Umranyň edilişi (iş ýüzünde öwredýän gysgaça beýany) Umra nähili edilýär? (Giňişleýin öwrediji wideo) Ihramdan başlap tä tahallula (ýagny, ondan çykmaga) çenli umra amallaryny tertip boýunça, ýönekeý we düşnükli usulda düşündirýän wideo. Wideony görüň we umraňyzy nädip ýeňil hem-de kemsiz berjaý etmegi öwreniň! Umranyň edilişi Umra etmek isleýän her bir adam özüne bellenilen mikatdan ihrama girmek wajipdir. Mikatlar: "Pygamberimiziň ﷺ ýörite bellän ýerleridir". Haja ýa-da Umra niýet edenler hut şol ýerden ihrama girmelidirler. Kimde-kim Haj ýa-da Umra niýeti bilen olaryň birinden geçse, oňa…
Umranyň edilişi (iş ýüzünde öwredýän gysgaça beýany)Umra nähili edilýär? (Giňişleýin öwrediji wideo)Ihramdan başlap tä tahallula (ýagny, ondan çykmaga) çenli umra amallaryny tertip boýunça, ýönekeý we düşnükli usulda düşündirýän wideo. Wideony görüň we umraňyzy nädip ýeňil hem-de kemsiz berjaý etmegi öwreniň!Umranyň edilişi
Umra etmek isleýän her bir adam özüne bellenilen mikatdan ihrama girmek wajipdir.
Mikatlar: "Pygamberimiziň ﷺ ýörite bellän ýerleridir".Haja ýa-da Umra niýet edenler hut şol ýerden ihrama girmelidirler.
Kimde-kim Haj ýa-da Umra niýeti bilen olaryň birinden geçse, oňa şol ýerden ihrama girmek wajypdyr we ondan ihramsyz ötüp geçmek bolýan däldir.
Kimde-kim Mekgä bu mikatlardan has ýakyn ýaşaýan bolsa (meselem, Jidda şäheriniň ilaty):onda onuň mikady öz ýaşaýan ýeridir we ol Haj we Umra üçin hut şol ýerden ihrama girmelidir.
Mekgäniň ýaşaýjylary bolsa, Haj üçin hut öz öýlerinden ihrama girýärler.Umra üçin bolsa, olar Mekgäniň mukaddes çäginden daşary çykyp, meselem, Ten'im ýaly ýerlerden ihrama girýärler.
Uçardaky adam bolsa mikatyň deňinden geçende ihrama girýär.Şonuň üçin, ol mikadyň deňine gelmezden öň taýýarlanyp, ihram eşigini geýýär.Mikadyň deňine gelende bolsa, şol bada ihrama girmegi niýet edýär.Uçaryň tizligi sebäpli telbiýe aýdylmaly ýeri sypdyrmazlyk üçin, ätiýaç edip mikadyň deňine gelmezden öň telbiýe aýdyp biler.we ony tä aeroporda gonýança gijikdirmek bolýan däldir.
Ihramyň berjaý edilişi we hökümleri
Ihrama girmekçi bolan adam üçin:
1. Oňa gusul almak sünnetdir.
2. Erkekler üçin ýakymly ys çalynmak sünnetdir,we ony ihram eşigine däl-de, bedene hem-de sakgala çalmalydyr.
3. Erkek kişi üçin ihram eşigini geýmek wajypdyr we ol izar (biliňden aşak ýapynylýan mata) we ridadan (egne atylýan matadan) ybaratdyr.we olaryň arassa, ak ýa-da täze bolmagy sünnetdir.
Aýal kişi bolsa bezenip-beslenmän, açyk bolmadyk öz islän geýiminde ihrama girip biler,ýöne ol nikap we ellik geýmekden saklanmalydyrwe ýüzüni hem-de ellerini başga bir zat bilen örtmelidir.
4. Ihram bu: "Haj ýa-da umra ybadatlaryny etmeklige girmek niýetidir". We şeýle görnüşde diýýär:"Eý, Allahym! Saňa boýun bolup umra edýärin".(Lebbeýke Allahumme umratan)Eger başga biriniň adyndan umra edýän bolsa, şeýle diýýär:"Eý, Allahym! Pylan kişiniň adyndan Saňa boýun bolup umra edýärin".(Lebbeýke Allahumme umratan an fulan).
5. Eger ihrama girmekçi bolýan adam ybadatyny doly berjaý etmäge bir päsgelçiligiň çykmagyndan gorkýan bolsa,onda oňa ihrama girýän wagty şert goýup, şeýle diýmegine rugsat edilýär:"Eý, Allahym! Saňa boýun bolup umra edýärin. Eger-de bir päsgelçilik meni saklasa, ihramdan çykjak ýerim Seniň meni saklan ýeriňdir".(Lebbeýke Allahumme umroten, we in habeseni habisun famahilli haýsu habesteni).Kimde-kim şert goýandan soň, ybadatyna päsgel berjek bir ýagdaý ýüze çyksa, ol ihramdan çykýar we oňa hiç zat wajyp bolýan daldir.
6. Soňra telbiýäni köp gaýtalaýar:"Eý, Allahym! Men Seniň buýrugyňa boýun bolýaryn! Seniň hiç bir şärigiň ýokdur! Saňa boýun bolýaryn! Şübhesiz, ähli hamdu-senalar, nygmatlar we mülk diňe Saňa degişlidir. Seniň hiç bir şärigiň ýokdur!"(Lebbeýke Allahumme lebbeýk, lebbeýke lä şärike leke lebbeýk, innel-hamde wen-nygmete leke wel-mulk, lä şärike lek)Erkek kişi ony sesini galdyryp aýdýarwe aýal maşgala hem eger-de ýanynda nämährem (hossary bolmadyk) erkekler ýok bolsa, ol hem sesini galdyryp aýdýar.
