ދުޢާ އަދި އެއާ ވިދިގެން ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ރުޤްޔާ ކޮށްގެން ފަރުވާކުރުން
ލިޔުއްވީ: ﷲ ތަޢާލާއަށް ފަޤީރުވެގެންވާ އަޅާ بسم الله الرحمن الرحيم ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
ދުޢާ އަދި އެއާ ވިދިގެން ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ރުޤްޔާ ކޮށްގެން ފަރުވާކުރުން
"ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާ"
ލިޔުއްވީ:
ﷲ ތަޢާލާއަށް ފަޤީރުވެގެންވާ އަޅާ
ޑ. ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ
بسم الله الرحمن الرحيم ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ.
މުޤައްދިމާ
ހަމަކަށަވަރުން އެންމެހާ ޙަމްދެއްހުރީ ﷲ އަށެވެ. އަޅަމެން އެ އިލާހަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެހީތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ނަފްސުތަކުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަޅަމެންގެ ނުބައި ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. ﷲ ތެދުމަގު ދައްކަވާ މީހަކު މަގުފުރައްދާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެ އިލާހު މަގުފުރައްދަވައިފި މީހަކަށް ތެދުމަގު ދެއްކޭނެ މީހަކު ނުވެއެވެ. ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށާއި، އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި، އެކަލާނގެއަށް ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އެކަލޭގެފާނަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އަޞްޙާބުންނާއި، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބައެއްގެ މައްޗަށް ﷲ ޞަލަވާތާއި ގިނަގުނަ ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ. އެއަށްފަހު ދަންނައެވެ:
ފަހެ މިއީ އަހަރެންގެ ފޮތް: (ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ޛިކުރާއި ދުޢާ އަދި ރުޤްޔާއިން ފަރުވާ) [1] މިއިން ޚުލާޞާކުރި ފޮތެކެވެ. ދުޢާގެ ބައި އަހަރެން މީގައި ޚުލާޞާކޮށްލީމެވެ. އެއީ އެއިން މަންފާ ލިބިގަތުން ފަސޭހަކުރުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އޭގެ މައްޗަށް ދުޢާތަކަކާއި، ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މަންފާކުރަނިވި ފައިދާތަކެއް އަހަރެން އިތުރުކުރީމެވެ. އަދި އަހަރެން، ﷲ -ޢައްޒަ ވަޖައްލަ- ގެ ރިވެތިވެގެންވާ އިސްމުފުޅުތަކާއި، މަތިވެރިވެގެންވާ ޞިފަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެނީ: އެ އިލާހުގެ މާތްވެގެންވާ ވަޖްހުފުޅަށް ޚާލިޞްވެގެންވާ ފޮތެއްކަމުގައި މި ފޮތް ލެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ އެކަމުގެ ވަލީވެރި، އަދި އެކަމަށް ކުޅަދުންވަންތަ އިލާހެވެ. [1] ނަންގަނެވިފައިވާ އަޞްލުފޮތްވަނީ މިހާރު ޗާޕުކުރެވިފައެވެ. ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. އެއީ އެ ފޮތުގެ ޙަދީޘްތައް ފުޅާކޮށް ނެރެ ތަޚްރީޖުކޮށްގެން ހަތަރު މުޖައްލަދުގައެވެ: ޛިކުރުތައް (ޙިޞްނުލް މުސްލިމް) ފޮތްވަނީ ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ މުޖައްލަދުގައެވެ. އަދި ދުޢާ ވަނީ ތިންވަނަ މުޖައްލަދުގައެވެ. އަދި ރުޤްޔާއިން ފަރުވާކުރުން ވަނީ އޭގެ ހަތަރުވަނަ މުޖައްލަދުގައެވެ.
އަހަރުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނާއި، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެކަލޭގެފާނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ﷲ ޞަލަވާތާއި ސަލާމާއި ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ.
ލިޔުނީ: ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ
ލިޔެ އެކުލަވާލީ ހިޖުރައިން 1408 ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން މަހުގައި
ދުޢާގެ މާތްކަން
ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِيٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِي سَيَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ﴾ މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރި ރައްބު ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންއިލާހަށް ދުޢާކުރާށެވެ! ތިމަންއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާހުށީމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއިލާހަށް (ދުޢާކޮށް) އަޅުކަން ކުރުމަށް ކިބުރުވެރިވެގަންނަ މީހުން (ދަންނާށެވެ!) ނިކަންހުރެ ނިކަމެތިވެގެންވާ ޙާލު، އެއުރެން ނަރަކަޔަށް ވަންނާނެތެވެ." [ސޫރަތު ޣާފިރު، އާޔަތް: 60] އަދިވެސް އެކަލާނގެ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌۖ أُجِيبُ دَعۡوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِۖ فَلۡيَسۡتَجِيبُواْ لِي وَلۡيُؤۡمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمۡ يَرۡشُدُونَ﴾ މާނައީ: "އަދި ތިމަންއިލާހާމެދު ތިމަންއިލާހުގެ އަޅުތަކުން ކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކޮށްފިނަމަ، (ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިމައިލާހުއީ (އެއުރެންނާ) ކުއްތަންވެ ވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. ތިމަންއިލާހަށް ދުޢާކޮށްފިނަމަ ދުޢާކުރި މީހާގެ ދުޢާ ތިމަންއިލާހު އިޖާބަ ކުރައްވަމެވެ. ފަހެ، އެއުރެން ތިމަންއިލާހަށް އިޖާބަދޭހުށިކަމެވެ! އަދި އެއުރެން ތިމަންއިލާހަށް އީމާންވާހުށިކަމެވެ! (އެއީ) އެއުރެންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމަށްޓަކައެވެ." [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 186]. އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ދުޢާކުރުން އެއީ އަޅުކަމެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރައްބު ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންއިލާހަށް ދުޢާކުރާށެވެ! ތިމަންއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާހުށީމެވެ."[2] އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: “ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރި ރައްބު ތަބާރަކަ ވަތަޢާލާއީ، ދިލަތިވަންތަ ލަދުވެތިވެވޮޑިގަންނަވާ ކަލެކެވެ. އަޅަކު އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ދެ އަތް އުފުލައިފިނަމަ، ހުސްއަތާ އަނބުރާ ފޮނުއްވުމަށް އެކަލާނގެ ލަދުވެތިވެ ވޮޑިގަންނަވައެވެ.” [3] އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: "ފާފައެއް ނުވަތަ ރަޙިމުގެ ގުޅުމެއް ކަނޑާލުން ނުހިމެނޭ ދުޢާއެއް އެއްވެސް މުސްލިމަކު ކުރާނަމަ؛ އޭގެ ސަބަބުން ﷲ އޭނާއަށް ތިންކަމަކުންކުރެ އެއްކަމެއް ނުދެއްވާ ނުވެއެވެ: އެއީ އޭނާގެ ދުޢާ އޭނާއަށް އަވަސްކޮށްދެއްވުމެވެ. ނުވަތަ އާޚިރަތުގައި އޭނާއަށްޓަކައި އެ ފަހަށް ރައްކާކުރެއްވުމެވެ. ނުވަތަ އެއާ އެއްފަދަ ނުބައިކަމެއް އޭނާގެ ކިބައިން ދުރުކުރެއްވުމެވެ." އެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ: "އެހެންކަމަށްވާނަމަ އަހަރުމެން (ދުޢާކުރުން) ގިނަކުރާނަމުއެވެ." ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "اللَّهُ (ދެއްވާ މިންވަރު) މާ ގިނަވެގެންވެއެވެ."[4] [2] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2 / 78 ގެ ނަމްބަރު 1481 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 5 / 211 ގެ ނަމްބަރު 2959 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2 / 1258 ގެ ނަމްބަރު 3828 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ رحمه الله ވަނީ ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުއް-ޞަޣީރުގެ 3 / 150، އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 324 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [4] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5 / 566 އަދި 5 / 462 ގެ ނަމްބަރު 3573 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 3 / 18 ގެ ނަމްބަރު 11150 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުއް-ޞަޣީރުގެ 5 / 116 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު ސުނަން އައް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 140 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [3] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު (2 / 78) ގެ ނަމްބަރު (1488) ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ (5 / 557) ގެ ނަމްބަރު (3556) ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ (2 / 1271) ގެ ނަމްބަރު (3865) ގައެވެ. އަދި އިބްނު ޙަޖަރު ވިދާޅުވިއެވެ: "މީގެ ސަނަދު ޖައްޔިދެވެ." އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ (3 / 179) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
ދުޢާކުރުމުގެ އަދަބުތަކާއި އިޖާބަވުމުގެ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން [5]: [5] މި އަދަބުތަކާއި އިޖާބަވުމުގެ ސަބަބުތައް އޭގެ ދަލީލުތަކާއެކު އަޞްލު ފޮތުގައި ބައްލަވާށެވެ (3 / 927-975).
1- ﷲ އަށް އިޚްލާޞްތެރިވުން.
2- ﷲ އަށް ޙަމްދު ޘަނާ ކިޔުމުން ފެށުމާއި، އެއަށްފަހު ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމާއި، އަދި އެފަދައިން ނިންމުމެވެ.
3- ދުޢާކުރުމުގައި ކަށަވަރުކޮށް ގަދަކުރުމާއި، އިޖާބަކުރައްވާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން އޮތުން.
4. ދުޢާކުރުމުގައި އާދޭސް ދެންނެވުމާއި، އަވަސްވެނުގަތުން.
5. ދުޢާކުރާއިރު ހިތް ޙާޒިރުކޮށްފައި ބެހެއްޓުން.
6. ތަނަވަސްކަމާއި ދަތިކަމުގައިވެސް ދުޢާކުރުން.
7- ހަމައެކަނި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް މެނުވީ އެދި ނުދެންނެވުން.
8- ޢާއިލާއާއި، މުދަލާއި، ދަރިންނާއި، އަދި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބަދުދުޢާ ނުކުރުން.
9- ދުޢާ ކުރާއިރު ސިއްރުކުރުމާއި އަޑުހަރުކުރުމާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް އަޑުމަޑުކުރުން.
10- ފާފައަށް އިޢުތިރާފުވުމާއި، އެކަމުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުމާއި، ނިޢުމަތަށް އިޢުތިރާފުވުމާއި، އެކަމުގެ މައްޗަށް ﷲ އަށް ޝުކުރުކުރުން.
11- ދުޢާކުރާއިރު ސަޖްޢު (ނިމުންތައް އެއްގޮތްކޮށް ވަޒަނަށް) ގެނައުމަށް ގަދަކަމުން ނޫޅުން.
12. މަޑުމޮޅިވުމާއި، ޚުޝޫޢަތްތެރިވުމާއި، (ރަޙްމަތަށް ޝައުޤުވެރިވެ) އެދުންވެރިވުމާއި، (ޢުޤޫބާތަށް) ބިރުވެތިވުން.
13- ތައުބާވުމާއެކު ޙައްޤުތައް ރައްދުކުރުން.
14- ތިންފަހަރު ދުޢާކުރުން.
15- ޤިބުލައަށް ކުރިމަތިލުން.
16- ދުޢާކުރާއިރު ދެ އަތް އުފުލުން.
17- ފަސޭހަވެގެންވާނަމަ ދުޢާކުރުމުގެ ކުރިން ވުޟޫކުރުން.
18- ދުޢާކުރުމުގައި ޙައްދުފަހަނައަޅައި ނުދިޔުން.
19- ދުޢާކުރާ މީހާ އެހެން މީހަކަށްޓަކައި ދުޢާކޮށްދޭނަމަ، އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުން ފެށުން [6]. [6] ދުޢާކުރައްވާއިރު އަމިއްލަ ނަފްސުން ފެއްޓެވިކަން ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ އަރިހުން ޘާބިތުވެގެންވެއެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން، އަމިއްލަ ނަފްސުން ނުފައްޓަވާކަންވެސް ޘާބިތުވެގެންވެއެވެ. އެއީ އަނަސްއަށާއި، އިބްނު ޢައްބާސްއަށާއި، އުންމު އިސްމާޢީލްއަށާއި، އެނޫންވެސް ބޭކަލުންނަށް އެކަލޭގެފާނު ކޮށްދެއްވި ދުޢާ ފަދައިންނެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތަފްޞީލު، ޞަޙީޙު މުސްލިމްގެ ޝަރްޙުއް-ނަވަވީގެ 144/15، އަދި ސުނަނުއް-ތިރްމިޛީގެ ޝަރަޙަ ތުޙްފަތުލް-އަޙްވަޛީގެ 328/9، އަދި ޞަޙީޙުލް-ބުޚާރީގެ ޝަރަޙަ ފަތުޙުލް-ބާރީގެ 281/1 އިން ބައްލަވާށެވެ.
20. ﷲ ގެ ރިވެތިވެގެންވާ ނަންފުޅުތަކާއި މަތިވެރިވެގެންވާ ޞިފަފުޅުތައް، ނުވަތަ ދުޢާކުރާ މީހާ އަމިއްލައަށް ކޮށްފައިވާ ޞާލިޙު ޢަމަލެއް، ނުވަތަ އޭނާގެ ގާތުގައި ޙާޟިރުވެހުރި ދިރިހުރި ޞާލިޙު މީހެއްގެ ދުޢާ މެދުވެރިކޮށް އެކަލާނގެއަށް ދެންނެވުން.
21- ކާތަކެއްޗާއި، ބޯތަކެއްޗާއި، އަންނައުނަކީ ޙަލާލު ތަކެތި ކަމުގައިވުން.
22- ފާފައަކަށް ނުވަތަ ރަޙިމުގެ ގުޅުމެއް ކަނޑާލުމަށް ދުޢާ ނުކުރުން.
23- ހެޔޮކަންކަމަށް އަމުރުކޮށް، ނުބައި ކަންކަން ނަހީކުރުން.
24- ހުރިހާ ފާފަތަކުން ދުރުހެލިވުން.
ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ވަޤުތުތަކާއި ޙާލަތްތަކާއި ތަންތަން [7]: [7] މި ވަޤުތުތަކާއި، ޙާލަތްތަކާއި، ތަންތަން އޭގެ ދަލީލުތަކާއެކު ތަފްޞީލުކޮށް އަޞްލު ފޮތުގެ (3 / 975-1117) ގައި ބައްލަވާށެވެ.
1- ލައިލަތުލް ޤަދްރި.
2- ރޭގަނޑުގެ ފަހުބައި.
3- ފަރުޟު ނަމާދުތަކުގެ ފަހުގައި.
4- ބަންގިއާއި ޤަމަތާ ދެމެދު.
5- ކޮންމެ ރެޔަކުން ގަޑިއެއް.
6- ފަރުޟު ނަމާދުތަކަށް ބަންގި ގޮވާ ހިނދު.
7- ވާރޭ ވެހޭއިރު.
8- ﷲ ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމައިގެ ޞަފުތައް ކުރިމަތިލާއިރު.
9- ހުކުރު ދުވަހުގެ ވަޤުތެއް.
އަދި އެކަމާމެދު ވާ އެންމެ ރާޖިޙު ބަހަކީ، އެއީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ޢަޞްރުގެ ގަޑިތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު ގަޑި ކަމެވެ. އަދި އެއީ ޚުޠުބާއާއި ނަމާދުގެ ވަޤުތު ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ.
10- ތެދުވެރި ނިޔަތަކާއެކު ޒަމްޒަމް ފެން ބޯއިރު،
11- ސަޖިދައިގައި.
12. ރޭގަނޑު ނިދާ ހޭލާހިނދު، އަދި އެކަމުގައި ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާ ކިޔުން.
13. ޠާހިރުކަންމަތީ ނިދާފައި އޮވެ، ދެން ރޭގަނޑު ހޭލާހިނދު ކުރާ ދުޢާ.
14- «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» ކިޔައި ދުޢާކުރާ ހިނދު.
15- މައްޔިތާ މަރުވުމާ ވިދިގެން މީސްތަކުން ކުރާ ދުޢާ.
16- ފަހު އައްތަޙިއްޔާތުގައި ﷲ އަށް ޘަނާ ކިޔުމާއި ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމަށް ފަހު ދުޢާ.
17. އެ ނަންފުޅެއް މެދުވެރިކޮށް ދުޢާކުރެވިއްޖެނަމަ އިޖާބަކުރައްވާ، އަދި އެ ނަންފުޅެއް މެދުވެރިކޮށް އެދި ދެންނެވިއްޖެނަމަ ދެއްވާ، ﷲ ގެ މަތިވެރިވެގެންވާ ނަންފުޅު މެދުވެރިކޮށް އެކަލާނގެއަށް ދުޢާކުރާ ހިނދު. [8] [8] ﷲ ގެ އެންމެ މަތިވެރި ނަންފުޅު މި ފޮތުގެ ޙަދީޘް ނަމްބަރު 203، އަދި ނަމްބަރު 104، އަދި ނަމްބަރު 105 ގައި ބައްލަވާށެވެ.
18- މުސްލިމަކު އޭނާގެ މުސްލިމް އަޚާއަށް އޭނާ ނެތްތާގައި ކޮށްދޭ ދުޢާ.
19- ޢަރަފާތްދުވަހު ޢަރަފާތުގައި ކުރާ ދުޢާ.
20- ރަމަޟާން މަހުގައި ކުރާ ދުޢާ
21- ޛިކުރުގެ މަޖިލިސްތަކުގައި މުސްލިމުން އެއްވާއިރު
22- މުޞީބާތުގައި «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا» ކިޔައި ދުޢާކުރާ ހިނދު.
23. ﷲ އަށް ހިތް ކުރިމަތިލާ ޙާލަތުގައާއި، އަދި އިޚްލާޞްތެރިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ޙާލަތުގައި ކުރާ ދުޢާ.
24- އަނިޔާލިބިފައިވާ މީހާ އޭނާއަށް އަނިޔާވެރިވި މީހާގެ މައްޗަށްކުރާ ދުޢާ
25. މައިންބަފައިން ދަރިންނަށްޓަކައި ކުރާ ދުޢާއާއި، ދަރިންނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ބަދު ދުޢާ.
26- ދަތުރުވެރިޔާގެ ދުޢާ.
27- ރޯދަވެރިޔާ ރޯދަ ވީއްލަންދެން ކުރާ ދުޢާ.
28- ރޯދަވެރިޔާ ރޯދަވީއްލާހިނދު ކިޔާ ދުޢާ.
29. ދަތިޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހާ ކުރާ ދުޢާ.
30- ޢަދުލުވެރި ވެރިޔާގެ ދުޢާ.
31- މައިންބަފައިންނަށްޓަކައި ހެޔޮލަފާ ދަރިޔަކު ކުރާ ދުޢާ.
32- ވުޟޫކުރުމަށްފަހު ކިޔާ ދުޢާ. އެއީ އެކަމާމެދު ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާއިން ދުޢާކޮށްފިނަމައެވެ.
33- ކުޑަ ޖަމްރާއަށް ހިލަ އުކުމަށްފަހު ކުރާ ދުޢާ.
34- މެދު ޖަމްރާއަށް ހިލައުކުމަށްފަހު ކުރާ ދުޢާ.
35. ކަޢުބާގެ އެތެރޭގައި ކުރާ ދުޢާ. އަދި ޙިޖުރުގެ އެތެރޭގައި ނަމާދުކޮށްފި މީހާ، ފަހެ އެތަން ވަނީ ގެފުޅުގެ ތެރެއިންނެވެ.
36. ޞަފާގެ މަތީގައި ކުރާ ދުޢާ.
37- މަރްވާގެ މަތީގައި ކުރާ ދުޢާ.
38- އަލް-މަޝްޢަރުލް-ޙަރާމް (މުޒްދަލިފާގައި) ކުރާ ދުޢާ.
އަދި މުއުމިނާ، އޭނާވީ ކޮންމެ ތަނަކު، އަބަދުވެސް އޭނާގެ ވެރިރައްބަށް ދުޢާކުރާނެއެވެ. ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ.﴾ މާނައީ: "އަދި ތިމަންއިލާހާ މެދު، ތިމަންއިލާހުގެ އަޅުން ކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކޮށްފިނަމަ (ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ!) ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންއިލާހީ (އެބައިމީހުންނާ) ކުއްތަންވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. ތިމަންއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދުޢާކުރުމުން، ދުޢާކުރި މީހާގެ ދުޢާ ތިމަންއިލާހު އިޖާބަކުރައްވަމެވެ. ފަހެ އެބައިމީހުން ތިމަންއިލާހަށް (ކިޔަމަންވުމުގައި) އިޖާބަދޭށެވެ! އަދި ތިމަންއިލާހަށް އީމާންވާށެވެ! (އެއީ) އެބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމަށްޓަކައެވެ." [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 186] އެހެންނަމަވެސް، މި ވަޤުތުތަކާއި، ޙާލަތްތަކާއި، ތަންތަނަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ޚާއްޞަވެގެންވެއެވެ.
ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ ދުޢާ
ޙަމްދުހުރީ އެއްކައުވަންތަ ﷲ އަށެވެ. ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ހުރީ އެކަލޭގެފާނަށްފަހު އެހެން ނަބިއްޔެއް ނުވާ ކަލޭގެފާނަށެވެ.
1- (بسم الله الرحمن الرحيم) ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ މާނައީ: "ޙަމްދުހުރީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު، ﷲ އަށެވެ." الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. މާނައީ: "ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ އިލާހެވެ." مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ މާނައީ: "ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ." إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ މާނައީ: "އަޅަމެން އަޅުކަންކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ވާގި އެދެނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ." اهْدِنَا الصِّرَاط الْمُسْتَقِيمَ މާނައީ: "އަޅަމެންނަށް، ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަށް މަގު ދައްކަވާނދޭވެ." صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ.﴾ މާނައީ: "(އެއީ) އެއުރެންނަށް އިބައިލާހު ނިޢުމަތް ދެއްވި މީހުންގެ މަގެވެ. އެއުރެންގެ މައްޗަށް ކޯފާލައްވާފައިވާ މީހުންގެ މަގެއްނޫނެވެ. އަދި މަގުފުރެދިފައިވާ މީހުންގެ މަގެއްވެސް ނުމެނޫންމެއެވެ." [އަލްފާތިޙާ ސޫރަތް، 1-7 އާޔަތް]
2- ﴿...رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ﴾ މާނައީ: "....އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ ކިބައިން ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 127].
3- ﴿...وَتُبۡ عَلَيۡنَآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ﴾ މާނައީ: "... އަދި އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ތައުބާލައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހުއީ ގިނަގިނައިން ތައުބާލައްވާ ރަޙީމްވަންތަ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 128].
4- ﴿...رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗ وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِ حَسَنَةٗ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! ދުނިޔޭގައިވެސް ހެޔޮކަން އަދި އާޚިރަތުގައިވެސް ހެޔޮކަން އަޅަމެންނަށް ދެއްވާ، ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 201].
5- ﴿...سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ﴾ މާނައީ: "އަޅަމެން އަޑުއަހާ ކިޔަމަންވެއްޖައީމެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އަޅަމެން އެދެނީ އިބައިލާހުގެ ފުއްސެވުމަށެވެ. އަދި އެނބުރި ދިޔުންވަނީ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 285].
6- ﴿...رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެން ހަނދާންނެތިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ، ޤަޞްދެއްނެތި އަޅަމެންނަށް ކުށެއް ވެވިއްޖެނަމަ (އެކަމަށް) އަޅަމެންނަށް ޢުޤޫބާތް ނުދެއްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ ކުރިންތިބި މީހުންނަށް އުފުލުމަށް ޖެއްސެވިފަދަ ބުރަކަމެއް އަޅަމެން އުފުލުމަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށް އެކަމަކަށް ކުޅަދާނަވެގެން ނުވާކަމެއް އުފުލުމަށް އަޅަމެންނަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ޢަފޫކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތްލައްވާނދޭވެ! އިބައިލާހީ އަޅަމެންގެ އެހީތެރިވަންތަ އިލާހެވެ. ފަހެ، ކާފަރުވެގެންވާ ޤައުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ބަޤަރާ، އާޔަތް: 286].
8- ﴿...رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّار﴾. މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އީމާންވެއްޖައީމުއެވެ. ފަހެ އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ. އަދި ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާނދޭވެ." [ސޫރަތު އާލު ޢިމްރާން، އާޔަތް: 16].
9- ﴿...رَبِّ هَبْ لِي مِن لَّدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ﴾. މާނައީ: "...އޭ އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ! މިއަޅާއަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ހެޔޮލަފާ ދަރިފަސްކޮޅެއް ދެއްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހުއީ ދުޢާ އައްސަވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ." [ސޫރަތު އާލު ޢިމްރާން، އާޔަތް: 38].
10- ﴿رَبَّنَآ ءَامَنَّا بِمَآ أَنزَلۡتَ وَٱتَّبَعۡنَا ٱلرَّسُولَ فَٱكۡتُبۡنَا مَعَ ٱلشَّٰهِدِينَ.﴾. މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހު ބާވައިލެއްވި ތަކެއްޗަށް އަޅަމެން އީމާންވެއްޖައީމެވެ. އަދި ރަސޫލާއަށް (އެބަހީ: ޢީސާގެފާނަށް) އަޅަމެން ތަބަޢަވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ، (އިބައިލާހުގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށާއި ރަސޫލުންނަށް) ހެކިވާ މީހުންނާ އެކުގައި އަޅަމެން ލިޔުއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތު އާލު ޢިމްރާން، އާޔަތް: 53].
11- ﴿...ربَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންގެ ކަންތަކުގައި އަޅަމެންގެ އިސްރާފުކުރުން ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންގެ ފައިތިލަތައް ޘާބިތުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، ކާފަރުވެގެންވާ ޤައުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތު އާލު ޢިމްރާން، އާޔަތް: 147].
12- ﴿..رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ191 މާނައީ: "..އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އިބަ އިލާހު މި ތަކެތި ބާޠިލު ގޮތެއްގައި ނުހައްދަވައެވެ. އިބަ އިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ފަހެ ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާށިއެވެ." رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ. މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބަ އިލާހު ނަރަކައަށް ވައްދަވައިފިމީހާ، ފަހެ އިބަ އިލާހު އެ މީހަކު ނިކަމެތި ކުރައްވައިފިކަން ކަށަވަރެވެ. އަނިޔާވެރިންނަށް ނަޞްރު ދޭނެ އެއްވެސް ބަޔަކު ނުވެއެވެ." رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ. މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. އީމާން ވުމަށް ގޮވާލައްވާ ބޭކަލަކު ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބަށް އީމާން ވާށޭ ގޮވާލައްވާ އަޑު، ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އެހީމުއެވެ. ދެން، އަޅަމެން އީމާން ވީމުއެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ. ފަހެ އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ކިބައިން އަޅަމެންގެ ކުށްތައް ޢަފޫކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ހެޔޮލަފާ މީހުންނާއެކު އަޅަމެން މަރުގަންނަވާށިއެވެ." رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخۡزِنَا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ إِنَّكَ لَا تُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ.﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހުގެ ރަސޫލާންގެ ދޫފުޅުމަތީން އަޅަމެންނަށް ވަޢުދު ކުރައްވާފައިވާ ކަންތައް، އަޅަމެންނަށް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި، ޤިޔާމަތް ދުވަހުން އަޅަމެން ނިކަމެތި ނުކުރައްވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހު، ވަޢުދާ ޚިލާފުވެ ނުގަންނަވަތެވެ." [ސޫރަތު އާލު ޢިމްރާނު، އާޔަތް: 191-194].
13- ﴿...رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱكۡتُبۡنَا مَعَ ٱلشَّٰهِدِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެން އީމާންވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ، ހެކިވާ މީހުންނާ އެކުގައި އަޅަމެން ލިޔުއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް-މާއިދާ، އާޔަތް: 83].
14- ﴿...رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ ނަފްސުތަކަށް އަޅަމެން އަނިޔާކޮށްފީމުއެވެ. އަދި، އަޅަމެންނަށް ފާފަނުފުއްސަވައި، އަދި، އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތްނުލައްވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، އަޅަމެން ވާހުށީ ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ." [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު ، އާޔަތް: 23]
15- ﴿...رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ﴾. މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަނިޔާވެރި ބަޔަކާ އެކުގައި އަޅަމެން ނުލައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު، އާޔަތް: 47]
16- اللَّهُمَّ އޭ ﷲ އެވެ! ﴿أَنتَ وَلِيُّنَا فَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَاۖ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡغَٰفِرِينَ﴾ މާނައީ: "އިބައިލާހީ އަޅަމެންގެ ވަލީވެރި އެހީތެރިވަންތަ އިލާހެވެ. ފަހެ، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތްލައްވާނދޭވެ! އަދި، އިބައިލާހީ ފާފަފުއްސަވާ އެންމެ ހެޔޮ އިލާހެވެ." وَٱكۡتُبۡ لَنَا فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗ وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِ...﴾ މާނައީ: "އަދި މި ދުނިޔޭގައި ހެޔޮކަން އަދި އާޚިރަތުގައިވެސް އަޅަމެންނަށް ލިޔުއްވާނދޭވެ!..." [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު، އާޔަތް: 155- 156]
17- ﴿...حَسۡبِيَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَهُوَ رَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡعَظِيمِ﴾ މާނައީ: "...މިއަޅާއަށް ﷲ ފުދެއެވެ. އެ އިލާހު ފިޔަވާ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. މިއަޅާ ވަކީލުކުރަނީ ހަމައެކަނި އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އެ އިލާހީ މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި ރައްބެވެ." [ސޫރަތުއް ތައުބާ، އާޔަތް: 129]
18- ﴿رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ.﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަނިޔާވެރިވެގެންވާ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ފިތުނައެއް ކަމުގައި އަޅަމެން ނުލައްވާނދޭވެ!" އަދި އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތްފުޅުން، ކާފަރުވެގެންވާ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ކިބައިން އަޅަމެން ސަލާމަތްކުރައްވާނދޭވެ! [ސޫރަތު ޔޫނުސް، އާޔަތް: 85- 86].
19- ﴿قَالَ رَبِّ إِنِّيٓ أَعُوذُ بِكَ أَنۡ أَسۡـَٔلَكَ مَا لَيۡسَ لِي بِهِۦ عِلۡمٞۖ وَإِلَّا تَغۡفِرۡ لِي وَتَرۡحَمۡنِيٓ أَكُن مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ.﴾ މާނައީ: "އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެކަމަކާމެދު މިއަޅާއަށް އެނގުމެއްނުވާ ކަމަކަށް އެދި ދެންނެވުމުން މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި މިއަޅާއަށް އިބައިލާހު ފާފަފުއްސަވާ، ރަޙްމަތް ނުލައްވައިފިނަމަ، މިއަޅާ ވާހުށީ ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ." [ސޫރަތު ހޫދު، އާޔަތް: 47]
20- «اللَّهُم يا މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭ... ﴿...فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَنتَ وَلِيِّۦ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ تَوَفَّنِي مُسۡلِمٗا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ﴾ މާނައީ: "...އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި، މި އަޅާގެ އެހީތެރިވަންތަ އިލާހަކީ އިބައިލާހެވެ. މުސްލިމަކު ކަމުގައި މި އަޅާ މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އަދި ޞާލިޙުންނާ މި އަޅާ ގުޅުއްވާށިއެވެ!" [ސޫރަތު ޔޫސުފު، އާޔަތް: 101] [9] [9] އަދި ފައިދާއަށްޓަކައި ބައްލަވާ: އިބްނުލް ޤައްޔިމް ލިޔުއްވާފައިވާ ކިތާބުލް ފަވާއިދު (ޞ 436) އަދި (437).
21- ﴿...رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا ٱلۡبَلَدَ ءَامِنٗا وَٱجۡنُبۡنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعۡبُدَ ٱلۡأَصۡنَامَ﴾ މާނައީ: "...އޭ މިއަޅާގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި ރަށަކީ އަމާންވެގެންވާ ރަށެއްކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އަދި ބުދުތަކަށް އަޅުކަންކުރުމުން، މިއަޅާއާއި، މިއަޅާގެ ދަރިން ދުރުކުރައްވާ ރައްކާތެރި ކުރައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތު އިބްރާހީމު، އާޔަތް: 35].
22- ﴿رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ.﴾ މާނައީ: "އޭ މިއަޅާގެ ވެރިރައްބެވެ! މިއަޅާއީ، ނަމާދު ޤާއިމުކުރާ މީހަކުކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ތެރެއިންވެސްމެއެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދުޢާ ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތު އިބްރާހީމު، އާޔަތް: 40].
23- ﴿رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡحِسَابُ.﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! ޙިސާބު ބައްލަވާ ދުވަހުން، މިއަޅާއަށާއި، މިއަޅާގެ މައިންބަފައިންނަށާއި، މުއުމިނުންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ!" [ސޫރަތު އިބްރާހީމު، އާޔަތް: 41]
24- ﴿...رَبَّنَآ ءَاتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحۡمَةٗ وَهَيِّئۡ لَنَا مِنۡ أَمۡرِنَا رَشَدٗا﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތެއް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންގެ ކަންތަކަށް ތެދުމަގެއް ފަހިކޮށްދެއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ކަހްފު، އާޔަތް: 10]
25- ﴿...رَبِّ ٱشۡرَحۡ لِي صَدۡرِي މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މިއަޅާއަށް މިއަޅާގެ ހިތް ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" وَيَسِّرۡ لِيٓ أَمۡرِي. މާނައީ: "އަދި މިއަޅާއަށް މިއަޅާގެ ކަންތައް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" وَٱحۡلُلۡ عُقۡدَةٗ مِّن لِّسَانِي މާނައީ: "އަދި މިއަޅާގެ ދުލުގައިވާ ގޮށް މޮހައިދެއްވާނދޭވެ!" يَفۡقَهُواْ قَوۡلِي. މާނައީ: "އެއީ އެއުރެންނަށް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު ވިސްނި ދޭހަވުމަށެވެ." [ސޫރަތު ޠާހާ، އާޔަތް: 25-28].
26- ﴿...رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ރައްބެވެ! މިއަޅާއަށް ޢިލްމު އިތުރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ." [ސޫރަތު ޠާހާ، އާޔަތް: 114]
27- ﴿...لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبۡحَٰنَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ މާނައީ: "...އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ." [ސޫރަތުލް އަންބިޔާއު، އާޔަތް: 87]
28- ﴿...رَبِّ لَا تَذَرۡنِي فَرۡدٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡوَٰرِثِينَ﴾ މާނައީ: "...މި އަޅާގެ ރައްބެވެ! މި އަޅާ އެކަނިވެރިކޮށް ދޫކޮށްނުލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހީ ވާރުތަވެރިންކުރެ އެންމެ ހެޔޮ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުލް އަންބިޔާއު، އާޔަތް: 89]
29- ﴿...رَّبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنۡ هَمَزَٰتِ ٱلشَّيَٰطِينِ. މާނައީ: "...އޭ މިއަޅާގެ ވެރިރައްބެވެ! ޝައިތާނުންގެ ވަސްވާސްތަކުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މިއަޅާ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحۡضُرُونِ﴾ މާނައީ: "އަދި އޭ މިއަޅާގެ ވެރިރައްބެވެ! އެއުރެން މިއަޅާގެ ގާތަށް އައުމުން، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." [އަލްމުއުމިނޫން ސޫރަތް، އާޔަތް: 97 - 98]
30- ﴿...رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެން އީމާންވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ، އަޅަމެންނަށް ފާފަ ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހީ ރަޙްމަތްލައްވާ އެންމެ ހެޔޮ ފަރާތެވެ." [އަލް-މުއުމިނޫން ސޫރަތް، އާޔަތް: 109].
31- ﴿...رَّبِّ ٱغۡفِرۡ وَٱرۡحَمۡ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ﴾ މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! ފާފަ ފުއްސަވާ، ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހީ ރަޙްމަތްލައްވާ އެންމެ ހެޔޮ އިލާހެވެ." [އަލްމުއުމިނޫން ސޫރަތް، އާޔަތް: 118].
32- ﴿رَبَّنَا ٱصۡرِفۡ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا.﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ ކިބައިން ޖަހަންނަމައިގެ ޢަޛާބު ދުރުކުރައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އެތަނުގެ ޢަޛާބަކީ ވަކިނުވެ ދެމިހުންނަނިވި ކަމެއްކަމުގައި ވިއެވެ." إِنَّهَا سَآءَتۡ مُسۡتَقَرّٗا وَمُقَامٗا﴾ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން، އެއީ ހަމަޖެހިތިބޭނެ ތަނެއްގެގޮތުންނާއި، ޤާއިމުވެތިބޭނެ ތަނެއްގެގޮތުން، ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވާ ތަނެކެވެ." [ސޫރަތުލް ފުރްޤާނު، ދެ އާޔަތް: 65-66]
33- ﴿...رَبَّنَا هَبۡ لَنَا مِنۡ أَزۡوَٰجِنَا وَذُرِّيَّٰتِنَا قُرَّةَ أَعۡيُنٖ وَٱجۡعَلۡنَا لِلۡمُتَّقِينَ إِمَامًا﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެންގެ އަނބިންނާއި، ދަރިންގެ ކިބައިން އަޅަމެންގެ ލޮލަށް ފިނިކަން އަޅަމެންނަށް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި ތަޤުވާވެރިންނަށް އިމާމަކު ކަމުގައި އަޅަމެން ލައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ފުރްޤާނު، އާޔަތް: 74]
34- ﴿رَبِّ هَبۡ لِي حُكۡمٗا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ.﴾ މާނައީ: "މިއަޅާގެ ރައްބެވެ. މިއަޅާއަށް ޙިކުމަތް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި ޞާލިޙުންގެ ތެރެއިން މިއަޅާ ލައްވާނދޭވެ!" وَٱجۡعَل لِّي لِسَانَ صِدۡقٖ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ. މާނައީ: "އަދި ފަހުން އަންނަ މީހުންގެ ތެރޭގައި، މިއަޅާއަށް ރަނގަޅު ތަޢުރީފެއް ލައްވާނދޭވެ!" ﴿وَٱجۡعَلۡنِي مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ ٱلنَّعِيمِ﴾ މާނައީ: "އަދި ނިޢުމަތުގެ ސުވަރުގެ ވާރުތަވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިމަންއަޅާ ލައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުއް ޝުޢަރާއު، އާޔަތް: 83-85]
35- ﴿وَلَا تُخۡزِنِي يَوۡمَ يُبۡعَثُونَ މާނައީ: "އަދި އެއުރެން އަލުން ދިރުއްވައި ފޮނުއްވާ ދުވަހު، މިއަޅާ ނިކަމެތި ނުކުރައްވާނދޭވެ!" يَوۡمَ لَا يَنفَعُ مَالٞ وَلَا بَنُونَ މާނައީ: "އެއީ މުދަލެއް، ނުވަތަ ދަރިންތަކެއްވެސް މަންފާއެއް ނުކުރާނޭ ދުވަހެވެ." إِلَّا مَنۡ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلۡبٖ سَلِيمٖ.﴾ މާނައީ: "ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތަކައިގެން، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އައިމީހަކު މެނުވީއެވެ." [ސޫރަތުއް ޝުޢަރާއު، އާޔަތް: 87 - 89]
36- ﴿...رَبِّ أَوۡزِعۡنِيٓ أَنۡ أَشۡكُرَ نِعۡمَتَكَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَيَّ وَأَنۡ أَعۡمَلَ صَٰلِحٗا تَرۡضَىٰهُ وَأَدۡخِلۡنِي بِرَحۡمَتِكَ فِي عِبَادِكَ ٱلصَّٰلِحِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! އިބައިލާހު، އަޅާގެ މައްޗަށާއި، އަޅާގެ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް ދެއްވި ނިޢުމަތަށް ޝުކުރުކުރުމަށާއި، އަދި އިބައިލާހު ރުހިވޮޑިގެންވާ ޞާލިޙު ޢަމަލުކުރުމަށް، އަޅާއަށް ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާނދޭވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތުން، އިބައިލާހުގެ ޞާލިޙު އަޅުތަކުންގެ ތެރެއަށް އަޅާ ވައްދަވާނދޭވެ." [ސޫރަތުއް ނަމްލު، އާޔަތް: 19]
37- ﴿...رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي...﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އަޅުގެ ނަފްސަށް އަޅު އަނިޔާކޮށްފީމެވެ. ފަހެ، މިއަޅާޔަށް އިބައިލާހު ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ!..." [ސޫރަތުލް ޤަޞަޞް، އާޔަތް: 16]
38- ﴿...رَبِّ نَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! އަނިޔާވެރި ޤައުމުގެ މީހުންގެ ކިބައިން މިއަޅާ ސަލާމަތްކުރައްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ޤަޞަޞް، އާޔަތް: 21]
39- ﴿...عَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يَهۡدِيَنِي سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ﴾ މާނައީ: "މިއަޅާގެ ރައްބު މިއަޅާއަށް ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަށް މަގު ދައްކަވައިފާނެތެވެ." [ސޫރަތުލް ޤަޞަޞް، އާޔަތް: 22].
40- ﴿...رَبِّ إِنِّي لِمَآ أَنزَلۡتَ إِلَيَّ مِنۡ خَيۡرٖ فَقِيرٞ﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މިއަޅާޔަށް އިބައިލާހު ބާވައިލެއްވި ކޮންމެ ހެޔޮކަމަކަށް، މިއަޅާއީ ބޭނުންވެގެންވާ ފަޤީރެކެވެ." [ސޫރަތުލް ޤަޞަޞް، އާޔަތް: 24]
41- ﴿...رَبِّ ٱنصُرۡنِي عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُفۡسِدِينَ﴾ މާނައީ: "މިއަޅާގެ ރައްބެވެ! ފަސާދަކުރާ މީހުންގެ މައްޗަށް މިއަޅާއަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުލް ޢަންކަބޫތު، އާޔަތް: 30].
42- ﴿رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ﴾ މާނައީ: "މިއަޅާގެ ރައްބެވެ! ޞާލިޙުންގެ ތެރެއިންވާ ދަރިޔަކު މިއަޅާއަށް ދެއްވާނދޭވެ!" [ސޫރަތުއް ޞާއްފާތު، އާޔަތް: 100].
43- ﴿...رَبِّ أَوۡزِعۡنِيٓ أَنۡ أَشۡكُرَ نِعۡمَتَكَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَيَّ وَأَنۡ أَعۡمَلَ صَٰلِحٗا تَرۡضَىٰهُ وَأَصۡلِحۡ لِي فِي ذُرِّيَّتِيٓۖ إِنِّي تُبۡتُ إِلَيۡكَ وَإِنِّي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ﴾ މާނައީ: "...އަޅުގެ ވެރިރައްބެވެ! އިބައިލާހު، އަޅާގެ މައްޗަށާއި، އަޅާގެ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް ދެއްވި ނިޢުމަތަށް ޝުކުރުކުރުމަށާއި، އަދި އިބައިލާހު ރުހިވޮޑިގެންވާ ޞާލިޙު ޢަމަލުކުރުމަށް، އަޅާއަށް ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާނދޭވެ. އަދި އަޅުގެ ދަރިފަސްކޮޅު، އަޅާއަށްޓަކައި އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާނދޭވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އަޅު އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ތައުބާވެއްޖައީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އަޅުވަނީ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންނެވެ." [ސޫރަތުލް އަޙްޤާފް، އާޔަތް: 15].
44- ﴿...رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لَنَا وَلِإِخۡوَٰنِنَا ٱلَّذِينَ سَبَقُونَا بِٱلۡإِيمَٰنِ وَلَا تَجۡعَلۡ فِي قُلُوبِنَا غِلّٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ رَبَّنَآ إِنَّكَ رَءُوفٞ رَّحِيمٌ﴾ މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށާއި، އީމާންކަމުގައި އަޅަމެންނަށްވުރެ ކުރިއަރައިދިޔަ އަޅަމެންގެ އަޚުންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި އީމާންވި މީހުންނާމެދު އަޅަމެންގެ ހިތްތަކުގައި ޙަސަދަވެރިކަމެއް ނުލައްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހީ ނުހަނު އޯގާތެރި، ރަޙްމަތްވަންތަ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުލް ޙަޝްރު، އާޔަތް: 10]
45- ﴿...رَّبَّنَا عَلَيۡكَ تَوَكَّلۡنَا وَإِلَيۡكَ أَنَبۡنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِير﴾ މާނައީ: "އޭ އަޅަމެންގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަޅަމެން ވަކީލުކުރީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ރުޖޫޢަވީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. އަދި އެނބުރި ދިޔުންވަނީވެސް ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ." [ސޫރަތުލް މުމްތަޙިނާ، އާޔަތް: 4].
47- (رَبِّ ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيۡتِيَ مُؤۡمِنٗا وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۖ...﴾ މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި އަޅާއަށާއި، މި އަޅާގެ މައިންބަފައިންނަށާއި، އަދި މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައި މި އަޅާގެ ގެއަށް ވަން މީހަކަށާއި، އަދި މުއުމިން ފިރިހެނުންނާއި މުއުމިން އަންހެނުންނަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ!..." [ސޫރަތު ނޫޙު، އާޔަތް: 28].
48-﴿...رَبَّنَآ أَتۡمِمۡ لَنَا نُورَنَا وَٱغۡفِرۡ لَنَآۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ﴾ މާނައީ: "...އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ނޫރު ފުރިހަމަކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހީ ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުއް ތަޙްރީމު، އާޔަތް: 8]
49- «اللَّهُمَّ اهْدِنِي لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޙައްޤުގެ ތެރެއިން އެކަންކަމާމެދު ދެބަސްވެވިފައިވާ ކަންތައްތަކަށް އިބައިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާއެކު މި އަޅާއަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ މީހަކަށް ސީދާވެގެންވާ މަގަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވަމުއެވެ." [10] [10][އަލްބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 213 ވަނަ އާޔަތުން ނެގިފައި]
އައްލޯހުންމަދިނީ ލިމަޚްތުލިފަ ފީހި މިނަލް ޙައްޤި ބިއިޛްނިކަ، އިންނަކަ ތަހްދީ މަން ތަޝާއު އިލާ ޞިރާޠިމް މުސްތަޤީމް
50- «اللَّهُمَّ آتِني الحِكْمَةَ الَّتي مَنْ أُوتِيهَا فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا»[11]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެއެއްޗެއް ދެއްވުނު މީހާއަށް، ފަހެ ގިނަވެގެންވާ ހެޔޮކަން ލިބިއްޖެކަން ކަށަވަރުވެގެންވާ ޙިކުމަތް މިއަޅާއަށް ދެއްވާނދޭވެ!"[11]. [11][އަލްބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 269 ވަނަ އާޔަތުން ނަގާފައި].
