad Jabr Muzhir, Nhà xuất bản: Bộ các Vấn đề Islam, Kêu gọi và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Năm mươi mốt lời căn dặn để trở thành một người thuyết giảng thành công, của 'Amir bin Muhammad Al-Madari, được đăng tải trên trang web của Bộ các Vấn đề Islam, Kêu gọi và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Lễ nguyện Salah thứ sáu - Khái niệm, các điều kiện, các ân phúc, các đặc điểm, các lễ nghĩa và các giáo luật dưới ánh sáng của Kinh Qur'an và Sunnah, của Tiến sĩ Saeed bin Ali bin Wahf Al-Qahtani, Nhà xuất bản: Nhà in Safeer, Riyadh.

Bục thuyết giảng ngày thứ sáu là trọng trách và trách nhiệm, của 'Abdullah bin Muhammad bin Humaid, Nhà xuất bản: Bộ các Vấn đề Islam, Kêu gọi và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Phương pháp chuẩn bị bài thuyết giảng thứ sáu, của Tiến sĩ Saleh bin 'Abdullah bin Humaid, Nhà xuất bản: Bộ các Vấn đề Islam, Kêu gọi và Hướng dẫn, Vương quốc Ả-rập Xê-út.

Những thông điệp dành cho các Imam và những người Muazdzdin của Sheikh 'Abdullah bin Salih Al-Fawzan, Dar Ibn Al-Jawzi.

Thông điệp gửi các vị Imam của các Masjid, những người Muazdzdin và những người Ma-mum, của Sheikh 'Abdullah bin Jarullah Al-Jarullah.

Bách khoa Toàn thư về Fiqh của Kuwait, và các chương về Khutbah, Imamah, Azdan và các Masjid.