އައްލޯހުންމަ އާތިނިލް ޙިކްމަތައް ލަތީ މަން އޫތީހާ ފަޤަދް އޫތިޔަ ޚައިރަން ކަޘީރާ
51- «اللَّهُمَّ ثَبِّتْنِي بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތުގައްޔާއި އަދި އާޚިރަތުގައި، ޘާބިތުވެގެންވާ ބަހުން މިއަޅާ ޘާބިތުކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [12] [12] [އިބްރާހީމު ސޫރަތުގެ 27 ވަނަ އާޔަތުން ނެގިފައި]
އައްލޯހުންމަ ޘައްބިތުނީ ބިލްޤައުލިއް ޘާބިތި ފިލް ޙަޔާތިއް ދުންޔާ ވަ ފިލް އާޚިރަހް
52- «اللَّهُمَ حَبَّبْ إِلَيْنَا الْإِيمَانَ وَزَيِّنْهُ فِي قُلُوبِنَا، وَكَرِّهْ إِلَيْنَا الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އީމާންކަން ލޮބުވެތިކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ހިތްތަކުގައި އެކަން ޒީނަތްތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި ކާފަރުކަމާއި، ފާސިޤުކަމާއި، އުރެދުން އަޅަމެންނަށް ނުރުހުންތެރި ކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ތެދުމަގު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ ތެރޭގައި އަޅަމެން ލައްވާށިއެވެ." [13] [13][ސޫރަތުލް ޙުޖްރާތުގެ 7 ވަނަ އާޔަތުން ނެގިފައި]
އައްލޯހުންމަ ޙައްބިބް އިލައިނަލް އީމާނަ ވަޒައްޔިންހު ފީ ޤުލޫބިނާ، ވަކައްރިހް އިލައިނަލް ކުފްރަ ވަލްފުސޫޤަ ވަލްޢިޞްޔާން، ވަޖްޢަލްނާ މިނައް ރާޝިދީން
53- «اللَّهُمَّ قِنِي شُحَّ نَفْسِي وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُفْلِحِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ނަފްސުގެ ދަހިވެތިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ކާމިޔާބު ލިބޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާ ލައްވާށިއެވެ." [14]. [14] [ސޫރަތުއް ތަޣާބުންގެ 16 ވަނަ އާޔަތުން ނެގިފައި]
އައްލޯހުންމަ ޤިނީ ޝުއްޙަ ނަފްސީ ވަޖްޢަލްނީ މިނަލް މުފްލިޙީން
54- «اللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދުނިޔޭގައި ހެޔޮކަން އަދި އާޚިރަތުގައިވެސް ހެޔޮކަން އަޅަމެންނަށް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާނދޭވެ!" [15]. [15] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 4522 އަދި ނަމްބަރު 6389 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2690 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އާތިނާ ފިއް ދުންޔާ ޙަސަނަތަން، ވަފިލް އާޚިރަތި ޙަސަނަތަން، ވަޤިނާ ޢަޛާބަން ނާރް
55- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ النَّارِ، وَفِتْنَةِ الْقَبْرِ، وَعَذَابِ الْقَبْرِ، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْفَقْرِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ قَلْبِي بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّ قَلْبِي مِنْ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنْ الدَّنَسِ، وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكَسَلِ وَالْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ»[16]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނަރަކައިގެ ފިތުނައިންނާއި ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުންނާއި، ކަށްވަޅުގެ ފިތުނައިންނާއި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުންނާއި، މުއްސަނދިކަމުގެ ފިތުނައިގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ފަޤީރުކަމުގެ ފިތުނައިގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބަ އިލާހަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަލް-މަސީޙު އައް-ދައްޖާލުގެ ފިތުނައިގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ސްނޯއާއި ގަނޑުފެނުގެ ފެނުން މި އަޅާގެ ހިތް ދޮންނަވައިދެއްވާށިއެވެ. އަދި ހުދު ހެދުން މިލައިން ސާފުކުރައްވާ ފަދައިން، މި އަޅާގެ ހިތް ފާފަތަކުން ސާފުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގާ ދެމެދު ދުރުކުރެއްވި ފަދައިން، މި އަޅާއާއި މި އަޅާގެ ފާފަތަކާ ދެމެދު ދުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ކަންނެތްކަމުންނާއި، ފާފަކުރުމުންނާއި ދަރަނިވެރިވުމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [16]. [16] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 832 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 589 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިއް ނާރި ވަ ޢަޛާބިއް ނާރި، ވަ ފިތުނަތިލް ޤަބްރި، ވަ ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ވަ ޝައްރި ފިތުނަތިލް ޣިނާ، ވަ ޝައްރި ފިތުނަތިލް ފަޤްރި، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ފިތުނަތިލް މަސީޙިއް ދައްޖާލި، އައްލޯހުންމަ ޣްސިލް ޤަލްބީ ބިމާއިއް ޘަލްޖި ވަލްބަރަދި، ވަ ނައްޤި ޤަލްބީ މިނަލް ޚަޠާޔާ ކަމާ ނައްޤައިތައް ޘައުބަލް އަބްޔަޟަ މިނައް ދަނަސި، ވަ ބާޢިދް ބައިނީ ވަ ބައިނަ ޚަޠާޔާޔަ ކަމާ ބާޢަދްތަ ބައިނަލް މަޝްރިޤި ވަލް މަޣްރިބި، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ކަސަލި ވަލްމައުޘަމި ވަލްމަޣްރަމް
56- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ، وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ، وَالْهَرَمِ، والْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، މުސްކުޅިކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުންނާއި، ދިރިހުރުމާއި މަރުގެ ފިތުނައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [17]. [17] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 2823 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2706 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޢަޖްޒި، ވަލްކަސަލި، ވަލްޖުބްނި، ވަލްހަރަމި، ވަލްބުޚްލް، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރި، ވަމިން ފިތުނަތިލް މަޙްޔާ ވަލްމަމާތި
57- «اللهمَّ إنِّي أعُوذُ بِكَ مِنْ جَهْدِ الْبَلَاءِ، وَدَرَكِ الشَّقَاءِ، وَسُوءِ الْقَضَاءِ، وَشَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ»[18]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ބަލާވެރިކަން ވަރުބަލިކޮށްލުމުންނާއި، އަބާއްޖަވެރިކަން ލައިގަތުމުންނާއި، ނުބައިވެގެންވާ ނިޔާއިންނާއި، ޢަދާވާތްތެރިން (މިއަޅާއަށް ދެރައެއް ލިބުމުން) އުފާކުރުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [18]. [18] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 6347 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2707 ގައެވެ. އަދި އޭގެ ލަފްޒަކީ: "ރަސޫލާ ﷺ ބަލާއާއި މުޞީބާތުގެ ދަތިކަމުންނާއި، އަބާއްޖަވެރިކަން ލައިގަތުމުންނާއި، މިންވަރުފުޅުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި ދުޝްމުން އުފާކުރުމުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގަންނަވައެވެ."
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޖަހްދިލް ބަލާއި، ވަ ދަރަކިއް ޝަޤާއި، ވަ ސޫއިލް ޤަޟާއި، ވަ ޝަމާތަތިލް އަޢްދާ
އައްލޯހުންމަ އަޞްލިޙް ލީ ދީނިޔައް ލަޛީ ހުވަ ޢިޞްމަތު އަމްރީ، ވައަޞްލިޙް ލީ ދުންޔާޔައް ލަތީ ފީހާ މަޢާޝީ، ވައަޞްލިޙް ލީ އާޚިރަތިޔައް ލަތީ ފީހާ މަޢާދީ، ވަޖްޢަލިލް ޙަޔާތަ ޒިޔާދަތައް ލީ ފީ ކުއްލި ޚައިރް، ވަޖްޢަލިލް މައުތަ ރާޙަތައް ލީ މިން ކުއްލި ޝައްރް
59- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْهُدَى، وَالتُّقَى، وَالْعَفَافَ، وَالْغِنَى» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ހިދާޔަތަށާއި، ތަޤްވާވެރިކަމަށާއި، ޢިއްފަތްތެރިކަމަށާއި، ފުދުންތެރިކަމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [20]. [20] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަންބަރު (2721) ގައިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ހުދާ، ވައްތުޤާ، ވަލްޢަފާފަ، ވަލްޣިނާ
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޢަޖްޒި، ވަލްކަސަލި، ވަލްޖުބްނި، ވަލްބުޚްލި، ވަލްހަރަމި، ވަޢަޛާބިލް ޤަބްރް، އައްލޯހުންމަ އާތި ނަފްސީ ތަޤްވާހާ، ވަޒައްކިހާ އަންތަ ޚައިރު މަން ޒައްކާހާ، އަންތަ ވަލިއްޔުހާ ވަމައުލާހާ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢިލްމިން ލާ ޔަންފަޢު، ވަމިން ޤަލްބިން ލާ ޔަޚްޝަޢު، ވަމިން ނަފްސިން ލާ ތަޝްބަޢު، ވަމިން ދަޢުވަތިން ލާ ޔުސްތަޖާބު ލަހާ
61- «اللَّهُمَّ اهْدِنِي وَسَدِّدْنِي، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْهُدَى وَالسَّدَادَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ތެދުމަގާއި ހިދާޔަތް ދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާ ސީދާކުރައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ތެދުމަގާއި ހިދާޔަތާއި، ސީދާކަން ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [22]. [22] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަންބަރު (2725) ގައިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ހްދިނީ ވަ ސައްދިދްނީ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ހުދާ ވައްސަދާދް
62- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ނިޢުމަތް ފިލައިދިޔުމުންނާއި، އިބައިލާހުގެ ޢާފިޔަތު ބަދަލުވެދިޔުމުންނާއި، ކުއްލިއަކަށް އަންނަ އިބައިލާހުގެ ޢުޤޫބާތުންނާއި، އަދި އިބައިލާހުގެ އެންމެހާ ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [23]. [23] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަންބަރު (2739) ގައިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޒަވާލި ނިޢްމަތިކް، ވަތަޙައްވުލި ޢާފިޔަތިކް، ވަފުޖާއަތި ނިޤްމަތިކް، ވަޖަމީޢި ސަޚަޠިކް
63- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ، وَمِنْ شَرِّ مَا لَمْ أَعْمَلْ»[24]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މިއަޅާ ކޮށްފައިވާ ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި މިއަޅާ ނުކުރާ ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުން، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." [24]. [24] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަންބަރު (2716) ގައިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ޢަމިލްތު، ވަމިން ޝައްރި މާ ލަމް އަޢްމަލް
64- «اللَّهُمَّ أكْثِرْ مَالِي، وَوَلَدِي، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أعْطَيْتَنِي»[25]، «[وَأطِلْ حَيَاتِي عَلَى طَاعَتِكَ، وَأحْسِنْ عَمَلِي،] وَاغْفِرْ لِي»[26]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ މުދަލާއި ދަރިން ގިނަކުރައްވާށިއެވެ! އަދި މިއަޅާއަށް ދެއްވި ތަކެތީގައި ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ!" [25]، "[އަދި އިބަ އިލާހަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުންމަތީގައި މިއަޅާގެ ޢުމުރު ދިގުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި މިއަޅާގެ ޢަމަލުތައް ހެޔޮކުރައްވާށިއެވެ!] އަދި މިއަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ!" [26]. [25] މިކަމުގެ މައްޗަށް ދަލީލުކޮށްދެނީ އަނަސްއަށް ނަބިއްޔާ ﷺ ކުރެއްވި ދުޢާއެވެ: "އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާގެ މުދަލާއި ދަރިން ގިނަކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު އޭނާއަށް ދެއްވި ތަކެތީގައި އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވާނދޭވެ!" ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު 1982 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް، ނަމްބަރު 660 ގައެވެ. [26] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 653 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު 2241 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ޞ 244 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓް ދޭތެރޭގައިވާ ޢިބާރާތަށް ދަލީލުކޮށްދެނީ، މީސްތަކުންކުރެ އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ ކާކުތޯ ސުވާލުދެންނެވުމުން އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވި މި ބަސްފުޅެވެ: «އެ މީހެއްގެ ޢުމުރު ދިގުވެ، އަދި އޭނާގެ ޢަމަލުތައް ހެޔޮވެއްޖެ މީހެކެވެ.» ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2329 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 17716 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީ 2 / 271 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ސަމާޙަތުއް ޝައިޚް އިބްނު ބާޒް رحمه الله ގެ އަރިހުގައި އެއިން ދުޢާކުރުމާމެދު، އަދި އެއީ ސުންނަތެއްތޯ އަހަރެން ސުވާލުދެންނެވީމެވެ. ދެން ޝެއިޚު ވިދާޅުވިއެވެ: "އާއެކެވެ."
އައްލޯހުންމަ އަކްޘިރް މާލީ، ވަވަލަދީ، ވަބާރިކް ލީ ފީމާ އަޢުޠައިތަނީ، [ވައަޠިލް ޙަޔާތީ ޢަލާ ޠާޢަތިކަ، ވައަޙްސިން ޢަމަލީ] ވަޣްފިރް ލީ
65- «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ، وَرَبُّ الْأَرْضِ، وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ» މާނައީ: "މަތިވެރިވެ ޙިލްމުވެރިވެވޮޑިގެންވާ ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤު އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި، ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގެ ވެރި ރައްބު، ބިމުގެ ވެރި ރައްބު އަދި މާތްވެގެންވާ ޢަރްޝުގެ ވެރި ރައްބު ކަމުގައިވާ ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [27]. [27] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 6345 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2730 ގައެވެ.
ލާ އިލާހަ އިއްލައް ލޯހުލް ޢަޡީމުލް ޙަލީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައް ލޯހު ރައްބުލް ޢަރުޝިލް ޢަޡީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައް ލޯހު ރައްބުއް ސަމާވާތި، ވަ ރައްބުލް އަރްޟި، ވަ ރައްބުލް ޢަރުޝިލް ކަރީމް
66- «اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ، وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އެދިއުއްމީދުކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބަ ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށެވެ. ފަހެ ކަޅި ހިންގާލާހާ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް މި އަޅާ މި އަޅާގެ ނަފްސާ ހަވާލުނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މި އަޅާގެ ހުރިހާ ކަމެއް މި އަޅާއަށް އިޞްލާހުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [28]. [28] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 5090 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5 / 42 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 3 / 250 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުލް އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 260 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ. އަދި ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒުވެސް ތުޙްފަތުލް-އަޚްޔާރު ފޮތުގެ ޞ 24 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރަޙްމަތަކަ އަރްޖޫ ފަލާ ތަކިލްނީ އިލާ ނަފްސީ ޠަރްފަތަ ޢައިން، ވައަޞްލިޙް ލީ ޝައުނީ ކުއްލަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތް
67- «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» މާނައީ: "އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ." [29]. [29] ރިވާކުރެއްވީ އައްތިރްމިޛީ، ނަންބަރު (3505)، އަދި އަލްޙާކިމް ނެރުއްވާ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައްޛަހަބީ އެކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ (1 / 505). އަދި އަލްއަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް ތިރްމިޛީ (3 / 168) ގައި ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އޭގެ ލަފްޒަކީ: "ބޮޑުމަހުގެ ބަނޑުތެރޭގައި އޮންނަވައި ދުޢާކުރެއްވިހިނދު، ޛުއްނޫން (ޔޫނުސްގެފާނު) ގެ ދުޢާއަކީ: ﴿لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ﴾ [الأنبياء: 87] އެވެ. (މާނައީ: އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މި އަޅާވަނީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ.) ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން، މުސްލިމު މީހަކު އެއްވެސް ކަމެއްގައި އެ ދުޢާއިން ދުޢާކޮށްފިނަމަ، ﷲ އޭނާއަށް އިޖާބަދެއްވައިގެން މެނުވީ ނުވެތެވެ."
ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ ސުބްޙާނަކް، އިންނީ ކުންތު މިނައް ޡާލިމީން
68- «اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ ابْنُ عَبْدِكَ ابْنُ أَمَتِكَ، نَاصِيَتِي بِيَدِكَ، مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ، عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ، أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ، أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ، أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ، أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ، أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي، وَنُورَ صَدْرِي، وَجَلَاءَ حُزْنِي، وَذَهَابَ هَمِّي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާއީ އިބައިލާހުގެ އަޅަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ ފިރިހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ އަންހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. މި އަޅާގެ ނިތްކުރި ވަނީ އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙުކުމްފުޅު މި އަޅާގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ނިޔާފުޅު މި އަޅާއާމެދު ޢަދުލުވެރިވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހަށް ނިސްބަތްވެގެންވާ ކޮންމެ ނަންފުޅެއް -އިބައިލާހުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުފުޅަށް އިބައިލާހު ނަންދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ފޮތުގައި ބާވައިލައްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން އެކަކަށްވެސް އުނގަންނަވައިދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޣައިބުގެ ޢިލްމުގައި (އެހެން މީހަކަށް ނާންގަވާ) އިބައިލާހަށް ޚާއްސަ ކުރައްވާފައިވާ ނަންފުޅެއްވިޔަސް- އެ ނަންފުޅެއް މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ: ޤުރްއާނަކީ މި އަޅާގެ ހިތުގެ ބަހާރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ މޭގެ ނޫރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ހިތާމަތައް ފިލުންކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ކަންބޮޑުވުން ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ." [30]. [30] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 1 / 391، 452 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 509 ގައެވެ. އަދި ތަޚްރީޖުލް-އަޛްކާރުގައި އަލް-ޙާފިޡް މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތަޚްރީޖުލް-ކަލިމިއް-ޠައްޔިބުގެ ޞ 73 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޢަބްދުކް، އިބްނު ޢަބްދިކް، އިބްނު އަމަތިކް، ނާޞިޔަތީ ބިޔަދިކް، މާޟިން ފިއްޔަ ޙުކްމުކް، ޢަދްލުން ފިއްޔަ ޤަޟާއުކް، އަސްއަލުކަ ބިކުއްލިސްމިން ހުވަ ލަކް، ސައްމައިތަ ބިހީ ނަފްސަކް، އައު އަންޒަލްތަހޫ ފީ ކިތާބިކް، އައު ޢައްލަމްތަހޫ އަޙަދަން މިން ޚަލްޤިކް، އަވިސްތައުޘަރްތަ ބިހީ ފީ ޢިލްމިލް ޣައިބި ޢިންދަކް، އަން ތަޖްޢަލަލް ޤުރްއާނަ ރަބީޢަ ޤަލްބީ، ވަ ނޫރަ ޞަދްރީ، ވަ ޖަލާއަ ޙުޒްނީ، ވަ ޛަހާބަ ހައްމީ
69- «اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ القُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ»[31]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހިތްތައް އަނބުރާލައްވާ އިލާހެވެ! އިބަ އިލާހަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންގެ ހިތްތައް އަނބުރާލައްވާށިއެވެ." [31]. [31] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 2654 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ މުޞައްރިފަލް ޤުލޫބި ޞައްރިފް ޤުލޫބަނާ ޢަލާ ޠާޢަތިކް
70- «يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّت قَلْبِي عَلَى دِينِكَ» މާނައީ: "އޭ ހިތްތައް ފުރޮޅުއްވާ އިލާހެވެ! އިބައިލާހުގެ ދީންމަތީގައި މިއަޅާގެ ހިތް ޘާބިތުކުރައްވާށިއެވެ." [32]. [32] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3522 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4/ 182 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1/ 525 އަދި 528 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލްއަލްބާނީ ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 6/ 309 ގައި އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 171 ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އުންމު ސަލަމާ رضي الله عنها ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "އެކަލޭގެފާނު ﷺ އެންމެ ގިނައިން ކުރެއްވި ދުޢާއަކީ އެއީއެވެ."
ޔާ މުޤައްލިބަލް ޤުލޫބި ޘައްބިތު ޤަލްބީ ޢަލާ ދީނިކް
71- «اللَّهُمَّ إنِّي أسْألُكَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ، އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ޢާފިޔަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [33]. [33] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ގެ ނަމްބަރު (3514) ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ އަލް-އަދަބުލް މުފްރަދު ގެ ނަމްބަރު (726) ގައެވެ. އަދި އައް-ތިރްމިޛީގެ ލަފްޒުގައި ވެއެވެ: "ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ޢާފިޔަތަށް އެދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވާށެވެ." އަދި އެހެން ލަފްޒެއްގައި ވެއެވެ: "ޢަފޫކުރެއްވުމަށާއި ޢާފިޔަތަށް އެދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ޔަޤީންކަމަށްފަހު، ޢާފިޔަތަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ އެއްޗެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ދެއްވިގެން ނުވެއެވެ." އަދި އަލް-އަލްބާނީ ވަނީ ޞަޙީޙް އިބްނު މާޖާ (3/ 180) އަދި (3 / 185) އަދި (3 / 170) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. އަދި މި ޙަދީޘަށް ބާރުދޭ އެހެން ރިވާޔަތްތައް ވެއެވެ. އެ ރިވާޔަތްތައް އަޙްމަދު ޝާކިރު ތަރުތީބުކުރައްވާފައިވާ މުސްނަދުލް އިމާމް އަޙްމަދު (1 / 156-157) ގައި ބައްލަވާށެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް އާފިޔަތަ ފިއްދުންޔާ ވަލްއާޚިރަހް
72- «اللَّهُمَّ أحْسِنْ عَاقِبَتَنَا فِي الأُمُورِ كُلِّهَا، وَأجِرْنَا مِنْ خِزْيِ الدُّنْيَا وَعَذَابِ الآخِرَةِ»[34]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހުރިހާ ކަމެއްގައި އަޅަމެންގެ ނިމުން ހެޔޮކުރައްވާނދޭވެ! އަދި ދުނިޔޭގެ ނިކަމެތިކަމާއި އާޚިރަތުގެ ޢަޛާބުން އަޅަމެން ސަލާމަތްކުރައްވާނދޭވެ!" [34]. [34] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 4 / 181 ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-ކަބީރުގެ 2 / 33 / 1169 ގައި، އަދި އައް-ދުޢާގެ ނަމްބަރު 1436 ގައި، އަދި އިބްނު ޙިއްބާން ނަމްބަރު 2424، 2425 (މަވާރިދު) ގައެވެ. އަދި މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 10 / 178 ގައި އަލް-ޙާފިޡު އަލް-ހައިޘަމީ ވިދާޅުވިއެވެ: "އަޙްމަދުގެ ރިޖާލުންނާއި އައް-ޠަބަރާނީގެ އެއް ސަނަދުގެ ރިޖާލުންނަކީ އިތުބާރުހުރި މީހުންނެވެ."
އައްލޯހުންމަ އަޙްސިން ޢާޤިބަތަނާ ފިލް އުމޫރި ކުއްލިހާ، ވައަޖިރްނާ މިން ޚިޒްޔިއް ދުންޔާ ވަޢަޛާބިލް އާޚިރަހް
73- «رَبِّ أَعِنِّي وَلَا تُعِنْ عَلَيَّ، وَانْصُرْنِي وَلَا تَنْصُرْ عَلَيَّ، وَامْكُرْ لِي وَلَا تَمْكُرْ عَلَيَّ، وَاهْدِنِي وَيَسِّرِ الهُدَى إِلَيَّ، وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ بَغَى عَلَيَّ، رَبِّ اجْعَلْنِي لَكَ شَكَّارًا، لَكَ ذَكَّارًا، لَكَ رَهَّابًا، لَكَ مِطْوَاعًا، إِلَيْكَ مُخْبِتًا أَوَّاهاً مُنِيبًا، رَبِّ تَقَبَّلْ تَوْبَتِي، وَاغْسِلْ حَوْبَتِي، وَأَجِبْ دَعْوَتِي، وَثَبِّتْ حُجَّتِي، وَاهْدِ قَلْبِي، وَسَدِّدْ لِسَانِي، وَاسْلُلْ سَخِيمَةَ قَلْبِي» މާނައީ: "މިއަޅާގެ ރައްބެވެ. މިއަޅާއަށް އެހީތެރިވެވޮޑިގަންނަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއާ ދެކޮޅަށް އެހީތެރިވެވޮޑިނުގަންނަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއާ ދެކޮޅަށް ނަޞްރުނުދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއަށްޓަކައި ރޭވުންތެރިކަން ލައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއާ ދެކޮޅަށް ރޭވުންތެރިކަން ނުލައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއަށް ހިދާޔަތް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއަށް އަނިޔާވެރިވި މީހުންގެ މައްޗަށް މިއަޅާއަށް ނަޞްރުދެއްވާނދޭވެ! މިއަޅާގެ ރައްބެވެ. މިއަޅާއަކީ އިބައިލާހަށް ގިނަގިނައިން ޝުކުރުކުރާ، އިބައިލާހުގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ގިނަގިނައިން ޛިކުރުކުރާ، އިބައިލާހަށް ގިނަގިނައިން ބިރުވެތިވާ، އިބައިލާހަށް ގިނަގިނައިން ކިޔަމަންތެރިވާ، އިބައިލާހަށް މަޑުމޮޅިވެ ޚުޝޫޢަތްތެރިވާ، އަދި ގިނަގިނައިން އާދޭސްދަންނަވާ ތައުބާވެ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވާ އަޅަކު ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! މިއަޅާގެ ރައްބެވެ. މިއަޅާގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ފާފަތައް ދޮވެލައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ޙުއްޖަތް ޘާބިތުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ހިތަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދޫ ސީދާކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ހިތުގައިވާ ޙަސަދަވެރިކަމާއި ނުބައިކަން ނެރެލައްވާނދޭވެ!" [35]. [35] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 664 އަދި 665 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1510 އަދި 1511 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3551 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3830 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 1 / 127 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމް 1 / 519 ގައި ރިވާކުރައްވާ އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ އެކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އަބީ ދާވޫދުގެ 1 / 414 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 178 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
ރައްބި އަޢިންނީ، ވަލާ ތުޢިން ޢަލައްޔަ، ވަންޞުރްނީ ވަލާ ތަންޞުރް ޢަލައްޔަ، ވަމްކުރް ލީ ވަލާ ތަމްކުރް ޢަލައްޔަ، ވަހްދިނީ ވަޔައްސިރިލް ހުދާ އިލައްޔަ، ވަންޞުރްނީ ޢަލާ މަން ބަޣާ ޢަލައްޔަ، ރައްބިޖްޢަލްނީ ލަކަ ޝައްކާރާ، ލަކަ ޛައްކާރާ، ލަކަ ރައްހާބާ، ލަކަ މިޠްވާޢާ، އިލައިކަ މުޚްބިތަން އައްވާހަން މުނީބާ، ރައްބި ތަޤައްބަލް ތައުބަތީ، ވަޣްސިލް ޙައުބަތީ، ވައަޖިބް ދަޢުވަތީ، ވަޘައްބިތު ޙުއްޖަތީ، ވަހްދި ޤަލްބީ، ވަސައްދިދް ލިސާނީ، ވަސްލުލް ސަޚީމަތަ ޤަލްބީ
74- «اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ نَبِيُّكَ مُحَمَّدٌ ﷺ، وَنَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اسْتَعَاذَ مِنْهُ نَبِيُّكَ مُحَمَّدٌ ﷺ، وَأَنْتَ الْمُسْتَعَانُ، وَعَلَيْكَ الْبَلَاغُ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ އެކަމެއްގެ ހެޔޮކަން ދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަންތަކުގެ ހެޔޮކަން ދެއްވުމަށް އަޅަމެން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ އެކަމެއްގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަންތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އަޅަމެން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި ވާގިއެދެވޭ ފަރާތަކީ އިބައިލާހެވެ. އަދި ފޯރުކޮށްދެއްވުން ވަނީ އިބައިލާހުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އެއްވެސް އާރަކާއި ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [36] [36] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3521 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3846 ގައި އެ މާނައިންނެވެ. އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ވިދާޅުވިއެވެ: "މިއީ ޙަސަނު ޣަރީބު ޙަދީޘެކެވެ." އަދި ޟަޢީފު އައް-ތިރްމިޛީގެ ޞަފްޙާ 387 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޟަޢީފުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނާ ނަސްއަލުކަ މިން ޚައިރި މާ ސައަލަކަ މިންހު ނަބިއްޔުކަ މުޙައްމަދު ﷺ، ވަނަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މަސްތަޢާޛަ މިންހު ނަބިއްޔުކަ މުޙައްމަދު ﷺ، ވައަންތަލް މުސްތަޢާން، ވަޢަލައިކަލް ބަލާޣު، ވަލާ ޙައުލާ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހް
75- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ سَمْعِي، وَمِنْ شَرِّ بَصَرِي، وَمِنْ شَرِّ لِسَانِي، وَمِنْ شَرِّ قَلْبِي، وَمِنْ شَرِّ مَنِيِّي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ އިވުމުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، މިއަޅާގެ ފެނުމުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، މިއަޅާގެ ދުލުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، މިއަޅާގެ ހިތުގެ ނުބައިކަމުންނާއި އަދި މިއަޅާގެ މަނީގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [37]. [37] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1551 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3492 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 5470 ގައި، އަދި އެހެނިހެން ބޭކަލުންވެސްމެއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 166 އަދި ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1108 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ސަމްޢީ، ވަމިން ޝައްރި ބަޞަރީ، ވަމިން ޝައްރި ލިސާނީ، ވަމިން ޝައްރި ޤަލްބީ، ވަމިން ޝައްރި މަނިއްޔީ
76- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبَرَصِ، وَالْجُنُونِ، وَالْجُذَامِ، وَمِنْ سَيِّئِ الأَسْقَامِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ބަރަޞް ބަލިންނާއި، މޮޔަވުމުންނާއި، ޖުޒާމް ބަލިންނާއި އަދި ނުބައިވެގެންވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [38]. [38] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1554 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 5493 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 3 / 192 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އައް-ނަސާއީގެ 3 / 1116 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 184 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ބަރަޞި، ވަލްޖުނޫނި، ވަލްޖުޛާމި، ވަމިން ސައްޔިއިލް އަސްޤާމް
77- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ مُنْكَرَاتِ الْأَخْلَاقِ، وَالْأَعْمَالِ، وَالْأَهْوَاءِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުބައިވެގެންވާ އަޚްލާޤީ ޞިފަތަކުންނާއި، ޢަމަލުތަކާއި އަމިއްލަ އެދުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [39]. [39] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3591 ގައި، އަދި އިބްނު ޙިއްބާނު ނަމްބަރު 2422 (މަވާރިދު) ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 532 ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-ކަބީރުގެ 19 / 19 / 36 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމީޛީގެ 3 / 184 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން މުންކަރާތިލް އަޚްލާޤި، ވަލްއަޢުމާލި، ވަލްއަހްވާއި
78- «اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ޢަފޫކުރައްވާ ދީލަތިވަންތަ އިލާހެވެ. ޢަފޫކުރެއްވުމަށް އިބައިލާހު ލޯބިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. ފަހެ މި އަޅާއަށް ޢަފޫކުރައްވާށިއެވެ!" [40]. [40] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު (3513) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ އައް-ސުނަނުލް-ކުބްރާ ފޮތުގެ ނަމްބަރު (7712) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 170 ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނަކަ ޢަފުއްވުން ކަރީމުން ތުޙިއްބުލް ޢަފްވަ ފަޢްފު ޢަންނީ
79- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ، وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ، وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ، وَأَنْ تَغْفِرَ لِي، وَتَرْحَمَنِي، وَإِذَا أَرَدْتَ فِتْنَةَ قَوْمٍ فَتَوَفَّنِي غَيْرَ مَفْتُونٍ، وَأَسْأَلُكَ حُبَّكَ، وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ، وَحُبَّ عَمَلٍ يُقَرِّبُنِي إِلَى حُبِّكَ»[41]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ހެޔޮކަންތައްތައް ކުރުމަށާއި، މުންކަރާތްތައް ދޫކޮށްލުމަށާއި، އަދި މިސްކީނުންދެކެ ލޯބިވުމަށް (ތައުފީޤުދެއްވުމަށް) މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސެވުމަށާއި، މި އަޅާއަށް ރަޙްމަތްލެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހު ބަޔަކު ފިތުނަވެރިކުރެއްވުމަށް އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ؛ ފަހެ ފިތުނައިގައި ނުޖެހި މި އަޅާ މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހުދެކެ ލޯބިވުމާއި، އިބައިލާހުދެކެ ލޯބިވާ މީހުންދެކެ ލޯބިވުމާއި، އަދި އިބައިލާހުގެ ލޯބިވެތިކަމާ މި އަޅާ ކުއްތަންކޮށްދޭނެ ޢަމަލުދެކެ ލޯބިވުން ދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ." [41]. [41] މި ޙަދީޘް މި ލަފްޒުން ނެރުއްވީ އަޙްމަދު 5 / 243 ގައިއެވެ. އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3235 ގައި އެފަދަ ލަފްޒަކުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެން މުޙައްމަދު ބްނު އިސްމާޢީލް -އެބަހީ އަލް-ބުޚާރީ- އާ ސުވާލުކުރީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "މިއީ ޙަސަން ޞަޙީޙު ޙަދީޘެކެވެ." އަދި ޙަދީޘްގެ ފަހުކޮޅުގައި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ޙައްޤެކެވެ. ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން އެ ކިޔަވައި، އަދި އެ އުނގެނޭށެވެ." އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 521 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 318 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ފިޢުލަލް ޚައިރާތި، ވަތަރްކަލް މުންކަރާތި، ވަޙުއްބަލް މަސާކީން، ވައަން ތަޣުފިރަ ލީ، ވަތަރްޙަމްނީ، ވައިޛާ އަރަދްތަ ފިތުނަ ޤައުމިން ފަތަވައްފަނީ ޣައިރަ މަފްތޫން، ވައަސްއަލުކަ ޙުއްބަކަ، ވަޙުއްބަ މަން ޔުޙިއްބުކް، ވަޙުއްބަ ޢަމަލިން ޔުޤައްރިބުނީ އިލާ ޙުއްބިކް
80- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنَ الْخَيْرِ كُلِّهِ: عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ، مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَمَا لَمْ أَعْلَمْ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّرِّ كُلِّهِ عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ، مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَمَا لَمْ أَعْلَمْ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَأَلَكَ عَبْدُكَ وَنَبِيُّكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ [مَا اسْتَعَاذَ بِكَ] [مِنْهُ] عَبْدُكَ وَنَبِيُّكَ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ، وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ، وَأَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ كُلَّ قَضَاءٍ قَضَيْتَهُ لِي خَيْرًا»[42]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހެޔޮކަން އެކުއެކީ ދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އަވަހަށް ވާން އޮތް ކަންކަމާއި ފަހުން ވާން އޮތް ކަންކަމާއި، އަދި އޭގެ ތެރެއިން މި އަޅާއަށް އެނގިގެންވާ ކަންކަމާއި ނޭނގޭ ކަންކަންވެސްމެއެވެ. އަދި ނުބައިކަމުން އެކުއެކީ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އަވަހަށް ވާން އޮތް ކަންކަމާއި ފަހުން ވާން އޮތް ކަންކަމާއި، އަދި އޭގެ ތެރެއިން މި އަޅާއަށް އެނގިގެންވާ ކަންކަމާއި ނޭނގޭ ކަންކަމުންވެސްމެއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ އަޅާ އަދި ނަބިއްޔާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދިވަޑައިގަތް ހެޔޮކަމަކަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ އަޅާ އަދި ނަބިއްޔާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަތް ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަޅު އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ސުވަރުގެއަށް، އަދި ބަހާއި ޢަމަލުގެ ތެރެއިން އެތަނާ ކައިރިކޮށްދޭނެ އެންމެހާ ކަންކަމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނަރަކައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށާއި، އަދި ބަހާއި ޢަމަލުގެ ތެރެއިން އެތަނާ ކައިރިކޮށްދޭނެ އެންމެހާ ކަންކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި މި އަޅާއަށްޓަކައި އިބައިލާހު ކަނޑައަޅުއްވާ ކޮންމެ ނިޔާއަކީ ހެވެއްކަމުގައި ލެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [42]. [42] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3846 ގައި އެބޭފުޅާގެ ލަފްޒުން، އަދި އަޙްމަދު 6 / 134 ގައެވެ. އަދި އިތުރުކުރެވިގެންވާ ދެވަނަ ލަފްޒު އެއީ އެބޭފުޅާ ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒެކެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމުވެސް އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާ ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް 1 / 521 ގައި އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އިތުރުކުރެވިގެންވާ ފުރަތަމަ ލަފްޒު އެއީ އެބޭފުޅާ ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒެކެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 327 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ މިނަލް ޚައިރި ކުއްލިހް، ޢާޖިލިހީ ވައާޖިލިހް، މާ ޢަލިމްތު މިންހު ވަމާ ލަމްއަޢުލަމް. ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނައް ޝައްރި ކުއްލިހް، ޢާޖިލިހީ ވައާޖިލިހް، މާ ޢަލިމްތު މިންހު ވަމާ ލަމް އަޢުލަމް. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ މިން ޚައިރި މާ ސައަލަކަ ޢަބްދުކަ ވަނަބިއްޔުކަ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މަސްތަޢާޛަ ބިކަ މިންހު ޢަބްދުކަ ވަނަބިއްޔުކަ. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޖަންނަތަ ވަމާ ޤައްރަބަ އިލައިހާ މިން ޤައުލިން އައު ޢަމަލް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނައް ނާރި ވަމާ ޤައްރަބަ އިލައިހާ މިން ޤައުލިން އައު ޢަމަލް، ވައަސްއަލުކަ އަން ތަޖްޢަލަ ކުއްލަ ގަޟާއިން ގަޟައިތަހޫ ލީ ޚައިރާ
81- «اللَّهُمَّ احْفَظنِي بالإِسْلَامِ قائِمًا، واحْفَظْنِي بالإِسْلَامِ قاعِدًا، واحْفَظنِي بالإِسْلَامِ راقِدًا، وَلَا تُشْمِتْ بِي عَدُوًّا وَلَا حاسِدًا، اللَّهُمَّ إِنِّي أسْألُكَ مِنْ كُلِّ خَيْر خزائِنُهُ بِيَدِكَ، وأعُوذُ بِكَ مِنْ كُلِّ شَرٍّ خَزَائِنُهُ بِيَدِكَ»[43]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ ކޮޅަށް ހުންނަ ޙާލުގައި އިސްލާމްދީނުގެ މަތީގައި މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާ އިށީނދެ އިންނަ ޙާލުގައި އިސްލާމްދީނުގެ މަތީގައި މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާ އޮށޯވެ އޮންނަ ޙާލުގައި އިސްލާމްދީނުގެ މަތީގައި މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާއާމެދު ދުޝްމަނަކު ނުވަތަ ޙަސަދަވެރިއަކު އުފާކުރުވިޔަ ނުދެއްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އެ އެއްޗެއްގެ ޚަޒާނާތައް އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ކޮންމެ ހެޔޮކަމަކަށް މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އެ އެއްޗެއްގެ ޚަޒާނާތައް އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ކޮންމެ ނުބައިކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [43] [43] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1 / 525 ގައެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢު 2 / 398 ގައި، އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 4 / 54 ގެ ނަމްބަރު 1540 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ.
"82- «اللَّهُمَّ اقْسِمْ لَنَا مِنْ خَشْيَتِكَ مَا تَحُولُ بِهِ بَيْنَنَا وَبَيْنَ مَعَاصِيكَ، وَمِنْ طَاعَتِكَ مَا تُبَلِّغُنَا بِهِ جَنَّتَكَ، وَمِنَ الْيَقِينِ مَا تُهَوِّنُ بِهِ عَلَيْنَا مَصَائِبَ الدُّنْيَا، اللَّهُمَّ مَتِّعْنَا بِأَسْمَاعِنَا، وَأَبْصَارِنَا، وَقُوَّاتِنَا مَا أَحْيَيْتَنَا، وَاجْعَلْهُ الْوَارِثَ مِنَّا، وَاجْعَلْ ثَأْرَنَا عَلَى مَنْ ظَلَمَنَا، وَانْصُرْنَا عَلَى مَنْ عَادَانَا، وَلَا تَجْعَلْ مُصِيبَتَنَا فِي دِينِنَا، وَلَا تَجْعَلِ الدُّنْيَا أَكْبَرَ هَمِّنَا، وَلَا مَبْلَغَ عِلْمِنَا، وَلَا تُسَلِّطْ عَلَيْنَا مَنْ لَا يَرْحَمُنَا»[44] . މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނާއި އިބައިލާހަށް އުރެދޭ ފާފަތަކާ ދެމެދު ހުރަހަކަށް ވާނޭފަދަ މިންވަރަކަށް، އިބައިލާހަށް ބިރުވެތިވުމުގެ ޞިފަ އަޅަމެންނަށް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން އިބައިލާހުގެ ސުވަރުގެއަށް އަޅަމެން ވާޞިލުކޮށްދޭނޭ ފަދަ ކިޔަމަންތެރިކަމެއް އަޅަމެންނަށް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ މުޞީބާތްތައް އަޅަމެންނަށް ލުއިކޮށްދޭނޭ ފަދަ ޔަޤީންކަމެއް އަޅަމެންނަށް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު އަޅަމެން ދިރިލަހައްޓަވާހާ ހިނދަކު އަޅަމެންގެ އިވުމުންނާއި، އަޅަމެންގެ ފެނުމުންނާއި އަދި އަޅަމެންގެ ބާރުތަކުން އަޅަމެންނަށް މަންފާއާއި ނިޢުމަތް ލިބިދެއްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ކިބައިން ވާރުތަވާ އެއްޗެއްކަމުގައި އެ ނިޢުމަތްތައް ލައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ބަދަލުހިފުން، އަޅަމެންނަށް އަނިޔާވެރިވި މީހުންގެ މައްޗަށް ލައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންނާ ޢަދާވާތްތެރިވި މީހުންގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަޞްރުދެއްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށްޖެހޭ މުޞީބާތަކީ އަޅަމެންގެ ދީނުގައި ކުރިމަތިވާ މުޞީބާތެއްކަމުގައި ނުލައްވާށިއެވެ. އަދި ދުނިޔެއީ އަޅަމެން އެންމެ ބޮޑަށް ވިސްނާ ފިކުރުކުރާ ކަންތައް ކަމުގައި ނުލައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ޢިލްމު ނިމޭ ހިސާބު ކަމުގައިވެސް ނުލައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށް ރަޙުމްނުކުރާ ބަޔަކު އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ވެރިނުކުރައްވާށިއެވެ." [44] [44] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3502 ގައި، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 446 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 528 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 168 ގައާއި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 1 / 400 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަޙްފަޡްނީ ބިލްއިސްލާމި ޤާއިމާ، ވަޙްފަޡްނީ ބިލްއިސްލާމި ޤާޢިދާ، ވަޙްފަޡްނީ ބިލްއިސްލާމި ރާޤިދާ، ވަލާ ތުޝްމިތު ބީ ޢަދުއްވަން ވަލާ ޙާސިދާ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ މިން ކުއްލި ޚައިރިން ޚަޒާއިނުހޫ ބިޔަދިކަ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ކުއްލި ޝައްރިން ޚަޒާއިނުހޫ ބިޔަދިކް.
އައްލޯހުންމަޤްސިމް ލަނާ މިން ޚަޝްޔަތިކަ މާ ތަޙޫލު ބިހީ ބައިނަނާ ވަބައިނަ މަޢާޞީކަ، ވަމިން ޠާޢަތިކަ މާ ތުބައްލިޣުނާ ބިހީ ޖަންނަތަކަ، ވަމިނަލް ޔަޤީނި މާ ތުހައްވިނު ބިހީ ޢަލައިނާ މަޞާއިބައް ދުންޔާ، އައްލޯހުންމަ މައްތިޢުނާ ބިއަސްމާޢިނާ، ވައަބްޞާރިނާ، ވަޤުއްވާތިނާ މާ އަޙްޔައިތަނާ، ވަޖްޢަލްހުލް ވާރިޘަ މިންނާ، ވަޖްޢަލް ޘައުރަނާ ޢަލާ މަން ޡަލަމަނާ، ވަންޞުރްނާ ޢަލާ މަން ޢާދާނާ، ވަލާ ތަޖްޢަލް މުޞީބަތަނާ ފީ ދީނިނާ، ވަލާ ތަޖްޢަލިއް ދުންޔާ އަކްބަރަ ހަންމިނާ، ވަލާ މަބްލަޣަ ޢިލްމިނާ، ވަލާ ތުސައްލިޠު ޢަލައިނާ މައް ލާ ޔަރްޙަމުނާ
83- «اللَّهُمَّ إنِّي أَعوذُ بِكَ مِنَ الجُبْنِ، وَأعُوذُ بِكَ مِنَ البُخْلِ، وَأعُوذُ بِكَ مِنْ أنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ العُمُرِ، وَأعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا وَعَذَابِ القَبْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފިނޑިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި ދަހިވެތިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އެންމެ ނިކަމެތި މުސްކުޅި ޢުމުރަށް މި އަޅާ ރައްދުކުރެވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ފިތުނައާއި، ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [45]. [45] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 2822 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޖުބްނި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ބުޚްލި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން އަން އުރައްދަ އިލާ އަރްޛަލިލް ޢުމުރި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިއް ދުންޔާ ވަ ޢަޛާބިލް ޤަބްރް
84- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي، وَجَهْلِي، وَإِسْرَافِي فِي أَمْرِي، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي هَزْلِي، وَجِدِّي، وَخَطَئي، وَعَمْدِي، وَكُلُّ ذَلِكَ عِنْدِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ކުށްފާފައާއި، މި އަޅާގެ ޖާހިލުކަމާއި، މި އަޅާގެ ކަންކަމުގައި އިސްރާފުކޮށް ޙައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި، އަދި މި އަޅާއަށްވުރެ ބޮޑަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގަންނަވާ ފާފަތައްވެސް މި އަޅާއަށް ފުއްސަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ސަމާސާއަށް ކޮށްފައިވާ ފާފަތަކާއި، ސީރިއަސްކޮށް ކޮށްފައިވާ ފާފަތަކާއި، އޮޅުމަކުން ކުރެވިފައިވާ ފާފަތަކާއި، ޤަޞްދުގައި ކޮށްފައިވާ ފާފަތައްވެސް މި އަޅާއަށް ފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި އެ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް މި އަޅާގެ ކިބައިގައިވެއެވެ." [46]. [46] މުއްތަފަޤުން ޢަލައިހި. ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު: (6398) ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް، ނަމްބަރު: (2719) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ޚަޠީއަތީ، ވަޖަހްލީ، ވައިސްރާފީ ފީ އަމްރީ، ވަމާ އަންތަ އަޢުލަމު ބިހީ މިންނީ، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ހަޒްލީ، ވަޖިއްދީ، ވަޚަޠައީ، ވަޢަމްދީ، ވަކުއްލު ޛާލިކަ ޢިންދީ
85- «اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ، وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ގިނަވެގެންވާ އަނިޔާވެރިވުމަކުން އަނިޔާވެރިވެފައެވެ. އަދި އިބައިލާހު ފިޔަވައި ފާފަތައް ފުއްސަވާނެ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންވާ ފާފަފުއްސެވުމަކުން މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރަޙުމްކުރައްވާށިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ." [47] [47] މުއްތަފަޤުން ޢަލައިހި. ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު: (834) ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް، ނަމްބަރު: (2705) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޡަލަމްތު ނަފްސީ ޡުލްމަން ކަޘީރާ، ވަލާ ޔަޣްފިރުއް ޛުނޫބަ އިއްލާ އަންތަ، ފަޣްފިރްލީ މަޣްފިރަތަން މިން ޢިންދިކް، ވަރްޙަމްނީ އިންނަކަ އަންތަލް ޣަފޫރުއް ރަޙީމް
86- «اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ»[48]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އިބައިލާހަށް އިސްލާމްވެ ކިޔަމަންވެއްޖައީމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް އީމާންވެއްޖައީމެވެ. އަދި އިބައިލާހަށް ވަކީލުކޮށްފީމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް (ތައުބާވެ) ރުޖޫޢަވެއްޖައީމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ވާގިފުޅާއެކު (ބާޠިލުގެ އަހުލުވެރިންނާ ދިމާކޮށް) ޖަދަލުކޮށްފީމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވާ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ޢިއްޒަތްވަންތަކަން މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ މަގުފުރެއްދެވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އިބައިލާހީ އަވަހާރަވުމެއް ނުވާ، ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި ޖިންނީންނާއި އިންސާނުން މަރުވެދެއެވެ." [48]. [48] މުއްތަފަޤުން ޢަލައިހި. ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު: (6398) ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް، ނަމްބަރު: (2719) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ލަކަ އަސްލަމްތު، ވަބިކަ އާމަންތު، ވަޢަލައިކަ ތަވައްކަލްތު، ވައިލައިކަ އަނަބްތު، ވަބިކަ ޚާޞަމްތު. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިޢިއްޒަތިކަ ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ އަން ތުޟިއްލަނީ، އަންތަލް ޙައްޔުއް ލަޛީ ލާ ޔަމޫތު، ވަލްޖިންނު ވަލްއިންސު ޔަމޫތޫން.
87- «اللَّهُمَّ إنَّا نَسْألُكَ مُوجِباتِ رَحْمَتِكَ، وَعَزائِمَ مَغْفِرَتِكَ، والسَّلامَةَ مِنْ كُلِّ إثمٍ، والغَنِيمَةَ مِنْ كُلِّ بِرٍّ، والفَوْزَ بالجَنَّةِ، والنَّجاةَ مِنَ النَّارِ»[49]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތް ވާޖިބުކުރަނިވި ކަންތައްތަކާއި، އިބައިލާހުގެ ފާފަފުއްސެވުން ލާޒިމުކުރަނިވި ކަންތައްތަކާއި، ކޮންމެ ފާފައަކުން ސަލާމަތްވުމަށާއި، ކޮންމެ ހެޔޮކަމަކުން ޣަނީމާ ލިބުމަށާއި، ސުވަރުގެ ލިބި ކާމިޔާބުވުމަށާއި، އަދި ނަރަކައިން ނަޖާވުން އެދި އަޅަމެން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [49] [49] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1/525 ގައެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-ބައިހަޤީ އައް-ދަޢަވާތުގެ ނަމްބަރު 206 ގައެވެ. އަދި އައް-ނަވަވީގެ އަލް-އަޛްކާރު ފޮތުގެ ޞ 340 ބައްލަވާށެވެ. ފަހެ މުޙައްޤިޤު ޢަބްދުލް-ޤާދިރު އަލް-އަރްނާޢޫޠު މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނާ ނަސްއަލުކަ މޫޖިބާތި ރަޙްމަތިކް، ވަޢަޒާއިމަ މަޣްފިރަތިކް، ވައްސަލާމަތަ މިން ކުއްލި އިޘްމް، ވަލްޣަނީމަތަ މިން ކުއްލި ބިއްރް، ވަލްފައުޒަ ބިލްޖަންނަހް، ވަންނަޖާތަ މިނަން ނާރް
88- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި، މުއުމިނު އަންހެނުންނަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ." [50]. [50] ޢުބާދާ رضي الله عنه ގެ ޙަދީޘަށްޓަކައިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވަނިކޮށް އަހަރެން އަޑުއެހީމެމެވެ: "މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި، މުއުމިނު އަންހެނުންނަށްޓަކައި ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދިއްޖެ މީހާ؛ ކޮންމެ މުއުމިނު ފިރިހެނަކާއި މުއުމިނު އަންހެނަކަށްޓަކައި ﷲ އޭނާއަށް ހެޔޮކަމެއް ލިޔުއްވާހުއްޓެވެ." ރިވާކުރެއްވީ އައް-ޠަބަރާނީ، އަލް-ކަބީރުގެ 5 / 202 ގެ ނަމްބަރު 5092 ގައި، އަދި 3 / 334 ގެ ނަމްބަރު 2155 ގައެވެ. އަދި މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 10 /210 ގައި އަލް-ހައިޘަމީ އޭގެ ސަނަދު ރަނގަޅުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5 / 242 ގެ ނަމްބަރު 5902 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލިލްމުއުމިނީނަ ވަލްމުއުމިނާތި
89- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي، وَوَسِّعْ لِي فِي دَارِي، وَبَارِكْ لِي فِيمَا رَزَقْتَنِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ފާފަ ފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށްޓަކައި މި އަޅާގެ ގެދޮރު ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި އިބަ އިލާހު މި އަޅާއަށް ދެއްވި ރިޒްޤުގައި ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ." [51]. [51] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު، ނަމްބަރު (16599) އާއި، ނަމްބަރު (23114) އާއި، ނަމްބަރު (23188) ގައެވެ. އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު (3500) ގައެވެ. އަދި މުސްނަދުގެ މުޙައްޤިޤުން (27 / 144) ގައި، އަދި (38 / 197) ގައި، އަދި (38 / 145) ގައި "ޙަސަނު ލިޣައިރިހީ" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ޛަންބީ، ވަވައްސިޢު ލީ ފީ ދާރީ، ވަބާރިކް ލީ ފީމާ ރަޒަޤްތަނީ
90- «اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُك مِنْ فَضْلِكَ وَرَحْمَتِكَ؛ فَإِنَّهُ لَا يَمْلِكُهَا إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ފަޟްލަވަންތަކަމާއި ރަޙްމަތް ދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހަށް މެނުވީ އެކަންކަން މިލްކުވެގެން ނުވެއެވެ." [52]. [52] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ޠަބަރާނީއެވެ. އަދި މަޖްމަޢުއް ޒަވާއިދުގެ (10 / 159) ގައި އަލްހައިޘަމީ ވިދާޅުވިއެވެ: "މުޙައްމަދު ބްނު ޒިޔާދު ފިޔަވައި އެ ސަނަދުގެ ރާވީންނަކީ ޞަޙީޙުގެ ރާވީންނެވެ. އަދި އޭނާއަކީ އިތުބާރުހުރި ބޭކަލެކެވެ." އަދި އަލްއަލްބާނީ، ޞަޙީޙުލް ޖާމިޢުގެ (1 / 404) ގައި، ނަމްބަރު (01278) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ މިން ފަޟްލިކަ ވަރަޙްމަތިކް، ފައިންނަހޫ ލާ ޔަމްލިކުހާ އިއްލާ އަންތް
91- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الهَرَمِ، وَالتَّرَدِّي، وَالْهَدْمِ، وَالْغَمِّ، وَالْغَرَقِ، وَالْحَرَقِ، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ يَتَخَبَّطَنِيَ الشَّيْطَانُ عِنْدَ الْمَوْتِ، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أَمُوتَ فِي سَبِيلِكَ مُدْبِرًا، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أَمُوتَ لَدِيغًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ގައިބާރުދެރަވެ މުސްކުޅިވުމުންނާއި، އުސްތަނަކުން ވެއްޓުމުންނާއި، އެއްޗެއް ވެއްޓި އޭގެ ދަށުވުމުންނާއި، ހިތްދަތިކަމުންނާއި، ގެނބުމުންނާއި، އަނދައިގެން ދިއުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި މަރު އަންނަ ވަޤުތުގައި ޝައިޠާނާ މި އަޅާ މަގުފުރައްދާ ވާވެއްދުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ މަގުގައި ފުރަގަސްދޭ ޙާލު މަރުވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި (ވިހަގަދަ އެއްޗެއް) ކަށިޖަހައިގެން މަރުވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [53]. [53] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު (1552) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު (5531) ގައި، އަދި ނަމްބަރު (5532) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1123 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 1 / 425 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ހަރަމި، ވައްތަރައްދީ، ވަލްހަދްމި، ވަލްޣަންމި، ވަލްޣަރަޤި، ވަލްޙަރަޤި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ އަން ޔަތަޚައްބަޠަނިޔައް ޝައިޠާނު ޢިންދަލް މައުތި، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ އަން އަމޫތަ ފީ ސަބީލިކަ މުދްބިރާ، ވަ އަޢޫޛު ބިކަ އަން އަމޫތަ ލަދީޣާ
92- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُوعِ؛ فَإِنَّهُ بِئْسَ الضَّجِيعُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخِيَانَةِ؛ فَإِنَّهَا بِئْسَتِ الْبِطَانَةُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ބަނޑުހައިހޫނުކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދިދަންނަވަމެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެކަން އެކުވެރިޔެއްގެ ގޮތުގައި ނުބައިކަމާއެވެ. އަދި ޚިޔާނާތްތެރިވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދިދަންނަވަމެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެކަން އެތެރޭގައިވާ ޞިފައެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ނުބައިކަމާއެވެ." [54] [54] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު (1547) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު (5483) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އައް-ނަސާއީގެ 3 / 1112 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޖޫޢް؛ ފައިންނަހޫ ބިއުސައް ޟަޖީޢު، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޚިޔާނަހް؛ ފައިންނަހާ ބިއުސަތިލް ބިޠާނަހް
93- «اللَّهُمَّ إنِّي أعُوذُ بِكَ مِنَ العَجْزِ، والكَسَلِ، والجُبْنِ، والبُخْلِ، والهَرَمِ، والقَسْوَةِ، والغَفْلَةِ، والعَيْلَةِ، والذِّلَّةِ، والمَسْكَنَةِ، وأعُوذُ بِكَ مِنَ الفَقْرِ، والكُفْرِ، والفُسُوقِ، والشِّقاقِ، والنِّفاقِ، والسُّمْعَةِ، والرِّياءِ، وأعُوذُ بِكَ مِنَ الصَّمَمِ، والبَكَمِ، والجُنُونِ، والجُذامِ، والبَرَصِ، وَسَيِّىءِ الأَسْقامِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުންނާއި، މުސްކުޅިކަމުންނާއި، ހިތްހަރުކަމުންނާއި، ޣާފިލުކަމުންނާއި، ބޭނުންޖެހުމުންނާއި، ނިކަމެތިކަމުންނާއި މިސްކީނުކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި ފަޤީރުކަމުންނާއި، ކުފުރުންނާއި، ފާސިޤުކަމުންނާއި، ދެބަސްވުމުންނާއި، މުނާފިޤުކަމުންނާއި، އަޑުއެރުވުމުންނާއި ދެއްކުންތެރިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި ބީރުކަމުންނާއި، މަންމަންކަމުންނާއި، މޮޔަކަމުންނާއި، ޖުޒާމް ބަލިންނާއި، ބަރަޞް ބަލިން އަދި ނުބައިވެގެންވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [55]. [55] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު 5493 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 530 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 1 / 406 ގައާއި، އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ ނަމްބަރު 852 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ޢަޖްޒި، ވަލްކަސަލި، ވަލްޖުބްނި، ވަލްބުޚްލި، ވަލްހަރަމި، ވަލްޤަސްވަތި، ވަލްޣަފްލަތި، ވަލްޢައިލަތި، ވައްޛިއްލަތި، ވަލްމަސްކަނަހް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ފަޤްރި، ވަލްކުފްރި، ވަލްފުސޫޤި، ވައްޝިޤާޤި، ވައްނިފާޤި، ވައްސުމްޢަތި، ވައްރިޔާއި. ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނައްޞަމަމި، ވަލްބަކަމި، ވަލްޖުނޫނި، ވަލްޖުޛާމި، ވަލްބަރަޞި، ވަސައްޔިއިލް އަސްޤާމް.
94- «اللّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفَقْرِ، وَالْقِلَّةِ، وَالذِّلَّةِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ أَظْلِمَ أو أُظْلَمَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފަޤީރުކަމުންނާއި، މަދުކަމުންނާއި، ނިކަމެތިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިވުމުން ނުވަތަ އަނިޔާ ލިބުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [56]. [56] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު (1544) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު (5475) ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1111 އާއި، ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 1 / 407 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ދެ ބުރެކެޓްގައިވަނީ އިބްނު ޙިއްބާނު (މަވާރިދު) ރިވާކުރެއްވި ބައެކެވެ. އަދި ޞަޙީޙު މަވާރިދުއް-ޡަމްއާންގެ 2 / 455 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ފަޤްރި، ވަލްޤިއްލަތި، ވައްޛިއްލަހް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން އަން އަޡުލިމަ އައު އުޡުލަމް
95- «اللَّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ جَارِ السُّوءِ فِي دَارِ الْمُقَامَةِ؛ فَإِنَّ جَارَ الْبَادِيَةِ يَتَحَوَّلُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދާއިމީ ވަޒަނުގައިވާ ނުބައި އަވަށްޓެރިޔާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ރަށްބޭރު ހިސާބު އަވަށްޓެރިޔާ ބަދަލުވެގެން ހިނގައިދެއެވެ." [57] [57] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 117 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމް 1 / 532 ގައެވެ. އަދި އެބޭފުޅާ ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައެވެ. އަދި މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ، ނަމްބަރު 5517 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 1 / 408 އަދި ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1118 ގައި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޖާރިއް ސޫއި ފީ ދާރިލް މުޤާމަހް؛ ފައިންނަ ޖާރަލް ބާދިޔަތި ޔަތަޙައްވަލް
96- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ قَلْبٍ لَا يَخْشَعُ، ومِنْ َدُعَاءٍ لَا يُسْمَعُ، وَمِنْ نَفْسٍ لَا تَشْبَعُ، وَمِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَعُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَؤُلَاءِ الأَرْبَعِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ބިރުވެތިނުވާ ހިތަކުންނާއި، އަޑުއެއްސެވި (އިޖާބަނުކުރެވޭ) ދުޢާއަކުންނާއި، ފުދުންތެރިކަމެއް ނުވާ ނަފްސަކުންނާއި، މަންފާއެއް ނުކުރާ ޢިލްމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ. މި ހަތަރު ކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [58]. [58] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3482 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 1549 ގައެވެ. އަދި ޢައްލާމާ އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުލް ޖާމިޢުގެ ނަމްބަރު 1295 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1113 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޤަލްބިން ލާ ޔަޚްޝަޢު، ވަމިން ދުޢާއިން ލާ ޔުސްމަޢު، ވަމިން ނަފްސިން ލާ ތަޝްބަޢު، ވަމިން ޢިލްމިން ލާ ޔަންފަޢު، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ހާއުލާއިލް އަރްބަޢް
97- «اللَّهُمَّ إنّي أعُوذُ بِكَ مِنْ يَوْمِ السُّوءِ، وَمِنْ لَيْلَةِ السُّوءِ، وَمِنْ سَاعَةِ السُّوءِ، وَمِنْ صَاحِبِ السُّوءِ، وَمِنْ جَارِ السُّوءِ في دَارِ الْمُقامَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުބައި ދުވަހުންނާއި، ނުބައި ރެއިންނާއި، ނުބައި ވަޤުތުންނާއި، ނުބައި އެކުވެރިޔާގެ ކިބައިންނާއި، އަދި ޤާއިމުވެހުންނަ ގޮވެތީގައިވާ ނުބައި އަވަށްޓެރިޔާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [59]. [59] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ޠަބަރާނީއެވެ. އަދި އައްޒަވާއިދުގެ (10/ 144) ގައި އަލްހައިޘަމީ ވިދާޅުވިއެވެ: (އެ ސަނަދުގެ ރާވީންނަކީ އައްޞަޙީޙުގެ ރާވީންނެވެ). އަދި ޞަޙީޙުލް ޖާމިޢުގެ (1/ 411) ގައި، ނަންބަރު (1290) ގައި އަލްއަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޔައުމިއް ސޫއި، ވަމިން ލައިލަތިއް ސޫއި، ވަމިން ސާޢަތިއް ސޫއި، ވަމިން ޞާޙިބިއް ސޫއި، ވަމިން ޖާރިއް ސޫއި ފީ ދާރިލް މުޤާމަހް
98- «اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَأَسْتَجِيْرُ بِكَ مِنَ النَّارِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅު އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ސުވަރުގެއަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނަރަކައިން ޙިމާޔަތްކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަމެވެ." (ތިންފަހަރު އެވެ.) [60]. [60] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2572 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3340 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 5536 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2 / 319 އާއި، ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1121 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘްގެ ލަފްޒަކީ: "ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ސުވަރުގެއަށް އެދި ތިންފަހަރު ދަންނަވައިފި މީހާ، ސުވަރުގެ ދަންނަވާނެއެވެ: އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާ ސުވަރުގެ ވައްދަވާނދޭވެއެވެ. އަދި ނަރަކައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ތިންފަހަރު ދަންނަވައިފި މީހާ، ނަރަކަ ދަންނަވާނެއެވެ: އޭ ﷲ އެވެ! ނަރަކައިން އޭނާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެއެވެ."
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ޖަންނަތަ، ވައަސްތަޖީރު ބިކަ މިނައް ނާރް
99- «اللَّهُمَّ فَقِّهْنِي فِي الدِّينِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ ދީނުގައި ފިޤުހުވެރިކުރައްވާށިއެވެ!" [61]. [61] އެކަމަށް ދަލީލުކުރަނީ އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنهما އަށް ނަބިއްޔާ ﷺ ކުރެއްވި ދުޢާއާމެދު އަލް-ބުޚާރީ އާއި މުސްލިމް ރިވާކުރެއްވި ރިވާޔަތެވެ. އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު (143) ގައި، އަދި މުސްލިމް، ނަމްބަރު (2477) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ފައްޤިހްނީ ފިއް ދީން
100- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أُشْرِكَ بِكَ وَأَنَا أَعْلَمُ، وَأَسْتَغْفِرُكَ لِمَا لَا أَعْلَمُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ ދެނެހުރެ ޙާލު އިބައިލާހާ އެއްޗެއް ބައިވެރިކޮށް ޝަރީކު ކުރުމުން މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި މިއަޅާއަށް އެނގިގެންނުވާ ކަންކަމުގެ ފާފަ ފުއްސަވާދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [62]. [62] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 4 / 403 ގައި، އަދި އިބްނު އަބީ ޝައިބާ 10 / 337 ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-މުޢުޖަމުލް-އައުސަޠުގެ 4 / 284 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1 / 19 ގައި އެ ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ އަން އުޝްރިކަ ބިކަ ވަ އަނަ އަޢްލަމު، ވަ އަސްތަޣްފިރުކަ ލިމާ ލާ އަޢްލަމް
101- «اللَّهُمَّ انْفَعْنِي بِمَا عَلَّمْتَنِي، وَعَلِّمْنِي مَا يَنْفَعُنِي، وَزِدْنِي عِلْمًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު މި އަޅާއަށް އުނގަންނަވައިދެއްވި އެއްޗަކުން މި އަޅާއަށް ފައިދާކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ފައިދާކުރާނެ އެއްޗެއް މި އަޅާއަށް އުނގަންނަވައިދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ޢިލްމު އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [63]. [63] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 3599 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ، ނަމްބަރު 259 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1/47 ގައި ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަންފަޢުނީ ބިމާ ޢައްލަމްތަނީ، ވަޢައްލިމްނީ މާ ޔަންފަޢުނީ، ވަޒިދްނީ ޢިލްމާ
102- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމަކާއި، ހެޔޮ ރަނގަޅު ރިޒްޤަކާއި، ޤަބޫލުކުރެވިގެންވާ ޢަމަލެއް ދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ."[64] [64] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 925 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ، ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 102 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 6 / 294 އާއި 305 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1 / 152 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޢިލްމަން ނާފިޢާ، ވަރިޒްޤަން ޠައްޔިބާ، ވަ ޢަމަލަން މުތަޤައްބަލާ
103- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا أَللَّهُ بِأَنَّكَ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ، الصَّمَدُ، الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ، أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي، إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ އުފަންނުކުރާ އަދި އެހެން ފަރާތަކަށް އުފަންވެވޮޑިގެންނުވާ، އަދި އެ ފަރާތަކާ އެއްފަދަ އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއްނުވާ، އެއްކައުވަންތަ، އެކަހެރިވެވޮޑިގެންވާ، އެފަރާތް އެހެން ފަރާތަކަށް ބޭނުންވެވޮޑިގެންނުވާ، އެ ފަރާތަށް އެހެންފަރާތްތަކުން ބޭނުންޖެހިގެންވާ ފަރާތްކަމުގައި އިބައިލާހު ވުން މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ މި އެދެނީ އަޅުގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ." [65]. [65] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1300 ގައި، އަދި މި ލަފްޒަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ލަފްޒެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ އަލް-ކުބްރާގައި ނަމްބަރު 7665 ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 985 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު ސުނަނު އައް-ނަސާއީ 1 / 147 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޔާ އައްލޯހު ބިއަންނަކަލް ވާޙިދުލް އަޙަދުއް ޞަމަދުއް ލަޛީ ލަމް ޔަލިދް ވަލަމް ޔޫލަދް، ވަލަމް ޔަކުއް ލަހޫ ކުފްވަން އަޙަދް، އަން ތަޣުފިރަ ލީ ޛުނޫބީ، އިންނަކަ އަންތަލް ޣަފޫރުއް ރަޙީމް
"104- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ [وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ] الْمَنَّانُ [يَا] بَدِيعَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، يَا ذَا الْجَلالِ وَالإِكْرَامِ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ، إِنِّي أَسْأَلُكَ [الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހަށް ޙަމްދު ލިބިވޮޑިގެންވާކަމާއި، އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމާއި، [އިބައިލާހު އެއްކައުވަންތަވެ، އަދި އިބައިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވާކަމާއި،] ގިނަގިނައިން އިޙްސާންތެރިވެވޮޑިގެންވާ އިލާހުކަމުގައި އިބައިލާހުވުން މެދުވެރިކޮށް ދަންނަވަމެވެ. [އޭ] އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! އޭ މަތިވެރިކަމާއި މާތްކަމުގެ ވެރި އިލާހެވެ! އޭ ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އަބަދަށް ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! [ސުވަރުގެ ދެއްވުމަށް އެދި] އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ. [އަދި ނަރަކައިން ސަލާމަތްކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ.]" [66] [66] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1495 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3858 ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1299 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3544 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 1 / 279 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 329 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ބިއަންނަ ލަކަލް ޙަމްދް، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ [ވަޙްދަކަ ލާ ޝަރީކަ ލަކް] އަލްމަންނާނު، [ޔާ] ބަދީޢައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟް، ޔާ ޛަލް ޖަލާލި ވަލްއިކްރާމް، ޔާ ޙައްޔު ޔާ ޤައްޔޫމް، އިންނީ އަސްއަލުކަލް [ޖަންނަތަ ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނައް ނާރް]
105- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنِّي أَشْهَدُ أَنَّكَ أَنْتَ اللهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، الأَحَدُ، الصَّمَدُ، الَّذِي لَمْ يَلِدْ، وَلَمْ يُولَدْ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހީ އުފަންނުކުރާ އަދި އެހެން ފަރާތަކަށް އުފަންވެވޮޑިގެންނުވާ، އަދި އެ ފަރާތަކާ އެއްފަދަ އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއްނުވާ، އެއްކައުވަންތަ، އެކަހެރިވެވޮޑިގެންވާ، އެފަރާތް އެހެން ފަރާތަކަށް ބޭނުންވެވޮޑިގެންނުވާ، އެ ފަރާތަށް އެހެން ފަރާތްތަކުން ބޭނުންޖެހިގެންވެ، އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވާ ﷲ ކަމުގައި މި އަޅާ ހެކިވާކަން މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ." [67]. [67] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 985 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3475 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3857 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5 / 360 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު ސުނަނުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 163 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ބިއަންނީ އަޝްހަދު އަންނަކަ އަންތައްލޯހު ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަލްއަޙަދުއް ޞަމަދުއް ލަޛީ ލަމް ޔަލިދް، ވަލަމް ޔޫލަދް، ވަލަމް ޔަކުއް ލަހޫ ކުފުވަން އަޙަދް
106- «رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَتُبْ عَلَيَّ، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الْغَفُورُ» މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަ ފުއްސަވާ، މި އަޅާއަށް ތައުބާ ލައްވާށިއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން ތައުބާލައްވާ ފާފަ ފުއްސަވާ އިލާހެވެ." [68]. [68] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1518 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3434 ގައި، އަދި މި ލަފްޒަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ލަފްޒެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ އަލް-ކުބްރާގައި ނަމްބަރު 10292 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3814 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 321 ގައި، އަދި ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 153 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
ރައްބިޣްފިރް ލީ، ވަ ތުބް ޢަލައްޔަ، އިންނަކަ އަންތައް ތައްވާބުލް ޣަފޫރް
107- «اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ، وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ، أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، وَأَسْأَلُكَ كَلِمَةَ الْحَقِّ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ، وَأَسْأَلُكَ الْقَصْدَ فِي الْغِنَى وَالْفَقْرِ، وَأَسْأَلُكَ نَعِيمَاً لَا يَنْفَدُ، وأَسْأَلُكَ قُرَّةَ عَيْنٍ لَا تَنْقَطِعْ، وَأَسْأَلُكَ الرِّضَا بَعَدَ الْقَضَاءِ، وَأَسْأَلُكَ بَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ، وَأَسْأْلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إلَى وَجْهِكَ، وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ، فِي غَيْرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ، وَلَا فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ، اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الإِيمَانِ، وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ޣައިބު ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަމުންނާއި، ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަވެ ވޮޑިގެންވާކަން މެދުވެރިކޮށް (ދަންނަވަމެވެ.) މި އަޅާ ދިރިހުރުން މި އަޅާއަށްޓަކައި ހެޔޮވެގެންވާކަމަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވާހާ ހިނދަކު މި އަޅާ ދިރިލަހައްޓަވާށިއެވެ! އަދި މަރުވުން މި އަޅާއަށްޓަކައި ހެޔޮވެގެންވާކަމަށް އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވަނީނަމަ، މި އަޅާގެ މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ނުފެންނަތަނާއި ފެންނަތަނުގައި އިބައިލާހަށް ބިރުވެތިވުމުގެ ޞިފަ ދެއްވުމަށް އަޅު އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ރުހުމާއި ރުޅިއައުމުގައިވެސް ޙައްޤު ބަސްބުނުމަށް (ތައުފީޤުދެއްވުމަށް) މި އަޅާ އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ތަނަވަސްކަމާއި ފަޤީރުކަމުގައި މެދުމިންވުން ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނެތިހުސްވުމެއް ނުވާ ނިޢުމަތް ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އެދެމެވެ. އަދި މެދުކެނޑުމެއްނުވާ ލޮލުގެ ފިނިކަން ދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ނިޔާކަނޑައެޅުމަށްފަހު (މިންވަރުފުޅަށް) ރުހުން ދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި މަރުވުމަށް ފަހު އަރާމު ފިނި ދިރިއުޅުން ދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ މޫނުފުޅަށް ބެލުމުގެ ލައްޒަތާއި، އަދި ގެއްލުންދެނިވި އުނދަގުލެއް އަދި މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނައެއްގައި ނުވެ، އިބައިލާހާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިިކަން ދެއްވުމަށްވެސް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އީމާންކަމުގެ ޒީނަތްތެރިކަމުން އަޅަމެން ޒީނަތްތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި ތެދުމަގު ލިބިގެންވާ، ތެދުމަގުދައްކާ ބަޔަކުކަމުގައި އަޅަމެން ލައްވާށިއެވެ." [69]. [69] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1305 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4 / 264 ގައެވެ. އަދިޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 1 / 280 އަދި 1 / 281 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ބިޢިލްމިކަލް ޣައިބަ، ވަޤުދްރަތިކަ ޢަލަލް ޚަލްޤި، އަޙްޔިނީ މާ ޢަލިމްތަލް ޙަޔާތަ ޚައިރައް ލީ، ވަތަވައްފަނީ އިޛާ ޢަލިމްތަލް ވަފާތަ ޚައިރައް ލީ، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚަޝްޔަތަކަ ފިލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަހް، ވައަސްއަލުކަ ކަލިމަތަލް ޙައްޤި ފިއް ރިޟާ ވަލްޣަޟަބް، ވައަސްއަލުކަލް ޤަޞްދަ ފިލް ޣިނާ ވަލްފަޤްރް، ވައަސްއަލުކަ ނަޢީމައް ލާ ޔަންފަދް، ވައަސްއަލުކަ ޤުއްރަތަ ޢައިނިއް ލާ ތަންޤަޠިޢް، ވައަސްއަލުކައް ރިޟާ ބަޢްދަލް ޤަޟާއި، ވައަސްއަލުކަ ބަރްދަލް ޢައިޝި ބަޢްދަލް މައުތި، ވައަސްއަލުކަ ލައްޛަތައް ނަޡަރި އިލާ ވަޖްހިކަ، ވައްޝައުޤަ އިލާ ލިޤާއިކަ، ފީ ޣައިރި ޟައްރާއަ މުޟިއްރަހް، ވަލާ ފިތުނަތިން މުޟިއްލަހް، އައްލޯހުންމަ ޒައްޔިންނާ ބިޒީނަތިލް އީމާނި، ވަޖްޢަލްނާ ހުދާތަން މުހްތަދީން.
108- «اللَّهُمَّ ارزُقني حُبَّكَ، وحُبَّ مَنْ يَنْفَعُني حُبُّهُ عندَك، اللَّهُمَّ مَا رَزَقْتَني مِمَّا أُحِبُّ فَاجْعَلْهُ قُوَّةً لِي فِيمَا تُحِبُّ، اللَّهُمَ مَا زَوَيْتَ عَنِّي مِمَّا أُحِبُّ فَاجْعَلْهُ فَرَاغًا لِي فِيمَا تُحِبُّ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް އިބައިލާހުގެ ލޯބި ދެއްވާނދޭވެ! އަދި އެފަރާތެއްދެކެ ލޯބިވުމުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި މި އަޅާއަށް މަންފާކުރާނެ ފަރާތެއްގެ ލޯބިވެސް މި އަޅާއަށް ދެއްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ލޯބިކުރާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އިބައިލާހު މި އަޅާއަށް ދެއްވި ކޮންމެ އެއްޗަކީ، ފަހެ އިބައިލާހު ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާ ކަންކަމުގައި މި އަޅާއަށް ލިބޭ ބާރެއް ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ ލޯބިކުރާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން މި އަޅާއާ ދުރުކުރެއްވި ކޮންމެ އެއްޗަކީ، ފަހެ އިބައިލާހު ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާ ކަންކަމަށް މި އަޅާއަށް ލިބޭ ހުސްކަމެއް ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ!" [70]. [70] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (3491) ގައި، އަދި އެކަލޭގެފާނު މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޝެއިޚު ޢަބްދުލް ޤާދިރު އަލް-އަރްނާޢޫޠު ވިދާޅުވިއެވެ: "އެ ޙަދީޘްވަނީ ހަމަ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ފަދައިންނެވެ" ޖާމިޢުލް-އުޞޫލަށް އެބޭފުޅާ ކުރެއްވި ތަޙްޤީޤުގެ 4 / 341 ބައްލަވާށެވެ.
އައްލޯހުންމަރްޒުޤްނީ ޙުއްބަކަ، ވަޙުއްބަ މަން ޔަންފަޢުނީ ޙުއްބުހޫ ޢިންދަކް، އައްލޯހުންމަ މާ ރަޒަޤްތަނީ މިންމާ އުޙިއްބު ފަޖްޢަލްހު ޤުއްވަތައް ލީ ފީމާ ތުޙިއްބު، އައްލޯހުންމަ މާ ޒަވައިތަ ޢަންނީ މިންމާ އުޙިއްބު ފަޖްޢަލްހު ފަރާޣައް ލީ ފީމާ ތުޙިއްބް
109- «اللَّهُمَّ طَهِّرْنِي مِنَ الذُّنُوبِ وَالْخَطَايَا، اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْهَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنْ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ طَهِّرْنِي بِالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَالْمَاءِ الْبَارِدِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފާފަތަކާއި ކުށްތަކުން މިއަޅާ ޠާހިރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ހުދު ހެދުމެއް ހަޑި މިލައިން ސާފުކުރެވޭ ފަދައިން، އެކަންކަމުން މިއަޅާ ސާފުޠާހިރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ސުނޯއާއި، ގަނޑުފެނާއި، ފިނި ފެނުން މިއަޅާ ޠާހިރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [71]. [71] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަމްބަރު (476) ގައި، އަދި ނަސާއީ، ނަމްބަރު (400) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޠައްހިރްނީ މިނައް ޛުނޫބި ވަލްޚަޠާޔާ، އައްލޯހުންމަ ނައްޤިނީ މިންހާ ކަމާ ޔުނައްޤައް ޘައުބުލް އަބްޔަޟު މިނައް ދަނަސް، އައްލޯހުންމަ ޠައްހިރްނީ ބިޘްޘަލްޖި ވަލްބަރަދި ވަލްމާއިލް ބާރިދް
110- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَالْجُبْنِ، وَسُوءِ الْعُمُرِ، وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ، وَعَذَابِ الْقَبْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ޢުމުރުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، މޭގެ (ހިތުގެ) ފިތުނައިންނާއި އަދި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [72]. [72] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 5469 ގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒަކީ: "ނަބިއްޔާ ﷺ ފަސް ކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަންނަވައެވެ: ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ޢުމުރުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ހިތުގެ ފިތުނައިންނާއި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުންނެވެ." އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 1539 ގައި މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޖާމިޢުލް-އުޞޫލްގެ ތަޚްރީޖުގައި (4 / 363) އަލް-އަރްނާއޫޠު ވަނީ މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ބުޚްލި، ވަލްޖުބްނި، ވަސޫއިލް ޢުމުރި، ވަފިތުނަތިއް ޞަދްރި، ވަޢަޛާބިލް ޤަބްރް
111- «اللَّهُمَّ رَبَّ جِبْرَائِيلَ، وَمِيكَائِيلَ، وَرَبَّ إِسْرَافِيلَ، أَعُوذُ بِكَ مِنَ حَرِّ النَّارِ، وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޖިބްރާއީލާއި، މީކާއީލްގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި އިސްރާފީލްގެ ވެރި ރައްބެވެ! ނަރަކައިގެ ހޫނުކަމުންނާއި، ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބަ އިލާހަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ." [73]. [73] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1344 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 6 / 61 ގައި، އަދި އަލް-ބައިހަޤީ އައް-ދަޢަވާތުގެ ނަމްބަރު 109 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1121 ގައާއި، ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު 1544 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރައްބަ ޖިބްރާއީލަ، ވަމީކާއީލަ، ވަރައްބަ އިސްރާފީލް، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޙައްރިން ނާރި، ވަމިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރް
112- «اللَّهُمَّ أَلْهِمْنِي رُشْدِي، وَأَعِذْنِي مِنْ شَرِّ نَفْسِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ތެދުމަގު އިލްހާމްކުރައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [74]. [74] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5 / 519 ގެ ނަމްބަރު 3483 ގައެވެ. އަދި މި ލަފްޒު އެއީ އެބޭފުޅާ ރިވާކުރެއްވި ލަފްޒެކެވެ. އަދި ހަމަ މިފަދައިން އަޙްމަދު، 33 / 197 ގެ ނަމްބަރު 19992 ގައި މި ޙަދީޘް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 510 ގައި މިފަދަ ލަފްޒެއް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަޙްމަދުގެ 33 / 197 ގެ ޙަދީޘާ ގުޅޭގޮތުން އަލް-މުސްނަދު ތަޙްޤީޤުކުރެއްވި ބޭފުޅުން ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭގެ ސަނަދު ދެ ޝެއިޚުގެ ޝަރުޠުގެ މައްޗަށް ޞައްޙަވެގެންވެއެވެ." އެހެންނަމަވެސް އައް-ތިރްމިޛީގެ ލަފްޒު، އަލް-އަލްބާނީ ޟަޢީފުއް-ތިރްމިޛީގެ ޞަފްޙާ 397 ގައި ޟަޢީފުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އަލްހިމްނީ ރުޝްދީ، ވައަޢިޛްނީ މިން ޝައްރި ނަފްސީ
113- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَعُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމެއް ދެއްވުމަށް އެދިދަންނަވަމެވެ. އަދި ފައިދާނުކުރާ ޢިލްމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށްވެސް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ."[75]. [75] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ އަލް-ކުބްރާގައި ނަމްބަރު 7867 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3843 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ، ޞަޙީޙު ސުނަނު އިބްނު މާޖާ 2 / 327 ގައި ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އޭގެ ލަފްޒަކީ: «ތިޔަބައިމީހުން މަންފާކުރަނިވި ޢިލްމަކަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދޭށެވެ. އަދި މަންފާ ނުކުރާ ޢިލްމުގެ ކިބައިން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭށެވެ.»
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޢިލްމަން ނާފިޢާ، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢިލްމިން ލާ ޔަންފަޢް
114- «اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَوَاتِ [السَّبْعِ] وَرَبَّ الْأَرْضِ، وَرَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ، فَالِقَ الْحَبِّ وَالنَّوَى، وَمُنْزِلَ التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْفُرْقَانِ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْءٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهِ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الْأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الْآخِرُ فَلَيْسَ بَعْدَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الْبَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَيْءٌ، اقْضِ عَنَّا الدَّيْنَ وَأَغْنِنَا مِنَ الْفَقْرِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަތްއުޑުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި ބިމުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ރައްބެވެ! އޭ އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ރައްބެވެ! އޮށާއި އޮށްޓަރުން ގަސްފަޅުއްވާ އިލާހެވެ! އަދި ތައުރާތާއި، އިންޖީލާއި، ފުރްޤާނު (ޙައްޤާއި ބާޠިލު ވަކިކުރަނިވި ފޮތްކަމުގައިވާ ޤުރްއާން) ބާވައިލެއްވި ރައްބެވެ! އިބައިލާހު އެ އެއްޗެއްގެ ނިތްކުރީގައި ހިއްޕަވައިގެންވާ (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ) ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުއީ އެންމެފުރަތަމަ ވޮޑިގެންވީ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ކުރިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ އެންމެފަހުން ވޮޑިގެންވާނެ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ފަހުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ (ހެކިތަކާއި ބުރުހާނުން) ފާޅުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. (ނުވަތަ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ވެރިވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ.) އިބައިލާހުގެ މަތީގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ ވަންހަނާވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ. އިބައިލާހުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި (އިބައިލާހަށްވުރެ ބޮޑަށް) ފޮރުވިފައިވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަޅަމެންގެ ކިބައިން ދަރަނި އަދާކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އަދި ފަޤީރުކަމުން އަޅަމެންނަށް ފުދުންތެރިކަން ދެއްވާނދޭވެ!" [76]. [76] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް، ނަންބަރު (2713) ގައި، އަބޫ ހުރައިރާ رضي الله عنه ގެ އަރިހުންނެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރައްބައް ސަމާވާތިއް ސަބްޢި ވަރައްބަލް އަރްޟް، ވަރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ރައްބަނާ ވަރައްބަ ކުއްލި ޝައިއު، ފާލިޤަލް ޙައްބި ވަންނަވާ، ވަމުންޒިލައް ތައުރާތި ވަލްއިންޖީލި ވަލްފުރުޤާން، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ކުއްލި ޝައިއިން އަންތަ އާޚިޛުން ބިނާޞިޔަތިހް، އައްލޯހުންމަ އަންތަލް އައްވަލު ފަލައިސަ ޤަބްލަކަ ޝައިއުން، ވައަންތަލް އާޚިރު ފަލައިސަ ބަޢްދަކަ ޝައިއުން، ވައަންތައް ޡާހިރު ފަލައިސަ ފައުޤަކަ ޝައިއުން، ވައަންތަލް ބާޠިނު ފަލައިސަ ދޫނަކަ ޝައިއުން، އިޤްޟި ޢައްނައް ދައިނަ ވައަޣްނިނާ މިނަލް ފަޤްރު.
115- «اللَّهُمَّ أَلِّفْ بَيْنَ قُلُوبِنَا، وَأَصْلِحْ ذَاتَ بَيْنِنَا، وَاهْدِنَا سُبُلَ السَّلَامِ، وَنَجِّنَا مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ، وَجَنِّبْنَا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، وَبَارِكْ لَنَا فِي أَسْمَاعِنَا، وَأَبْصَارِنَا، وَقُلُوبِنَا، وَأَزْوَاجِنَا، وَذُرِّيَّاتِنَا، وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ، وَاجْعَلْنَا شَاكِرِينَ لِنِعَمِكَ مُثْنِينَ بِهَا عَلَيْكَ، قَابِلِينَ لَهَا، وَأَتِمِمْهَا عَلَيْنَا»[77]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންގެ ހިތްތަކުގެ މެދުގައި އެކުވެރިކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ މެދުގައިވާ ކަންތައްތައް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި ސަލާމަތްތެރިކަމުގެ މަގުތަކަށް އަޅަމެންނަށް މަގުދައްކަވާށިއެވެ. އަދި އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް އަޅަމެން ސަލާމަތްކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ފާޙިޝް ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ފާޅުވެގެންވާ ކަންތައްތަކާއި ސިއްރުވެގެންވާ ކަންތައްތަކާ އަޅަމެން ދުރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ އިވުމާއި، ފެނުމާއި، ހިތްތަކާއި، އަނބިފިރިންނާއި، ދަރިދަރިކޮޅުގައި ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ތައުބާ ލައްވާށިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހަކީ ގިނަގިނައިން ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާ، ރަޙީމްވަންތަ އިލާހެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވާ، އެ ނިޢުމަތްތަކަށްޓަކައި އިބައިލާހަށް ޘަނާކިޔާ، އަދި އެ ނިޢުމަތްތައް ޤަބޫލުކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި އަޅަމެން ލައްވާށިއެވެ. އަދި އަޅަމެންނަށް އެ ނިޢުމަތްތައް ފުރިހަމަކޮށްދެއްވާށިއެވެ." [77]. [77] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު 969 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމް 1 / 265 ގައި، އަދި ލަފްޒު ނިސްބަތްވަނީ އެކަލޭގެފާނަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ: (މުސްލިމްގެ ޝަރުޠުގެ މައްޗަށް ޞައްޙައެވެ). އަދި އައް-ޛަހަބީ 1 / 26 ގައި އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 630 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އައްލިފް ބައިނަ ޤުލޫބިނާ، ވައަޞްލިޙް ޛާތަ ބައިނިނާ، ވަހްދިނާ ސުބުލައް ސަލާމް، ވަނައްޖިނާ މިނައް ޡުލުމާތި އިލައް ނޫރް، ވަޖަންނިބްނަލް ފަވާޙިޝަ މާ ޡަހަރަ މިންހާ ވަމާ ބަޠަން، ވަބާރިކް ލަނާ ފީ އަސްމާޢިނާ، ވައަބްޞާރިނާ، ވަޤުލޫބިނާ، ވައަޒްވާޖިނާ، ވަޛުއްރިޔާތިނާ، ވަތުބް ޢަލައިނާ އިންނަކަ އަންތައް ތައްވާބުއް ރަޙީމް، ވަޖްޢަލްނާ ޝާކިރީނަ ލިނިޢަމިކަ، މުޘްނީނަ ބިހާ ޢަލައިކަ، ޤާބިލީނަ ލަހާ، ވައަތުމިމްހާ ޢަލައިނާ
116- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ الْمَسْأَلَةِ، وَخَيْرَ الدُّعَاءِ، وَخَيْرَ النَّجَاحِ، وَخَيْرَ الْعَمَلِ، وَخَيْرَ الثَّوَابِ، وَخَيْرَ الْحَيَاةِ، وَخَيْرَ الْمَمَاتِ، وَثَبِّتْنِي، وَثَقِّلْ مَوَازِينِي، وَحَقِّقْ إِيمَانِي، وَارْفَعْ دَرَجَاتِي، وَتَقَبَّلْ صَلَاتِي، وَاغْفِرْ خَطِيئَتِي، وَأَسْأَلُكَ الدَّرَجَاتِ العُلَا مِنَ الْجَنَّةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فَوَاتِحَ الْخَيْرِ، وَخَوَاتِمَهُ، وَجَوَامِعَهُ، وَأَوَّلَهُ، وَظَاهِرَهُ، وَبَاطِنَهُ، وَالدَّرَجَاتِ الْعُلَا مِنَ الْجَنَّةِ آمِينْ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا آتِي، وَخَيْرَ مَا أَفْعَلُ، وَخَيْرَ مَا أَعْمَلُ، وَخَيْرَ مَا بَطَنَ، وَخَيْرَ مَا ظَهَرَ، وَالدَّرَجَاتِ العُلَا مِنَ الْجَنَّةِ آمِينْ، اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ أنْ تَرْفَعَ ذِكْرِي، وَتَضَعَ وِزْرِي، وَتُصْلِحَ أمْرِي، وَتُطَهِّرَ قَلْبِي، وَتُحَصِّنَ فَرْجِي، وَتُنَوِّرَ قَلْبِي، وَتَغْفِرَ لِي ذَنْبِي، وَأَسْأَلُكَ الدَّرَجَاتِ الْعُلَا مِنَ الْجَنَّةِ آمِينْ، اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ أنْ تُبَارِكَ فِي نَفْسِي، وَفِي سَمْعِي، وَفِي بَصَرِي، وَفِي رُوحِي، وَفِي خَلْقِي، وَفِي خُلُقِي، وَفِي أَهْلِي، وَفِي مَحْيَايَ، وَفِي مَمَاتِي، وَفِي عَمَلِي، فَتَقَبَّلْ حَسَنَاتِي، وَأَسْأَلُكَ الدَّرَجَاتِ العُلَا مِنَ الْجَنَّةِ، آمِينْ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ސުވާލާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ދުޢާއާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ކާމިޔާބީއާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ޢަމަލާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ޘަވާބާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ދިރިއުޅުމާއި، އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ މަރު ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި މިއަޅާއަށް ޘާބިތުކަން ދެއްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ތިލަފަތްތައް ބަރުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ އީމާންކަން ޙަޤީޤަތަކަށް ހައްދަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދަރަޖަތައް އުފުއްލަވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ނަމާދު ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ކުށްފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ހެޔޮކަމުގެ ފެށުންތަކާއި، އޭގެ ނިމުންތަކާއި، އެ ޖަމަޢަކުރަނިވި ކަންކަމާއި، އޭގެ ކުރީކޮޅާއި، އޭގެ ފާޅުވެގެންވާ ބަޔާއި، އޭގެ ވަންހަނާވެގެންވާ ބަޔާއި، ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އާމީން. އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މިއަޅާ ގެންނަ ކަންތައްތަކުގެ ހެޔޮކަމާއި، މިއަޅާ ކުރާ ކަންތައްތަކުގެ ހެޔޮކަމާއި، މިއަޅާ ކުރާ ޢަމަލުތަކުގެ ހެޔޮކަމާއި، ވަންހަނާވެގެންވާ ކަންތައްތަކުގެ ހެޔޮކަމާއި، ފާޅުވެގެންވާ ކަންތައްތަކުގެ ހެޔޮކަމާއި، ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އާމީން. އޭ ﷲ އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މިއަޅާގެ ޛިކުރު އުފުއްލައްވާ (ހެޔޮ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ނަންގަނެވިގެންވުމަށާއި) ، މިއަޅާގެ ފާފަތަކުގެ ބުރަ ލުއިކުރެއްވުމަށާއި، މިއަޅާގެ ކަންތައްތައް އިޞްލާޙުކުރެއްވުމަށާއި، މިއަޅާގެ ހިތް ޠާހިރުކުރެއްވުމަށާއި، މިއަޅާގެ ފަރުޖު ރައްކާތެރިކުރެއްވުމަށާއި، މިއަޅާގެ ހިތް އަލިކުރެއްވުމަށާއި، މިއަޅާގެ ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އާމީން. އޭ ﷲ އެވެ. މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަނީ: މި އަޅާގެ ނަފްސުގައި، އަދި މިއަޅާގެ އިވުމުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ ފެނުމުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ ރޫޙުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ ބުރުސޫރައާއި، މިއަޅާގެ އަޚްލާޤުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ އަހުލުވެރިންގެ ކިބައިގައްޔާއި، މިއަޅާގެ ޙަޔާތުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ މަރުގައްޔާއި، މިއަޅާގެ ޢަމަލުތަކުގައި ބަރަކާތް ލެއްވުމަށެވެ! ފަހެ، މިއަޅާގެ ހެޔޮކަންތައްތައް ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދަންނަވަމެވެ. އާމީން» [78]. [78] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު، އުންމު ސަލަމާގެ ކިބައިން މަރްފޫޢުކޮށް 1 / 520 ގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ 1 / 520 ގައި އެކަލޭގެފާނާ އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-ބައިހަޤީ އައް-ދަޢަވާތުގައި، ނަމްބަރު (225) ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-ކަބީރުގެ 23 / 326 ގައި، ނަމްބަރު (717) ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަލް މަސްއަލަތި، ވަޚައިރައް ދުޢާއި، ވަޚައިރައް ނަޖާޙި، ވަޚައިރަލް ޢަމަލި، ވަޚައިރައް ޘަވާބި، ވަޚައިރަލް ޙަޔާތި، ވަޚައިރަލް މަމާތި، ވަޘައްބިތުނީ، ވަޘައްޤިލް މަވާޒީނީ، ވަޙައްޤިޤް އީމާނީ، ވަރްފަޢް ދަރަޖާތީ، ވަތަޤައްބަލް ޞަލާތީ، ވަޣްފިރް ޚަޠީއަތީ، ވައަސްއަލުކައް ދަރަޖާތިލް ޢުލާ މިނަލް ޖަންނަހް. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ފަވާތިޙަލް ޚައިރި، ވަޚަވާތިމަހޫ، ވަޖަވާމިޢަހޫ، ވައައްވަލަހޫ، ވަޡާހިރަހޫ، ވަބާޠިނަހޫ، ވައްދަރަޖާތިލް ޢުލާ މިނަލް ޖަންނަހް. އާމީން. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޚައިރަ މާ އާތީ، ވަޚައިރަ މާ އަފްޢަލު، ވަޚައިރަ މާ އަޢުމަލު، ވަޚައިރަ މާ ބަޠަނަ، ވަޚައިރަ މާ ޡަހަރަ، ވައްދަރަޖާތިލް ޢުލާ މިނަލް ޖަންނަހް. އާމީން. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ އަން ތަރްފަޢަ ޛިކްރީ، ވަތަޟަޢަ ވިޒްރީ، ވަތުޞްލިޙަ އަމްރީ، ވަތުޠައްހިރަ ޤަލްބީ، ވަތުޙައްޞިނަ ފަރްޖީ، ވަތުނައްވިރަ ޤަލްބީ، ވަތަޣްފިރަ ލީ ޛަންބީ، ވައަސްއަލުކައް ދަރަޖާތިލް ޢުލާ މިނަލް ޖަންނަހް. އާމީން. އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ އަން ތުބާރިކަ ފީ ނަފްސީ، ވަފީ ސަމްޢީ، ވަފީ ބަޞަރީ، ވަފީ ރޫޙީ، ވަފީ ޚަލްޤީ، ވަފީ ޚުލުޤީ، ވަފީ އަހްލީ، ވަފީ މަޙްޔާޔަ، ވަފީ މަމާތީ، ވަފީ ޢަމަލީ، ފަތަޤައްބަލް ޙަސަނާތީ، ވައަސްއަލުކައް ދަރަޖާތިލް ޢުލާ މިނަލް ޖަންނަހް. އާމީން.
117- «اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي مُنْكَرَاتِ اَلْأَخلَاقِ، وَالْأَهْوَاءِ، وَالْأَعْمَالِ، وَالْأَدْوَاءِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުބައިވެގެންވާ އަޚްލާޤާއި، އަމިއްލަ އެދުންތަކާއި، ޢަމަލުތަކާއި އަދި ބަލިތަކުން މި އަޅާ ދުރުކުރައްވާ އެއްކިބާކުރައްވާށިއެވެ." [79]. [79] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1 / 523 ގައެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ: "މުސްލިމުގެ ޝަރުޠަށް ޞައްޙައެވެ." އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް 1 / 532 ގައި އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-މުޢުޖަމުލް ކަބީރުގެ 19 / 19 ގެ ނަމްބަރު (36) ގައި މި ޙަދީޘް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޡިލާލުލް-ޖަންނާގެ ނަމްބަރު (13) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޖަންނިބްނީ މުންކަރާތިލް އަޚްލާޤި، ވަލްއަހްވާާއި، ވަލްއަޢްމާލި، ވަލްއަދްވާއި
118-«اللَّهُمَ قَنِّعْنِي بِمَا رَزَقْتَنِي، وَبَارِكْ لي فِيهِ، وَاخْلُفْ عَلَيَّ كُلَّ غَائِبَةٍ لِي بِخَيْرٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު މި އަޅާއަށް ދެއްވި ރިޒްޤާމެދު މި އަޅާ ހިތްރުހިގެންވާ ގޮތަށް ލައްވާށިއެވެ! އަދި އޭގައި މި އަޅާއަށް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ގެއްލިފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ހެޔޮ ބަދަލު މި އަޅާއަށް ދެއްވާށިއެވެ!" [80] [80] އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنهما ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު (1/ 532) ގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އައް-ޛަހަބީ (1/ 510) ވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-ބައިހަޤީ އަލް-އާދާބުގައި، ނަމްބަރު (1084) ގައި، އަދި އައް-ދަޢަވާތުލް-ކަބީރު (211) ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާފިޡު އިބްނު ޙަޖަރުވަނީ އަލް-ފުތޫޙާތުއް-ރައްބާނިއްޔާ (4/ 383) ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޤަންނިޢްނީ ބިމާ ރަޒަޤްތަނީ، ވަބާރިކް ލީ ފީހް، ވަޚްލުފް ޢަލައްޔަ ކުއްލަ ޣާއިބަތިއް ލީ ބިޚައިރް
119- «اللَّهُمَّ حَاسِبْنِي حِسَابًَا يَسِيرًَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ލުއިފަސޭހަވެގެންވާ ޙިސާބުބެއްލެވުމަކުން މި އަޅާގެ ޙިސާބު ބައްލަވާށިއެވެ." [81]. [81] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު (6 / 48) ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމް (1 / 255) ގައެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ: (މުސްލިމްގެ ޝަރުޠުގެ މައްޗަށް ޞައްޙައެވެ.) އަދި އައް-ޛަހަބީ (1 / 255) ގައި އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. ޢާއިޝާ رضي الله عنها ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން އެކަލޭގެފާނު އެނބުރިވަޑައިގަތުމުން، ތިމަންކަމަނާ ދެންނެވީމެވެ: އޭ ﷲ ގެ ނަބިއްޔާއެވެ! ލުއިފަސޭހަ ޙިސާބުބެއްލެވުމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އެއީ އޭނާގެ ފޮތަށް ބައްލަވައި، ދެން އޭނާއަށް މަޢާފުކޮށްދެއްވުމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭ ޢާއިޝާއެވެ! އެދުވަހުން ޙިސާބުބެއްލެވުމުގައި ސުވާލުކުރެވިއްޖެ މީހާ ހަލާކުވެއްޖެއެވެ. އަދި މުއުމިނާއަށް ދިމާވާ ކޮންމެ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ އޭނާގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެއްވައެވެ. އޭނާގެ ގަޔަށް ހެރޭ ކައްޓަކުންވެސްމެއެވެ." އަދި ޢައްލާމާ އަލް-އަލްބާނީ މިޝްކާތުލް-މަޞާބީޙް ގައި މި ޙަދީޘާމެދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: (އަދި މީގެ އިސްނާދު ޖައްޔިދެވެ.)
އައްލޯހުންމަ ޙާސިބްނީ ޙިސާބަން ޔަސީރާ
120- «اللَّهُمَّ أعِنَّا عَلَى ذِكْرِكَ، وَشُكْرِكَ، وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުމަށާއި، އިބައިލާހަށް ޝުކުރުކުރުމާއި، އަދި އިބައިލާހަށް ރިވެތިކޮށް އަޅުކަންކުރުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ވާގިވެރިވެވޮޑިގަންނަވާނދޭވެ!" [82]. [82] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު 2 / 299 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމް 1 / 499 ގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީ އެކަލޭގެފާނާ އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އެ ކަންވަނީ އެ ދެބޭކަލުން ވިދާޅުވި ފަދައިންނެވެ. އަދި އަބޫ ދާވޫދުގެ ނަމްބަރު (1524) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ އަލް-ކުބްރާގައި ނަމްބަރު (9973) ގައި މި ޙަދީޘް ވެއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް އަދަބުލް މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު (534) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އަޢިންނާ ޢަލާ ޛިކްރިކަ، ވަޝުކްރިކަ، ވަޙުސްނި ޢިބާދަތިކް
121- «اللَّهُمّ إِنِّي أَسْأَلُكَ إِيمَانًا لَا يَرْتَدُّ، وَنَعِيمًا لَا يَنْفَدُ، وَمُرَافَقَةَ مُحَمَّدٍ ﷺ فِي أَعْلَى جَنَّةِ الْخُلْدِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެނބުރި ނުދާނޭ އީމާންކަމަކާއި، އަދި ނެތިހުސްނުވާނޭ ނިޢުމަތާއި، އަބަދަށް ދެމިއޮންނަ ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތީގައި މުޙައްމަދު ﷺ އާ އެކުގައިވުމުގެ ނަސީބު ދެއްވުމަށް އެދި މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [83]. [83] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު ޙިއްބާނު (މަވާރިދު)، ޞަފްޙާ 604 ގެ ނަމްބަރު 2436 ގައި، އިބްނު މަސްޢޫދު رضي الله عنه ގެ އަރިހުން މައުޤޫފްކޮށެވެ. އަދި އަޙްމަދު އެހެން މަގަކުން 1 /386، 400 ގައި ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ނަސާއީ ޢަމަލުލް-ޔައުމި ވައް-ލައިލާގެ ނަމްބަރު 869 ގައެވެ. އަދި އައް-ސިލްސިލަތުއް-ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު 2301 ގެ ދަށުން އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ އީމާނައް ލާ ޔަރްތައްދު، ވަނަޢީމައް ލާ ޔަންފަދު، ވަމުރާފަޤަތަ މުޙައްމަދިން ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފީ އަޢްލާ ޖަންނަތިލް ޚުލްދު
122- «اللَّهُمَّ قِنِي شَرَّ نَفْسِي، وَاعْزِمْ لِي عَلَى أَرْشَدِ أَمْرِي، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَخْطَأْتُ، وَمَا عَمَدْتُ، وَمَا عَلِمْتُ، وَمَا جَهِلْتُ»[84]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ސަލާމަތްކުރައްވާ ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ސީދާވެގެންވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ޢަޒުމް ކަނޑައެޅުމުގެ ތައުފީޤު މި އަޅާއަށް ދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް މި އަޅާ ސިއްރުކުރިހާ ފާފައަކާއި، ފާޅުކޮށް އިޢުލާނުކުރިހާ ފާފައަކާއި، އަދި މި އަޅާއަށް އޮޅިގެން ކުރެވިފައިވާހާ ފާފައަކާއި، ޤަޞްދުގައި ކުރިހާ ފާފައަކާއި، އެނގިހުރެ ކުރިހާ ފާފައަކާއި، ނޭނގިހުރެ ކުރެވިފައިވާހާ ފާފަތައްވެސް މި އަޅާއަށް ފުއްސަވާށިއެވެ!" [84]. [84] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ އަލް-ކުބްރާގެ 6 / 246 ގެ ނަމްބަރު 10830 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 510 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަޙްމަދު 4 / 444 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވިއެވެ. އެއީ ތަޙްޤީޤުކުރެވިގެންވާ މުސްނަދުގެ 33 / 197 ގެ ނަމްބަރު 19992 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާފިޡް އަލް-އިޞާބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ." އަދި ރިޔާޟުއް-ޞާލިޙީންގެ ތަޚްރީޖުގައި، ޙަދީޘް ނަމްބަރު 1495 އަށް ދެއްވާފައިވާ ތަޢުލީޤުގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޤިނީ ޝައްރަ ނަފްސީ، ވަޢުޒިމް ލީ ޢަލާ އަރްޝަދި އަމްރީ، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ މާ އަސްރަރްތު، ވަމާ އަޢުލަންތު، ވަމާ އަޚްޠައުތު، ވަމާ ޢަމަދްތު، ވަމާ ޢަލިމްތު، ވަމާ ޖަހިލްތު
123- «اللَّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الْعَدُوِّ، وَشَمَاتَةِ الأعْدَاءِ»[85]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ދަރަނި މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުންނާއި، ދުޝްމަނުން މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުންނާއި އަދި (މި އަޅާއަށް މުޞީބާތްތައް ޖެހިގެން) ދުޝްމަނުން އުފާކުރުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [85]. [85] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 5475 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 2 / 173 ގައެވެ. އަދިޞަޙީޙުއް-ނަސާއީގެ 3 / 1113 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޣަލަބަތިއް ދައިން، ވަޣަލަބަތިލް ޢަދުއްވި، ވަޝަމާތަތިލް އަޢުދާއި
124- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، وَاهْدِنِي، وَارْزُقْنِي، وَعَافِنِي، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ ضِيقِ الْمَقَامِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ތެދުމަގުދައްކަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރިޒްޤުދެއްވާ، ޢާފިޔަތު ދެއްވާށިއެވެ! ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ މަޤާމުގެ ދަތިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." [86]. [86] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ނަސާއީ ނަމްބަރު 1617 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 1356 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު ސުނަނު އައް-ނަސާއީގެ 1 / 356 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 1 / 226 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ، ވަހްދިނީ، ވަރްޒުޤްނީ، ވަޢާފިނީ، އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިން ޟީޤިލް މަޤާމި ޔައުމަލް ޤިޔާމަހް
125- «اللَّهُمَّ مَتِّعْنِي بِسَمْعِي، وَبَصَرِي، وَاجْعَلْهُمَا الْوَارِثَ مِنِّي، وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ يَظْلِمُنِي، وَخُذْ مِنْهُ بِثَأْرِي» [87]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ އިވުމާއި ފެނުމުން މި އަޅާއަށް ނިޢުމަތާއި މަންފާކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ކިބައިން ވާރުތަވާ އެއްޗެއް ކަމުގައި އެ ދެކަންތައް ލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް އަނިޔާވެރިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް މި އަޅާއަށް ނަޞްރުދެއްވާށިއެވެ! އަދި އެމީހެއްގެ ކިބައިން މި އަޅާއަށް ބަދަލު ހިއްޕަވައިދެއްވާށިއެވެ!" [87]. [87] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3681 ގައި، އަދި އަލް-ބުޚާރީ އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 650 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 523 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 188 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ މައްތިޢުނީ ބިސަމްޢީ، ވަބަޞަރީ، ވަޖްޢަލްހުމަލް ވާރިޘަ މިންނީ، ވަންޞުރްނީ ޢަލާ މަން ޔަޡްލިމުނީ، ވަޚުޛް މިންހު ޘައުރީ
126- «اللَّهُمَّ إنِّي أسْألُكَ عِيشَةً نَقِيَّةً، ومِيتَةً سَوِيَّةً، ومَرَدًّا غَيْرَ مَخْزٍ ولا فاضِحٍ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ސާފުސާދާ ދިރިއުޅުމަކާއި، ހަމަކޮށް ރަނގަޅަށްވާ މަރަކާއި، ނިކަމެތިވުމެއް އަދި ފަޟީޙަތްވުމެއް ނުވާ ރުޖޫޢަވުމެއް ދެއްވުމަށް މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދި ދަންނަވަމެވެ." [88]. [88] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1 / 541 ގައި، އަދި ޒަވާއިދު މުސްނަދުލް ބައްޒާރު 2 / 442 ގެ ނަމްބަރު 2177 ގައި، އަދި އައްޠަބަރާނީ އައްދުޢާގައި، ނަމްބަރު 1435 ގައެވެ. އަދި އަލް-ހައިޘަމީ މަޖްމަޢުއް ޒަވާއިދު 10 / 179 ގައި ވިދާޅުވިއެވެ: "އައްޠަބަރާނީގެ ސަނަދު ޖައްޔިދެވެ."
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ އީޝަތަން ނަޤިއްޔަހް، ވަ މީތަތަން ސަވިއްޔަހް، ވަ މަރައްދަން ޣައިރަ މަޚްޒިން ވަލާ ފާޟިޙް
127- «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كُلُّهُ، اللَّهُمَّ لَا قَابِضَ لِمَا بَسَطْتَ، وَلَا بَاسِطَ لِمَا قَبَضْتَ، وَلَا هَادِيَ لِمَنْ أَضْلَلْتَ، وَلَا مُضِلَّ لِمَنْ هَدَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلَا مُقَرِّبَ لِمَا بَاعَدْتَ، وَلَا مُبَاعِدَ لِمَا قَرَّبْتَ، اللَّهُمَّ ابْسُطْ عَلَيْنَا مِنْ بَرَكَاتِكَ، وَرَحْمَتِكَ، وَفَضْلِكَ، وَرِزْقِكَ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ النَّعِيمَ الْمُقِيمَ الَّذِي لَا يَحُولُ وَلَا يَزُولُ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ النَّعِيمَ يَوْمَ الْعَيْلَةِ، وَالأَمْنَ يَوْمَ الْخَوْفِ، اللَّهُمَّ إِنِّي عَائِذٌ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا أَعْطَيْتَنَا وَشَرِّ مَا مَنَعْتَنَا، اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الإِيمَانَ وَزِيِّنْهُ فِي قُلُوبِنَا، وَكَرِّهْ إِلَيْنَا الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِينَ، اللَّهُمَّ تَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ، وَأَحْيِنَا مُسْلِمِينَ، وَأَلْحِقْنَا بِالصَّالِحِينَ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا مَفْتُونِينَ، اللَّهُمَّ قَاتِلِ الْكَفَرَةَ الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ رُسُلَكَ، وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِكَ، وَاجْعَلْ عَلَيْهِمْ رِجْزَكَ وَعَذَابَكَ، اللَّهُمَّ قَاتِلْ كَفَرَةَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ، إِلَهَ الْحَقِّ [آمِينْ]» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެންމެހާ ޙަމްދެއް މިލްކުވެގެންވަނީ އިބައިލާހަށެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ހުޅުވާދެއްވާ ތަނަވަސްކޮށްދެއްވިކަމެއް ބަންދުކޮށް ހަނިކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ބަންދުކުރައްވާ ހަނިކުރެއްވިކަމެއް ތަނަވަސްކޮށް ހުޅުވާދޭނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު މަގުފުރައްދަވައިފި މީހަކަށް ތެދުމަގު ދައްކާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ތެދުމަގު ދައްކަވައިފި މީހަކު މަގުފުރައްދާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު މަނާކުރެއްވި އެއްޗެއް ދޭނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ދެއްވި އެއްޗެއް މަނާކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ދުރުކުރެއްވިކަމެއް ގާތްކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހު ގާތްކުރެއްވިކަމެއް ދުރުކުރާނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ބަރަކާތާއި، ރަޙްމަތާއި، ފަޟްލަވަންތަކަމާއި، ރިޒްޤުން އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ހުޅުވާދެއްވާ ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ބަދަލުވުމެއް އަދި ފިލައިދިޔުމެއް ނުވާ ދާއިމީ ނިޢުމަތް ދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! ފަޤީރުކަމުގެ ދުވަހުގައި ނިޢުމަތަށް، އަދި ބިރުވެރިކަމުގެ ދުވަހުގައި އަމާންކަން ދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު އަޅަމެންނަށް ދެއްވި ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި އަޅަމެންނަށް މަނާކުރެއްވި ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މިއަޅާ ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އީމާންކަން އަޅަމެންނަށް ލޮބުވެތިކުރައްވާ، އަޅަމެންގެ ހިތްތަކުގައި އެކަން ޒީނަތްތެރިކުރައްވާށިއެވެ! އަދި ކުފުރުވުމާއި، ފާސިޤުވުމާއި، އުރެދުމަށް އަޅަމެން ނުރުހުންތެރި ކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ތެދުމަގު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އަޅަމެން ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި އަޅަމެން މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އަދި މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި އަޅަމެން ދިރިލަހައްޓަވާށިއެވެ! އަދި ނިކަމެތިވެގެންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި އަދި ފިތުނައިގައި ޖެހިފައިވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވާ ޙާލު، ޞާލިޙުންނާ އަޅަމެން ގުޅުއްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ރަސޫލުން ދޮގުކޮށް، އިބައިލާހުގެ މަގުން މީސްތަކުން ދުރުކުރާ ކާފަރުން ހަލާކުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އިބައިލާހުގެ ކޯފާއާއި ޢަޛާބު ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ފޮތްލިބުނު މީހުންގެ ތެރެއިންވާ ކާފަރުން ހަލާކުކުރައްވާށިއެވެ! އޭ ޙައްޤުވެގެންވާ އިލާހެވެ! [އާމީން]» [89]. [89] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 3 / 424 އާއި 24 / 246 ގެ ނަމްބަރު 15492 ގައި މި ލަފްޒުންނެވެ. އަދި ބްރެކެޓްގެ ތެރޭގައިވާ ބައި ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1 / 507 އާއި 3 / 23-24 ގައެވެ. އަދި އަލް-ބުޚާރީ އަލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 699 ގައިވެސް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި ތަޚްރީޖު ފިޤްހުއް-ސީރާގެ ޞަފްޙާ 284 ގައާއި، އަލް-ބުޚާރީގެ ޞަޙީޙުލް-އަދަބުލް-މުފްރަދުގެ ނަމްބަރު 538، ޞަފްޙާ 259 ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ލަކަލް ޙަމްދު ކުއްލުހް، އައްލޯހުންމަ ލާ ޤާބިޟަ ލިމާ ބަސަޠްތަ، ވަލާ ބާސިޠަ ލިމާ ޤަބަޟްތަ، ވަލާ ހާދިޔަ ލިމަން އަޟްލަލްތަ، ވަލާ މުޟިއްލަ ލިމަން ހަދައިތަ، ވަލާ މުޢްޠިޔަ ލިމާ މަނަޢްތަ، ވަލާ މާނިޢަ ލިމާ އަޢްޠައިތަ، ވަލާ މުޤައްރިބަ ލިމާ ބާޢަދްތަ، ވަލާ މުބާޢިދަ ލިމާ ޤައްރަބްތަ، އައްލޯހުންމަބްސުޠް ޢަލައިނާ މިން ބަރަކާތިކަ، ވަރަޙްމަތިކަ، ވަފަޟްލިކަ، ވަރިޒްޤިކް، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަން ނަޢީމަލް މުޤީމައް ލަޛީ ލާ ޔަޙޫލު ވަލާ ޔަޒޫލު، އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަން ނަޢީމަ ޔައުމަލް ޢައިލަހް، ވަލްއަމްނަ ޔައުމަލް ޚައުފް، އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޢާއިޛުން ބިކަ މިން ޝައްރި މާ އަޢްޠައިތަނާ ވަޝައްރި މާ މަނަޢްތަނާ، އައްލޯހުންމަ ޙައްބިބް އިލައިނަލް އީމާނަ ވަޒައްޔިންހު ފީ ޤުލޫބިނާ، ވަކައްރިހް އިލައިނަލް ކުފްރަ ވަލްފުސޫޤަ ވަލްޢިޞްޔާން، ވަޖްޢަލްނާ މިނައްރާޝިދީން، އައްލޯހުންމަ ތަވައްފަނާ މުސްލިމީން، ވައަޙްޔިނާ މުސްލިމީން، ވައަލްޙިޤްނާ ބިއްޞާލިޙީނަ ޣައިރަ ޚަޒާޔާ ވަލާ މަފްތޫނީން، އައްލޯހުންމަ ޤާތިލިލް ކަފަރަތައް ލަޛީނަ ޔުކައްޛިބޫނަ ރުސުލަކަ، ވަޔަޞުއްދޫނަ ޢަން ސަބީލިކް، ވަޖްޢަލް ޢަލައިހިމް ރިޖްޒަކަ ވަޢަޛާބަކް، އައްލޯހުންމަ ޤާތިލް ކަފަރަތައް ލަޛީނަ އޫތުލް ކިތާބް، އިލާހަލް ޙައްޤި، އާމީން
128- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، وَارْحَمْنِي، وَاهْدِنِي، وَعَافِنِي، وَارْزُقْنِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ތެދުމަގުދައްކަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ޢާފިޔަތު ދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާއަށް ރިޒްޤުދެއްވާށިއެވެ!" [90] [90] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް، ނަމްބަރު (2696)، އަދި ނަމްބަރު (2697) ގައެވެ. އަދި ހަމަ މުސްލިމްގެ އެހެން ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ: "ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން މި ބަސްތައް ތިބާއަށް ތިބާގެ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތްވެސް ޖަމަޢަކޮށްދޭނެއެވެ." އަދި ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގައި، ނަމްބަރު (850) ގައި ވެއެވެ: ވިދާޅުވިއެވެ: "ދެން އެ އަޢުރާބީ މީހާ ފުރަގަސްދީ ދިޔަހިނދު ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން އޭނާގެ ދެއަތް ހެޔޮކަމުން ފުރާލައިފިއެވެ."
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ، ވަރްޙަމްނީ، ވަހްދިނީ، ވަޢާފިނީ، ވަރްޒުޤްނީ
«...وَاجْبُرْنِي، وَارْفَعْنِي» މާނައީ: "...އަދި މި އަޅާގެ އުނިކަން ފޫބައްދަވާ އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާ އުފުއްލަވާ މަތިކުރައްވާށިއެވެ." [91]. [91] ސުނަނު އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 898 އާއި، ސުނަނު އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 284 އާއި، ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާ 1 / 148 އާއި، ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީ 1 / 90 ބައްލަވާށެވެ.
ވަޖްބުރްނީ ވަރްފަޢުނީ
129- «اللَّهُمَّ زِدْنَا وَلَا تَنْقُصْنَا، وَأَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا، وَأَعْطِنَا وَلَا تَحْرِمْنَا، وَآثِرْنَا وَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْنَا، وَأرْضِنَا وَارْضَ عَنَّا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅަމެންނަށް އިތުރުކޮށްދެއްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އުނިނުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެން މާތްކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެން ނިކަމެތިނުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް ދެއްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެން މަޙްރޫމުނުކުރައްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އިސްކަންދެއްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެންގެ މައްޗަށް (އެހެން ބަޔަކަށް) އިސްކަންނުދެއްވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެން ރުއްސަވާށިއެވެ! އަދި އަޅަމެންނާމެދު ރުހިވޮޑިގަންނަވާށިއެވެ!" [92] [92] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5 / 326 ގެ ނަމްބަރު 3173 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 2 / 98 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ، އަދި ޖާމިޢުލް-އުޞޫލްގެ ތަޙްޤީޤުގެ 11 / 282 ގެ ނަމްބަރު 8847 ގައި ޝެއިޚް ޢަބްދުލް ޤާދިރު އަލް-އަރްނާއޫޠު ވަނީ އެ ޙަދީޘް ޙަސަންކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޒިދްނާ ވަލާ ތަންޤުޞްނާ، ވައަކްރިމްނާ ވަލާ ތުހިންނާ، ވައަޢްޠިނާ ވަލާ ތަޙްރިމްނާ، ވައާޘިރްނާ ވަލާ ތުއުޘިރް ޢަލައިނާ، ވައަރްޟިނާ ވަރްޟަ ޢަންނާ
130- «اللَّهُمَّ أَحْسَنْتَ خَلْقِي فَأَحْسِنْ خُلُقِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު މިއަޅާގެ ބުރުސޫރަ ރިވެތިކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ މިއަޅާގެ އަޚްލާޤުވެސް ރިވެތިކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [93]. [93] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު (6 / 68) އާއި (155) އާއި (1 / 403) ގައި، އަދި އިބްނު ޙިއްބާނު (2423 – މަވާރިދު) ގައި، އަދި އައް-ޠަޔާލިސީ (374) ގައި، އަދި މުސްނަދު އަބީ ޔަޢުލާ، ނަމްބަރު (5075) ގައެވެ. އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ (1 / 115) ގެ ނަމްބަރު (74) ގައި އަލް-އަލްބާނީ އެ ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އަޙްސަންތަ ޚަލްޤީ ފައަޙްސިން ޚުލުޤީ
131- «اللَّهُمَّ ثَبِّتْنِي وَاجْعَلْنِي هَادِيًا مَهْدِيًّا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ޘާބިތުކަން ދެއްވާށިއެވެ! އަދި ތެދުމަގު ދައްކާ އަދި ތެދުމަގު ލިބިގެންވާ މީހެއް ކަމުގައި މި އަޅާ ލައްވާށިއެވެ." [94] [94] އެކަމަށް ދަލީލުކޮށްދެނީ ޖަރީރު رضي الله عنه އަށްޓަކައި ނަބިއްޔާ ﷺ ކޮށްދެއްވި ދުޢާއެވެ. އަލް-ބުޚާރީގެ ނަމްބަރު 6333 ގައި، އަދި ހަމައެފަދައިން ނަމްބަރު 3020، 3036 އަދި އެނޫންވެސް ތަންތަން ބައްލަވާށެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޘައްބިތުނީ ވަޖްޢަލްނީ ހާދިޔަން މަހްދިއްޔާ
132- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الثَّبَاتَ فِي الْأَمْرِ، وَالْعَزِيمَةَ عَلَى الرُّشْدِ، وَأَسْأَلُكَ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِكَ، وَعَزَائِمَ مَغْفِرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ شُكْرَ نِعْمَتِكَ، وَحُسْنَ عِبَادَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ قَلْبًَا سَلِيمًَا، وَلِسَانًَا صَادِقًَا، وَأَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا تَعْلَمُ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا تَعْلَمُ، وَأسْتَغْفِرُكَ لِمَا تَعْلَمُ، إِنَّكَ أنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ» [95]." މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ، އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ކަންކަމުގައި ޘާބިތުކަން ދެއްވުމަށާއި، ހެޔޮ ރަނގަޅު ގޮތުގެ މަތީގައި ޢަޒުމް ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ރަޙްމަތް ވާޖިބުކުރަނިވި ކަންތައްތަކާއި، ފާފަފުއްސެވުން ލާޒިމުކުރަނިވި ކަންތައްތައް ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހުގެ ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވުމަށާއި، ފުރިހަމަ ރިވެތިގޮތުގައި އިބައިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމަށް (ތައުފީޤުދެއްވުމަށް) އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތަކާއި، ތެދުވެރި ދުލެއް ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވާ އެންމެހާ ހެޔޮކަންތަކަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވާ އެންމެހާ ނުބައިކަންތަކުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. އަދި އިބައިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަންކަމަށް ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ޣައިބުގެ ކަންކަން މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ." [95] [95] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 28 / 338 ގެ ނަމްބަރު 17114 ގައި، އަދި 28 / 356 ގެ ނަމްބަރު 17133 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3407 ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-މުޢުޖަމުލް ކަބީރުގައި އެ ލަފްޒުން ނަމްބަރު 7135، އަދި ނަމްބަރު 7157 އާއި 7175، އަދި ނަމްބަރު 7176، 7177، 7178، 7179 އަދި 7180 ގައެވެ. އަދި މި ޙަދީޘް އިބްނު ޙިއްބާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙީޙުގެ 3 / 215 ގެ ނަމްބަރު 935 ގައި، އަދި 5 /310 ގެ ނަމްބަރު 1974 ގައި މި ޙަދީޘް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި ޝުޢައިބު އަލް-އަރްނާއޫޠުވަނީ ޞަޙީޙު އިބްނު ޙިއްބާންގެ 5 / 312 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ. އަދި މުސްނަދު ތަޙްޤީޤުކުރެއްވި ބޭފުޅުންވަނީ އޭގެ މަގުތަކުން 28 / 338 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް ޞަޙީޙާގެ 7 ވަނަ މުޖައްލަދުގެ ނަމްބަރު 3228 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު މަވާރިދުއް ޡަމްއާންގެ ނަމްބަރު 2416 އާއި 2418 ގައި މި ޙަދީޘް ގެންނަވާފައެވެ. އަދި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "ޞަޙީޙު ލިޣައިރިހީ" އެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކައް ޘަބާތަ ފިލް އަމްރި، ވަލްޢަޒީމަތަ ޢަލައް ރުޝްދި، ވަ އަސްއަލުކަ މޫޖިބާތި ރަޙްމަތިކަ، ވަޢަޒާއިމަ މަޣްފިރަތިކް، ވައަސްއަލުކަ ޝުކްރަ ނިޢްމަތިކަ، ވަ ޙުސްނަ ޢިބާދަތިކް، ވައަސްއަލުކަ ޤަލްބަން ސަލީމަން، ވަލިސާނަން ޞާދިޤާ، ވައަސްއަލުކަ މިން ޚައިރި މާ ތަޢްލަމު، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި މާ ތަޢްލަމު، ވަ އަސްތަޣްފިރުކަ ލިމާ ތަޢްލަމު، އިންނަކަ އަންތަ ޢައްލާމުލް ޣުޔޫބް
133- «اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ الْفِرْدَوْسَ أَعْلَى الْجَنَّة» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އަޅު އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖަ ކަމުގައިވާ ފިރުދައުސްއަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [96]. [96] ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ބަސްފުޅުން ނެގިފައިއެވެ: "...ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވާނަމަ، ފަހެ ފިރްދައުސް ދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވާށެވެ. ފަހެ އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މެދުތަނެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މައްޗެވެ. އަދި އޭގެ މަތީގައިވަނީ ރަޙްމާންވަންތަ އިލާހުގެ ޢަރްޝިއެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ ކޯރުތައް އާރުލައި ނުކުންނަނީ އެތަނުންނެވެ." އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު 2790، އަދި ނަމްބަރު 7423.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް ފިރްދައުސަ އަޢުލަލް ޖަންނަހް
134- «اللَّهُمَّ جَدِّدِ الإيْمَانَ فِي قَلْبِي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ހިތުގައި އީމާންކަން އާކުރައްވާށިއެވެ." [97]. [97] ޢަބްދު ﷲ ބްނު ޢުމަރު رضي الله عنهما ގެ ޙަދީޘުން ނެގިފައިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން ފޭރާން ބާވެގެންދާ ފަދައިން، ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހެއްގެ އެތެރެހަށީގައި އީމާންކަން ބާވެގެންދެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތްތަކުގައި އީމާންކަން އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ދަންނަވާށެވެ." ނެރުއްވީ އަލްޙާކިމް (1 / 4) ގައި، އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައްޛަހަބީ އެކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލްހައިޘަމީ "މަޖްމަޢުއް ޒަވާޢިދު" (1/ 52) ގައި ވިދާޅުވިއެވެ: [މި ޙަދީޘް އައްޠަބަރާނީ "އަލްކަބީރު" ގައި ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އޭގެ ސަނަދު ޙަސަނެވެ.] އަދި އަލްއަލްބާނީ "ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް ޞަޙީޙާ (4 / 113) ގައި، ނަންބަރު (1585) ގެ ދަށުން މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޖައްދިދިލް އީމާނަ ފީ ޤަލްބީ
135- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ صَلَاةٍ لَا تَنْفَعُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ފައިދާއެއް ނުކުރާ ނަމާދަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [98]. [98] ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދު، ނަމްބަރު 1549 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 1 / 424 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޞަލާތިއް ލާ ތަންފަޢް
136-«اللَّهُمَّ إنِّي أّعُوذُ بِكَ مِنْ جَارِ السُّوءِ، وَمِنْ زَوْجٍ تُشَيِّبُنِي قَبْلَ المَشِيبِ، وَمِنْ وَلَدٍ يَكُونُ عَليَّ رَبًّا، وَمِنْ مَالٍ يَكُونُ عَلَيَّ عَذَابًَا، وَمِنْ خَلِيْلٍ مَاكِرٍ عَيْنُهُ تَرَانِي، وَقَلْبُهُ يَرْعَانِي؛ إِنْ رَأَى حَسَنَةً دَفَنَهَا، وَإِذَا رَأَى سَيِّئَةً أَذَاعَهَا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނުބައި އަވަށްޓެރިޔާގެ ކިބައިންނާއި، މުސްކުޅިވުމުގެ ކުރިން މި އަޅާ މުސްކުޅިކޮށްލާފަދަ އަތްނބެއްގެ ކިބައިންނާއި، މި އަޅާގެ މައްޗަށް ސާހިބަކު ކަމުގައިވާނެ ދަރިޔެއްގެ ކިބައިންނާއި، މި އަޅާގެ މައްޗަށް ޢަޛާބެއްކަމުގައި ވެގެންދާނެ މުދަލެއްގެ ކިބައިންނާއި، އަދި އޭނާގެ ލޮލުން މި އަޅާއަށް ބަލަމުންދާ، އަދި އޭނާގެ ހިތުން މި އަޅާއަށް ފާރަވެރިވަމުންދާ، އޭނާއަށް ހެޔޮކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ އެކަން ފޮރުވައި، އަދި ނުބައިކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ އެކަން ފަތުރާ މަކަރުވެރި އެކުވެރިޔެއްގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [99]. [99] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ޠަބަރާނީ އައް-ދުޢާ ފޮތުގެ 3 / 1425 ގެ ނަމްބަރު 1339 ގައެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ ގެ 7 / 377 ގެ ނަމްބަރު 3137 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ވިދާޅުވިއެވެ: "އަހަރެން ބުނަމެވެ: މިއީ ޖައްޔިދު ސަނަދެކެވެ. އޭގެ ހުރިހާ ރާވީންނަކީވެސް އައް-ތަހްޛީބުގެ ރާވީންނެވެ...
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ ބިން ޖާރިއް ސޫއި، ވަމިން ޒައުޖިން ތުޝައްޔިބުނީ ޤަބްލަލް މަޝީބް، ވަމިން ވަލަދިން ޔަކޫނު ޢަލައްޔަ ރައްބާ، ވަމިން މާލިން ޔަކޫނު ޢަލައްޔަ ޢަޛާބާ، ވަމިން ޚަލީލިން މާކިރިން، ޢައިނުހޫ ތަރާނީ، ވަޤަލްބުހޫ ޔަރްޢާނީ، އިން ރައާ ޙަސަނަތަން ދަފަނަހާ، ވައިޛާ ރައާ ސައްޔިއަތަން އަޛާޢަހާ
137-«اللَّهُمَّ لَا تُخْزِنِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޤިޔާމަތް ދުވަހުގައި މި އަޅާ ނިކަމެތިކުރައްވާ ފަޟީޙަތް ނުކުރައްވާށިއެވެ." [100]. [100] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު، އަލްމުސްނަދު (29 / 596) ގެ ނަންބަރު (18056) ގައިއެވެ. އަދި މުސްނަދު ތަޙްޤީޤުކުރެއްވި ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "މީގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ." އަދި އައްޠަބަރާނީ އަލްމުޢުޖަމުލް ކަބީރުގައި (3 / 20) ނަންބަރު (2524) ގައި އަންނަނިވި ލަފްޒުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ: «اللَّهُمَّ لَا تُخْزِنِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلَا تُخْزِنِي يَوْمَ الْبَأْسِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ޤިޔާމަތްދުވަހުން މި އަޅާ ނިކަމެތިނުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ގަދަފަދަ ޢަޛާބުގެ ދުވަހުގައި މި އަޅާ ނިކަމެތިނުކުރައްވާށިއެވެ."
އައްލޯހުންމަ ލާ ތުޚްޒިނީ ޔައުމަލް ޤިޔާމަހް
138- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْمُعَافَاةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާ، އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ޢާފިޔަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." [101]. [101] ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3851 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 3 / 259 ގައި، އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު 1138 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަލް މުޢާފާތަ ފިއްދުންޔާ ވަލްއާޚިރަހް
139- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَعُ، وَعَمَلٍ لَا يُرْفَعُ، وَقَلَبٍ لَا يَخْشَعُ، وَقَولٍ لَا يُسْمَعُ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މަންފާނުކުރާ ޢިލްމުންނާއި، އުފުލިގެންނުދާ ޢަމަލުންނާއި، ބިރުވެތިނުވާ ހިތުންނާއި، އަދި އަޑުއެހިގެންނުވާ ބަހުން (އެބަހީ: އިޖާބަނުކުރެވޭ ދުޢާއިން) ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [102]. [102] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު ޙިއްބާނު، ނަމްބަރު (2440) (މަވާރިދު) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު މަވާރިދުއް-ޡަމްއާންގެ 2 / 454 ގެ ނަމްބަރު (2066) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢިލްމިން ލާ ޔަންފަޢު، ވަ ޢަމަލިން ލާ ޔުރްފަޢު، ވަ ޤަލްބިން ލާ ޔަޚްޝަޢު، ވަ ޤައުލިން ލާ ޔުސްމަޢް
140-«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْـهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާއި، ހިތާމައިންނާއި، ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ދަރަނީގެ ބުރައިންނާއި އަދި މީސްތަކުން މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [103]. [103] ރިވާކުރެއްވީ އަލްބުޚާރީ، ނަމްބަރު (6363) ގައިއެވެ. އަނަސް رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ: "ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ ތަނަކަށް ފައިބާވަޑައިގަންނަވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން އެކަލޭގެފާނަށް ޚިދުމަތްކުރަމެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު މިފަދައިން ކިޔުއްވުން ގިނަކުރައްވާކަން އަހަރެންނަށް އިވުނެވެ: އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މިއަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން އެދެމެވެ..."
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އައޫޛު ބިކަ މިނަލް ހަންމި ވަލްޙަޒަނި، ވަލްޢަޖްޒި ވަލްކަސަލި، ވަލްބުޚްލި ވަލްޖުބްނި، ވަޟަލަޢިއް ދައިނި، ވަޣަލަބަތިއް ރިޖާލް
141-«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ النَّارِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށްވެސް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި ފާޅުވެގެންވާ ފިތުނަތަކާއި ފޮރުވިގެންވާ ފިތުނަތަކުންވެސް މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި ދައްޖާލުގެ ފިތުނައިން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [104] [104] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 2867 ގައެވެ. އަދި އޭގައިވެއެވެ: "ނަރަކައިގެ ޢަޛާބުން ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭށެވެ."...، "ކަށްވަޅުގެ ޢަޛާބުން ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭށެވެ..." މި ޙަދީޘް ނިމެންދެންނެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިން ނާރް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ޢަޛާބިލް ޤަބްރް، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ފިތަނި މާ ޡަހަރަ މިންހާ ވަމާ ބަޠަން، ވައަޢޫޛު ބިކަ މިން ފިތުނަތިއް ދައްޖާލް
142-«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ شَهَادَةً فِي سَبِيلِكَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ މަގުގައި ޝަހީދުވުމުގެ ނިޢުމަތް ދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ." [105]. [105] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 1909 ގައެވެ. މިއީ އެކަލޭގެފާނު ﷺ ގެ ބަސްފުޅުން ނެގިފައިވާ ދުޢާއެކެވެ. "ތެދުވެރިކަމާއެކު ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ޝަހީދުވުމަށް އެދިއްޖެ މީހާ؛ އޭނާގެ ތަންމަތީގައި މަރުވިކަމުގައި ވިޔަސް، ﷲ އޭނާ ޝަހީދުންގެ ދަރަޖަތަކަށް ފޯރުއްވަވާހުއްޓެވެ."
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަސްއަލުކަ ޝަހާދަތަން ފީ ސަބީލިކް
143- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ مِنَ النَّاسِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي، وَأَدْخِلْنِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُدْخَلًا كَرِيمًا» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! ޤިޔާމަތްދުވަހުން، އިބައިލާހުގެ މަޚްލޫޤުންކުރެ ގިނަ މީސްތަކުންގެ މަތީގައި މި އަޅާ ލައްވާށިއެވެ! އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާއަށް މި އަޅާގެ ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި ޤިޔާމަތް ދުވަހުން، މާތްވެގެންވާ ތަނަކަށް މި އަޅާ ވައްދަވާށިއެވެ." [106]. [106] ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 4323 ގައި، އަދި މުސްލިމް ނަމްބަރު 2498 ގައެވެ. އަދި އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ޢުބައިދު އަބޫ ޢާމިރު އަށް ކޮށްދެއްވި ދުޢާއިންނާއި، އަދި އެކަލޭގެފާނު ﷺ އަބޫ ބުރްދާ (رضي الله عنهما) އަށް ކޮށްދެއްވި ދުޢާއިން ނެގިފައިވާ ދުޢާއެކެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ، އައްލޯހުންމަޖްޢަލްނީ ޔައުމަލްޤިޔާމަތި ފައުޤަ ކަޘީރިން މިން ޚަލްޤިކަ މިނަން ނާސް، އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ޛަންބީ، ވައަދްޚިލްނީ ޔައުމަލްޤިޔާމަތި މުދްޚަލަން ކަރީމާ
144- «اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّمَا قْضَيْتَ، إِنَّهُ لا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހު ތެދުމަގުދެއްކެވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް ތެދުމަގުދައްކަވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ޢާފިޔަތު ދެއްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް ޢާފިޔަތު ދެއްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު، އެބަޔަކާ މުވާލާތުކުރައްވާ ވާގިދެއްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި މި އަޅާއަށްވެސް މުވާލާތުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ދެއްވި ތަކެތީގައި މި އަޅާއަށް ބަރަކާތްލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު ނިޔާކަނޑައެޅުއްވި ކަންކަމުގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހު މުވާލާތުކުރައްވާ ރަޙުމަތްތެރިވެވޮޑިގެންފި މީހަކު ނިކަމެތިނުވާހުއްޓެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އިބައިލާހު ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެން މަތިވެރިވެވޮޑިގެންފިއެވެ." [107]. [107] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު އަލް-މުސްނަދުގެ 3 / 249 ގެ ނަމްބަރު (1723) ގައެވެ. އަދި އަލް-މުސްނަދުގެ 3 / 249 ގެ މުޙައްޤިޤުން ވިދާޅުވިއެވެ: [މީގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ]. އަދި މިއީ އަނެއް ރިވާޔަތުގައި އައިސްފައިވާ ފަދައިން ވިތުރީގައި ކިޔުމަށް ހަނިވެގެންނުވާ މުޠްލަޤު ޢާއްމު ރިވާޔަތެކެވެ. އެގޮތުން މި ރިވާޔަތުގައި އަނަސް رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ: (އަދި އެކަލޭގެފާނު ތިމަންމެންނަށް މި ދުޢާ އުނގަންނަވައިދެއްވައެވެ...).
އައްލޯހުންމަހްދިނީ ފީމަން ހަދައިތަ، ވަޢާފިނީ ފީމަން ޢާފައިތަ، ވަތަވައްލަނީ ފީމަން ތަވައްލައިތަ، ވަބާރިކް ލީ ފީމާ އަޢުޠައިތަ، ވަޤިނީ ޝައްރަ މާ ޤަޟައިތަ، އިންނަހޫ ލާ ޔަޛިއްލު މަން ވާލައިތަ، ތަބާރަކްތަ ރައްބަނާ ވަތަޢާލައިތް
145-«رَبِّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ» މާނައީ: "އަޅުގެ ވެރި ރައްބެވެ! ޖަޒާދެއްވާ ދުވަހުން މި އަޅާގެ ކުށްފާފަ ފުއްސަވާށިއެވެ!" [108]. [108] ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް ނަމްބަރު 214 ގައެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ އަށް ދެންނެވުނެވެ: "އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބްނު ޖުދްޢާނު ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި ރަޙިމުގެ ގުޅުން ބަހައްޓައި، އަދި މިސްކީނުންނަށް ކާންދީ އުޅުނެވެ. ފަހެ އެކަމުން އޭނާއަށް މަންފާއެއް ކުރާނެތޯއެވެ؟" ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އޭނާއަށް އެކަމުން މަންފާއެއް ނުކުރާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ އެންމެ ދުވަހަކުވެސް 'އޭ އަޅާގެ ވެރިރައްބު! ޖަޒާދެއްވާ ދުވަހު މި އަޅާގެ ފާފަފުއްސަވާދެއްވާށިއެވެ.' މިފަދައިން ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ."
ރައްބިޣްފިރް ލީ ޚަޠީއަތީ ޔައުމައް ދީން
146-«أسْتَغْفِرُ اللهَ العَظِيمَ الَّذِي لَا إلَهَ إلَّا هُوَ، الحَيُّ القَيُّومُ، وَأتُوبُ إلَيهِ» މާނައީ: "އެ އިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާ، ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ، އަބަދަށް ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ، މަތިވެރި މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އަޅުގެ ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ތައުބާވަމެވެ." [109] [109] ރިވާކުރެއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3577 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމީޛީގެ 3 / 469 ގައި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ: "އެހެން ކިޔައިފި މީހާ، ހަނގުރާމައިން ފިލައި ރައްކާވެފައި ހުރިނަމަވެސް ﷲ އޭނާއަށް ފާފަފުއްސަވާދެއްވާނެއެވެ."
އަސްތަޣްފިރުއްލޯހަލް ޢަޡީމައްލަޛީ ލާ އިލާހަ އިއްލާ ހުވަލް ޙައްޔުލް ޤައްޔޫމު، ވަ އަތޫބު އިލައިހް
147- «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي، وَأَذْهِبْ غَيْظَ قَلْبِي، وَأَعِذْنِـي مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ފާފަ ފުއްސަވާށިއެވެ! އަދި މި އަޅާގެ ހިތުގެ ރުޅިވެރިކަން ފިލައްވާށިއެވެ! އަދި މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ!" [110] [110] މި ދުޢާ ނެގިގެންވަނީ ޢާއިޝާ رضي الله عنها އަށްޓަކައި ނަބިއްޔާ ﷺ ކުރެއްވި ދުޢާއިންނެވެ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهَا ذَنْبَهَا، وَأَذْهِبْ غَيْظَ قَلْبِهَا، وَأَعِذْهَا مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އެކަމަނާގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވާނދޭވެ! އަދި އެކަމަނާގެ ހިތުގެ ރުޅިވެރިކަން ފިއްލަވައިދެއްވާނދޭވެ! އަދި މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން އެކަމަނާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާނދޭވެ!"މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު ޢަސާކިރު އެބޭފުޅާގެ ސަނަދުން «އަލްއަރްބަޢީން ފީ މަނާޤިބި އުންމަހާތިލް މުއުމިނީން» ގެ ޞަފްޙާ (85) ގައި ޢާއިޝާ رضي الله عنها ގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: «މިއީ ބަޤިއްޔާ ބްނުލް ވަލީދުގެ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރެއިން ޞައްޙަ ޙަސަނު ޙަދީޘެކެވެ.» އަދި އިބްނުއް ސުންނީވެސް މިފަދަގޮތަކަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަމަލުލް ޔައުމި ވައްލައިލާ ފޮތުގައި ނަންބަރު (457) ގެ ދަށުން މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އިބްނުއް ސުންނީގެ އެހެން ނުސްޚާއެއްގައި «من مضلات الفتن» (މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން) ގެ ބަދަލުގައި އައިސްފައިވަނީ «وأجرني من الشيطان» (އަދި ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން މިއަޅާ ސަލާމަތްކުރައްވާނދޭވެ) މިފަދައިންނެވެ. އަދި އަލްއަލްބާނީގެ އައްޟަޢީފާ ފޮތުގެ ނަންބަރު (4207) ގައިވާ މި ޙަދީޘްގެ ތަޚްރީޖު ބައްލަވާށެވެ. އަދި އިމާމް އަޙްމަދުގެ މުސްނަދުގައި ނަންބަރު (26576، 44 / 2) ގެ ދަށުން އުންމު ސަލަމާ رضي الله عنها ގެ އަރިހުން މިއަށް ހެކިދެނިވި ރިވާޔަތެއް އައިސްފައިވެއެވެ. އޭގެ ލަފްޡަކީ: «قُولِي اللَّهُمَّ رَبَّ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي، وَأَذْهِبْ غَيْظَ قَلْبِي، وَأَجِرْنِي مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ مَا أَحْيَيْتَنَا» މާނައީ: "ކަމަނާ ވިދާޅުވާށެވެ! އޭ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެ ވެރިރައްބެވެ! މިއަޅާގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވާށިއެވެ! އަދި މިއަޅާގެ ހިތުގެ ރުޅިވެރިކަން ފިއްލަވާށިއެވެ! އަދި އިބައިލާހު އަޅަމެން ދިރިލެހެއްޓެވިހާ ހިނދަކު މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން މިއަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" އަދި މަޖްމަޢުއް ޒަވާއިދުގެ (10 / 27) ގައި އަލްހައިޘަމީ މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި މި ޙަދީޘް އައްޠަބަރާނީގެ އަލްމުޢުޖަމުލް ކަބީރު (23 / 338) ގައި ނަންބަރު (785) ގެ ދަށުން، «ما أحييتنا» (އަހަރުމެން ދިރިލެހެއްޓެވިހާ ހިނދަކު) މި ލަފްޡާ ނުލައި އައިސްފައިވެއެވެ. އަދި އުންމު ހާނީ رضي الله عنها ގެ އަރިހުން މިއަށް ހެކިދެނިވި ރިވާޔަތެއް އައިސްފައިވެއެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! ތިމަންކަމަނާ ކުރާނެ ދުޢާއެއް އުނގަންނަވައިދެއްވާށެވެ!" އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ކަމަނާ ކިޔާށެވެ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي ( އޭ ﷲ އެވެ! މިއަޅާގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވާށިއެވެ..) މި ޙަދީޘެވެ. އަދި އަލްޚަރާއިޠީ، އިޢުތިލާލުލް ޤުލޫބުގެ ނަންބަރު (52) ގެ ދަށުންނާއި، މަސާވިއުލް އަޚްލާޤު ފޮތުގެ ނަންބަރު (323) ގެ ދަށުން ނެރުއްވާފައިވެއެވެ.
އައްލޯހުންމަޣްފިރް ލީ ޛަންބީ، ވައަޛްހިބް ޣައިޡަ ޤަލްބީ، ވައަޢިޛްނީ މިން މުޟިއްލާތިލް ފިތަން
148- «اللَّهُمَّ أَحْيِنِي عَلَى سُنَّةِ نَبِيِّكَ ﷺ وَتَوَفَّنِي عَلَى مِلَّتِهِ، وأَعِذْنِي مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އިބައިލާހުގެ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ސުންނަތުގެ މަތީގައި މި އަޅާ ދިރިލަހައްޓަވާށިއެވެ! އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ މިއްލަތުގެ މަތީގައި މި އަޅާގެ މަރުގަންނަވާށިއެވެ! އަދި މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާށިއެވެ!" [111]. [111] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލްބައިހަޤީ، އަލްކުބްރާ (5 / 95) ގައި އިބްނު ޢުމަރުގެ ދުޢާއެއްގެ ގޮތުގައި މައުޤޫފުކޮށެވެ. އަދި އިބްނުލް މުލައްޤިން، އަލްބަދްރުލް މުނީރު (6 / 309) ގައި އެ ރިވާޔަތް ނަޤުލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައްޟިޔާއުގެ އަރިހުން ނަޤުލުކުރައްވާ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: [މީގެ ސަނަދު ރަނގަޅެވެ]. އަދި އިބްނު މަސްޢޫދު رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ: «ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް: "اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفِتْنَةِ" (މާނައީ: އޭ ﷲ އެވެ! ފިތުނައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ދަންނަވަމެވެ.) މިފަދައިން ނުބުނާހުށިކަމެވެ. އެހެނީ، ފިތުނައެއް (އިމްތިޙާނެއް) ކުރިމަތިވެފައިނުވާ އެއްވެސް މީހަކު ނުވެއެވެ. އެހެނީ ﷲ ވަޙީކުރައްވަނީ: ﴿إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ﴾ [التغابن: 15] (މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ މުދާތަކާއި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިންވާކަން ކަށަވަރީ ފިތުނައެއް (އެބަހީ: އިމްތިޙާނެއް) ކަމުގައިއެވެ.) އެހެންކަމުން، ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭނަމަ. މަގުފުރައްދަނިވި ފިތުނަތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވާހުށިކަމެވެ.» މި ރިވާޔަތް ނެރުއްވީ އިބްނު ޖަރީރު އެކަލޭގެފާނުގެ ތަފްސީރު (13/ 475) ގެ ނަންބަރު (15912) ގައިއެވެ. އަދި އިބްނު ބައްޠާލު އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީގެ ޝަރަޙަ (4/ 13) ގައި އެ ރިވާޔަތް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އަޙްޔިނީ ޢަލާ ސުންނަތި ނަބިއްޔިކަ ޞައްލައްލޯހު ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ވަތަވައްފަނީ ޢަލާ މިއްލަތިހް، ވައަޢިޛްނީ މިން މުޟިއްލާތިލް ފިތަން
149- «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، [فِي الْعَالَمِينَ] إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ»[112]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި އަދި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމުގެފާނަށާއި އިބްރާހީމުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ޙަމްދުލިބިވޮޑިގެންވާ މާތްވަންތަ އިލާހެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނު މައްޗަށާއި، އަދި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ! އެއީ އިބައިލާހު އިބްރާހީމްގެފާނަށާއި އިބްރާހީމުގެފާނުގެ އާލުންގެ މައްޗަށް [ޢާލަމްތަކުގެ ތެރޭގައި] ބަރަކާތް ލެއްވި ފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ޙަމްދުލިބިވޮޑިގެންވާ މާތްވަންތަ އިލާހެވެ." [112]. [112] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ، ނަމްބަރު 3370 ގައެވެ. އަދި ދެ ބްރެކެޓްގެ ދެމެދުގައިވާ ބައި އައިސްފައިވަނީ އަބޫ ހުރައިރާ رضي الله عنه ގެ ޙަދީޘުންނެވެ. އެއީ މުސްލިމް، ނަމްބަރު 405 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ޞައްލި ޢަލާ މުޙައްމަދް، ވަޢަލާ އާލި މުޙައްމަދް، ކަމާ ޞައްލައިތަ ޢަލާ އިބްރާހީމް، ވަޢަލާ އާލި އިބްރާހީމް، އިންނަކަ ޙަމީދުން މަޖީދް، ވަބާރިކް ޢަލާ މުޙައްމަދް، ވަޢަލާ އާލި މުޙައްމަދް، ކަމާ ބާރަކްތަ ޢަލާ އިބްރާހީމް، ވަޢަލާ އާލި އިބްރާހީމް، [ފިލް ޢާލަމީން] އިންނަކަ ޙަމީދުން މަޖީދް
ޙަމްދުހުރީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ﷲ އަށެވެ. އެކަލާނގެ ޖަލާލުވަންތަކަމާއި ވެރިކަމުގެ މަތިވެރިކަމާ އެކަށީގެންވާ ފަދައިންނެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އަހަރުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި، އަޞްޙާބުންނަށާއި، އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެކަލޭގެފާނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލައްވާށިއެވެ.
ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގައިވާ ރުޤްޔާތަކުން ފަރުވާކުރުން
ﷲ ތަޢާލާއަށް ފަޤީރުވެގެންވާ އަޅާ
ޑ. ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ
بسم الله الرحمن الرحيم ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ.
މުޤައްދިމާ: ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ފަރުވާކުރުމުގެ މުހިއްމުކަން
ހަމަކަށަވަރުން އެންމެހާ ޙަމްދެއް ހުރީ ﷲ އަށެވެ. އަޅަމެން އެ އިލާހަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެހީތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ނަފްސުތަކުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަޅަމެންގެ ނުބައި ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ. ﷲ ތެދުމަގު ދައްކަވާ މީހަކު މަގުފުރައްދާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެ އިލާހު މަގުފުރައްދަވައިފި މީހަކަށް ތެދުމަގު ދެއްކޭނެ މީހަކު ނުވެއެވެ. އަދި ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތައެވެ. އެ އިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވެއެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެ އިލާހުގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. ﷲ، އެކަލޭގެފާނަށާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި އަޞްޙާބުންނަށް އަދި އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު ޤިޔާމަތް ދުވަހަށް ދާންދެން އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ޞަލަވާތާއި ގިނަގުނަވެގެންވާ ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ. އެއަށްފަހު ދަންނައެވެ:
ފަހެ، އެއްވެސް ޝައްކެއް އަދި ވަހުމެއް ނެތްގޮތުގައި، ހަމަކަށަވަރުން ކީރިތި ޤުރްއާނުންނާއި، ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ އަރިހުން ޘާބިތުވެފައިވާ ރުޤްޔާތަކުން ފަރުވާކުރުމަކީ، އެއީ މަންފާކުރަނިވި ފަރުވާއެކެވެ. އަދި ފުރިހަމަވެގެންވާ ޝިފާއެކެވެ. ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: ﴿...قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞ...﴾ މާނައީ: "...ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އެއީ އީމާންވި މީހުންނަށްވާ ތެދުމަގެއް އަދި ޝިފާއެކެވެ...." [ސޫރަތު ފުއްޞިލަތު، އާޔަތް: 44]. އަދިވެސް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿وَنُنَزِّلُ مِنَ ٱلۡقُرۡءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٞ وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا خَسَارٗا٨٢﴾ މާނައީ: "އަދި ތިމަންއިލާހު ޤުރްއާނުން، މުއުމިނުންނަށް ޝިފާއެއް ކަމުގައްޔާއި، ރަޙްމަތެއް ކަމުގައިވާ ތަކެތި ބާވައިލައްވަމެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނަށް އެއިން ގެއްލުމެއްމެނުވީ އިތުރެއް ނުވާނެތެވެ." [އަލްއިސްރާއު ސޫރަތް، އާޔަތް: 82] އަދި މިތަނުގައި 'މިން' އައިސްފައިވަނީ ޖިންސު ބަޔާންކުރުމަށްޓަކައެވެ. އެގޮތުން އިސްވެދިޔަ އާޔަތުގައި ވާ ފަދައިން، ހަމަކަށަވަރުން މުޅި ޤުރްއާނަކީ ޝިފާއެކެވެ. [1] އަދި ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَتۡكُم مَّوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَشِفَآءٞ لِّمَا فِي ٱلصُّدُورِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ٥٧﴾ މާނައީ: "އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ވަޢުޡަކާއި ނަޞޭޙަތެއް ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. އަދި ހިތްތަކުގައިވާ ބަލިތަކަށްވާ ޝިފާއެއް ވެސްމެއެވެ. އަދި މުއުމިންތަކުންނަށްވާ ތެދުމަގަކާއި، ރަޙްމަތެއް ކަމުގައި ވެސްމެއެވެ." [ސޫރަތު ޔޫނުސް، އާޔަތް: 57] [1] ބައްލަވާ: އިބްނުލް ޤައްޔިމް ލިިޔުއްވާފައިވާ: އަލްޖަވާބުލް ކާފީ ލިމަން ސައަލަ ޢަނިއް ދަވާއިއް ޝާފީ، ޞ (20).
ފަހެ، ޤުރްއާނަކީ ހިތާއި ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ބަލިތަކަކަށާއި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބަލިތަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ޝިފާއެވެ. އަދި ޤުރްއާނުން ޝިފާ ލިބިގަތުމުގެ ތައުފީޤާއި އަހުލިއްޔަތު ކޮންމެ މީހަކަށް ނުދެއްވެއެވެ. ބަލިމީހާ ތެދުވެރިކަމާއި އީމާންތެރިކަމާއެކު، އަދި ފުރިހަމަ ޤަބޫލުކުރުމަކާއި ކަށަވަރުވެގެންވާ އިޢުތިޤާދާއެކު، އޭގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކުރުމާއެކު އެ ޤުރްއާނުން އޭނާގެ ބައްޔަށް ރަނގަޅަށް ފަރުވާކޮށްފިނަމަ؛ އެއްވެސް ބައްޔަކަށް އޭގެ މައްޗަށް ދުވަހަކުވެސް ގަދައެއް ނުވެވޭނެއެވެ. އަދި އުޑުތަކާއި ބިމުގެ ވެރިރައްބުގެ ކަލާމްފުޅުގެ މައްޗަށް ބަލިތަކަށް ގަދަވެވޭނީ ފަހެ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ އެ ކަލާމްފުޅަކީ ފަރުބަދަތަކުގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވިނަމަ ފަރުބަދަތައް ފުނޑުފުނޑުވެގެންދާނެ ފަދަ، ނުވަތަ ބިމުގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވިނަމަ ބިންގަނޑު ކުދިކުދިވެގެންދާނެ ފަދަ ކަލާމްފުޅެކެވެ. ފަހެ، ﷲ އެކަލާނގެ ފޮތް ފަހުމްވުމުގެ ރިޒުޤު ދެއްވައިފި މީހަކަށްޓަކައި، ހިތްތަކާއި ހަށިތަކުގެ ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން އޭގެ ފަރުވާއާއި، އެ ބަލީގެ ސަބަބާއި، އަދި އެ ބައްޔަކުން ރައްކާތެރިވާނެ ގޮތް، ޤުރްއާނުގައި ދަލީލުކޮށްދެއްވާފައި މެނުވީ އެއްވެސް ބައްޔެއް ނުވެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަނީ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ހިތްތަކާއި ހަށިތަކުގެ ބަލިތަކާއި، ހިތްތަކާއި ހަށިތަކުގެ ފަރުވާ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ:
ދެންފަހެ ހިތުގެ ބަލިތައް ވަނީ ދެ ބާވަތަކަށެވެ: އެއީ ޝުބްހައާއި ޝައްކުގެ ބައްޔާއި، ޝަހުވަތާއި މަގުފުރެދުމުގެ ބައްޔެވެ. އަދި އެ އިލާހު ސުބްޙާނަހޫ، ހިތުގެ ބަލިތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރައްވައެވެ. އަދި އެ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ފަރުވާ ވެސް ބަޔާންކުރައްވައެވެ. [2] ﷲ ތަޢާލާ ވަހީކުރެއްވިއެވެ: ﴿أَوَلَمۡ يَكۡفِهِمۡ أَنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَرَحۡمَةٗ وَذِكۡرَىٰ لِقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ٥١﴾ މާނައީ: "އެއުރެންގެ މައްޗަށް ކިޔަވައިދެވޭ ފޮތް، ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ތިމަންއިލާހު ބާވައިލެއްވިކަން އެއުރެންނަށް ނުފުދޭހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، އީމާންވާ ބަޔަކަށް އެކަމުގައި ރަޙްމަތަކާއި، ހަނދާންކޮށްދިނުމެއް ވާކަން ކަށަވަރެވެ." [ސޫރަތުލް ޢަންކަބޫތު، އާޔަތް: 51]. އަލްޢައްލާމާ އިބްނުލް ޤައްޔިމް رَحِمَهُ اللَّهُ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "ޤުރުއާނުން ޝިފާ ނުލިބިއްޖެ މީހާ، ފަހެ ﷲ އޭނާއަށް ޝިފާ ނުދެއްވާށިއެވެ. އަދި އެއިން ނުފުދިއްޖެ މީހާ، ފަހެ ﷲ އޭނާއަށް ފުއްދަވައިނުދެއްވާށިއެވެ." [3] [2] އިބްނުލް ޤައްޔިމްގެ ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 6) އަދި (4/ 352). [3] ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 352).
ހަށިގަނޑުގެ ބަލިތަކަށް ބަލާއިރު، ފަހެ، ޤުރުއާނުގައި ވަނީ އެބަލިތަކުގެ ފަރުވާގެ މައިގަނޑުތަކާއި، އަސާސްތަކާއި، ޤަވާޢިދުތަކަށް އިރުޝާދުދެއްވާފައެވެ. އެހެނީ، ހަށިގަނޑުގެ ބޭސްވެރިކަމުގެ ހުރިހާ ޤަވާޢިދުތަކެއް މާތްވެގެންވާ ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. އަދި އެއީ ތިން ކަމެކެވެ: ޞިއްޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމާއި، ގެއްލުންދެނިވި ތަކެތިން ދުރުހެލިވެ ރައްކާތެރިވުމާއި، އަދި ފާސިދުވެގެންވާ ގެއްލުންދެނިވި މާއްދާތައް ބޭރުކުރުމެވެ. އަދި މީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މި ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ކަންކަމަށްވެސް ދަލީލު ނެގިގެންދެއެވެ. [4] [4] ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 352) އަދި (4 / 6).
އަޅަކު ޤުރުއާނުން ފަރުވާކުރުން ފުރިހަމަކޮށް ރިވެތިކޮށްފިނަމަ؛ އެކަމުގެ ޢަޖާއިބުކުރުވަނިވި އަސަރެއް އަވަސް ޝިފާއެއް ލިބުމުގައި އޭނާއަށް ފެންނާނެއެވެ.
އިމާމް އިބްނުލް ޤައްޔިމް رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން މައްކާގައި އަހަރެން ބަލިވެއުޅުނު ދުވަސްވަރެއް ދިޔައެވެ. އަދި އަހަރެންނަށް ޑޮކްޓަރެއްވެސް، އަދި ބޭހެއްވެސް ނުފެނުނެވެ. ދެންފަހެ އަހަރެންގެ ނަފްސަށް ފާތިޙާ ސޫރަތުން ފަރުވާކުރަމުން ގެންދިޔައީމެވެ. ދެން އޭގެ ޢަޖައިބުކުރުވަނިވި އަސަރެއް އަހަރެންނަށް ފެންނަމުންދިޔައެވެ: އަހަރެން ޒަމްޒަމް ފެނުން ފެންފޮދެއް ނަގާފައި، އޭގެ މައްޗަށް އެތައް ފަހަރަކު އެ ސޫރަތް ކިޔަވާފައި ދެން އެ ބޮނީއެވެ. ފަހެ އޭގެ ސަބަބުން ފުރިހަމައަށް ބަލި ފަސޭހަވުން އަހަރެންނަށް ލިބުނެވެ. ދެން ގިނަ ރިހުންތަކުގައި އަހަރެން އެކަމަށް ބަރޯސާވާން ފެށީމެވެ. ފަހެ އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ފައިދާ އަހަރެންނަށް ކުރެއެވެ. އަދި ރިހުމެއްގެ ޝަކުވާކުރާ މީހަކަށް އަހަރެން އެ ގޮތް ކިޔައިދެމެވެ. ދެން އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން ވަރަށް އަވަހަށް ބަލި ފަސޭހަވެއެވެ." [5] [5] ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 178)، އަދި އަލްޖަވާބުލް ކާފީ، ޞ (21).
ހަމައެފަދައިން، ޘާބިތުވެގެންވާ ނަބަވީ ރުޤްޔާތަކުން ފަރުވާކުރުމަކީ އެންމެ މަންފާކުރަނިވި ފަރުވާތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އަދި ދުޢާއަކީ، އެކަން މަނާކުރާ ކަންތައްތަކުން ސަލާމަތްވެއްޖެނަމަ؛ ނޭދެވޭ ނުރުހެވޭ ކަންކަން ދުރުކުރުމުގައާއި އެދޭ ކަންތައް ޙާޞިލުކުރުމުގައި އެންމެ މަންފާކުރަނިވި ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. ފަހެ، އެއީ އެންމެ ފައިދާބޮޑު ފަރުވާތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދުޢާކުރުމުގައި ގިނަގިނައިން އާދޭސް ދެންނެވުމާއެކުއެވެ. އެއީ ބަލާވެރިކަމުގެ ދުޝްމަނެވެ. އެ ބަލާވެރިކަން ދުރުކޮށްދީ އެއަށް ފަރުވާކޮށްދެއެވެ. އަދި އެ ކުރިމަތިވުން މަނާކުރެއެވެ. ނުވަތަ ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ އެ ލުއިކޮށްދެއެވެ [6]؛ އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: "ދުޢާއަކީ ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަންކަމާއި އަދި ކުރިމަތިނުވާ ކަންކަމުންވެސް މަންފާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން އޭ ﷲ ގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވަނީ ދުޢާކުރުމެވެ." [7] އަދި އެކަލޭގެފާނު ﷺ ގެ މި ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: "ދުޢާ މެނުވީ ޤަޟާޤަދަރުގެ ނިޔާ ރައްދު ނުކުރެއެވެ. އަދި ހެޔޮކަން މެނުވީ ޢުމުރު އިތުރު ނުކުރެއެވެ." [8] އެހެންނަމަވެސް މިތާނގައި ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަމެއް ވެއެވެ: އެއީ އެއިން ޝިފާއަށް އެދެވޭ އަދި ރުޤްޔާކުރެވޭ އާޔަތްތަކާއި، ޛިކުރުތަކާއި، ދުޢާތަކާއި، އަދި ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވާ ޛިކުރުތަކަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި ފައިދާކުރަނިވި ޝިފާދެނިވި ތަކެއްޗެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެކަން ޤަބޫލުކުރުމާއި، އެކަންކުރާ މީހާގެ ބާރާއި އަދި އޭގެ އަސަރު ފޯރުމަށް ބޭނުންޖެހެއެވެ. ފަހެ ޝިފާ ނުލިބިއްޖެނަމަ؛ އެއީ އެކަންކުރާ މީހާގެ އަސަރު ފޯރުވުން ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ނުވަތަ އެކަން ލިބިގަންނަ މީހާ އެކަން ޤަބޫލުނުކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ނުވަތަ އޭނާގެ ކިބައިގައި ބޭހުގެ އަސަރުކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާފަދަ ވަރުގަދަ ހުރަހެއް ވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ރުޤްޔާއިން ފަރުވާކުރުން ވަނީ ދެ ކަމަކުންނެވެ: [6] ބައްލަވާ: އަލްޖަވާބުލް ކާފީ، ޞ (22- 25). [7] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 3548 ގައި، އަދި އަލް-ޙާކިމު 1/670 ގައި، އަދި އަޙްމަދު ނަމްބަރު 22044 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރެއްވިއެވެ. ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 3/151 ގެ ނަމްބަރު 3403 ބައްލަވާށެވެ. [8] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ޙާކިމު 1/670 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު (2139) ގައެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 1/76 ގެ ނަމްބަރު 154 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޙަސަން ކުރެއްވިއެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކީ: ބަލިމީހާގެ ފަރާތުންނެވެ. އަދި އެކަން ވަނީ އޭނާގެ ނަފްސުގެ ވަރުގަދަކަމާއި، ތެދުވެރިކަމާއެކު ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ކުރިމަތިލުމާއި، ޤުރްއާނަކީ މުއުމިނުންނަށްވާ ޝިފާއެއް އަދި ރަޙްމަތެއްކަމުގެ ކަށަވަރުވެގެންވާ އިޢުތިޤާދު އޮތުމާއި، އަދި ހިތާއި ދޫ އެކަމެއްގެ މައްޗަށް އެއްގޮތްވެގެންވާ ޞައްޙަ ގޮތުގައި ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދެންނެވުމުގެ މައްޗަށެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން މިއީ ހަނގުރާމަކުރުމުގެ ބާވަތެކެވެ. އަދި ހަނގުރާމަވެރިޔާއަށް އޭނާގެ ޢަދުއްވުގެ މައްޗަށް ނަޞްރު ލިބުން ދެ ކަމަކުން މެނުވީ ފުރިހަމަނުވާނެއެވެ:
އެއީ ހަތިޔާރަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ޞައްޙަ ރަނގަޅު އެއްޗަކަށް ވުމާއި، މުލައްދަނޑީގެ ބާރުގަދަވުމެވެ. ފަހެ، މި ދެކަމުންކުރެ އެއްކަމެއް އުނިވެއްޖެނަމަ؛ ހަތިޔާރުގެ ސަބަބުން މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ. ދެންފަހެ، މި ދެކަންތައް އެކީގައި ނެތިއްޖެނަމަ އަދި ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އެ ހިނދު ތައުޙީދާއި، ވަކީލުކުރުމާއި، ތަޤްވާއާއި، ﷲ އަށް ކުރިމަތިލުމުން އޭނާގެ ހިތްވަނީ ޚަރާބުވެ ވީރާނާވެފައެވެ. އަދި އޭނާއަށް އެއްވެސް ހަތިޔާރެއް ނުވެއެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކީ: ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ފަރުވާކުރާ މީހާގެ ފަރާތުން، އޭނާގެ ކިބައިގައިވެސް މި ދެކަންތައް ހިމެނިގެންވުމެވެ [9]. މިކަމަށްޓަކައި އިބްނުއް ތީނު رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى ވިދާޅުވިއެވެ: «ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވާ ޛިކުރުތަކުންނާއި، އެނޫންވެސް ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުތަކުން ރުޤްޔާކުރުމަކީ އެއީ ރޫޙާނީ ބޭސްފަރުވާއެވެ. މަޚްލޫޤުންގެ ތެރެއިން ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ދޫމަތިން އެކަން ކުރެވޭނަމަ، ﷲ ތަޢާލާގެ އިޛްނަފުޅާއެކު ޝިފާ ޙާޞިލުވެއެވެ.» [10]. [9] ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 68)، އަދި އަލްޖަވާބުލް ކާފީ ޞ(21). [10] އިބްނު ޙަޖަރު ލިޔުއްވާފައިވާ ފަތުޙުލް ބާރީ (10 / 196).
ތިން ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވުމުން ރުޤްޔާކުރުން ހުއްދަވެގެންވާކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވަނީ އިޖުމާޢުވެގެންނެވެ:
ފުރަތަމަ ޝަރުޠަކީ: އެއީ ﷲ ތަޢާލާގެ ބަސްފުޅުން، ނުވަތަ އެކަލާނގެ އިސްމުފުޅުތަކާއި ޞިފަފުޅުތަކުން، ނުވަތަ އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ބަސްފުޅުން ކަމުގައި ވުމެވެ.
ދެވަނަ ޝަރުޠަކީ: ޢަރަބި ބަހުން ކަމުގައިވުމެވެ. ނުވަތަ އެނޫން ބަހަކުން ނަމަވެސް އޭގެ މާނަ އެނގޭ އެއްޗެއް ކަމުގައިވުމެވެ.
ތިންވަނަ ޝަރުޠަކީ: ރުޤްޔާއަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އަސަރުކުރާ އެއްޗެއް ނޫންކަމަށާއި، އަދި ކިއެއްތަ، އެއިން އަސަރުކުރަނީ ﷲ ތަޢާލާގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުންކަމަށް އިޢުތިޤާދުކުރުމެވެ. [11]، ރުޤްޔާއަކީ ހަމައެކަނި ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިންވާ ސަބަބެކެވެ. [11] ބައްލަވާ، ފަތުޙުލް-ބާރީ (10 / 195)، އަދި ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒްގެ ފަތާވާ (2 / 384).
އަދި މިކަމުގެ ނުހަނު ބޮޑު މުހިއްމުކަމަށްޓަކައި، އަހަރެންގެ ފޮތް: (ޛިކުރާއި ދުޢާ އަދި ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ރުޤްޔާއިން ފަރުވާ) މިއިން ރުޤްޔާގެ ބައި އަހަރެން ޚުލާޞާކޮށްލީމެވެ. އަދި ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މަންފާކުރަނިވި ފައިދާތަކެއް އޭގެ މައްޗަށް އިތުރުކުރީމެވެ. އަދި އަހަރެން، ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަގެ ރިވެތިވެގެންވާ އިސްމުފުޅުތަކާއި، މަތިވެރިވެގެންވާ ޞިފަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން އެދެނީ: އެ އިލާހުގެ މާތްވެގެންވާ ވަޖްހުފުޅަށް ޚާލިޞްވެގެންވާ ފޮތެއްކަމުގައި މި ފޮތް ލެއްވުމަށެވެ. އަދި އެއިން އަހަރެންނަށް ފައިދާކޮށްދެއްވާ، އަދި އެ ފޮތް ކިޔައިފި، ނުވަތަ ޗާޕުކޮށް، ނުވަތަ ފޮތް ފަތުރަން ސަބަބެއްކަމުގައިވި ކޮންމެ މީހަކަށާއި، އަދި އެންމެހާ މުސްލިމުންނަށް އެއިން މަންފާކޮށްދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެއިލާހު ސުބްޙާނަހޫއީ އެކަމުގެ ވަލީވެރި ފަރާތެވެ. އަދި އެކަމަށް ކުޅަދުންވަންތަ ފަރާތެވެ. އަދި އަޅަމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި، އަޞްޙާބުންނާއި، ޤިޔާމަތް ދުވަހާ ހަމައަށް ހެޔޮގޮތުގައި އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ﷲ ޞަލަވާތާއި ސަލާމާއި ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ.
ﷲ ތަޢާލާއަށް ފަޤީރުވެގެންވާ އަޅާ
ޑ. ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ
ލިޔެ އެކުލަވާލީ ހިޖުރައިން 18 / 6 / 1414 ގައިއެވެ.
1- ސިޙުރުގެ ފަރުވާ
ސިޙުރަށް ކުރެވޭ އިލާހީ ފަރުވާ ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ:
ފުރަތަމަ ބައި: ސިޙުރު ޖެހުމުގެ ކުރިން އެއިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރާނޭ ކަންކަން:
1- އެންމެހާ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމާއި، އެންމެހާ ޙަރާމް ކަންތައްތައް ދޫކުރުމާއި، އެންމެހަ= ފާފަތަކުން ތައުބާވުމެވެ.
2- ގިނަގިނައިން ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކިޔެވުމަށް އެއިން ވަކި މިންވަރެއް ހަމަޖައްސާފައި ބެހެއްޓުމެވެ.
3- ދުޢާތަކާއި، ރައްކާތެރިވުމަށް އެދި ދަންނަވާ ޛިކުރުތަކާއި، ޝަރުޢުވެގެންވާ ޛިކުރުތަކުން ޙިމާޔަތް ލިބިގަތުމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި: «بِسْمِ اللهِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ في الأرْضِ وَلَا في السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمُ» ހެނދުނާއި ހަވީރު ތިން ފަހަރު ކިޔުމާއި [12]، އަދި ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހަތުގައި، އަދި ނިދާއިރު، އަދި ހެނދުނާއި ހަވީރު އާޔަތުލް ކުރްސި ކިޔެވުމާއި [13]، އަދި މި ސޫރަތް ކިޔެވުންވެއެވެ: ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ .﴾ އަދި ހެނދުނާއި ހަވީރާއި، ނިދާއިރު އަލް-މުޢައްވިޛަތައިނި (އަލް-ފަލަޤު ސޫރަތާއި އައް-ނާސް ސޫރަތް) ތިން ފަހަރު ކިޔެވުމެވެ. އަދި ކޮންމެ ދުވަހަކު ސަތޭކަ ފަހަރު މިހެން ކިޔުންވެސްމެއެވެ: "لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ" [14] އަދި ހެނދުނާއި ހަވީރުގެ ޛިކުރުތަކާއި، ނަމާދުތަކުގެ ފަހުގައި ކިޔާ ޛިކުރުތަކާއި، ނިދާއިރު އަދި ނިދިން ހޭލާއިރު ކިޔާ ޛިކުރުތަކާއި، ގެއަށް ވަދެ ނިކުންނައިރު ކިޔާ ޛިކުރުތަކާއި، ސަވާރުވާއިރު ކިޔާ ޛިކުރުތަކާއި، މިސްކިތަށް ވަދެ ނިކުންނައިރު ކިޔާ ޛިކުރުތަކާއި، ފާޚާނާއަށް ވަދެ ނިކުންނައިރު ކިޔާ ދުޢާއާއި، މުޞީބާތެއް ޖެހިފައިވާ މީހަކު ފެންނަ ހިނދު ކިޔާ ދުޢާއާއި، އެނޫންވެސް ޛިކުރުތަކާއި ދުޢާތައް ކިޔުމަށް ރައްކާތެރިވެ ފަރުވާތެރިވުމެވެ. އަދި ޙާލަތްތަކާއި، މުނާސަބަތުތަކާއި، ތަންތަނާއި، ވަޤުތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޛިކުރުތަކެއް (ޙިޞްނުލް މުސްލިމް) ގައި އަހަރެން ވާނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ. އަދިޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި، އެ ޛިކުރުތަކަށް ރައްކާތެރިވުމަކީ، ﷲ ތަޢާލާގެ އިޛުނަފުޅާއެކު، ސިޙުރާއި، އެސްފީނާއާއި، ޖިންނީގެ އުނދަގޫ ޖެހުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. އަދި އެއީ މި އާފާތްތަކާއި އެނޫންވެސް ނުބައިތައް ޖެހުމަށްފަހު ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފަރުވާއަކީވެމެއެވެ. [15] [12] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (3388) ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު (5088) ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު (3869) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/332 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [13] އަލް-ޙާކިމު އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާ އަދި ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އައް-ޛަހަބީ 1/562 ގައި އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ 1/273 ގެ ނަމްބަރު 658 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. [14] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (4 / 95)، ނަމްބަރު 3293 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (4 / 2071)، ނަމްބަރު 2691 ގައެވެ. [15] ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 126)، އަދި ޢައްލާމާ އިބްނު ބާޒްގެ މަޖުމޫޢު ފަތާވާ (3 / 277)، އަދި މި ފޮތުގެ އެސްފީނާގެ ފަރުވާގެ ތިންވަނަ ބައިގައިވާ، ޙަސަދަވެރިޔާއާއި ސިޙުރުވެރިޔާގެ ނުބައިކަން ދުރުކޮށްދޭ ދިހަ ސަބަބު ބައްލަވާށެވެ.
4- އެކަން ކުރެވެން އޮތްނަމަ، ހެނދުނު ހުސްބަނޑާހުރެ ހަތް ޢަޖުވާ ކަދުރު ކެއުން. އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: "ހެނދުނު ހަތް ޢަޖްވާ ކަދުރު ކައިފި މީހާއަށް އެ ދުވަހު ވިހައަކުން އަދި ސިޙުރަކުންވެސް ގެއްލުމެއް ނުދެވޭނެއެވެ." [16] އަދި އެންމެ ފުރިހަމަވެގެންވަނީ، މުސްލިމްގެ ރިވާޔަތުގައި ވާފަދައިން، ދެ ޙައްރާގެ ދެމެދުންވާ މަދީނާގެ ކަދުރުކަމުގައި ވުމެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ޝެއިޚް އަލްޢައްލާމާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒު ބްނު ޢަބްދު ﷲ އިބްނު ބާޒް رَحِمَهُ اللَّهُ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، މަދީނާގެ ހުރިހާ ކަދުރެއްގައިވެސް މި ޞިފަ އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މި ޙަދީޘްފުޅަށްޓަކައެވެ: «ހެނދުނުކުރާ ހިނދު، އެރަށުގެ ދެ ކަޅުހިލަގަނޑުގެ ދެމެދުން ލިބޭ ހަތް ކަދުރު ކައިފިމީހާ [17] ..." މި ޙަދީޘެވެ. [18] [16] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 / 247)، ނަމްބަރު 5445 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (3 / 1618)، ނަމްބަރު 2047 ގައެވެ. [17] لابتيها: މިއީ لابة ގެ ތަޘްނިޔާ (ދެ އެއްޗަށް ކިޔާ ގޮތެވެ.) އެއީ الحرة (ޙައްރާ) އެވެ. އެއީ އަލިފާނުން އަނދާފައިވާ ފަދަ ކަޅުކުލައިގެ ފީވެފައިވާ ހިލަތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ބިމެކެވެ. އަދި މިތަނުގައި އެއިން މުރާދުކުރެއްވީ: މަދީނުއް ނަބަވިއްޔާގެ ދެފަރާތުގައިވާ ދެ ޙައްރާއަށެވެ. ބައްލަވާ: އަލްމުނާވީގެ ފައިޟުލް ޤަދީރު (2/ 514). [18] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް (3 / 1618) ނަމްބަރު (2047) ގައެވެ.
ހަމައެފަދައިން، އެކަލޭގެފާނު رَحِمَهُ اللَّهُ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، މަދީނާގެ ކަދުރު ފިޔަވައި މުޠްލަޤުކޮށް އެހެން (ޢަޖުވާ) ކަދުރަކުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ހަތް ކަދުރު ކައިފި މީހަކަށް އެކަން ޙާޞިލުވުމަށް އުންމީދު ކުރެވެއެވެ.
ދެވަނަ ބައި: ސިޙުރު ޖެހުމަށްފަހު އެއަށް ފަރުވާކުރުން، އަދި އެކަން ވަނީ އެކި ވައްތަރަށެވެ:
ފުރަތަމަ ވައްތަރަކީ: ޝަރުޢީގޮތުން ހުއްދަވެގެންވާ ގޮތްތަކުން އެ އޮތްތަނެއް އެނގިއްޖެނަމަ، އެ އެއްޗެއް ނެރެ ބާޠިލުކުރުމެވެ. އަދި މިއީ ސިޙުރު ޖެހިފައިވާ މީހާއަށް ފަރުވާކުރެވޭނެ އެންމެ ފައިދާހުރި އެއް ގޮތެވެ. [19] [19] ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދު 4 / 124، އަލް-ބުޚާރީ 10 / 132 ގެ ނަމްބަރު 5765، މުސްލިމް 4 /1917 ގެ ނަމްބަރު 2189 ، އަދި މަޖްމޫޢު ފަތާވާ އިބްނު ބާޒް 3 / 228
ދެވަނަ ވައްތަރަކީ: ޝަރުޢީ ރުޤްޔާއެވެ. އަދި އޭގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ބައިތައް ހިމެނެއެވެ [20]: [20] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން ފީ ޢިލާޖިއް ޞަރަޢި ވައްސިޙްރި ވަލްޢައިނި، ޞ (138).
ފުރަތަމައީ: ފެހި ކުންނާރު ފަތުން ހަތް ފަތް ދެ ހިލަ ދެމެދުގައި ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗަކުން ހިމުންކޮށް ފުނޑާލާފައި، ދެން ފެންވަރަން ފުދޭނެހާ ފެން އޭގެ މައްޗަށް ފެން އަޅާފައި، އެއަށް މި ތަންތަން ކިޔަވާނީއެވެ:
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، މާނައީ: "(ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން ދުރުކުރެވި) ފައްސާލެވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެމެވެ." އަޢޫޛު ބިއްލާހި މިނައް ޝައިޠާނިއް ރަޖީމް ﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ٢٥٥﴾ މާނައީ: "ﷲ އީ، އެ އިލާހު ފިޔަވާ (އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވާ) އެހެން އިލާހަކު ނުވާ އިލާހެވެ. ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ، ދާއިމަށް ޤާއިމުވެ ދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަވަހާރަފުޅު އައުމެއް އަދި އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވުމެއްވެސް އެ އިލާހަކަށް ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގައި ވާހައި އެއްޗަކާއި، ބިމުގައި ވާހައި އެއްޗެއް މިލްކުވެވޮޑިގެންވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އެއިލާހުގެ އިޛްނަފުޅާ ލައިގެން މެނުވީ، އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޝަފާޢަތްތެރިވާނެ މީހަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ކުރިން (އެބަހީ: ޚަލްޤުތަކުންގެ ކުރިން) އިސްވެގޮސްފައިވާހައި ކަމަކާއި، އެމީހުންގެ ފަހުން ވާނޭހާ ކަމެއްވެސް، އެއިލާހު ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޢިލްމުފުޅުގެ ތެރެއިން އެ އިލާހު އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ފިޔަވާ، އެއްވެސް އެއްޗެއް އެމީހުންނަކަށް އެނގިގެންނެއް ނުވެއެވެ. އެއިލާހުގެ ކުރުސި، އުޑުތަކާއި ބިމުގެ އެންމެހާ ކަންކޮޅުތަކަށް ތަނަވަސް ވެގެންވެއެވެ. އަދި އެ އުޑުތަކާއި ބިން ރައްކާތެރި ކުރައްވާ ހިފެހެއްޓެވުމަށް އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަކަށް ކުޑަވެސް ބުރަކަމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހީ މަތީގައި ވޮޑިގެންވާ، ހައިބަތުބޮޑުވެ މާތްވެގެންވާ އިލާހެވެ." [ސޫރަތުލް-ބަޤަރާ، އާޔަތް: 255].
﴿وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۖ فَإِذَا هِيَ تَلۡقَفُ مَا يَأۡفِكُونَ. މާނައީ: "ތިމަން އިލާހު މޫސާގެފާނަށް ވަޙީ ކުރެއްވީމެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ އަސާކޮޅު އެއްލަވާށެވެ. ދެން (އެކަލޭގެފާނުގެ އަސާކޮޅު އެއްލެވީމާ) އެހާރުން އެ އަސާކޮޅު އެ މީހުން ދޮގުން ހަދާގެން ދެއްކި ތަކެތި ކައި ދިރުވައިފިއެވެ." فَوَقَعَ ٱلۡحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ. މާނައީ: "ދެން ޙައްޤު ތެދު ފާޅުވިއެވެ. އަދި އެ މީހުން ކޮށްއުޅުނު ކަންތައް ބާޠިލު ވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ." فَغُلِبُواْ هُنَالِكَ وَٱنقَلَبُواْ صَٰغِرِينَ. މާނައީ: "ފަހެ އެ ތާނގައި އެ މީހުން ދެރަވެ ބަލިވެއްޖެއެވެ. އަދި އެ މީހުން ނިކަމެތީންކަމުގައި ވެގެންދިޔައެވެ." وَأُلۡقِيَ ٱلسَّحَرَةُ سَٰجِدِينَ. މާނައީ: "އަދި އެ ސިޙުރުވެރިން ސަޖިދައަށް ވެއްޓުނެވެ." قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ. މާނައީ: "އެއުރެން ބުނޫއެވެ. ޢާލަމްތަކުގެ ވެރިރައްބަށް ތިމަންމެން އީމާންވެއްޖައީމުއެވެ." رَبِّ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ﴾ މާނައީ: "އެއީ މޫސާގެފާނާއި، ހާރޫނުގެފާނުގެ ވެރިރައްބެވެ." [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު، އާޔަތް: 117-122].
﴿وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيم. މާނައީ: "އަދި ފިރްޢައުނު ބުންޏެވެ. މޮޅަށް ދަންނަ ކޮންމެ ސިޙުރުވެރިޔަކު ތިމަންގެ ގާތަށް ކަލޭމެން ގެންނާށެވެ." فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ. މާނައީ: "ދެން އެ ސިޙުރުވެރިން އައި ހިނދު އެ މީހުންނަށް މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ތިޔަބައިމީހުން (ސިޙުރު ހަދަން) އުކަންހުރި އެއްޗެއްވިއްޔާ އުކާބަލާށެވެ." فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ. މާނައީ: "ދެންފަހެ އެ މީހުން (އެ ތަކެތި) އުކިހިނދު، މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަ ގެނައި ސިޙުރެއް، ހަމަކަށަވަރުން ﷲ، އެ ބާޠިލު ކުރައްވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ފަސާދަކުރާ މީހުންގެ ޢަމަލު، ﷲ އިޞްލާޙެއް ނުކުރައްވާހުއްޓެވެ." وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ٨٢﴾ މާނައީ: "އަދި ﷲ އެ އިލާހުގެ ކަލިމަފުޅުތަކުން ޙައްޤު، ޘާބިތުކުރައްވާ ޙައްޤުކުރައްވާނެއެވެ. މުޖުރިމުން ކިތަންމެ ނުރުހުނަސްމެއެވެ." [ޔޫނުސް ސޫރަތް، އާޔަތް: 79-82]
﴿قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ. މާނައީ: "އެ މީހުން ބުންޏެވެ. އޭ މޫސާއެވެ. އެއްގޮތަކީ ތިބާ އެންމެ ފުރަތަމަ އެއްލުމެވެ. އަނެއްގޮތަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ އެއްލާބަޔަކީ ތިމަންމެން ކަމުގައިވުމެވެ." قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ. މާނައީ: "އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ކިއެއްތަ، ތިޔަބައިމީހުން (ފުރަތަމަ) އެއްލާށެވެ! ދެން (އެ މީހުން އެއްލިހިނދު) އެހާރުން އެ މީހުންގެ ވާބުރިތަކާއި، އަސާތައް އެ މީހުންގެ ސިޙުރުގެ ސަބަބުން ދުވާހެން އެކަލޭގެފާނަށް ހީފުޅުވިއެވެ." فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ. މާނައީ: :ދެންފަހެ މޫސާގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި ބިރުވެރިކަމެއް ހިނގިއެވެ." قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ. މާނައީ: "ތިމަން އިލާހު ވަހީ ކުރެއްވީމެވެ: ކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅު ނުގަންނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން (ކާމިޔާބު ލިބި) އެންމެ މަތިވެރި ވާނީ ހަމަ ކަލޭގެފާނެވެ." وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ. މާނައީ: "އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކަނާތްޕުޅުގައިވާ އެތި (އެބަހީ: އަސާ) އެއްލަވާށެވެ. އޭރުން، އެ އަސާ އެ މީހުން ހެދި ތަކެތި ކައި، ދިރުވާލައިފާނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެ މީހުން ހެދި އެއްޗެހި ވާކަން ކަށަވަރީ ސިޙުރުވެރިޔެއްގެ މަކަރު ކަމުގައެވެ. އަދި ސިޙުރުވެރިޔާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ގެނައިކަމުގައިވިޔަސް، އޭނާއަކަށް ކާމިޔާބެއް ނުވާނެއެވެ." فَأُلۡقِيَ ٱلسَّحَرَةُ سُجَّدٗا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِرَبِّ هَٰرُونَ وَمُوسَىٰ.﴾. މާނައީ: "ދެންފަހެ އެ ސިޙުރުވެރިން ސަޖިދައަށް ވެއްޓުނެވެ. އެ މީހުން ބުންޏެވެ: ހާރޫނުގެފާނާއި މޫސާގެފާނުގެ ވެރިއިލާހަށް ތިމަންމެން އީމާންވެއްޖައީމުއެވެ." [ޠާހާ ސޫރަތް، އާޔަތް: 65-70]
بسم الله الرحمن الرحيم މާނައީ: "ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ." ﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އޭ ކާފަރުންނޭވެ!" لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާ ތަކެއްޗަކަށް، ތިމަންކަލޭގެފާނު އަޅުކަމެއް ނުކުރައްވަމެވެ.) وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ މާނައީ: "އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނު އަޅުކަންކުރައްވާ ފަރާތަށް އަޅުކަންކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައިވެސް ތިޔަބައިމީހުން ނުވަމުއެވެ." وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަންކުޅަ ތަކެއްޗަށް އަޅުކަންކުރާ މީހަކު ކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނު ނުވަމެވެ." وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ މާނައީ: "އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނު އަޅުކަންކުރައްވާ ފަރާތަށް އަޅުކަންކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައިވެސް ތިޔަބައިމީހުން ނުވަމުއެވެ." لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ ﴾ މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީނެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ދީނެވެ." [ސޫރަތުލް ކާފިރޫން، އާޔަތް: 1-6].
بسم الله الرحمن الرحيم މާނައީ: "ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ." ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ﴾ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ: އެ އިލާހީ އެއްކައުވަންތަ ﷲ އެވެ." ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ މާނައީ: "ﷲ އީ އައް-ޞަމަދުއެވެ. (އެބަހީ: އެންމެހާ ތަކެތި އެއިލާހަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެއިލާހު ބޭނުންވެވޮޑިގެން ނުވާ އިލާހެވެ.)" لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ މާނައީ: "އެ އިލާހަށް (އެއްވެސް ދަރިކަލެއް) އުފަންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެ އިލާހު (އެއްވެސް ފަރާތަކަށް) އުފަންވެވޮޑިގެންނެއް ނުވެއެވެ." وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ٤﴾ މާނައީ: "އަދި އެއިލާހާ ކުފޫހަމަވާ، އެއްފަދަވާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވެއެވެ." [ސޫރަތުލް އިޚްލާޞް، އާޔަތް: 1-4].
بسم الله الرحمن الرحيم މާނައީ: "ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ." ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަތިހުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." مِن شَرِّ مَا خَلَقَ މާނައީ: "އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާހާ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ. މާނައީ: "އަދި ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަން ގަދަވެގެންފިހިނދު، އެ ރޭގަނޑުގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ މާނައީ: "އަދި ގޮށްތަކަށްފުމޭ މީހުން (އެބަހީ: ސިޙުރުހަދާމީހުން) ގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." "وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾ މާނައީ: "އަދި ޙަސަދަވެރިޔަކު ޙަސަދަވެރިވެއްޖެހިނދު، އޭނާގެ ނުބައިކަމުންވެސްމެއެވެ." [ސޫރަތުލް ފަލަޤު، އާޔަތް: 1- 5].
بسم الله الرحمن الرحيم މާނައީ: "ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ." ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! މީސްތަކުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ." مَلِكِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ ރަސްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ މާނައީ: "މީސްތަކުންގެ އަޅުކަންކުރާ އިލާހެވެ." مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ މާނައީ: "ފިލައިހުރެ ވަސްވާސްދޭ ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ. މާނައީ: "އެއީ މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ވަސްވާސް އުފައްދާ ޝައިޠާނެވެ." مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ﴾ މާނައީ: "ޖިންނީންނާއި، މީސްތަކުންގެ ތެރެއިންވާ ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިންނެވެ." [ސޫރަތުއް ނާސް، އާޔަތް: 1- 6].
އިސްވެދިޔަ ތަންތަން އެ ފެނަށް ކިޔެވުމަށްފަހު، ދެން ތިން ފަހަރު އެއިން ބޮއެ، އަނެއް ބައިން ފެންވަރާނީއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެއިން އެ ބަލިމަޑުކަން ފިލައިދާނެއެވެ. އަދި ދެ ފަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން އެކަން ތަކުރާރުކުރުމަށް ޙާޖަތް ޖެހިއްޖެއްނަމަ؛ ބަލި ފިލައިދަންދެން ހަމަ އެކަން ކުރުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އަދި މިއީ ގިނަ ފަހަރުމަތިން ތަޖުރިބާކުރެވި، އޭގެ ސަބަބުން ﷲ މަންފާ ލައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި މިއީ އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުވުމުން ހިފެހެއްޓި ހުރަސްއެޅިފައިވާ މީހާއަށް ވަރަށް ރަނގަޅު ފަރުވާއެކެވެ.[21] [21] ފަތާވާ އިބްނު ބާޒްގެ 3 / 279، އަދި ފަތުޙުލް-މަޖީދުގެ ޞަފުޙާ 346، އަދި ވަޙީދު ޢަބްދުއްސަލާމްގެ އައް-ޞާރިމުލް ބައްތާރު ފީ އައް-ތަޞައްދީ ލިއްސަޙަރަތި ވަލް-އަޝްރާރުގެ ޞަފުޙާ 109-117 ބައްލަވާށެވެ. އޭގައި، ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ފައިދާހުރި، ދިގު އަދި މަންފާކުރަނިވި ރުޤްޔާއެއް ވެއެވެ. އަދި މުޞައްނަފް ޢަބްދުއް ރައްޒާޤްގެ 11 / 13، އަދި އިބްނު ޙަޖަރުގެ ފަތުޙުލް-ބާރީގެ 10 / 233 ބައްލަވާށެވެ.
ދެވަނައީ: ފާތިޙާ ސޫރަތާއި، އާޔަތުލް ކުރުސިއާއި، ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެ އާޔަތާއި، އަދި އިޚުލާޞް، ފަލަޤި، ނާސް ސޫރަތް ތިންފަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން ކިޔަވާނީއެވެ. އެއީ ފުމެލުމާއި ކަނާތުން ވޭންހުރި ތަނުގައި ފިރުމާލުމާ އެކުއެވެ. [22] [22] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1728 ގެ، ނަމްބަރު 2202 ގައެވެ.
ތިންވަނައީ: ރައްކާތެރިކަމަށް އެދި ކިޔާ ދުޢާތަކާއި، ރުޤްޔާތަކާއި، ޖާމިޢު ދުޢާތައް:
١- أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ العَرْشِ العَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ މާނައީ: "ބޮޑުވެގެންވާ ޢަރްޝުގެ ވެރި، މަތިވެރި މާތްވެގެންވާ ﷲ ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވުމަށް އަހަރެން އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ." (ހަތްފަހަރު)[23]. [23] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 3 / 187 ގެ ނަމްބަރު 3106 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ 2 / 410 ގެ ނަމްބަރު 2083 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5 / 180 އަދި 322 ގައި، އަދި ޞަޙީޙު ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 2 / 276 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އަސްއަލުއްލޯހަލް ޢަޡީމަ، ރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމި، އަން ޔަޝްފިޔަކް
2- ބަލިމީހާ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ތަދުވާ ތަނެއްގައި އޭނާގެ އަތް އަޅާފައި، މިހެން ކިޔާނީއެވެ: «بِسْمِ اللَّهِ» މާނައީ : "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (ވާތްގާއި އެހީއަށް އެދެމެވެ.)" ތިން ފަހަރު، އަދި ކިޔާނީ: ބިސްމިއްލާހް «أَعُوذُ بِالله وَقُدْرَتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحَاذِرُ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އަދި އެއިލާހުގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން މެދުވެރިކޮށް، މި އަޅާއަށް ފެންނަ އަދި ބިރުގަންނަ ކަންތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް އެދެމެވެ." (ހަތް ފަހަރު). [24]. [24] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1728 ގެ ނަމްބަރު 2709 ގައެވެ.
އަޢޫޛު ބިއްލާހި ވަޤުދްރަތިހީ މިން ޝައްރި މާ އަޖިދު ވައުޙާޛިރު
3- «اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ، أَذْهِبِ الْبَأْسَ، وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا»[٢٥]. މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މީސްތަކުންގެ ވެރި ރައްބެވެ! ދަތި އުނދަގޫކަން ފިއްލަވާށިއެވެ. އަދި ޝިފާދެއްވާށިއެވެ. ޝިފާދެއްވަނީ އިބައިލާހެވެ. އިބައިލާހުގެ ޝިފާ ފިޔަވައި އެހެން ޝިފާއެއް ނުވެއެވެ. ބައްޔެއް ފަހަތަށް ދޫނުކުރާ ޝިފާއަކުން (ފުރިހަމަ ޝިފާދެއްވާށިއެވެ.)" [25] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 / 206) ގެ ނަމްބަރު 5745 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (4 / 1724) ގެ ނަމްބަރު 2194 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރައްބަންނާސް، އަޛްހިބިލް ބައުސް، ވަޝްފި އަންތައްޝާފީ، ލާ ޝިފާއަ އިއްލާ ޝިފާއުކް، ޝިފާއައް ލާ ޔުޣާދިރު ސަޤަމާ
4- «أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ، وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް ކޮންމެ ޝައިޠާނަކާއި، ވިހަލާ ސޫތްޕަކާއި، އެސްފީނާ ޖައްސަނިވި ކޮންމެ ލޮލަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މި އަޅާ އެދެމެވެ." [26]. [26] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (6 / 408) ގެ ނަމްބަރު 3371 ގައެވެ.
އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއްލާހިއް ތާންމަހް، މިން ކުއްލި ޝައިޠާނިން ވަހާންމަހް، ވަމިން ކުއްލި ޢައިނިއް ލާއްމަހް.
5- «أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތަކުން، އެއިލާހު ޚަލްޤުކުރެއްވި ކޮންމެ ނުބަޔަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މިއަޅާ އެދެމެވެ." [27]. [27] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1728 ގެ ނަމްބަރު 2709 ގައެވެ.
އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިލްލާހިއް ތާންމާތި މިން ޝައްރި މާ ޚަލަޤް
6- «أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ: مِنْ غَضَبِهِ، وَعِقَابِهِ، وَشَرِّ عِبَادِهِ، وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَأَنْ يَحْضُرُونِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް، އެ އިލާހުގެ ކޯފާޔާއި ޢުޤޫބާތުންނާއި، އެ އިލާހުގެ އަޅުތަކުންގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ޝައިތާނުންގެ ވަސްވާސްތަކުން އަދި އެ ޝައިތާނުން (މި އަޅާގެ ގާތަށް) އައުމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." [28]. [28] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު (3893) ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (3528) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 171 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއްލާހިއް ތާންމާތި، މިން ޣަޟަބިހީ ވަޢިޤާބިހީ ވަޝައްރި ޢިބާދިހް، ވަމިން ހަމަޒާތިއް ޝަޔާތީނި ވައަން ޔަޙްޟުރޫން
7- "«أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ الَّتِي لَا يُجَاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَلَا فَاجِرٌ، مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ، وَبَرَأَ، وَذَرَأَ، وَمِنْ شَرِّ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ، وَمِنْ شَرِّ مَا يَعْرُجُ فِيهَا، وَمِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ فِي الْأَرْضِ، وَمِنْ شَرِّ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا، وَمِنْ شَرِّ فِتَنِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ، وَمِنْ شَرِّ كُلِّ طَارِقٍ إِلَّا طَارِقًا يَطْرُقُ بِخَيْرٍ يَا رَحْمَنُ» މާނައީ: "ހެޔޮލަފާ މީހަކަށްވެސް އަދި ނުބައި ފާޖިރު މީހަކަށްވެސް، އެ ކަލިމަފުޅުތައް ފަހަނައަޅައި ނުދެވޭ، ﷲ ގެ ފުރިހަމަ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް، އެ އިލާހު ޚަލްޤުކުރައްވާ، ނެރުއްވާ، ހެއްދެވި ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އުޑުން ފައިބާ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އުޑަށް އަރައިގެންދާ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި ބިންމަތީގައި އެ އިލާހު އުފައްދަވާ ލެއްވި ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި އެ ބިމުން ނިކުންނަ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި ރޭގަނޑާއި ދުވާލުގެ ފިތުނަތަކުގެ ނުބައިކަމުންނާއި، އަދި ހެޔޮކަމަކާގެން ރޭގަނޑު އައިސް ޓަކިޖަހާ ފަރާތެއް ފިޔަވައި ރޭގަނޑު އަންނަ ކޮންމެ ކަމެއް (ނުވަތަ މީހެއް އަދި އެއްޗެއްގެ) ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކަން އެދެމެވެ. އޭ ރަޙްމާނުވަންތަ އިލާހެވެ." [29] [29] ރިވާކުރެއްވީ އަޙްމަދު 3 / 119 ގެ ނަމްބަރު 15461 ގައި ޞައްޙަ ސަނަދަކުން، އަދި އިބްނުއް-ސުންނީ ނަމްބަރު 637 ގައެވެ. އަދި މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 10 / 127 ބައްލަވާށެވެ. އަދި ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ 7 / 196 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއްލާހިއް ތާންމާތިއް ލަތީ ލާ ޔުޖާވިޒުހުންނަ ބައްރުން ވަލާ ފާޖިރް، މިން ޝައްރި މާ ޚަލަޤަ ވަބަރައަ ވަޛަރައަ، ވަމިން ޝައްރި މާ ޔަންޒިލު މިނައްސަމާއި، ވަމިން ޝައްރި މާ ޔަޢްރުޖު ފީހާ، ވަމިން ޝައްރި މާ ޛަރައަ ފިލްއަރްޟް، ވަމިން ޝައްރި މާ ޔަޚްރުޖު މިންހާ، ވަމިން ޝައްރި ފިތަނިއް ލައިލި ވައްނަހާރް، ވަމިން ޝައްރި ކުއްލި ޠާރިޤިން އިއްލާ ޠާރިޤަން ޔަޠްރުޤު ބިޚައިރިން ޔާ ރަޙްމާން
8- «اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ، وَرَبَّ الأَرْضِ، وَرَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ، فَالِقَ الْـحَبِّ وَالنَّوَى، وَمُنْزِلَ التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْءٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهِ، أَنْتَ الْأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الْآخِرُ فَلَيْسَ بَعْدَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَيْءٌ، وَأَنْتَ الْبَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَيْءٌ ...» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަތްއުޑުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި ބިމުގެ ވެރި ރައްބެވެ! އަދި މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ރައްބެވެ! އޭ އަޅަމެންގެ ރައްބެވެ! އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ރައްބެވެ! އޮށާއި އޮށްޓަރުން ގަސްފަޅުއްވާ އިލާހެވެ! އަދި ތައުރާތާއި، އިންޖީލާއި، ޤުރްއާން ބާވައިލެއްވި ރައްބެވެ! އިބައިލާހު އެ އެއްޗެއްގެ ނިތްކުރީގައި ހިއްޕަވައިގެންވާ (އެބަހީ: އެއިލާހުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ) ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނުބައިކަމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހަށް ދަންނަވަމެވެ. އިބައިލާހުއީ އެންމެފުރަތަމަ ވޮޑިގެންވީ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ކުރިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ އެންމެފަހުން ވޮޑިގެންވާނެ ފަރާތެވެ. ފަހެ އިބައިލާހުގެ ފަހުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ (ހެކިތަކާއި ބުރުހާނުން) ފާޅުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. (ނުވަތަ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ވެރިވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ.) އިބައިލާހުގެ މަތީގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އިބައިލާހީ ވަންހަނާވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ. އިބައިލާހުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި (އިބައިލާހަށްވުރެ ބޮޑަށް) ފޮރުވިފައިވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. ..." [30] [30] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 2084 ގެ ނަމްބަރު 2713 ގައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރައްބައް ސަމާވާތިއް ސަބްޢި، ވަރައްބަލް އަރްޟި، ވަރައްބަލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ރައްބަނާ ވަރައްބަ ކުއްލި ޝައިއް، ފާލިޤަލް ޙައްބި ވައްނަވާ، ވަމުންޒިލައް ތައުރާތި ވަލްއިންޖީލި ވަލްޤުރްއާން، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ކުއްލި ޝައިއިން އަންތަ އާޚިޛުން ބިނާޞިޔަތިހް، އަންތަލް އައްވަލު ފަލައިސަ ޤަބްލަކަ ޝައިއް، ވައަންތަލް އާޚިރު ފަލައިސަ ބަޢުދަކަ ޝައިއް، ވައަންތައް ޡާހިރު ފަލައިސަ ފައުޤަކަ ޝައިއް، ވައަންތަލް ބާޠިނު ފަލައިސަ ދޫނަކަ ޝައިއް
9- "«بِسْمِ اللَّهِ أرْقِيكَ، مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ، وَمِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ، اللهُ يَشْفِيكَ، بِسمِ اللَّهِ أَرقِيكَ». މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން އަހަރެން ތިބާއަށް ރުޤްޔާކުރަމެވެ. ތިބާއަށް ގެއްލުންވެ ތުރާވާ ކޮންމެ ކަމަކުންނެވެ. އަދި ކޮންމެ ނަފްސެއް ނުވަތަ ޙަސަދަވެރި ލޮލެއްގެ ނުބައިކަމުންނެވެ. ﷲ ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވާށިއެވެ. ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން އަހަރެން ތިބާއަށް ރުޤްޔާކުރަމެވެ." [31] [31] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1718 ގެ ނަމްބަރު 2186 ގައި އަބޫ ސަޢީދު رضي الله عنه ގެ އަރިހުންނެވެ.
ބިސްމިއްލާހި އަރްޤީކަ، މިން ކުއްލި ޝައިއިން ޔުއުޛީކަ، ވަ މިން ޝައްރި ކުއްލި ނަފްސިން އައު ޢައިނި ޙާސިދިން، އައްލޯހު ޔަޝްފީކް، ބިސްމިއްލާހި އަރްޤީކް
10- «بِسْمِ اللَّهِ يُبْرِيكَ، وَمِنْ كُلِّ دَاءٍ يَشْفِيكَ، وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ، وَمِنْ شَرِّ كُلِّ ذِي عَيْنٍ» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުންނެވެ. އެކަލާނގެ ތިބާއަށް ފަސޭހަކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ބައްޔަކުން ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވާށިއެވެ. އަދި ޙަސަދަވެރިޔަކު ޙަސަދަވެރިވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ނުބައިކަމުންނެވެ. އަދި އެސްފީނާލާ ކޮންމެ ލޮލެއްގެ ވެރިއެއްގެ ނުބައިކަމުންނެވެ." [32]. [32] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1718 ގެ ނަމްބަރު 2185 ގައި ޢާއިޝާ رضي الله عنها ގެ އަރިހުންނެވެ.
ބިސްމިއްލާހި ޔުބްރީކް، ވަމިން ކުއްލި ދާއިން ޔަޝްފީކް، ވަމިން ޝައްރި ޙާސިދިން އިޛާ ޙަސަދަ، ވަމިން ޝައްރި ކުއްލި ޛީ ޢައިން
11- «بِسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ، مِنْ حَسَدِ حَاسِدٍ، وَمِنْ كُلِّ ذِي عَيْنٍ اللَّهُ يَشْفِيكَ» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން އަހަރެން ތިބާއަށް ރުޤްޔާކުރަމެވެ. ތިބާއަށް ގެއްލުންވެ ތުރާވާ ކޮންމެ ކަމަކުންނެވެ. ޙަސަދަވެރިއެއްގެ ޙަސަދައިންނާއި، އަދި އެސްފީނާ ޖައްސަނިވި ކޮންމެ ލޮލަކުންނެވެ. ﷲ ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވާށިއެވެ." [33] [33] ރިވާކުރެއްވީ ސުނަނު އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3527 ގައި، ޢުބާދަތު ބްނުއް ޞާމިތު رضي الله عنه ގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 268 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
ބިސްމިއްލާހި އަރްޤީކް، މިން ކުއްލި ޝައިއިން ޔުއުޛީކް، މިން ޙަސަދި ޙާސިދިން، ވަމިން ކުއްލި ޛީ ޢައިން، އައްލޯހު ޔަޝްފީކް
މި ރައްކާތެރިކަމަށް ކިޔާ ދުޢާތަކާއި، އެހެނިހެން ދުޢާތަކާއި، އަދި ރުޤްޔާތަކުން ސިޙުރާއި، އެސްފީނާއާއި، ޖިންނި އަވަލުމާއި، އަދި ހުރިހާ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރެވެއެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން މިއީ ﷲ ތަޢާލާގެ އިޛުނަފުޅާއެކު މަންފާކުރަނިވި ޖާމިޢު ރުޤްޔާތަކެކެވެ.
ތިންވަނަ ބާވަތަކީ: ކުރެވެން އޮތްނަމަ، ސިޙުރުގެ އަސަރު ފާޅުވެފައިވާ ތަނުގައި ނުވަތަ ގުނަވަނުގައި ޙިޖާމާ ޖަހައިގެން (މާއްދާތައް) ނެރުމެވެ. އަދި އެކަން ކުރެވެން ނެތްނަމަ، ފަރުވާގެ ގޮތުގައި އިސްވެދިޔަ ކަންކަމުން ފުދޭނެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާއަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ [34]. [34] ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދު (4 / 125)، އަދި ސިޙުރު ޖެހުމަށްފަހު އެއަށް ފަރުވާކުރެވޭނެ ވައްތަރުތަކެއްވެއެވެ. އެކަންކަން ތަޖުރިބާކުރެވި އޭގެ ފައިދާކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަންކަން ކުރުމުގައި މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ބައްލަވާ: މުޞައްނަފު އިބްނު އަބީ ޝައިބާ (7 / 386 - 387)، އަދި ފަތުޙުލް ބާރީ (10 / 233 - 234)، އަދި މުޞައްނަފު ޢަބްދުއް ރައްޒާޤު (11 / 13)، އަދި އައްޞާރިމުލް ބައްތާރު ޞ (194 - 200)، އަދި ޑޮކްޓަރ މުސްފިރު އައްދުމައިނީގެ އައްސިޙުރު ޙަޤީޤަތުހޫ ވަ ޙުކްމުހޫ ޞ (64 - 66).
ހަތަރުވަނަ ބާވަތަކީ: ޠަބީޢީ ބޭސްތަކެވެ. ފަހެ، ކީރިތި ޤުރްއާނާއި މާތްވެގެންވާ ސުންނަތުން ދަލީލުކޮށްދީފައިވާ، މަންފާކުރަނިވި ޠަބީޢީ ބޭސްތަކެއް ވެއެވެ. އިންސާނާ ޔަޤީންކަމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، ﷲ އަށް ކުރިމަތިލުމާއެކު، މަންފާވަނީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުންކަމަށް އިޢުތިޤާދުކުރާ ޙާލު އޭގެ ބޭނުންކޮށްފިނަމަ؛ ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ﷲ އެއިން މަންފާކުރައްވާނެއެވެ. ހަމައެފަދައިން ފަތްޕިލާވެލީގެ ބާވަތްތަކާއި އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަކެތިން އެކުލަވައިލެވިފައިވާ ބޭސްތައްވެސް ހުރެއެވެ. އަދި އެއީ ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ތަކެއްޗެވެ. ފަހެ އެއީ ޙަރާމް އެއްޗަކަށް ނުވާހާ ހިނދަކު، ޝަރުޢީގޮތުން އެއިން މަންފާ ލިބިގަތުމަކީ މަނާވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. [35] [35] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން ފީ ޢިލާޖިއް ޞަރްޢި ވައްސިޙްރި ވަލްޢައިނި، ޞ (139).
އަދި ﷲ ތަޢާލާގެ އިޛްނަފުޅާއެކު ފައިދާކުރަނިވި ޠަބީޢީ ފަރުވާތަކުގެ ތެރޭގައި: މާމުއި (36) އާއި، ކަޅުދިރި (37) އާއި، ޒަމްޒަމް ފެން (38) އާއި، އުޑުން ވެހޭ ފެން ހިމެނެއެވެ. އެއީ ﷲ ތަޢާލާގެ މި ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: ﴿وَنَزَّلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ مُّبَٰرَكٗا...﴾ މާނައީ: "އަދި ތިމަންއިލާހު އުޑުން ބަރަކާތްތެރި ފެނެއް ވެއްސެވީމެވެ..." [ސޫރަތު ޤާފު، އާޔަތް: 9]. [36] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން، ޞ (140)، އަދި މި ފޮތުގައި މާމުއިން ފަރުވާކުރުމުގެ ވާހަކަ އަންނާނެއެވެ. [37] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން، ޞ (141)، އަދި ކަޅުދިރިން ފަރުވާކުރުމުގެ ވާހަކަ މި ފޮތުގައި އަންނާނެއެވެ. [38] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން، ޞ (144)، އަދި ޒަމްޒަމް ފެނުން ފަރުވާކުރުމުގެ ވާހަކަ މި ފޮތުގައި އަންނާނެއެވެ.
އަދި ޒައިތޫނި ތެލެވެ؛ އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މިބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: «ތިޔަބައިމީހުން ޒައިތޫނި ތެޔޮ ކާށެވެ. އަދި އެއިން ތެޔޮލާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ބަރަކާތްތެރިވެގެންވާ ގަހަކުންވާ އެއްޗެކެވެ.»[39] ޙަޤީޤީ ތަޖުރިބާއާއި، ބޭނުންކުރުމާއި، ދިރާސާއިން ޘާބިތުވެފައިވާ ގޮތުގައި އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ތެލެވެ. [40] އަދިވެސް ޠަބީޢީ ފަރުވާތަކުގެ ތެރޭގައި: ހިނައިގަތުމާއި، ސާފުތާހިރުވުމާއި، ހުވަނދުލުން ވެއެވެ. [41] [39] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު އަލް-މުސްނަދުގެ 3 / 497 ގެ ނަމްބަރު 16055 ގައި، އަދި އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 1851 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 3319 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 2 / 166 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [40] ބައްލަވާ: ފަތުޙުލް ޙައްޤުލް މުބީން ފީ ޢިލާޖިއް ޞަރަޢި ވައްސިޙްރި ވަލްޢައިނި، ޞ (142). [41] އިސްވެދިޔަ މަރުޖިޢުގެ ޞ 145 ބައްލަވާށެވެ.
2- އެސްފީނާގެ ފަރުވާ
އެސްފީނާ ޖެހުމަށް ކުރެވޭނެ ފަރުވާގެ ބައިތައް:
ފުރަތަމަ ބައި: ބަލިޖެހުމުގެ ކުރިން، އަދި އެ ވަނީ އެކި ވައްތަރަށެވެ:
1- އެމީހަކާމެދު ބިރުހީވާ މީހަކުގެ ކިބައިން ޝަރުޢީ ޛިކުރުތަކާއި، ދުޢާތަކާއި، ރައްކާތެރިކަމަށް ކިޔާ ދުޢާތަކުން ޙިމާޔަތް ލިބިގަތުމެވެ. އެއީ ސިޙުރުގެ ފަރުވާގެ ފުރަތަމަ ބައިގައިވާ ފަދައިންނެވެ. [42] [42] ބައްލަވާ: ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ފޮތުގައި އިސްވެދިޔަ ބައި.
2- ތިމާގެ ފުށުން އެސްފީނާ ޖެހިދާނޭކަމަށް ބިރުވެތިވާ ނުވަތަ ބިރުހީވާ މީހާ - އަމިއްލަ ނަފްސާމެދު، ނުވަތަ އޭނާގެ މުދަލާމެދު، ނުވަތަ އޭނާގެ ދަރިއަކާމެދު، ނުވަތަ އޭނާގެ އަޚާއާމެދު، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކަމަކާމެދު ކަމުދާ ކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ - ބަރަކާތްލެއްވުން އެދި ދުޢާކުރާނީއެވެ. އެގޮތުން އޭނާ ކިޔާނީ: «مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَيْهِ»؛ މާނައީ: "ﷲ އިރާދަކުރެއްވި ކަމެއް (ވާނެއެވެ.) އެއްވެސް ބާރެއް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! އޭނާގެ (ނުވަތަ އޭގެ) މައްޗަށް ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ." މާޝާއައްލޯހު ލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިއްލާހި، އައްލޯހުންމަ ބާރިކް ޢަލައިހް ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މި ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: "ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު އޭނާގެ އަޚާއާމެދު ކަމުދާ ކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ؛ ފަހެ ބަރަކާތްލެއްވުން އެދި އޭނާއަށް ދުޢާކޮށްދޭހުށިކަމެވެ." [43]. [43] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުވައްޠައު މާލިކު 2 / 938 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ 2 / 1160 ގެ ނަމްބަރު 3509 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 4 / 447 ގެ ނަމްބަރު 15700 ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2/265 ގައި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 4 / 170، އަދި އައްޝައިޚު ވަޙީދު ޢަބްދުއްސަލާމްގެ އައްޞާރިމުލް ބައްތާރު ފީ އައްތަޞައްދީ ލިއްސަޙަރަތި ވަލްއަޝްރާރުގެ ޞަފްޙާ (229-252) ބައްލަވާށެވެ.
3- އެސްފީނާ ޖެހިދާނެކަމަށް ބިރުވެތިވެވޭ މީހާގެ ރީތި ސިފަތައް ވަންހަނާކޮށް ނިވާކުރުން [44]. [44] ބައްލަވާ: އަލް-ބަޣަވީގެ ޝަރްޙުއް-ސުންނާ (13/ 116)، އަދި ޒާދުލް-މަޢާދު (4/ 173).
ދެވަނަ ބައި: އެސްފީނާ ޖެހުމަށްފަހު: އަދި އެކަންވަނީ އެކި ވައްތަރަށެވެ:
1- އެސްފީނާ ޖެއްސި މީހާ އެނގިއްޖެނަމަ، އޭނާއަށް ވުޟޫކުރުމަށް އަމުރުކުރެވޭނެއެވެ. ދެން އެސްފީނާ ޖެހިފައިވާ މީހާ އެއިން ހިނައިގަންނާނީއެވެ. [45] [45] ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 4 / 9 ގެ ނަމްބަރު 5056 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ 6 / 61 ގައި އެ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 4 / 163 އާއި، މުޙައްމަދު ބްނުޝާޔިޢުގެ އަލް-ވިޤާޔަތު ވަލް-ޢިލާޖު މިން އަލް-ކިތާބި ވައް-ސުންނަތި ގެ ޞަފްޙާ 144-147 ބައްލަވާށެވެ.
2- އަންނަނިވި ތަންތަން ކިޔެވުން ގިނަކުރުން: ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ﴾ އަދި މުޢައްވިޛަތައިނި (ފަލަޤި ނާސް ސޫރަތް) އާއި، ފާތިޙަތުލް ކިތާބު (އަލްފާތިޙާ ސޫރަތް) އާއި، އާޔަތުލް ކުރްސި އާއި، ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ފަހު އާޔަތްތަކާއި، އަދި ރުޤްޔާކުރުމުގައިވާ ޝަރުޢީ ދުޢާތައް ކިޔަވައި ފުމުމާއެކު، ވޭން އިޙްސާސްކުރެވޭ ތަނުގައި ކަނާތުން ފިރުމުމެވެ. އެއީ ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ދެވަނަ ބާވަތުގެ ޕެރެގްރާފު (ޖ) ގެ ނަންބަރު (1 - 11) ގައި ވާފަދައިންނެވެ. [46]. [46] މި ފޮތުގެ ސިޙުރަށް ކުރެވޭ ފަރުވާގެ ދެވަނަ ބާވަތް ބައްލަވާށެވެ.
3- «ފެނަށް ފުމުމާއެކު އިސްވެދިޔަ ތަންތަން ކިޔަވާފައި ދެން ބަލިމީހާ އެއިން ބޯނީއެވެ. އަދި ބާކީ ފެންފޮދު އޭނާގެ ގަޔަށް އަޅާނީއެވެ. [47]، ނުވަތަ ތެލަށް ކިޔަވާފައި އެއިން އުނގުޅާނީއެވެ» [48]، އަދި ފަސޭހަވެއްޖެނަމަ، ޒަމްޒަމް ފެނަށް ކިޔެވުން އެއީ އެންމެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ގޮތެވެ. [49]، ނުވަތަ ވާރޭ ފެނަށެވެ. [50] [47] ސުނަނު އަބީ ދާވޫދު 4 / 10 ގެ ނަމްބަރު 3885 ގައި، އެކަލޭގެފާނު ﷺ ޘާބިތު ބްނު ޤައިސްއަށް އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޟަޢީފު އަބީ ދާވޫދުގެ ނަމްބަރު 836 ގައި އެ ޙަދީޘް ޟަޢީފުކުރެއްވިއެވެ. [48] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްނަދު އަޙްމަދު 3 / 497 ގެ ނަމްބަރު 16055 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް ޞަޙީޙާގެ 1 / 108 ގެ ނަމްބަރު 379 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [49] މި ފޮތުގައި، ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ހަތަރުވަނަ ބާވަތުގައި އިސްވެދިޔަ ބައި ބައްލަވާށެވެ. [50] މި ފޮތުގައިވާ ސިޙުރަށް ކުރެވޭ ފަރުވާގެ ދެވަނަ ބާވަތް ބައްލަވާށެވެ.
4- ބަލިމީހާއަށް ޤުރްއާނުގެ އާޔަތްތަކެއް ލިޔެފައި، ދެން އެ ދޮވެލާފައި އޭނާ އެ ބުއިމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ.[51] އޭގެ ތެރޭގައި ފާތިޙާ ސޫރަތާއި، އާޔަތުލް ކުރުސިއާއި، ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެ އާޔަތާއި، އަދި ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ﴾ އަދި އަލް-މުޢައްވިޛަތާނި އާއި، ސިޙުރަށް ކުރެވޭ ފަރުވާގެ ދެވަނަ ބާވަތުގެ ޕެރެގްރާފު (ބ) އަދި (ޖ) ގެ ނަމްބަރު 1 - 11 ގައިވާފަދަ ރުޤްޔާގެ ދުޢާތައްވެއެވެ. [52] [51] އިބްނުލް-ޤައްޔިމުގެ ޒާދުލް-މަޢާދު (4/ 170) އަދި އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ ފަތާވާ (19/ 64) ބައްލަވާށެވެ. [52] މި ފޮތުގައި، ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ދެވަނަ ބާވަތުގައި އިސްވެގޮސްފައިވާ ބައި ބައްލަވާށެވެ.
ތިންވަނަ ބައި: ޙަސަދަވެރިޔާގެ އެސްފީނާ ދުރުކޮށްދޭނޭ ސަބަބުތަކުގައި ހިފުމެވެ. އެކަންކަން ވަނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ:
1- އޭނާގެ ނުބައިކަމުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުން.
2- ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ތަޤްވާވެރިވުމާއި، އެކަލާނގެ އަމުރުކުރެއްވި ކަންކަމާއި މަނާކުރެއްވި ކަންކަމުގައި އެކަލާނގެއަށް ރައްކާތެރިވުން: "ތިބާ ﷲ އަށް (އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ނަހީތަކަށް) ރައްކާތެރިވާށެވެ. އޭރުން އެކަލާނގެ ތިބާ ރައްކާތެރިކުރައްވާނެއެވެ." [53]. [53] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 2516 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 2 / 309 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
3. ޙަސަދަވެރިޔާއަށް ކެތްތެރިވެ، އޭނާއަށް މަޢާފުކުރުމެވެ. އެގޮތުން އޭނާއާ ތަޅާފޮޅާ ހަނގުރާމަ ނުކުރާހުށިކަމެވެ. އަދި އޭނާގެ ޝަކުވާ ނުކުރާށެވެ. އަދި އޭނާއަށް ދަތި އުނދަގުލެއް ދިނުމަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށްވެސް ވިސްނާ ވާހަކަނުދައްކާށެވެ.
4. ﷲ އަށް ވަކީލުކުރުމެވެ. ފަހެ، ﷲ އަށް ވަކީލުކުރާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އޭނާއަށް އެކަލާނގެ ފުދެއެވެ.
5- ޙަސަދަވެރިޔާދެކެ ބިރުނުގަތުމެވެ. އަދި އޭނާއާމެދު ފިކުރުކުރުމުން އޭނާގެ ހިތް ފުރާނުލާށެވެ. އަދި މިއީ އެންމެ ފައިދާހުރި ފަރުވާތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ.
6- ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ކުރިމަތިލުމާއި، އެކަލާނގެއަށް އިޚްލާޞްތެރިވުމާއި، އަދި އެކަލާނގެ ސުބްޙާނަހޫގެ ރުއްސެވުން އެދުމެވެ.
7- ފާފަތަކުން ތައުބާވުން. އެހެނީ އެ ފާފަތައް އިންސާނާގެ މައްޗަށް އޭނާގެ ދުޝްމަނުންނަށް ބާރުފޯރުވައިދެއެވެ: ﴿وَمَآ أَصَٰبَكُم مِّن مُّصِيبَةٖ فَبِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِيكُمۡ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖ.﴾ މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް އައިސްޖެހޭ ކޮންމެ މުޞީބާތެއް ފަހެ، ވަނީ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަތްތަކުން ހޯދައިގަތް ކަމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ގިނަ ކަންތަކަށް އެ އިލާހު ޢަފޫކުރައްވައެވެ." [ސޫރަތުއްޝޫރާ، އާޔަތް: 30].
8- ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން ޞަދަޤާތްކުރުމާއި، އިހްސާންތެރިވުމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ބަލާތަކާއި، އެސްފީނާއާއި، ޙަސަދަވެރިޔާގެ ނުބައިކަން ދުރުކުރުމުގައި އެކަމުގެ ޢަޖައިބުކުރުވަނިވި އަސަރެއްވެއެވެ.
9- ޙަސަދަވެރިޔާއާއި، އަނިޔާވެރިޔާއާއި، އުނދަގުލާއި ތުރާދޭ މީހާގެ އަލިފާން، އޭނާއަށް އިޙްސާންތެރިވެގެން ނިއްވައިލުމެވެ. ފަހެ، އޭނާ ތިބާއަށް އުނދަގުލާއި ތުރާތަކާއި، ނުބައިކަމާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ޙަސަދަވެރިކަން އިތުރުކުރާވަރަކަށް؛ ތިބާ އޭނާއަށް އިޙްސާންތެރިވުމާއި، އޭނާއަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވުމާއި، އަދި އޭނާއަށް އޯގާތެރިވުން އިތުރުކުރާނީއެވެ. އަދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ބޮޑުވެގެންވާ ނަޞީބެއް ލިބިގެންވާ މީހަކަށް މެނުވީ، މިކަމަށް ތައުފީޤު ނުދެއްވެއެވެ.
10- ތައުޙީދު ޚާލިޞްކުރުމާއި، އަދި އެކަލާނގެ ސުބުޙާނަހޫގެ އިޛުނަފުޅާލައިގެން މެނުވީ އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ގެއްލުމެއް އަދި މަންފާއެއްވެސް ނުދެވޭ ޢިއްޒަތްވަންތަ ޙިކްމަތްވަންތަ އިލާހަށް އެކަން އިޚްލާޞްތެރިކުރުމެވެ. އަދި އެ ހުރިހާކަމެއް ޖަމަޢަކުރަނިވި ކަމަކީ އެއީއެވެ. އަދި މި ސަބަބުތައް ބިނާވެގެންވަނީ އޭގެ މައްޗަށެވެ. ފަހެ، ތައުޙީދަކީ އެތަނަށް ވަދެއްޖެމީހާ އަމާންކަން ލިބިގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންވާ، ﷲ ގެ އެންމެ ބޮޑު ކިއްލާއެވެ.
ފަހެ، މިއީ އެކަންކަމުގެ ސަބަބުން ޙަސަދަވެރިޔާއާއި، އެސްފީނާލާ މީހާއާއި، ސިޙުރުވެރިޔާގެ ނުބައިކަން ދުރުކުރެވޭނެ ދިހަ ސަބަބެވެ. [54] [54] އިބްނުލް-ޤައްޔިމުގެ ބަދާއިޢުލް ފަވާޢިދު (2 / 238 - 245) ބައްލަވާށެވެ.
3- އިންސާނާއަށް ޖިންނި އަވަލުމުގެ ފަރުވާ
އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ޖިންނި ވަދެ، އަދި އޭނާއާ އަވަލާފައިވާ މީހާއަށް ފަރުވާކުރާނޭ ގޮތް ބެހިގެންވަނީ ދެ ބަޔަކަށެވެ:
ފުރަތަމަ ބައި: ޖެހުމުގެ ކުރިން:
ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރާނޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި: އެންމެހާ ފަރުޟުތަކާއި ވާޖިބުތަކަށް ރައްކާތެރިވުމާއި، އެންމެހާ ޙަރާމްކުރެއްވި ކަންތައްތަކުން ދުރުވެ އެއްކިބާވުމާއި، އެންމެހާ ފާފަތަކުން ތައުބާވުމާއި، އަދި ޝަރުޢުވެގެންވާ ޛިކުރުތަކާއި، ދުޢާތަކާއި، ރައްކާތެރިވުމަށް އެދި ދަންނަވާ ޛިކުރުތަކުން ޙިމާޔަތް ލިބިގަތުން ހިމެނެއެވެ.
ދެވަނަ ބައި: ޖިންނި ވަނުމަށްފަހު ކުރާ ފަރުވާ:
އަދި އެކަންވަނީ، އޭނާގެ ހިތާއި ދޫ އެއްގޮތްވެފައިވާ މުސްލިމަކު ކިޔަވާ ކިޔެވުމުންނާއި، ޖިންނި މޮޔަވެފައިވާ މީހާއަށް އޭނާ ކުރާ ރުޤްޔާއިންނެވެ. އަދި އެންމެ މަތިވެރި ފަރުވާއަކީ، ފާތިޙާ ސޫރަތާއި [55]، އާޔަތުލް ކުރްސިއާއި، ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެ އާޔަތުން ރުޤްޔާ ކުރުމާއި، އަދި ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ﴾ އަދި ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ١﴾ އަދި ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ﴾ މި ސޫރަތްތައް ޖިންނި މޮޔަވެފައިވާ މީހާގެ ގަޔަށް ފުމުމާއެކުގައެވެ. އަދި އެކަން ތިން ފަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ފަހަރު ތަކުރާރުކުރުމެވެ. އަދި ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އެނޫންވެސް އާޔަތްތަކެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން މުޅި ޤުރްއާނަކީ މޭތަކުގައިވާ ކަންކަމަށް އޮތް ޝިފާއެކެވެ. އަދި މުއުމިންތަކުންނަށް އޮތް ޝިފާއަކާއި، ހިދާޔަތަކާއި، ރަޙްމަތެކެވެ. [56] އަދި ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ދެވަނަ ވައްތަރުގެ ޕެރެގްރާފު (ބ) އަދި (ޖ) ގައިވާފަދަ ރުޤްޔާގެ ދުޢާތަކެވެ. [57] އަދި މި ފަރުވާގައި ކޮންމެހެން ދެކަމެއް ވުން ލާޒިމުވެގެންވެއެވެ: [55] ސުނަނު އަބީ ދާވޫދުގެ 13/4-14 ގެ ނަމްބަރު 3896 އާއި، އަޙްމަދު 210/5 ގެ ނަމްބަރު 21835 ބައްލަވާށެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު 2028 ގައި މި ރިވާޔަތް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ. [56] ބައްލަވާ: އަލް-ފަތުޙުއް ރައްބާނީ ތަރުތީބު މުސްނަދުލް-އިމާމް އަޙްމަދު (17/ 183). [57] މި ފޮތުގައި، ސިޙުރަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ދެވަނަ ބާވަތުގައި އިސްވެދިޔަ ބައި ބައްލަވާށެވެ.
ފުރަތަމައީ: ޖިންނި އަވަލާފައިވާ މީހާގެ ފަރާތުންނެވެ. އެއީ އޭނާގެ ނަފްސުގެ ވަރުގަދަކަމާއި، ތެދުވެރިކަމާއެކު ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ކުރިމަތިލުމާއި، އަދި ހިތާއި ދޫ އެއްގޮތްވެފައިވާ ޙާލު، ޞައްޙަ ގޮތުގައި ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދިގެންނެވެ.
އަދި ދެވަނަ ކަމަކީ ފަރުވާކުރާ މީހާގެ ފަރާތުން އެފަދައިން ވުމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ހަތިޔާރު ބިނާވެގެންވަނީ އެއިން ޖަހާ މީހާގެ މައްޗަށެވެ. [58]. [58] އައްޝައިޚް ވަޙީދު ޢަބްދުއް ސަލާމްގެ 'އައް-ޞާރިމުލް-ބައްތާރު' ގެ 109-117 ވަނަ ޞަފްޙާގައިވާ ފައިދާކުރަނިވި ދިގު ރުޤްޔާ ބައްލަވާށެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 66/4-69 އާއި، އަލްޢައްލާމާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ބްނު ޢަބްދު ﷲ އިބްނު ބާޒްގެ 'އީޟާޙުލް-ޙައްޤި ފީ ދުޚޫލިލް-ޖިންނިއްޔި ބިލް-އިންސިއްޔި ވައް-ރައްދު ޢަލާ މަން އަންކަރަ ޛާލިކަ' ގެ 14 ވަނަ ޞަފްޙާއާއި، ފަތާވާ އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ 9/19-65 އަދި 276/24 އާއި، މުޙައްމަދު ބްނު ޝާޔިޢުގެ 'އަލް-ވިޤާޔަތު ވަލް-ޢިލާޖު މިނަލް-ކިތާބި ވައް-ސުންނަތި' ގެ 66-69 ވަނަ ޞަފްޙާ ބައްލަވާށެވެ. އަދި ގޭތެރެއިން ޖިންނީން ދުރުކޮށް ފައްސާލާނެ ގޮތް، މުޙައްމަދު ބްނު ޝާޔިޢުގެ 'އަލް-ވިޤާޔަތު ވަލް-ޢިލާޖު' ގެ 59 ވަނަ ޞަފްޙާއިންނާއި، އަލް-އަޝްޤަރުގެ 'ޢާލަމުލް-ޖިންނި ވައް-ޝަޔާޠީން' ގެ 130 ވަނަ ޞަފްޙާވެސް ބައްލަވާށެވެ.
އަދި ޖިންނި އަވަލާފައިވާ މީހާގެ ކަންފަތްދޮށުގައި ބަންގި ގޮވައިފިނަމަ، ފަހެ އެކަން ރަނގަޅެވެ. އެހެނީ ޝައިޠާނާ އެކަމުން (ބަންގީގެ އަޑުއިވުމުން) ފިލައިގެންދެއެވެ. [59] [59] ފަތުޙުލް-ޙައްޤުލް-މުބީން ފީ ޢިލާޖިއް-ޞަރްޢި ވައް-ސިޙްރި ވަލް-ޢައިންގެ ޞ 112 އާއި، އަލް-ބުޚާރީ ނަމްބަރު 574 ބައްލަވާށެވެ.
4- ނަފްސާނީ ބަލިތަކުގެ ފަރުވާ [60]:
[60] އެކަމުގައި ބައްލަވާ: ޒާދުލް މަޢާދުގައިވާ އަސްބާބު ޝަރްޙިއް-ޞަދްރި (2/ 23-28)، އަދި އަލް-ޢައްލާމާ ޢަބްދުއް ރަޙްމާން ބްނު ނާޞިރު އައް-ސަޢުދީ رحمه الله ގެ އަލް-ވަސާއިލުލް-މުފީދާ ލިލްޙަޔާތިއް-ސަޢީދާ ފޮތްވެސްމެއެވެ.
ނަފްސާނީ ބަލިތަކަށާއި، ހިތް ނުތަނަވަސްވުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ފަރުވާއަކީ، ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކެވެ:
1- ހިދާޔަތާއި، ތައުޙީދެވެ. ހަމައެފަދައިން، މަގުފުރެދުމާއި، ޝިރުކަކީ ހިތާއި މޭ ނުތަނަވަސްވުމުގެ އެންމެ ބޮޑެތި ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ.
2- ޞާލިޙު ހެޔޮ ޢަމަލާއެކު، ﷲ އަޅާގެ ހިތުގައި ލައްވާ ތެދުވެރި އީމާންކަމުގެ ނޫރެވެ.
3- ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމެވެ. ފަހެ، އަޅާގެ ޢިލްމު ތަނަވަސްވާ ވަރަކަށް؛ އޭނާގެ މޭ ތަނަވަސްވެ، ފުޅާވެގެންދެއެވެ.
4. ﷲ ސުބްޙާނަހޫގެ ޙަޟްރަތަށް ތައުބާވެ އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމާއި، މުޅި ހިތުން އެކަލާނގެދެކެ ލޯބިވުމާއި، އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ކުރިމަތިލުމާއި، އަދި އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަންކުރުމުން އުފާ ލިބިގަތުމެވެ.
5- ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިމެ، އަދި ކޮންމެ ތަނެއްގައިމެ ﷲ ގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން ޛިކުރުކުރުމުގައި މޭ ތަނަވަސްވުމާއި، ހިތަށް އުފާވެރިކަން ލިބުމާއި، ހިތާމަތަކާއި ދެރަތައް ފިލުވުމަށް ޢަޖައިބުކުރަނިވި އަސަރެއް ވެއެވެ.
6- ޚަލްޤުތަކުންނަށް އެކި ބާވަތްތަކުގެ އިޙްސާންތެރިކަމުން އިޙްސާންތެރިވުމާއި، އަދި ވީވަރަކުން އެބައިމީހުންނަށް މަންފާ ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. ފަހެ، ދީލަތި އިޙްސާންތެރި މީހާއަކީ މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހިތްތަނަވަސް، އަދި ނަފްސު އެންމެ ހެޔޮ، އަދި ހިތް އެންމެ ހަމަޖެހޭ މީހާއެވެ.
7- ހިތްވަރުގަދަކަމެވެ. ފަހެ ހިތްވަރުގަދަ މީހާއަކީ މޭ ތަނަވަސްވެގެންވާ، ހިތް ތަނަވަސްވެގެންވާ މީހެކެވެ.
8- ހިތަށް ނުތަނަވަސްކަމާއި އަޛާބު ލާޒިމުކުރާ، ނުބައިވެގެންވާ ޞިފަތަކުގެ ދަޣަލު [61] ހިތުން ނެރުމެވެ: އެއީ ޙަސަދަވެރިކަމާއި، ރުޅިވެރިކަމާއި، ހިތްނުބައިކަމާއި، ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި، ނަފްރަތާއި، އަނިޔާވެރިކަން ފަދަ ކަންކަމެވެ. އަދި ޘާބިތުވެގެންވާ ގޮތުގައި: މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތް މީހާއަކީ ކޮބައިތޯ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ އަރިހުން ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: «ހިތް ސާފުވެގެންވާ، ދޫ ތެދުވެރި ކޮންމެ މީހެކެވެ.» ފަހެ އެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ: "ދޫ ތެދުވެރި މީހާ ތިމަންބޭކަލުންނަށް އެނގެއެވެ. ފަހެ، ހިތް ސާފުވެގެންވާ މީހަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟" ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: «އެއީ ތަޤުވާވެރި، ސާފުތާހިރު މީހާއެވެ. އޭނާގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް ފާފައެއް، އަދި އަނިޔާވެރިކަމެއް، އަދި ހިތްނުބައިކަމެއް، އަދި ޙަސަދަވެރިކަމެއް ނުވެއެވެ.» [62] [61] އަދި އެއްޗެއްގައިވާ ދަޣަލްއަކީ: އެ އެއްޗެއް ފާސިދުކޮށްލާ، އޭގައި ހުރި އުނި ޢައިބެކެވެ. [62] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު މާޖާ، ނަންބަރު (4216) ގައިއެވެ. އަދި ޢައްލާމާ އަލްއަލްބާނީ ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ (2/ 411) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
9. ބޭކާރު އިތުރު ބެލުންތަކާއި، ވާހަކަދެއްކުމާއި، އަޑުއެހުމާއި، މީހުންނާ މަސްހުނިވެ އުޅުމާއި، ކެއުމާއި، ނިދުން ދޫކޮށްލުމެވެ. އެހެނީ، އެ ކަންކަން ދޫކޮށްލުމަކީ މޭ ތަނަވަސްވުން (ހިތަށް ފަސޭހަކަމާއި ހަމަޖެހުން) ލިބުމާއި، ހިތަށް އުފާވެރިކަން ލިބުމާއި، އަދި އެ ހިތުގެ ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަން ފިލުވާލާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައިވާ ކަމެކެވެ.
10- ފައިދާހުރި މަސައްކަތެއްގައި ނުވަތަ ޢިލްމެއްގައި މަޝްޣޫލުވުމެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އޭގެ ސަބަބުން އޭނާ ހާސްކުރުވި ކަންތަކުން ހިތް އެހެން ދިމާލަކަށް އަނބުރާލާ މަޝްޣޫލުކޮށްލައެވެ.
11- އެ ދުވަހެއްގެ މަސައްކަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި، މުސްތަޤްބަލާ މެދު ކަންބޮޑުވުމާއި ވޭތުވެދިޔަ މާޒީގެ މައްޗަށް ހިތާމަކުރުން ކަނޑުވާލުމެވެ. ފަހެ އަޅާ، ދީނާއި ދުނިޔޭގައި އޭނާއަށް ފައިދާހުރި ކަންކަމުގައި ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ މަޤްޞަދު ކާމިޔާބުކޮށްދެއްވުން އެދި އޭނާގެ ރައްބަށް ދަންނަވާ، އެ ކަމުގައި އެ އިލާހުގެ ވާގިފުޅަށް އެދޭނެއެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެ ކަމުގެ ސަބަބުން، ހިތާމައާއި ކަންބޮޑުވުންތަކުން ތަސައްލީ ލިބިގެންދެއެވެ.
12- ތިބާއަށް ވުރެ ދަށުގައިވާ މީހުންނަށް ބެލުމެވެ. އަދި ތިބާއަށް ވުރެ މަތީގައިވާ މީހުންނަށް ނުބަލާށެވެ. އެއީ ޢާފިޔަތާއި އެއާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމުގައްޔާއި، ރިޒްޤާއި އެއާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމުގައެވެ.
13. އަނބުރާ ރައްދުނުކުރެވޭނެ މާޒީވެ ގޮސްފައިވާ ނޭދެވޭ ކަންތައްތައް ހަނދާން ނައްތާލުމެވެ. ފަހެ އެ ކަންކަމާމެދު އެއްގޮތަކަށްވެސް ވިސްނާ ފިކުރު ނުކުރުމެވެ.
14. އަޅާއަށް މުޞީބާތްތަކުން މުޞީބާތެއް ޖެހިއްޖެނަމަ، ފަހެ އޭނާގެ މައްޗަށްވަނީ އެ ކަމެއް ލުއިކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އެއީ ކަންތައް ނިމިގެން ހިނގައިދާނެ އެންމެ ނުބައި ޙާލަތެއް ބަލާ ވިސްނާ، އަދި އޭނާއަށް ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން އެކަން ދުރުކޮށްގެންނެވެ.
15- ހިތް ވަރުގަދަކުރުމާއި، ނުބައި ފިކުރުތައް ގެނުވާ ވަހުމްތަކާއި ޚިޔާލުތަކާހެދި އުނދަގޫ އިޙްސާސްނުވުމާއި ހާސްނުވުމާއި، ރުޅިނައުމެވެ. އަދި ލޯބިވެ ގަޔާވާ ކަންކަން ގެއްލިދާނެކަމަށް، އަދި ނުރުހޭ ކަންކަން ދިމާވެދާނެކަމަށް ހީނުކުރުމެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، އޭނާގެ ކަންތައް ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލައަށް ވަކީލުކުރާހުށިކަމެވެ. އެއީ ފައިދާކުރަނިވި ސަބަބުތަކުގައި ހިފުމާއި، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ޢަފޫކުރެއްވުމާއި ޢާފިޔަތަށް އެދި ދެންނެވުމާއެކުއެވެ.
16. ﷲ އަށް ހިތް ބަރޯސާކުރުމާއި، އެކަލާނގެއަށް ވަކީލުކުރުމާއި، އެކަލާނގެ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާމެދު ހެޔޮކޮށް ހީކުރުމެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އަށް ވަކީލުކުރާ މީހަކަށް، ވަހުމްތަކަކުން އަސަރެއް ނުކުރާނެއެވެ.
17- ހެޔޮރަނގަޅު ޙަޔާތަކީ އުފާވެރިކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ޙަޔާތެއްކަން ބުއްދިވެރިޔާ ދަންނާނެއެވެ. އަދި އެއީ ވަރަށް ކުރު ވެސް ޙަޔާތެއްކަން ދަންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ނޭދެވޭ ކަންކަމާމެދު ކަންބޮޑުވެ އަބަދު އެ ކަންކަމާ ވިސްނަން ހަދައިގެން އޭނާ އެ ޙަޔާތް އިތުރަށް ކުރުނުކުރާނެއެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމާ އިދިކޮޅު ކަމެކެވެ.
18- އޭނާއަށް ނުރުހެވޭ ކަމެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ؛ އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ އެހެނިހެން ބާކީ ނިޢުމަތްތަކާ އޭނާއަށް އެޖެހުނު ނުރުހޭ ކަންތަކާ އަޅާކިޔާށެވެ. ދެންފަހެ އެ ގޮތަށް އަޅާކިޔުމުން، އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ނިޢުމަތްތަކުގެ ގިނަކަން ފާޅުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި ހަމަ އެ ފަދައިން، އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ވެދާނެކަމުގެ ފުރުސަތުގެ ބިރާއި، އެއިން ސަލާމަތްވެދާނެކަމަށް އޮތް ގިނަގުނަ އިޙްތިމާލުތަކާ އަޅާކިޔާށެވެ. ދެންފަހެ ބަލިކަށި އެންމެ އިޙްތިމާލެއް، ވަރުގަދަ ގިނަ އިޙްތިމާލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ވެރިވިޔަ ނުދޭނެއެވެ. އަދި މިހެން ހެދުމުން އޭނާގެ ހިތާމައާއި ބިރުވެރިކަން ފިލައިގެންދާނެއެވެ.
19. މީސްތަކުން އޭނާއަށް ކުރާ އުނދަގޫ، އަދި ޚާއްސަކޮށް އެ މީހުން ބުނާ ނުބައި ބަސްތަކުން އޭނާއަކަށް ގެއްލުމެއް ނުވާނެކަމާއި، އަދި ކިއެއްތަ، އެއިން ގެއްލުންވާނީ ހަމަ އެ މީހުންނަށްކަން އޭނާ ދެނެގަންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ނުވުމަށްޓަކައި އޭނާ އެ ކަމަށް އެއްވެސް އަޅާލުމެއް ނުބަހައްޓާނެއެވެ. އަދި އެކަމާ ނުވެސް ވިސްނާނެއެވެ.
20- އޭނާގެ ފިކުރުތައް ބަހައްޓާނީ ދީނާއި ދުނިޔޭގައި އޭނާއަށް މަންފާވާނޭ ކަންކަމުގައެވެ.
21) އަޅާ، އޭނާ ކޮށްދިން ހެޔޮކަމަކަށާއި، ހެޔޮކޮށް ހިތި ކަމަކަށް، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މެނުވީ ޝުކުރުވެރިކަމަށް ނޭދޭނެއެވެ. އަދި އެއީ އޭނާ، ﷲ އާ ކުރި މުޢާމަލާތެއްކަން ދަންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ހެޔޮކޮށް ކަންތައްކޮށްދިން މީހެއްގެ ޝުކުރާމެދު ނުވިސްނާނެއެވެ: ﴿إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءٗ وَلَا شُكُورًا٩﴾ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން އަހަރުމެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކާން މި ދެނީ، ހަމައެކަނި ﷲ ގެ ވަޖްހުފުޅަށް ޓަކައެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ބަދަލަކަށް ނުވަތަ ޝުކުރަކަށް ވެސް އަހަރުމެން ނޭދެމުއެވެ." [ސޫރަތުލް އިންސާނު، އާޔަތް: 9]
22- ފައިދާހުރި ކަންކަން ލޯކުރިމަތީގައި ބަހައްޓާ، އެ ކަންކަން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އަދި ގެއްލުންދެނިވި ކަންކަމަށް ބަލާ ނުހެދުމެވެ. ފަހެ އެ ކަންކަމުން އޭނާގެ ސިކުނޑިއާއި ވިސްނުން މަޝްޣޫލު ނުކުރާހުށިކަމެވެ.
23- ވަޤުތުން ވަޤުތަށް ކަންކަން ނިންމާ، މުސްތަޤްބަލު ހުސްކުރުމެވެ. އެއީ ވިސްނުމާއި ޢަމަލުކުރުން ވަރުގަދަވެގެންވާ ހާލު، މުސްތަޤްބަލުގެ ކަންކަމާ ކުރިމަތިލުމަށްޓަކައެވެ.
24- ފައިދާހުރި ޢަމަލުތަކާއި، ފައިދާހުރި ޢިލްމުތަކުގެ ތެރެއިން، އެންމެ މުހިއްމު ކަންކަން އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތިބާ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ކަންކަމެވެ. އަދި އެ ކަމުގެ މައްޗަށް ﷲ ގެ ވާގިފުޅަށް އެދޭށެވެ. ދެން އެއަށްފަހު މަޝްވަރާކޮށްގެން އެހީތެރިކަން ހޯދާށެވެ. ދެން މަޞްލަހަތު އޮތްގޮތް ތިބާއަށް ކަށަވަރުވެ، ޢަޒުމް ކަނޑައަޅައިފި ހިނދު، ފަހެ ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލައަށް ވަކީލުކުރާށެވެ.
25- ﷲ ދެއްވާފައިވާ ފާޅުވެގެންވާ ނިޢުމަތްތަކާއި، ނުފެންނަ ނިޢުމަތްތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެ ކަންކަން އެނގި އޭގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ، ﷲ އޭގެ ސަބަބުން ކަންބޮޑުވުމާއި މޮޅިވެރިކަން ނައްތާލާ ކަމެކެވެ. އަދި އަޅާ ޝުކުރުކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ.
26- އަނބިމީހާއަށާއި، ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށާއި، މުޢާމަލާތްކުރާ މީހުންނަށާއި، އަދި ތިބާއާ ގުޅުމެއް އޮންނަ ކޮންމެ މީހަކަށް މުޢާމަލާތްކުރާނެ ގޮތަކީ: އެ މީހެއްގެ ކިބައިން އުނިކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރި ރިވެތި ޞިފަތައް ދެނެގަނެ، އެކަންކަމާ އަޅާކިޔުމެވެ. ފަހެ، އެކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުން، އެކުވެރިކަން ދެމިގެންދާނެއެވެ. އަދި ހިތްތަނަވަސްވެގެންދާނެއެވެ. މިހެންވެ ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: «މުއުމިނު ފިރިހެނަކު، މުއުމިނު އަންހެނެއް ދެކެ ނަފުރަތު ނުކުރާހުށިކަމެވެ. އެ ކަނބުލޭގެ ކިބައިން އަޚްލާގީ ޞިފައެއް ދެކެ އޭނާ ނުރުހުނުކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ކަނބުލޭގެ އެހެން ޞިފައަކަށް އޭނާ ރުހޭނެއެވެ.»[63]. [63] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް (1091/2) ގެ ނަމްބަރު (1469) ގައެވެ.
27. އެންމެހާ ކަންކަން އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވުން އެދި ދުޢާކުރުން. އަދި އޭގެތެރެއިން އެންމެ މަތިވެރި ދުޢާއަކީ: «اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي اَلَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي، وَاجْعَلِ اَلْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ، وَاجْعَلِ اَلْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ ކަންކަމުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަމުގައިވާ މި އަޅާގެ ދީން މި އަޅާއަށް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި މި އަޅާގެ ދިރިއުޅުން އެ ތަނެއްގައިވާ މި އަޅާގެ ދުނިޔެ މި އަޅާއަށް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި މި އަޅާ އެނބުރި ދާންއޮތް ތަން ކަމުގައިވާ މި އަޅާގެ އާޚިރަތް މި އަޅާއަށް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އަދި ދިރިހުރުމަކީ، ކޮންމެ ހެޔޮ ކަމެއްގައި މި އަޅާއަށްވާ އިތުރުވުމެއް ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އަދި މަރަކީ، ކޮންމެ ނުބައި ކަމަކުން މި އަޅާއަށް ލިބޭ ރާޙަތެއް ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ." [64] އައްލޯހުންމަ އަޞްލިޙް ލީ ދީނިއް ލަޛީ ހުވަ ޢިޞްމަތު އަމްރީ، ވައަޞްލިޙް ލީ ދުންޔާޔައް ލަތީ ފީހާ މަޢާޝީ، ވައަޞްލިޙް ލީ އާޚިރަތިއް ލަތީ އިލައިހާ މަޢާދީ، ވަޖްޢަލިލް ޙަޔާތަ ޒިޔާދަތައް ލީ ފީ ކުއްލި ޚައިރް، ވަޖްޢަލިލް މައުތަ ރާޙަތައް ލީ މިން ކުއްލި ޝައްރް އަދި ހަމައެފަދައިން: «اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ، وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އެދި އުއްމީދުކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބަ ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށެވެ. ފަހެ ކަޅި ހިންގާލާހާ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް މި އަޅާ މި އަޅާގެ ނަފްސާ ހަވާލުނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މި އަޅާގެ ހުރިހާ ކަމެއް މި އަޅާއަށް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [65]. [64] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 2087 ގެ، ނަމްބަރު 2720 ގައެވެ. [65] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4/ 324 ގެ ނަމްބަރު 5092 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5 /42 ގެ ނަމްބަރު 20430 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 3 /357 ގައި، އަދި އަލް-އަރްނާޢޫޠު އަލް-މުސްނަދަށް ކުރެއްވި ތަޙްޤީޤުގެ 34/ 75 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރަޙްމަތަކަ އަރްޖޫ، ފަލާ ތަކިލްނީ އިލާ ނަފްސީ ޠަރްފަތަ ޢައިން، ވައަޞްލިޙް ލީ ޝައުނީ ކުއްލަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ.
28- ﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރުމެވެ. އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މި ބަސްފުޅަށްޓަކައިއެވެ: «ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރާށެވެ! ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރުމަކީ ސުވަރުގޭގެ ދޮރުކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިންވާ ދޮރުކޮޅެކެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ﷲ، ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަމުން މިންޖުކުރައްވައެވެ.» [66] [66] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު (5/ 314) (316) (319) (326) (330) ގެ ނަމްބަރު (21624) (22680) (22732) ގައިއެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު (2/ 75) ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާ (2/ 274) ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އަދި މި ސަބަބުތަކާއި ވަސީލަތްތަކަކީ: ނަފްސާނީ ބަލިތަކަށް އޮތް ފައިދާހުރި ފަރުވާއެކެވެ. އަދި އެ ކަންކަމާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކޮށް، ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އެ ކަންކަމަށް ޢަމަލުކޮށްފި މީހަކަށް، ނަފްސާނީ ހާސްކަމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ފަރުވާ ކަމުގައި އެ ކަންކަން ވެއެވެ. އަދި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވަނީ ނަފްސާނީ ގިނަ ޙާލަތްތަކަކާއި ބަލިތަކަކަށް މި ކަންކަމުން ފަރުވާކުރައްވާފައެވެ. ދެންފަހެ އެ ކަންކަން މެދުވެރިކުރައްވާ ނުހަނު ބޮޑު ފައިދާއެއް ﷲ މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ. [67] [67] ބައްލަވާ: އަލްވަސާއިލުލް މުފީދާގެ މުޤައްދިމާ، 5 ވަނަ ޗާޕު، ޞ (6).
5- ފާރާއި ޒަޚަމްގެ ފަރުވާ
މީހަކު ބަލިވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އޭނާގެ ގައިގައި ފާރުގަނޑެއް ނުވަތަ ޒަޚަމެއް ހުރިނަމަ، ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ އިނގިލިފުޅުން މިގޮތަށް ހައްދަވައެވެ. އަދި ސުފްޔާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޝަހާދަތް އިނގިލިފުޅު ބިންމަތީގައި ޖައްސަވާ، ދެން އެ އިނގިލިފުޅު ނަންގަވާ ވިދާޅުވިއެވެ: «بِسمِ اللهِ، تُرْبَةُ أرْضِنَا، بِرِيقَةِ بَعْضِنَا، يُشْفَى بِهِ سَقِيمُنَا، بإذْنِ رَبِّنَا» މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުންނެވެ. އަހަރުމެންގެ ބިމުގެ ވެއްޔާއި، އަހަރުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންގެ ކުޅާއެކު، އަހަރުމެންގެ ވެރި ރައްބުގެ އިޛުނަފުޅާއެކު އެއިން އަހަރުމެންގެ ބަލިމީހާއަށް ޝިފާ ދެއްވޭށިއެވެ." [68] [68] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 /206)، ނަމްބަރު 5750 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (4 /1721)، ނަމްބަރު 2191 ގައެވެ.
ބިސްމިއްލާހި، ތުރްބަތު އަރްޟިނާ، ބިރީޤަތި ބަޢްޟިނާ، ޔުޝްފާ ބިހި ސަޤީމުނާ، ބިއިޛްނި ރައްބިނާ
މި ޙަދީޘްގެ މާނައަކީ: އޭނާގެ އަމިއްލަ ކުޅުން އޭނާގެ ޝަހާދަތް އިނގިލީގައި ހާކާލުމަށްފަހު، ދެން ވެލީގައި އެ އިނގިލި ޖައްސާލުމުން އޭގައި ވެލިކޮޅެއް ހަރުލާނެއެވެ. ދެން ޒަޚަމްވެފައިވާ ތަނުގައި، ނުވަތަ ބަލިވެފައިވާ ތަނުގައި އެއިން ފޮހެލާނީއެވެ. އަދި ފޮހެލާއިރު މި ބަސްތައް ކިޔާނީއެވެ. [69] [69] އައް-ނަވަވީގެ ޞަޙީޙު މުސްލިމުގެ ޝަރަޙައިގެ 14 / 184 އާއި، އިބްނު ޙަޖަރުގެ ފަތްޙުލް-ބާރީގެ 10 / 208 ބައްލަވާށެވެ. އަދި ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 4 /186-187 ގައިވާ މި ޙަދީޘްގެ ފުރިހަމަ ޝަރަޙައެއް ބައްލަވާށެވެ.
6- މުޞީބާތުގެ ފަރުވާ
﴿مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِيٓ أَنفُسِكُمۡ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مِّن قَبۡلِ أَن نَّبۡرَأَهَآۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ މާނައީ: "އެއްވެސް މުޞީބާތެއް، ތިމަން އިލާހު އެ މުޞީބާތެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމުގެ ކުރިން ފޮތެއްގައި (އެބަހީ: އައްލައުޙުލް މަޙްފޫޡުގައި) ލިޔުއްވާފައިވާ ޙާލުގައި މެނުވީ، ބިމަށްވިޔަސް ނުވަތަ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށްވިޔަސް އައިސް ނުޖެހެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެ ކަންތަކަކީ ﷲ އަށް ދާދިފަސޭހަ ކަމެކެވެ." لِّكَيۡلَا تَأۡسَوۡاْ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمۡ وَلَا تَفۡرَحُواْ بِمَآ ءَاتَىٰكُمۡۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٍ.﴾ މާނައީ: "އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން ފާއިތުވެހިނގައްޖެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތިޔަބައިމީހުން ހިތާމަ ނުކުރުމަށާއި، އަދި އެ އިލާހު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވައިފިކަމެއްގެ މައްޗަށް އުފާކޮށް ބޮޑާވެ ނުގަތުމަށް ޓަކައެވެ. ކިބުރުވެރިވެ، ފަޚުރުވެރިވާ އެއްވެސް މީހަކުދެކެ ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގެނެއް ނުވެއެވެ." [ސޫރަތުލް ޙަދީދު، އާޔަތް: 22-23]
3- «އެއްވެސް އަޅަކަށް މުޞީބާތެއް ޖެހުމުން، ފަހެ އޭނާ މިހެން ކިޔައިފިނަމަ: إنَّا للهِ وَإنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أجُرْنِي في مُصِيبَتي، وَأخْلِفْ لِي خَيرًا مِنْهَا މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން މިލްކުވެގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެންނީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރިދާނޭ ބައެއްކަން ކަށަވަރެވެ. އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާގެ މުޞީބާތުގެ މައްޗަށް މި އަޅާއަށް އަޖުރުދެއްވާށިއެވެ. އަދި އެއަށް ވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ ކަމެއް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި މި އަޅާއަށް ދެއްވާށިއެވެ." (އެފަދައިން ކިޔައިފިނަމަ) ﷲ ތަޢާލާ އޭނާއަށް ޖެހުނު މުޞީބާތުގައި އޭނާއަށް އަޖުރު ދެއްވައި، އަދި އޭނާއަށް އޭގެ ބަދަލުގައި އެއަށްވުރެ ހެޔޮގޮތެއް މިންވަރުކޮށްދެއްވާފައި މެނުވީ ނުވާނެއެވެ.» [70] [70] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް (2 / 633) ނަމްބަރު (918) ގައެވެ.
އިންނާ ލިއްލާހި ވައިންނާ އިލައިހި ރާޖިޢޫން، އައްލޯހުންމަ އަޖުރްނީ ފީ މުޞީބަތީ، ވައަޚްލިފް ލީ ޚައިރަން މިންހާ
4- «އަޅާގެ ދަރިފުޅު މަރުވެއްޖެނަމަ، ﷲ ތަޢާލާ އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނަށް ވަޙީކުރައްވާނެއެވެ: "ތިޔަބޭކަލުން ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާގެ ދަރިފުޅުގެ ފުރާނަ ހިއްޕަވައިފީމުހެއްޔެވެ؟" ދެން އެބޭކަލުން ދަންނަވާނެއެވެ: "އާދޭހެވެ." ދެން އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާނެއެވެ: "ތިޔަބޭކަލުން އޭނާގެ ހިތުގެ މޭވާ ހިއްޕެވީހެއްޔެވެ؟" ފަހެ އެބޭކަލުން ދަންނަވާނެއެވެ: "އާދޭހެވެ." ފަހެ އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާނެއެވެ: "ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާ ބުނީ ކީކޭހެއްޔެވެ؟" ދެން އެބޭކަލުން ދަންނަވާނެއެވެ: "އޭނާ އިބައިލާހަށް ޙަމްދުކޮށް، އިސްތިރްޖާޢުކުރީއެވެ. [71]" ދެން އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާނެއެވެ: "ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާއަށްޓަކައި ސުވަރުގޭގައި ގެއެއް ބިނާކުރާށެވެ. އަދި އެ ގެއަށް 'ބައިތުލް ޙަމްދު' ގެ ނަމުން ނަންދޭށެވެ.» [72] [71] އެބަހީ އޭނާ ބުންޏެވެ: الحمد لله، إنَّا لله وإنَّا إليه راجعون. (ﷲ އަށް ޙަމްދުހުއްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން މިލްކުވެގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަޅަމެން އެނބުރި ދާނީވެސް އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ.) [72] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 1021 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 1 / 298 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
5- «ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވައެވެ: "ތިމަންއިލާހުގެ މުއުމިނު އަޅާއަށް، ދުނިޔޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އޭނާ އެންމެ ލޯބިވާ މީހާ ތިމަންއިލާހު މަރުހިއްޕަވައި، ދެން އޭނާ ޘަވާބަށް އެދި އުއްމީދުކޮށްގެން ކެތްތެރިވެގެން ހުރެއްޖެނަމަ؛ ތިމަންއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ސުވަރުގެ މެނުވީ އެހެން ޖަޒާއެއް ނުވެއެވެ.» [73]. [73] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (11 / 242)، ނަމްބަރު 6424 ގައެވެ.
6- އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ އޭނާގެ ދަރިފުޅު މަރުވި މީހަކަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ސުވަރުގޭގެ ދޮރުކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ދޮރުކޮޅަކަށް ތިބާ އައި ކަމުގައި ވިޔަސް، ތިބާއަށް އިންތިޒާރުކުރަން (އެ ދަރިފުޅު) ހުއްޓާ ތިބާއަށް ފެނުމަށް، ތިބާ ލޯބި ނުކުރަމު ހެއްޔެވެ؟" [74] [74] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު ނަމްބަރު (15595) ގައި، އަދި އައް-ނަސާއީ 4 / 23 ގައި، އަލް-ޖަނާއިޒު ފޮތުގެ، މުޞީބާތެއް ކުރިމަތިވާހިނދު ޘަވާބަށް އެދުމާއި ކެތްތެރިވުމަށް އަމުރުކުރެވިގެންވާ ބާބުގެ ނަމްބަރު (1870) ގައެވެ. އަދި އޭގެ ސަނަދު ޞަޙީޙުގެ ޝަރުޠަށް ޞައްޙައެވެ. އަދި އިބްނު ޙިއްބާން 8 / 209 ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ ނަމްބަރު (2007) ގައި އެ ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ފަތުޙުލް-ބާރީގެ 11 / 243 ބައްލަވާށެވެ.
7- «ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރައްވައެވެ: ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާގެ އެންމެ ލޮބުވެތިވެގެންވާ ދެ ގުނަވަނުން ތިމަންއިލާހު އޭނާ އިމްތިޙާނު ކުރައްވާ، ދެން އޭނާ ކެތްތެރިވެ [އަދި ޘަވާބަށް އެދިއްޖެނަމަ]، އެ ދެ ގުނަވަނުގެ ބަދަލުގައި ތިމަންއިލާހު އޭނާއަށް ސުވަރުގެ ދެއްވާނަމެވެ.» «މުރާދުކުރައްވަނީ އޭނާގެ ދެ ލޮލުގެ ވާހަކައެވެ.» [75] [75] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 10 / 116 ގެ ނަމްބަރު 5653 ގައި، އަދި ދެ ބްރެކެޓްގެ ދެމެދުގައިވާ ބައި ސުނަނުއް-ތިރްމިޛީ، ނަމްބަރު 2400 ގައެވެ. ބައްލަވާ: ޞަޙީޙް އައް-ތިރްމިޛީ 2 /286.
8- "އެއްވެސް މުސްލިމަކަށް ބައްޔެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އުނދަގުލެއް ޖެހިއްޖެނަމަ؛ ގަހަކުން އޭގެ ފަތްތައް ވެރިގެންދާ ފަދައިން، އެކަމުގެ ސަބަބުން ﷲ އޭނާގެ ފާފަތައް ފުހެލައްވައިގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [76] [76] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 / 120)، ނަމްބަރު 5648 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (4 / 1991)، ނަމްބަރު 2571 ގައެވެ.
9- "ކައްޓެއް ހެރުނު ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ބޮޑު (އުނދަގުލެއް) ދިމާވި ކަމުގައިވިޔަސް، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެމީހަކަށް ދަރަޖައެއް ލިޔުއްވި، އަދި އޭގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ކިބައިން ފާފައެއް ފުހެވިގެން ނުދާނޭ ހަމަ އެއްވެސް މުސްލިމަކު ނުވެއެވެ." [77] [77] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1991 ގެ ނަމްބަރު 2572 ގައެވެ.
10- "«މުއުމިނާއަށް ވަޞަބެއް[78]، ނުވަތަ ނަޞަބެއް[79]، ނުވަތަ ބައްޔެއް، ނުވަތަ ހިތާމައެއް، އަދި އޭނާއަށް ކުރިމަތިވާ ފިކުރުބޮޑުވުމަކަށް ދާންދެންވެސް[80]، އެކަމެއްގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ފާފަތަކުގެ ތެރެއިން ފުއްސަވައިދެއްވާ ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ» [81] [78] ވަޞަބަކީ: ދެމިހުންނަ ރިހުމެވެ. އެގޮތުން ﷲ ތަޢާލާގެ ބަސްފުޅުގައިވެއެވެ: (وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِب) މާނައީ: "އަދި އެއުރެންނަށް ވާޞިބު ޢަޛާބު ހުއްޓެވެ." އެބަހީ: ދެމިހުންނަ، ޘާބިތުވެގެންވާ ޢަޛާބެކެވެ. ބައްލަވާ: ޝަރްޙުއް ނަވަވީ (16 / 130). [79] ނަޞަބަކީ ވަރުބަލިކަމެވެ. [80] ޔާ އަބަފިލި ޖަހައިގެން އަދި ހާ އުބުފުލި ޖަހައިގެން «يَهُمُّه» ކަމަށް ބުނެވިފައިވެއެވެ. އަދި ޔާ އުބުފިލި އަދި ހާ އަބަފިލި «يُهَمه» ކަމަށްވެސް ބުނެވިފައިވެއެވެ. އެބަހީ: އޭނާއަށް ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަން ގެނުވުމެވެ. އަދި މި ދެގޮތްވެސް ޞައްޙައެވެ. ޞަޙީޙު މުސްލިމްގެ އައް-ނަވަވީގެ ޝަރަޙައިގެ 16 / 130 ބައްލަވާށެވެ. [81] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1993 ގެ ނަމްބަރު 2573 ގައެވެ.
11- “ދަރުމައިގެ ބޮޑުކަން ވަނީ ޖެހުނު ބަލާވެރިކަމާއި އިމްތިޙާނުގެ ބޮޑުކަމާއި އެކުގައެވެ. އަދި الله ބަޔަކު މީހުންދެކެ ލޯބިވެވޮޑިގެންފިނަމަ އެމީހުން އިމްތިޙާނު ކުރައްވައެވެ. ދެންފަހެ ރުހިއްޖެ މީހާއަށް ހުރީ ރުއްސެވުމެވެ. އަދި ނުރުހުނު މީހަކަށް ހުރީ ނުރުއްސެވުމެވެ.” [82] [82] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު 2698 ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު 4023 ގައެވެ. އަދި ޝެއިޚު އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 2 / 286 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ. ބުނެވެއެވެ: السُّخْط އާއި السَّخَط އަކީ الرضا (ރުހުމުގެ) އިދިކޮޅެވެ. އަދި سَخِطَ ގެ މާނައަކީ غضب (ރުޅިއައުމެވެ)، ފަހެ އޭނާއަކީ ساخِطٌ (ރުޅިއައިސްފައިވާ މީހާއެވެ). އަދި أَسْخَطَهُ ގެ މާނައަކީ أغضبه (އޭނާ ރުޅިއަރުވައިފިއެވެ). އަދި ބުނެވެއެވެ: تَسَخَّطَ عطاءه ގެ މާނައަކީ އޭނާ ދިން އެއްޗެއް މަދުކަމުގައި ދެކުމެވެ. އަދި އެއާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހި ނުރުހުމެވެ. އަދި سَخِطَ، سَخَطًا އައިސްފައިވަނީ تعب ގެ ބާބުންނެވެ. އަދި އުބުފިއްޔާއެކު އޮންނަ (السُّخْطُ) އަކީ އޭގެ އިސްމެކެވެ، ... އަދި سَخِطْتُهُ އާއި، سخطت عليه އާއި، أَسْخَطْتُهُ فَسَخِطَ އަކީ، ވަޒަނާއި މާނައިގެ ގޮތުން أغضبته فغضب (އޭނާ ރުޅިއެރުވުމުން އޭނާ ރުޅިއަތުވެއްޖެއެވެ) އާ އެއްފަދަ ބަސްތަކެކެވެ. އައް-ޞިޙާޙް ގެ سخط މާއްދާ، އަދި އަލް-މިޞްބާޙުލް މުނީރު ގެ سخط މާއްދާ ބައްލަވާށެވެ.
12- «...ފަހެ އޭނާގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނުވާ ޙާލު ބިންމަތީގައި ހިނގާއުޅޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ދޫކޮށްލަންދެން، އެ އަޅާއާ ބަލާއާއި މުޞީބާތް ވަކިނުވެ ދެމިހުރެއެވެ.» [83] [83] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (2396) ގައި، އަދި އިބްނު މާޖާ ނަމްބަރު (4031) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ (2 / 286) ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަންކުރެއްވިއެވެ.
7- ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާއި ދެރަވެ ހިތާމަވެރިވުމަށްވާ ފަރުވާ
1- އަޅަކަށް ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމެއް، އަދި ދެރަވެ ހިތާމަވެރިވުމެއް މެދުވެރިވުމުން، ދެން އޭނާ މިހެން ކިޔައިފިނަމަ: «اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ ابْنُ عَبْدِكَ ابْنُ أَمَتِكَ، نَاصِيَتِي بِيَدِكَ، مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ، عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ، أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ، سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ،أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ، أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ، أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ، أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي، وَنُورَ صَدْرِي، وَجَلاءَ حُزْنِي، وَذَهَابَ هَمِّي» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާއީ އިބައިލާހުގެ އަޅަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ ފިރިހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. އިބައިލާހުގެ އަންހެން އަޅާގެ ދަރިޔަކީމެވެ. މި އަޅާގެ ނިތްކުރި ވަނީ އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. އިބައިލާހުގެ ޙުކުމްފުޅު މި އަޅާގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ނިޔާފުޅު މި އަޅާއާމެދު ޢަދުލުވެރިވެގެން ވެއެވެ. އިބައިލާހަށް ނިސްބަތްވެގެންވާ ކޮންމެ ނަންފުޅެއް -އިބައިލާހުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުފުޅަށް އިބައިލާހު ނަންދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ފޮތުގައި ބާވައިލައްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން އެކަކަށްވެސް އުނގަންނަވައިދެއްވާފައިވާ، ނުވަތަ އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ޣައިބުގެ ޢިލްމުގައި (އެހެން މީހަކަށް ނާންގަވާ) އިބައިލާހަށް ޚާއްސަ ކުރައްވާފައިވާ ނަންފުޅެއްވިޔަސް- އެ ނަންފުޅެއް މެދުވެރިކޮށް މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ: ޤުރްއާނަކީ މި އަޅާގެ ހިތުގެ ބަހާރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ މޭގެ ނޫރުކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ހިތާމަތައް ފިލުންކަމުގައި، އަދި މި އަޅާގެ ކަންބޮޑުވުން ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ." (އެހެން ކިޔައިފިނަމަ) ﷲ އޭނާގެ ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަން ފިއްލަވައި، އަދި އޭގެ ބަދަލުގައި އުފާވެރިކަން ލައްވާނެއެވެ.» [84] [84] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަޙްމަދު 1 / 391 ގެ ނަމްބަރު 3712 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙު އައް-ތަރްޣީބު ވައް-ތަރްހީބުގެ ނަމްބަރު 182 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ ޢަބްދުކް، އިބްނު ޢަބްދިކް، އިބްނު އަމަތިކް، ނާޞިޔަތީ ބިޔަދިކް، މާޟިން ފިއްޔަ ޙުކްމުކް، ޢަދްލުން ފިއްޔަ ޤަޟާއުކް، އަސްއަލުކަ ބިކުއްލިސްމިން ހުވަ ލަކް، ސައްމައިތަ ބިހީ ނަފްސަކް، އައު އަންޒަލްތަހޫ ފީ ކިތާބިކް، އައު ޢައްލަމްތަހޫ އަޙަދަން މިން ޚަލްޤިކް، އަވިސްތައުޘަރްތަ ބިހީ ފީ ޢިލްމިލް ޣައިބި ޢިންދަކް، އަން ތަޖްޢަލަލް ޤުރްއާނަ ރަބީޢަ ޤަލްބީ، ވަ ނޫރަ ޞަދްރީ، ވަ ޖަލާއަ ޙުޒްނީ، ވަ ޛަހާބަ ހައްމީ
2- «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ» މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާއި، ހިތާމައިންނާއި، ނުކުޅެދުމުންނާއި، ކަންނެތްކަމުންނާއި، ދަހިވެތިކަމުންނާއި، ފިނޑިކަމުންނާއި، ދަރަނީގެ ބުރައިންނާއި މީސްތަކުން މި އަޅާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅާ އެދިދަންނަވަމެވެ." [85] [85] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7 / 158 ގެ ނަމްބަރު 2893 ގައެވެ. ރަސޫލާ ﷺ މި ދުޢާކުރެއްވުން ގިނަކުރައްވައެވެ. އަލް-ބުޚާރީގެ 11 / 173 ބައްލަވާށެވެ.
އައްލޯހުންމަ އިންނީ އަޢޫޛު ބިކަ މިނަލް ހަންމި ވަލްޙަޒަނި، ވަލްޢަޖްޒި ވަލްކަސަލި، ވަލްބުޚްލި ވަލްޖުބްނި، ވަޟަލަޢިއް ދައިނި ވަޣަލަބަތިއް ރިޖާލް
8- ހިތްނުތަނަވަސްވެ ގިލަންވެރިވުމުގެ ފަރުވާ
1- «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ، وَرَبُّ الْأَرْضِ، وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ» މާނައީ: "މަތިވެރިވެ ޙިލްމުވެރިވެވޮޑިގެންވާ ﷲ މެނުވީ އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤު އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި، ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އުޑުތަކުގެ ވެރި ރައްބު، ބިމުގެ ވެރި ރައްބު އަދި މާތްވެގެންވާ ޢަރްޝުގެ ވެރި ރައްބު ކަމުގައިވާ ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [86] [86] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 7 / 154 ގެ ނަމްބަރު 6346 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4/ 2092 ގެ ނަމްބަރު 2730 ގައެވެ.
ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހުލް ޢަޡީމުލް ޙަލީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ރައްބުލް ޢަރްޝިލް ޢަޡީމް، ލާ އިލާހަ އިއްލައްލޯހު ރައްބުއް ސަމާވާތި، ވަރައްބުލް އަރްޟި، ވަރައްބުލް ޢަރްޝިލް ކަރީމް
2-
«اللهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو، فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ، وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» މާނައީ "އޭ ﷲ އެވެ! މި އަޅާ އެދިއުއްމީދުކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބަ ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށެވެ. ފަހެ ކަޅި ހިންގާލާހާ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް މި އަޅާ މި އަޅާގެ ނަފްސާ ހަވާލުނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މި އަޅާގެ ހުރިހާ ކަމެއް މި އަޅާއަށް އިޞްލާޙުކޮށްދެއްވާނދޭވެ! އިބައިލާހު މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." [87] [87] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4 / 324 ގެ ނަމްބަރު 5092 ގައި، އަދި އަޙްމަދު 5 / 42 ގެ ނަމްބަރު 20430 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ އިރްވާއުލް-ޣަލީލު 3 /357 ގައި، އަދި އަލް-އަރްނާއޫޠު އަލްމުސްނަދުގެ ތަޙްޤީޤު 34 /75 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހުންމަ ރަޙްމަތަކަ އަރްޖޫ، ފަލާ ތަކިލްނީ އިލާ ނަފްސީ ޠަރްފަތަ ޢައިން، ވައަޞްލިޙް ލީ ޝައުނީ ކުއްލަހް، ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ
3- «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» މާނައީ: "އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބައިލާހުގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މި އަޅާވަނީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ." [88] [88] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 5 / 529 ގެ ނަމްބަރު 3505 ގައެވެ. އަދި އަލް-ޙާކިމު 1 / 505 ގައި އެ ޙަދީޘް ނެރުއްވާ، ޞައްޙަކުރައްވާ، އަދި އައް-ޛަހަބީވެސް އެއަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 168 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، ސުބްޙާނަކަ އިންނީ ކުންތު މިނައް ޡާލިމީން
4- «اللَّهُ اللَّهُ رَبِّي، لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئًَا» މާނައީ: "ﷲ އެވެ! ﷲ އީ މިއަޅާގެ ވެރި ރައްބެވެ. އެ އިލާހާ އެއްވެސް އެއްޗެއް މި އަޅާ ބައިވެރި ނުކުރަމެވެ." [89] [89] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 2 / 87 ގެ ނަމްބަރު 1525 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 335 އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 4 / 196 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
އައްލޯހު، އައްލޯހު ރައްބީ، ލާ އުޝްރިކު ބިހި ޝައިއާ
9- ބަލިމީހާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރާނެ ފަރުވާ
«ތިބާގެ ހަށިގަނޑުން ތަދުވާ ތަނެއްގައި ތިބާގެ އަތް އަޅާފައި، މިހެން ކިޔާށެވެ: بِسْمِ اللَّهِ މާނައީ: "ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (ވާތްގާއި އެހީތެރިކަން ހޯދަމެވެ.)" ބިސްމިއްލާހް ތިން ފަހަރުއެވެ. އަދި ހަތްފަހަރު މިހެން ކިޔާށެވެ: "أَعُوذُ بِاللَّهِ وَقُدْرَتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحَاذِرُ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އަދި އެ އިލާހުގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން މެދުވެރިކޮށް، މި އަޅާއަށް ފެންނަ އަދި ބިރުގަންނަ ކަންތަކުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކޮށް ދެއްވުމަށް އެދެމެވެ." [90] [90] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް (4 / 1728)، ނަމްބަރު (2202) ގައެވެ.
އަޢޫޛު ބިއްލާހި ވަޤުދްރަތިހީ މިން ޝައްރި މާ އަޖިދު ވައުޙާޛިރް
10- ބަލިމީހާއަށް ޒިޔާރަތްކުރާއިރު އޭނާއަށް ކޮށްދޭނެ ފަރުވާ
"އެމީހެއްގެ އަޖަލު ނުޖެހޭ ބަލިމީހެއްގެ ގާތަށް އެއްވެސް މުސްލިމު އަޅަކު ޒިޔާރަތްކޮށް، ދެން ހަތްފަހަރު މިހެން ކިޔައިފިނަމަ: أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ، رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، أَنْ يَشْفِيَكَ، މާނައީ: "މަތިވެރި ޢަރްޝުގެ ވެރި، އަރަހުށި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ތިބާއަށް ޝިފާދެއްވުމަށް އެދި މި އަޅާ ދަންނަވަމެވެ." (އެހެން ކިޔައިފިނަމަ) އެމީހަކަށް ޝިފާ ދެއްވައިގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ." [91] [91] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (2083) ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު (3893) ގައެވެ. އަދި ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 2 / 210 އަދި ޞަޙީޙުލް-ޖާމިޢުގެ 5 / 180 ގައި އަލް-އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އަސްއަލުއްލޯހަލް ޢަޡީމް، ރައްބަލް ޢަރުޝިލް ޢަޡީމް، އަން ޔަޝްފިޔަކް
11. ނިދީގައި ހާސްވުމާއި ސިހިގެންދިޔުމުގެ ފަރުވާ
«أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ: مِنْ غَضَبِهِ، وَعِقَابِهِ، وَشَرِّ عِبَادِهِ، وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَأَنْ يَحْضُرُونِ» މާނައީ: "ﷲ ގެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ކަލިމަފުޅުތައް މެދުވެރިކޮށް، އެ އިލާހުގެ ކޯފާޔާއި ޢުޤޫބާތުންނާއި، އެ އިލާހުގެ އަޅުތަކުންގެ ނުބައިކަމުންނާއި، ޝައިތާނުންގެ ވަސްވާސްތަކުން އަދި އެ ޝައިތާނުން (މި އަޅާގެ ގާތަށް) އައުމުން މި އަޅާ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ." [92] [92] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަބޫ ދާވޫދު 4 / 12 ގެ ނަމްބަރު 3893 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 171 ގައި މި ޙަދީޘް ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ.
އަޢޫޛު ބިކަލިމާތިއްލާހިއް ތާންމާތި: މިން ޣަޟަބިހީ، ވަޢިޤާބިހީ، ވަޝައްރި ޢިބާދިހީ، ވަމިން ހަމަޒާތިއް ޝަޔާޠީނީ، ވައަން ޔަޙްޟުރޫން
12- ހުމުގެ ފަރުވާ
ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހުމަކީ ޖަހަންނަމައިގެ ހޫނުކަމުގެ ތެރެއިން އަންނަ ކަމެކެވެ. ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން ފެނުން އެ ފިނިކުރާށެވެ." [93] [93] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 10 / 174 ގެ ނަމްބަރު 3264 ގައި، އަދި މުސްލިމް 4 / 1733 ގެ ނަމްބަރު 2210 ގައެވެ.
13- ކަށިޖެހުމާއި ދަތްއެޅުމުގެ ފަރުވާ
1- ކުޅު އެއްކުރުމާއެކު ފާތިޙާ ސޫރަތް ކިޔަވާ ކަށިޖަހާފައިވާ ތަނަށް ކުޅުޖަހާނީއެވެ. [94] [94] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 / 208)، ކިތާބުއް-ޠިއްބުގެ، ނަބިއްޔާ ﷺ ކުރެއްވި ރުޤްޔާގެ ބާބުގައެވެ.
2- އޭގެ މަތީގައި ފެނާއި ލޮނުން ފުހޭނީއެވެ. މި ސޫރަތްތައް ކިޔެވުމާއެކުގައެވެ: ﴿قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡكَٰفِرُونَ﴾، އަދި އަލް-މުޢައްވިޛަތައިނި (ފަލަޤި ނާސް ސޫރަތެވެ.) [95]. [95] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ޠަބަރާނީ އަލްމުޢުޖަމުއް ޞަޣީރުގައި (2/ 830) ގައެވެ. އަދި އަލް-ހައިޘަމީވަނީ މަޖްމަޢުއް ޒަވާއިދުގެ (5 / 111) ގައި މި ޙަދީޘްގެ ސަނަދު ޙަސަނުކުރައްވާފައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީވަނީ ސިލްސިލަތުލް އަޙާދީޘިއް ޞަޙީޙާގެ ނަމްބަރު (548) ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރައްވާފައެވެ.
14- ރުޅީގެ ފަރުވާ
ރުޅިވެރިކަމުގެ ފަރުވާ ވަނީ ދެ ގޮތަކުންނެވެ:
ފުރަތަމަ މަގަކީ: ރައްކާތެރިވުމެވެ.
އަދި އެކަން ޙާޞިލުވާނީ ރުޅިއައުމުގެ ސަބަބުތަކުން ދުރުހެލިވުމުންނެވެ. އަދި މި ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި: ބޮޑާކަމާއި، ތިމާއަށް ތިމާ ފެނި މޮޅުވުމާއި، ފަޚުރުވެރިވުމާއި، ކުށްވެރިކުރެވޭ ދަހިވެތިކަމާއި، މުނާސަބު ނޫން ދަނޑިވަޅުތަކުގައި ސަމާސާކުރުމާއި، މަޖާކުރުމާއި، އަދި މިފަދަ ކަންތައްތަކެވެ.
ދެވަނަ ގޮތް: ރުޅި އައިސްފިނަމަ ކުރާނެ ފަރުވާ
އަދި އެކަން ހިމެނިގެންވަނީ ހަތަރު ވައްތަރެއްގައެވެ:
ލަޢުނަތް ލެއްވިގެންވާ ޝައިޠާނާގެ ފުށުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދެންނެވުން.
ވުޟޫކުރުން.
ރުޅިއައިސްފައިވާ މީހާ ހުރި ޙާލަތު ބަދަލުކުރުން: އިށީނދެގެން، ނުވަތަ އޮށޯވެގެން، ނުވަތަ ބޭރަށް ނުކުމެގެން، ނުވަތަ ވާހަކަދެއްކުމުން އެއްކިބާވެގެން، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކުންނެވެ.
ރުޅި މައިތިރިކުރުމަށް ލިބޭނެކަމަށް އައިސްފައިވާ ޘަވާބާއި، ރުޅިއައުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކުރިމަތިވާނެކަމަށް އައިސްފައިވާ ނިކަމެތިކަން ހިތް މައްޗަށް ގެނައުމެވެ. [96]. [96] މި ތަފްޞީލު އޭގެ ޞައްޙަ ދަލީލުތަކާއެކު މުއައްލިފުގެ ފޮތް: އާފާތުލް-ލިސާންގެ ޞ 110-112 ގައި، އަދި އަލް-ޙިކްމަތު ފިއް-ދަޢުވަތި އިލައްލޯހި ފޮތުގެ ޞ 64-66 ބައްލަވާށެވެ.
15. ކަޅުދިރިން ފަރުވާކުރުން
ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ކަޅުދިރީގައި ސާމު (މަރު) ފިޔަވައި ކޮންމެ ބައްޔަކަށް ޝިފާއެއްވެއެވެ." އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ: السَّامُ އަކީ: މަރެވެ. އަދި الْحَبَّةُ السَّوْدَاءُ އަކީ: الشُّونِيزُ އެވެ.» [97]، އަދި ކަޅުދިރީގައި ވަރަށް ގިނަ މަންފާތައް ވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު: «ކޮންމެ ބައްޔަކަށް ޝިފާއެކެވެ.» އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވި މި ބަސްފުޅާ އެއްފަދައެވެ: ﴿تُدَمِّرُ كُلَّ شَيۡءِۭ بِأَمۡرِ رَبِّهَا...﴾ މާނައީ: "އެ އެއްޗެއްގެ ވެރި ރައްބުގެ އަމުރުފުޅަށް، ކޮންމެ އެއްޗެއް އެ ހަލާކުކޮށް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާނެތެވެ..." [ސޫރަތުލް އަޙްޤާފު، އާޔަތް: 25] އެބަހީ: ހަލާކުވުމާއި އެފަދަ ކަންކަން ޤަބޫލުކުރާ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ. [98] [97] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ (10 / 143)، ނަމްބަރު 5688 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމް (1735)، ނަމްބަރު 2215 ގައެވެ. [98] ބައްލަވާ: ޒާދުލް-މަޢާދު (4/ 297)، އަދި ޢައްލާމާ މުވައްފަޤުއް ދީން ޢަބްދުއް ލަޠީފުލް-ބަޣްދާދީގެ އައް-ޠިއްބު މިނަލް-ކިތާބި ވައް-ސުންނާ، ޞ (88).
16- މާމުއިން ފަރުވާކުރުން
1- ކުޅަނދުރުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވަމުން ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿...يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ﴾ މާނައީ: "...އެތަކެތީގެ ބަނޑުތަކުން އޭގެ ކުލަތައް ތަފާތުވެގެންވާ ބުއިމެއް ނުކުމެގެން އާދެއެވެ. އޭގައި މީސްތަކުންނަށް ޝިފާއެއްވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަމުގައި ފިކުރުކުރާ ބަޔަކަށް ހެއްކެއްވެއެވެ." [ސޫރަތުއް ނަޙްލު، އާޔަތް: 69].
2- އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
"ޝިފާވަނީ ތިން ކަމެއްގައެވެ: ޙިޖާމާޖަހާ މީހާ އަޅާ ވިދުގައެވެ. ނުވަތަ މާމުއި ބުއިމެއްގައެވެ. ނުވަތަ އަލިފާނުން ދޮންދަގަނޑު ޖެއްސުމުގައެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތަށް އަލިފާނުން ދޮންދަގަނޑު ޖެއްސުން ނަހީކުރައްވަމެވެ." [99] [99] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އަލް-ބުޚާރީ 10 /137 ގެ ނަމްބަރު 5681 ގައެވެ. އަދި މާމުއީގެ ފައިދާތައް ބައްލަވާށެވެ: ޒާދުލް މަޢާދު (4 /50-62) އަދި ޢައްލާމާ މުވައްފަޤުއް ދީން ޢަބްދުއްލަޠީފު އަލް-ބަޣްދާދީގެ އައްޠިއްބު މިނަލް ކިތާބި ވައްސުންނާ، ޞަފްޙާ (129-136) ގައެވެ.
17- ޒަމްޒަމް ފެނުން ފަރުވާކުރުން
1- ނަބިއްޔާ ﷺ ޒަމްޒަމް ފެނާ ބެހޭގޮތުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ބަރަކާތްތެރިވެގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ބަނޑުހައިހޫނުކަން ފިލުވައިދޭ ކާނާއެކެވެ. [އަދި ބައްޔަށްވާ ޝިފާއެކެވެ.]" [100] [100] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ މުސްލިމް 4 / 1922 ގެ ނަމްބަރު 2473 ގައި، އަދި ބްރެކެޓްގެ ތެރޭގައިވާ ބައި ރިވާކުރެއްވީ އަލް-ބައްޒާރު 2 / 86 ގައި، އަދި އަލް-ބައިހަޤީ އައް-ސުނަނުލް-ކުބްރާގެ 5 / 147 ގައި، އަދި އައް-ޠަބަރާނީ އަލް-މުޢުޖަމުލް-އައުސަޠުގެ 3 / 247 ގައެވެ. އަދި އޭގެ ސަނަދު ޞައްޙައެވެ. މަޖްމަޢުއް-ޒަވާއިދުގެ 3 / 286 ބައްލަވާށެވެ.
2- އަދި ޖާބިރުގެ ޙަދީޘެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް (ނަބިއްޔާއަށް ނިސްބަތްކުރައްވާ) ރަފްޢުކުރައްވައެވެ: "ޒަމްޒަމް ފެން ވަނީ އެ ފެން ބުއި ކަމަކަށެވެ." [101]. [101] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އިބްނު މާޖާ (3062) ގައި، އަދި އެނޫން ބޭކަލުންނެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙު އިބްނު މާޖާގެ 2 / 183 އަދި އިރްވާއުލް-ޣަލީލުގެ 4 / 320 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
3- އަދި އެކަލޭގެފާނު ﷺ ގެ އަރިހުން ޘާބިތުވެގެންވެއެވެ: «އެކަލޭގެފާނު ޒަމްޒަމް ފެން [އިދާވާގައި (ފެންއަޅާ ކުދި ހަމާއި) [102] ބޮޑެތި ހަންހަމުގައި] އުފުއްލަވައި އުޅުއްވިއެވެ. އަދި ބަލިމީހުންގެ ގަޔަށް އެ ފެން އަޅުއްވާ، އެބައިމީހުންނަށް ބޯންދެއްވާ އުޅުއްވިއެވެ.»[103]. އިބްނުލް ޤައްޔިމް رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން ޒަމްޒަމް ފެނުން ފަރުވާ ހޯދުމުގައި އަހަރެންނާއި އެހެންމީހުން ޢަޖާއިބުވާފަދަ ކަންތައްތަކެއް ތަޖުރިބާކުރީމެވެ. އަދި އެތައް ބައްޔަކަށް އަހަރެން އެއިން ފަރުވާ ހޯދީމެވެ. ދެންފަހެ ﷲ ގެ އިޛްނަފުޅާއެކު ބަލި ފަސޭހަވިއެވެ [104]." [105]. [102] އިދާވާ: އެއީ ޠާހިރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ ފެންކުރައެވެ. އަދި އޭގެ ޖަމްޢަކީ އަދާވާ އެވެ. މުޚްތާރުއް-ޞިޙާޙް (1 / 11). [103] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ 1 / 180 ގެ ނަމްބަރު 963 ގައެވެ. އަދި އަލް-ބައިހަޤީ 5 / 202 ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ މި ޙަދީޘް ޞަޙީޙު އައް-ތިރްމިޛީގެ 1 / 284 އާއި، ސިލްސިލަތުލް-އަޙާދީޘިއް-ޞަޙީޙާގެ 2 / 572 ގެ ނަމްބަރު 883 އާއި، ޒާދުލް-މަޢާދުގެ 4 / 392 ގައި ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ. [104] ޙިޖާޒުކަރައިގެ އަހުލުވެރިން ފިޔަވައި އެހެން މީހުން ބުނެއުޅެތެވެ: «فَبَرِئْتُ» އެވެ. ބައްލަވާ: އައްނިހާޔާ ފީ ޣަރީބިލް ޙަދީޘް (1 / 111). [105] ޒާދުލް މަޢާދު (4/ 393) އަދި (178).
18. ހިތްތަކުގެ ބަލިތަކުގެ ފަރުވާ
ހިތްތައް ތިން ވައްތަރެކެވެ:
1- ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތް: އެއީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެ ހިތަކާއިގެން ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް އަތުވެއްޖެ މީހަކު މެނުވީ ސަލާމަތް ނުވާނޭ ހިތެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿يَوۡمَ لَا يَنفَعُ مَالٞ وَلَا بَنُونَ މާނައީ: "އެއީ، މުދަލެއް އަދި ދަރިންތަކެއްވެސް، މަންފާއެއް ނުކުރާނޭ ދުވަހެވެ." إِلَّا مَنۡ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلۡبٖ سَلِيمٖ﴾ މާނައީ: "ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތަކާއިގެން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އައި މީހަކު މެނުވީއެވެ." [ސޫރަތުއް ޝުޢަރާއު، ދެ އާޔަތް: 88-89]
އަދި ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތަކީ: ﷲ ގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ނަހީކުރެއްވުންތަކާ ޚިލާފުވާ ކޮންމެ ޝަހުވަތަކުންނާއި، އެ އިލާހުގެ ޚަބަރުތަކާ ފުށުއަރާ ކޮންމެ ޝުބުހައަކުން ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތެވެ. ފަހެ، އެ އިލާހު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް އަޅުކަންކުރުމުން އެ ހިތްވަނީ ސަލާމަތްވެގެންނެވެ. އަދި އެ އިލާހުގެ ރަސޫލާ ﷺ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއް ޙާކިމަކު ކަމުގައި ހެދުމުންވެސް ސަލާމަތްވެގެންނެވެ.
ޖުމްލަކޮށް ބުނާނަމަ، ސަލާމަތްތެރިވެގެންވާ ޞައްޙަ ހިތަކީ: އެއްވެސް ގޮތަކުން ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ބައިވެރިވުމެއް،ޝިރުކެއް އެ ހިތުގައި ވުމުން ސަލާމަތްވެގެންވާ ހިތެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، އެ ހިތުގެ އަޅުކަންކުރުން ވަނީ ﷲ އަށް ޚާލިޞްވެގެންނެވެ. އެއީ އެދުމުގައްޔާއި، ލޯބިވުމުގައްޔާއި، ވަކީލުކުރުމުގައްޔާއި، ތައުބާވެ ރުޖޫޢަވުމުގައްޔާއި، މަޑުމައިތިރިވެ ބޯލެނބުމުގައްޔާއި، ބިރުވެތިވުމުގައްޔާއި، އުއްމީދުކުރުމުގައެވެ. އަދި އޭނާގެ ޢަމަލުތައް ވަނީ ﷲ އަށް ޚާލިޞްވެގެންނެވެ. ފަހެ، އޭނާ ލޯބިވާނަމަ، ލޯބިވާނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. އަދި ރުޅިއަރާނަމަ، ރުޅިއަރާނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. އަދި ދޭނަމަ، ދޭނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. އަދި ނުދީ ހިފަހައްޓާނަމަ، ހިފަހައްޓާނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، އޭނާގެ ހުރިހާ ވިސްނުމާއި ފިކުރެއް ވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި އޭނާގެ މުޅި ލޯބިވަނީ ﷲ އަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ޤަޞްދު ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ޢަމަލުތައް ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ނިދުން ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ހޭލާހުރުން ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އޭނާގެ ވާހަކަދެއްކުން ވަނީ އެ އިލާހަށެވެ. އަދި އެ އިލާހާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުން، އެހެން ހުރިހާ ވާހަކައަކަށްވުރެ އޭނާއަށް މާ ޝައުޤުވެރިވެ ލޮބުވެތިވެގެންވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ފިކުރުތައް އެނބުރެމުންދާނީ އެ އިލާހު ރުހިވޮޑިގެންވާ ކަންކަމާއި ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ ކަންކަމުގެ ވަށައިގެންނެވެ. [106] އަޅަމެން ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން މިފަދަ ހިތަކަށް އެދި ދަންނަވަމެވެ. [106] އިބްނުލް ޤައްޔިމް رحمه الله ގެ އިޣާޘަތުލް ލަހްފާން މިން މަޞާއިދިއް ޝައިޠާންގެ 1/ 7-73 ބައްލަވާށެވެ.
2- މަރުވެފައިވާ ހިތް: އެއީ ފުރަތަމަ ހިތުގެ އިދިކޮޅެވެ. އެއީ އޭގެ ވެރިރައްބެއް ނޭނގޭ، އަދި އެކަލާނގެ އަމުރުކުރެއްވި ގޮތަށާއި، އެކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގެން އަދި ރުހިވޮޑިގެންވާ ގޮތަށް އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ނުކުރާ ހިތެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، އެ ހިތްވަނީ އޭގެ ޝަހުވަތްތަކާއި ލައްޒަތްތަކުގެ މައްޗަށް ހުއްޓިފައެވެ. އެ ކަންކަމުގައި އެ ހިތުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ނުރުހުންވުމާއި ކޯފާ އެކުލެވިގެންވީ ނަމަވެސްމެއެވެ. ފަހެ، ލޯބިވުމާއި، ބިރުވެތިވުމާއި، އުއްމީދުކުރުމާއި، ރުހުމާއި، ނުރުހުމާއި، މާތްކުރުމާއި، ނިކަމެތިވުމުގައި، އެ ހިތްވަނީ ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް އަޅުވެތިވެފައެވެ. އޭނާ ރުޅިއަރައިފިނަމަ ރުޅިއަރަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ލޯބިވެއްޖެނަމަ ލޯބިވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ދީފިނަމަ ދެނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ނުދީ ހިފަހައްޓައިފިނަމަ ހިފަހައްޓަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، އަމިއްލަ އެދުމަކީ އޭނާގެ އިމާމެވެ. އަދި ޝަހުވަތަކީ އޭނާގެ ޤާއިދެވެ. އަދި ޖާހިލުކަމަކީ އޭނާ ލަވައިގެންދާ ފަރާތެވެ. އަދި ޣާފިލުކަމަކީ އޭނާގެ ސަވާރީއެވެ. [107] މިފަދަ ހިތެއްގެ ކިބައިން އަޅަމެން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. [107] ބައްލަވާ: އިޣާޘަތުލް ލަހްފާން މިން މަޞާއިދިއް ޝައިޠާން (1/ 9).
3- ބަލިވެފައިވާ ހިތް: އެއީ ދިރުންހުރި، ނަމަވެސް އޭގައި ބަލިމަޑުކަމެއް ވާ ހިތެކެވެ. އެގޮތުން އެ ހިތަށް ބާރުފޯރުވައިދޭ ދެ މާއްދާއެއް ވެއެވެ. އެއްފަހަރު މިއިން ބާރުދޭއިރު، އަނެއްފަހަރު އަނެކަތިން ބާރުދެއެވެ. އަދި އެ ހިތް ވަނީ އެ ދެމާއްދާގެ ތެރެއިން އޭގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަންނަ ގޮތަކަށެވެ. އެގޮތުން ﷲ ތަޢާލާދެކެ ލޯބިވުމާއި، އެ އިލާހަށް އީމާންވުމާއި، އެ އިލާހަށް އިޚްލާޞްތެރިވުމާއި، އެ އިލާހަށް ވަކީލުކުރުން އެ ހިތުގައި ވެއެވެ. އެކަންކަމަކީ އެ ހިތުގެ ދިރުމުގެ މާއްދާއެވެ. އަދި ޝަހުވަތްތަކަށް ލޯބިކުރުމާއި، އެކަންކަން ޙާޞިލުކުރުމަށް ދަހިވެތިވުމާއި، ޙަސަދަވެރިކަމާއި، ބޮޑާކަމާއި، ފަޚުރުވެރިވެ މޮޅުވުމާއި، މަތިވެގަތުމަށް ލޯބިކުރުމާއި، ރިޔާސަތުގެ ސަބަބުން ބިމުގައި ފަސާދަކުރުމާއި، ނިފާޤުކަމާއި، ދެއްކުންތެރިކަމާއި، ދަހިވެތިކަމާއި، ބަޚީލުކަން އެ ހިތުގައި ވެއެވެ. އެކަންކަމަކީ އެ ހިތުގެ ހަލާކާއި ފަނާވުމުގެ މާއްދާއެވެ. [108] މިފަދަ ހިތަކުން އަޅަމެން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. [108] ބައްލަވާ: އިޣާޘަތުލް ލަހްފާން (1 / 9).
އަދި ހިތުގެ ހުރިހާ ބަލިތަކަކަށް އޮތް ފަރުވާ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ހިމެނިގެންވެއެވެ.
الله ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَتۡكُم مَّوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَشِفَآءٞ لِّمَا فِي ٱلصُّدُورِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ.﴾ މާނައީ: "އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ވަޢުޡަކާއި ނަޞޭޙަތެއް ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. އަދި ހިތްތަކުގައިވާ ބަލިތަކަށް ޝިފާއެއް ކަމުގައްޔާއި، މުއުމިނުތަކުންނަށް ތެދުމަގަކާއި، ރަޙްމަތެއް ކަމުގައިވެސްމެއެވެ." [ސޫރަތު ޔޫނުސް، އާޔަތް: 57] އަދިވެސް އެކަލާނގެ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿وَنُنَزِّلُ مِنَ ٱلۡقُرۡءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٞ وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا خَسَارٗا.﴾ މާނައީ: "އަދި މުއުމިނުންނަށް އޮތް ޝިފާއެއް ކަމުގައްޔާއި، ރަޙްމަތެއް ކަމުގައިވާ ތަކެތި، ތިމަންއިލާހު ޤުރްއާނުގެ ތެރެއިން ބާވައިލައްވަމެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނަށް އެއިން ގެއްލުމެއް މެނުވީ އިތުރެއް ނުވާނެތެވެ." [ސޫރަތުލް އިސްރާއު، އާޔަތް: 82]
އަދި ހިތްތަކުގެ ބަލިތައް ވަނީ ދެ ވައްތަރަކަށެވެ:
އެއް ބާވަތަކީ، އޭގެ ސަބަބުން އެ ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހާއަށް އެ ހިނދު ވޭނެއް އިހުސާސް ނުކުރެވޭ ބާވަތެވެ. އެއީ ޖާހިލުކަމާއި، ޝުބުހަތަކާއި، ޝައްކުތަކުގެ ބައްޔެވެ. އަދި މި ދެ ބާވަތުގެ ތެރެއިން ވޭން އެންމެ ބޮޑުވެގެންވާ ބާވަތަކީ މިއީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހިތް ފަސާދަވެފައިވުމުގެ ސަބަބުން، އޭނާއަށް އެ ކަން އިޙުސާސެއް ނުވެއެވެ.
އަދި އަނެއް ވައްތަރަކީ: އެ ހިނދުގައި ވޭންއަޅާ ބައްޔެކެވެ. އެއީ: ހިތާމައާއި، ހިތްދަތިކަމާއި، މޮޅިވެރިކަމާއި، ރުޅިވެރިކަންފަދަ ކަންކަމެވެ. މި ބައްޔަކީ، އޭގެ ސަބަބުތައް ނައްތާލުމާއި އެނޫންވެސް ކަންކަން ފަދަ ޠަބީޢީ ބޭސްތަކުން ފިލައިގޮސްދާނެ ބައްޔެކެވެ. [109] [109] ބައްލަވާ: އިޣާޘަތުއް ލަހްފާން (44/1).
ހިތުގެ ފަރުވާ ވަނީ ހަތަރު ކަމެއްގައެވެ:
ފުރަތަމަ ކަމަކީ: ކީރިތި ޤުރްއާނުންނެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެއީ މޭތަކުގައިވާ ޝައްކުތަކަށް އޮތް ޝިފާއެކެވެ. އަދި އޭގައިވާ ޝިރުކާއި، ކުފުރުގެ މުޑުދާރުކަމާއި، ޝުބުހަތަކާއި ޝަހުވަތްތަކުގެ ބަލިތައް ފިލުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި އެއީ ޙައްޤު އެނގި އޭގެ މައްޗަށް ޢަމަލުކޮށްފި މީހާއަށް އޮތް ހިދާޔަތެކެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން މުއުމިނުންނަށް ޙާޞިލުވާ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ޘަވާބުގެ ސަބަބުން އެއީ ރަޙްމަތެކެވެ. ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ﴿أَوَمَن كَانَ مَيۡتٗا فَأَحۡيَيۡنَٰهُ وَجَعَلۡنَا لَهُۥ نُورٗا يَمۡشِي بِهِۦ فِي ٱلنَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُۥ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ لَيۡسَ بِخَارِجٖ مِّنۡهَاۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡكَٰفِرِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ.﴾ މާނައީ: "(ކާފަރުކަމުގެ ސަބަބުން) މަރުވެފައިވަނިކޮށް، ފަހެ، ތިމަންއިލާހު އެ މީހަކު (އީމާންކަން މެދުވެރިކުރައްވާ) ދިރުއްވައި، އަދި މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި އެއިން އަލިކަން ލިބިގެން ހިނގާނޭ ނޫރެއް ތިމަންއިލާހު އެމީހަކަށް ލެއްވި މީހަކާއި، އަނދިރިކަމުގެ ތެރޭގައިވާ (އެބަހީ: ޖަހާލަތާއި ކާފަރުކަމުގެ އަނދިރީގައިވާ) އޭގެތެރެއިން ނުކުމެވޭނެ ގޮތެއްނެތް މީހަކާ އެއްފަދަ ވެގެންވޭހެއްޔެވެ؟ އެފަދައިން ކާފަރުންނަށްޓަކައި، އެއުރެން ކުރަމުންދިޔަ ޢަމަލުތައް ޒީނަތްތެރި ކުރެވުނެވެ." [ސޫރަތުލް އަންޢާމު، އާޔަތް: 122]
ދެވަނަ ކަމަކީ: ހިތް ތިން ކަމަކަށް ބޭނުންވެއެވެ:
1- އޭނާގެ ބާރު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި އެކަން ވަނީ އީމާންކަމާއި، ޞާލިޙު އަމަލާއި، ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ޢަމަލުތައް ޤަވާޢިދުން ކުރުމުންނެވެ.
2- ގެއްލުންހުރި ކަންކަމުން ރައްކާތެރިވުމެވެ. އެއީ އެންމެހާ ފާފަތަކާއި، އެކިއެކި ބާވަތްތަކުގެ އުރެދުންތަކުން ދުރުހެލިވެ އެއްކިބާވެގެންނެވެ.
3- ގެއްލުންދެނިވި ކޮންމެ މާއްދާއެއް ބޭރުކޮށްލާ ހުސްކޮށްލުމެވެ. އެއީ ތައުބާވުމާއި ފާފަފުއްސެވުން އެދި ދަންނަވައިގެންނެވެ.
ތިންވަނަ ކަންތައް: ހިތުގެ މައްޗަށް ނަފްސު ގަދަވެގަތުމުން ޖެހޭ ހިތުގެ ބައްޔަށްވާ ފަރުވާ:
އެއަށް ދެ ފަރުވާއެއްވެއެވެ: އެ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމާއި، އެ ނަފްސާ ޚިލާފުވުމެވެ. އަދި ޙިސާބު ބެލުން ވަނީ ދެ ވައްތަރަކަށެވެ:
ފުރަތަމަ ވައްތަރަކީ: ޢަމަލުގެ ކުރިންނެވެ. އަދި އެއަށް ހަތަރު މަޤާމެއްވެއެވެ:
1- މި ޢަމަލަކީ އޭނާއަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
2- މި ޢަމަލު ކުރުން، އެކަން ދޫކޮށްލުމަށްވުރެ އޭނާއަށް ހެޔޮވެގެންވޭހެއްޔެވެ؟
3- މި ޢަމަލަކީ އެއިން ﷲ ގެ ވަޖްހުފުޅު ޤަޞްދުކުރެވޭ ޢަމަލެއް ހެއްޔެވެ؟
4 – މި ޢަމަލަކީ އެކަމުގައި އެހީތެރިކަން ލިބިގެންވާ ޢަމަލެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެ ޢަމަލަކީ ވާގިވެރިންނަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ޢަމަލަކަށް ވާނަމަ، އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދޭނެ އަދި ނަޞްރުދޭނެ ވާގިވެރިންވޭ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ޖަވާބު އާއެކޭ ކަމުގައި ވެއްޖެނަމަ އެކަމަކައިގެން ކުރިއަށް ދާށެވެ. އެހެންނޫންނަމަ، ދުވަހަކުވެސް އެކަމަކައިގެން ކުރިއަށް ނުދާށެވެ.
ދެވަނަ ވައްތަރަކީ: ޢަމަލުކުރުމަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެވަނީ ތިން ވައްތަރަށެވެ:
1. ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤުފުޅާމެދު ފަރުވާކުޑަކޮށް، ދެން އެދެވި އަމުރުވެވިގެންވާ ގޮތަށް އެ ޢަމަލު ހިނގާފައި ނުވާ ހެޔޮ ޢަމަލަކާމެދު އޭނާގެ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމެވެ. އަދި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤުފުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި: އިޚްލާޞްތެރިވުމާއި، ނަޞީޙަތްތެރިވުމާއި، ތަބަޢަވުމާއި، އިޙްސާންތެރިކަމުގެ މަންޒަރު ދެކުމާއި، އެކަމުގައި އޭނާގެ މައްޗަށްވާ ﷲ ގެ މިންނަތާއި ނިޢުމަތަށް ހެކިވެ ދެކުމާއި، އަދި އެ ހުރިހާ ކަމަކަށްފަހުވެސް (އަމިއްލަ ނަފްސުގެ) ފަރުވާކުޑަކަން ދެކުމެވެ.
2- އެ ޢަމަލެއް ކުރުމަށްވުރެ އެ ޢަމަލެއް ދޫކޮށްލުން އޭނާއަށް ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވާ ކޮންމެ ޢަމަލަކާމެދު އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމެވެ.
3- އޭނާ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ހުއްދަ ނުވަތަ ޢާދަވެގެންވާ ކަމަކާމެދު އަމިއްލަ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމެވެ. އަދި އެކަމުން އޭނާ އެދުނީ ﷲ އާއި އާޚިރަތުގެ ގޮވެތިހެއްޔެވެ؟ ފަހެ އެހެންކަމަށްވާނަމަ އޭނާ ވާނީ ވިޔަފާރި ފައިދާ ހޯދާ ކާމިޔާބުލިބެނިވި މީހަކަށެވެ. ނުވަތަ އެކަމުން އޭނާ އެދުނީ ދުނިޔެހެއްޔެވެ؟ ފަހެ އެހެންކަމަށްވާނަމަ އޭނާ ވާނީ ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހަކަށެވެ.
އެ ކަންކަން ޖަމަޢަކުރާ ޚުލާޞާވި ކަމަކީ: އެންމެ ފުރަތަމަ ފަރުޟުތަކާމެދު އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމެވެ. ދެން އޭގައި އުނިކަމެއް ވާނަމަ އެކަން ފުރިހަމަކުރުމެވެ. ދެން ނަހީކުރެއްވި ކަންތައްތަކާމެދު އޭނާގެ ނަފްސު ޙިސާބުކުރުމެވެ. ދެން އޭގެތެރެއިން ކަމަކަށް އަރައިގަނެވިފައިވާކަން އޭނާއަށް އެނގިއްޖެނަމަ، ތައުބާވުމާއި އިސްތިޣްފާރުކުރުމުން އެކަމާ އަރާހަމަކުރުމެވެ. ދެން އޭނާގެ ގުނަވަންތަކުން ކުރި ޢަމަލުތަކާމެދުގައެވެ. ދެން ޣާފިލުވުމާމެދުގައެވެ. [110] [110] ބައްލަވާ: އިޣާޘަތުއް ލަހްފާން (1/ 136)
ހަތަރުވަނަ ކަންތައް: ޝައިޠާނާ ހިތުގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުން ހިތުގެ ބައްޔަށްވާ ފަރުވާ:
ޝައިޠާނާއަކީ އިންސާނާގެ ޢަދާވާތްތެރިޔާއެވެ. އަދި އޭނާގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވުން ވަނީ، ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުމަށް ﷲ ޝަރުޢުކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމުންނެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ނަބިއްޔާ ﷺ ވަނީ، ނަފްސުގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުމާއި ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދުން ޖަމަޢަކުރައްވާފައެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: «ތިބާ ކިޔާށެވެ: "اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ، عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي، وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ، وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًَا، أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ،" މާނައީ: "އޭ ﷲ އެވެ! އުޑުތަކާއި ބިން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި އިލާހެވެ! ޣައިބުގައިވާ ކަންތަކާއި ފެންނަހާ ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ! ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ވެރި ރައްބު އަދި އެތަކެތީގެ މިލްކުވެރި އިލާހެވެ! އިބައިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް މި އަޅާ ހެކިވަމެވެ. މި އަޅާގެ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމާއި، ޝައިޠާނާގެ ނުބައިކަމާއި، އެ ޝައިޠާނާގެ ކެހިވެރި މަޅިތަކުން (ނުވަތަ ﷲ އާ ޝަރީކުކުރުމަށް ލައިދޭ ވަސްވާހުން) ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި މި އަޅާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ނުބައިކަމަކަށް އަރައިގަތުމުން ނުވަތަ ނުބައިކަމެއް މުސްލިމެއްގެ ގާތަށް ގެންދިޔުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދަންނަވަމެވެ. ހެނދުނުވާހިނދާއި، ހަވީރުވާހިނދާއި، އަދި ތިބާގެ ތަންމަތި (އޮށޯތުމަށް ތައްޔާރުކޮށް) ނަގައިފިނަމަ، ތިބާ އެހެން ކިޔާށެވެ." [111] [111] މި ޙަދީޘް ނެރުއްވީ އައް-ތިރްމިޛީ ނަމްބަރު (3392) ގައި، އަދި އަބޫ ދާވޫދު ނަމްބަރު (5058) ގައެވެ. އަދި އަލް-އަލްބާނީ ޞަޙީޙުއް-ތިރްމިޛީގެ 3 / 142 ގައި މި ޙަދީޘް ޞައްޙަކުރެއްވިއެވެ.
އައްލޯހުންމަ ފާޠިރައް ސަމާވާތި ވަލްއަރްޟި، ޢާލިމަލް ޣައިބި ވައްޝަހާދަހް، ރައްބަ ކުއްލި ޝައިއިން ވަމަލީކަހް، އަޝްހަދު އައް ލާ އިލާހަ އިއްލާ އަންތަ، އަޢޫޛު ބިކަ މިން ޝައްރި ނަފްސީ، ވަޝައްރިއް ޝައިޠާނި ވަޝިރްކިހް، ވައަން އަޤްތަރިފަ ޢަލާ ނަފްސީ ސޫއަން، އައު އަޖުއްރަހޫ އިލާ މުސްލިމް
އަދި ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމާއި، ވަކީލުކުރުމާއި، އިޚްލާޞްތެރިވުމަކީ ޝައިޠާނާގެ ބާރުވެރިކަން މަނާކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ. [112]. [112] ބައްލަވާ: އިޣާޘަތުއް ލަހްފާން (1 / 145-162).
وَصَلَّى اللَّهُ وَسَلَّمَ عَلَى عَبْدِهِ وَرَسُولِهِ مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَأصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ، وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ. ﷲ އެކަލާނގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާ މުޙައްމަދުގެފާނަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެހާ އަޞްޙާބުންނާއި، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެބޭކަލުންނަށް ތަބަޢަވީހާ ބަޔަކަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ.
ދުޢާ އަދި އެއާ ވިދިގެން ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ރުޤްޔާކޮށްގެން ފަރުވާކުރުން
ސަޢީދު ބްނު ޢަލީ ބްނު ވަހްފު އަލް-ޤަޙްޠާނީ
މި ފޮތަކީ ދުޢާއާއި ޝަރުޢީ ރުޤްޔާއިން ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގެ މައުޟޫޢުގައިވާ ހަރުދަނާ ޢިލްމީ މަރުޖިޢެކެވެ. އެގޮތުން ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ނަބަވީ ސުންނަތުން ނެގިފައިވާ ދުޢާތައް މި ފޮތުގައި ހުށަހަޅާދެއެވެ. އަދި ރޫޙާނީ އަދި ޖިސްމާނީ ބަލިތަކުން ޝިފާ ހޯދުމަށްޓަކައި އެއިން ފައިދާ ލިބިގަންނާނެ ގޮތް ބަޔާންކޮށްދެއެވެ. ހަމަ އެފަދައިން، ރުޤްޔާއިން ފަރުވާކުރުމުގެ މައްޗަށްވެސް އަލިއަޅުވާލައެވެ. އެއީ ޝިފާއަށް އެދުމުގައި ފުން އީމާންތެރިކަމެއް ބޭއްވުމަށާއި، ތެދުވެރިކަމާއެކު ﷲ ތަޢާލާއަށް ރުޖޫޢަވުމުގެ މުހިއްމުކަމުގެ މައްޗަށް ބާރުއެޅުމާ އެކުގައެވެ. އަދި އުނދަގޫތަކާއި ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށާއި ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އަސަރުގަދަ ވަސީލަތްތައްވެސް ހުށަހަޅާދެއެވެ.
Related books
All books
ޙިޞްނުލް މުސްލިމް - ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގެ ޛިކުރުތަކުން މުސްލިމްމީހާގެ ކިއްލާ57 languagesޙިޞްނުލް މުސްލިމް - ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގެ ޛިކުރުތަކުން މުސްލިމްމީހާގެ ކިއްލާ
މި ފޮތުގައި، ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ޛިކުރުކޮޅެއް ޖަމަޢަކުރެވިގެންވެއެވެ. އެއީ ތަފާތު އެކި ވަޤުތުތަކާއި ޙާލަތްތަކުގައި، އެ ޛިކުރުތައް ތަކުރާރުކޮށް ކިޔުން ފަހިކުރުމަށްޓަަކައެވެ. އަދި ނިދާ ހޭލާއިގެން ކިޔާ ދުޢާއާއި، ވުޟޫ، ނަމާދު، ދަތުރު އަދި އެނޫންވެސް ކަންކަމަށްވާ ދުޢާތައް މި ފޮތުގައި ޝާމިލުވެގެންވެއެވެ. އެއީ ﷲ ގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ބެލެހެއްޓެވުމުގައި މުސްލިމްމީހާ ވުމަށްޓަކައި، އޭނާގެ ނަފްސު ރައްކާތެރިކޮށް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މައްޗަށް އެހީވާނޭ ދުޢާތަކެވެ.
الوسائل المفيدة للحياة السعيدة85 languagesالوسائل المفيدة للحياة السعيدة
كتاب "الوسائل المفيدة للحياة السعيدة" للشيخ عبد الرحمن بن ناصر السعدي، يتناول مفهوم السعادة الحقيقية التي يسعى لتحقيقها كل إنسان. الكتاب يوضح أن السعادة تتحقق بطاعة الله ورسوله، والعمل الصالح، والإيمان. ويُقسم السعادة إلى دنيوية مؤقتة وأخروية دائمة، ويربط بينهما بالرضا الإلهي للمؤمنين. يعتمد الكتاب على الأدلة الشرعية من القرآن والسنة لتقديم الأسباب المؤدية للسعادة وكيفية تحقيقها، مما يجعله دليلاً للمسلمين لتنظيم حياتهم على بصيرة وإيمان.
حقوق دعت إليها الفطرة26 languagesحقوق دعت إليها الفطرة
رسالة لطيفة تقدم شرحًا مفصلًا لعشرة حقوق أساسية تشمل حقوق الله تعالى، وحقوق النبي صلى الله عليه وسلم، وحقوق الوالدين، والأولاد، والأقارب، والجيران، والزّوجين، والرّعية والولاة، والمسلمين عمومًا، وغير المسلمين. يهدف الكتاب إلى تعزيز الفهم الصحيح للعلاقات الاجتماعية والواجبات الفردية تجاه الآخرين، مستندًا إلى نصوص الوحي من القرآن الكريم والسنة النبوية، مما يجعله مرجعًا مهمًا لكل مسلم يسعى لتطبيق الشريعة في حياته اليومية مع ربه ومع الآخرين.
ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ނަބަވީ ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ ގޮތަށް އިސްލާމްދީނާ ބެހޭ ލުއި ފޮތެއް61 languagesކީރިތި ޤުރުއާނާއި ނަބަވީ ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ ގޮތަށް އިސްލާމްދީނާ ބެހޭ ލުއި ފޮތެއް
ރަޙުމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. އިސްލާމްދީން (ދަލީލު ނުހިމެނޭ ކޮޕީ)[1] [1] މި ފޮތުގައިވާ ކޮންމެ މައްސަލައަކަށް ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުން ދަލީލުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާގޮތަށް މި ފޮތުގެ އެހެން ކޮޕީއެއް ވާނެއެވެ. ލިންކް މެދުވެރިކޮށް ބައްލަވާ! https://islamhouse.com/ar/books/2830071. މިއީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރު ތަޢާރަފެއް ހިމެނޭ މުހިއްމު ލުއި ފޮތެކެވެ. އެއީ އެ ދީނުގެ މުހިއްމު އުޞޫލުތަކާއި ތަޢުލީމުތަކާއި ރިވެތި ސިފަތައް ދީނުގެ އަޞްލު މަޞްދަރުތައްކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ނަބަވީ ސުންނަތުން ނެގިފައިވާ ފޮތެކެވެ. މި ރިސާލާ އަމާޒުކުރެވިފައިވަނީ ޙާލަތްތައް ތަފާތުވެގެންވާ…