7. Ihrama giren adama, tä ihramdan çykýança, ihramda gadagan edilen zatlardan saklanmak wajypdyr.
Yhramda gadagan edilen zatlar üç bölümden ybaratdyr:
Birinji bölüm: Erkeklere we aýallara gadagan edilen zatlar:
Bedeniň islendik ýerinden saç-tüý syrmak, kesmek ýa-da ýolmak.
El-aýak dyrnaklaryny doly ýa-da käbirini almak.
Bedene ýa-da ihram eşigine atyr sepmek we çalmak.
Gury ýerde ýaşaýan aw haýwanyny öldürmek ýa-da ony öldürmän diňe awlap tutmak.
Özi üçin ýa-da başga biri üçin gudaçylyk etmek.
Nika gyýmak.
Jyns gatnaşygyndan daşary ýakynlaşmak; mysal üçin, şehwet bilen ogşamak ýa-da sypalamak.
Jyns gatnaşygy etmek.
Ikinji bölüm: Diňe erkeklere haram edilen zatlar:
Kelläni islendik başy degip duran zat bilen ýapmak; meselem: tahýa, selle, ýokarky eşigiň bir bölegi bilen ýa-da islendik başga zat bilen ýapmak.
Beden agzalaryna laýyk biçilen adaty egin-eşikleri geýmek; meselem: tikilen köýnek, balak we kamis.
Üçünji bölüm: Diňe aýallara haram edilen zatlar:
Nikap, burka ýa-da nikaba meňzeş ýüz örtüklerini geýmek, emma nämährem erkekler bar wagty ýüzüni başga örtük arkaly örtmek wajypdyr.
Ellerine ellik geýmek, emma nämährem erkekler bar wagty ellerini başga zat arkaly örtmek wajypdyr.
Umra edýän kişi umrasyny Käbäniň daşyndan aýlanyp başlaýar.
Käbäniň daşyndan aýlanmak üçin täretli bolmak şertdir.
Mesjidul-Harama girende sag aýagy bilen girmek sünnetdir.Şeýle hem metjide girilende aýdylýan dogany aýtmagy (sünnetdir):"Eý, Allahym! Maňa rahmetiň gapylaryny aç!"(Allahummaftahli abwaba rohmatik).
Eger-de Käbäni görse, telbiýe aýtmagyny bes edýär.
Eger-de Käbäniň daşyndan aýlanjak bolsa, oňa idtiba etmek sünnetdir.Ýagny, ridanyň ortasyny sag goltugynyň aşagyndan geçirip, iki ujuny çep egniniň üstüne atmakdyr.Eger-de Käbäniň daşyndan aýlanyp gutarsa, ridasyny öňki ýagdaýyna getirip eginlerini ýapýar; çünki idtiba diňe Käbäniň daşyndan aýlananda edilýär.
Käbäniň daşyndan aýlanmak gara daşdan başlanýar.
Gara daşa sag elini degrip, ony ogşamak sünnetdir.Eger-de ony ogşamaga mümkinçilik bolmasa, eli bilen sypap elini ogşamaklygy ýeterlikdir.Eger-de muňa-da mümkinçilik bolmasa, ýanyndaky hasa we şoňa meňzeş zatlar bilen sypap, şol zady ogşamaklygy ýeterlikdir.Eger-de muňa-da mümkinçilik bolmasa, Gara daşa tarap bakyp eli bilen yşarat edýär, ýöne elini ogşamaýar.Adamlara we özüne ezýet ýetirmezlik üçin dyknyşmazlyk has gowudyr.
Gara daşa el degrende ýa-da oňa yşarat edende şeýle diýmek sünnetdir:"Allah Beýikdir!"(Allahu Ekber)
Soňra Käbäni çep tarapynda galdyryp, sag tarapa ýöräp başlaýar.Eger-de Ýemen burçuna ýetse, ogşaman elini degirýär.Eger-de muňa mümkinçilik bolmasa, dyknyşmaýar we oňa yşarat hem etmeýär.
"Eý Robbymyz! Bize dünýäde-de ýagşylyk ber, ahyrýetde-de ýagşylyk ber we bizi dowzah azabyndan gora!"(Robbenä ätinä fid-dunýa hasana, we fil-ahiroti hasana, wekyna azaben-när)
Ýemen burçy bilen Gara daşyň arasynda şeýle doga edýär:
Gara daşyň deňinden her geçeninde, eli bilen oňa yşarat edýär we şeýle diýýär:"Allah Beýikdir!"(Allahu Ekber)
Galan aýlawlarda islendik zikirleri we dogalary okap biler we Kuranam okap biler.
Eger-de mümkinçilik bolsa, diňe ilkinji üç aýlawda "roml" etmek sünnetdir.Ýagny, ädimleri gysgaldyp, çalt-çaltdan ýöremek.Galan dört aýlawda çalt ýöremeli däldir.
Eger-de Käbäniň daşyndan aýlanyp gutarsa, mümkinçilik bolsa Ybraýymyň (makamynyň) duran ýeriniň yzynda iki rekagat namaz okamak sünnetdir.Eger-de mümkinçilik bolmasa, ol iki rekagaty metjidiň islendik ýerinde okap biler.Birinji rekagatda Fatihadan soň:«Käfirun» süresini okaýar.Ikinji rekagatda bolsa Fatihadan soň:«Yhlas» süresini okaýar.
Sagýyň edilişi
Eger-de Käbäniň daşyndan aýlanmagy we onuň iki rekagat sünnet namazyny tamamlasa, "sagý" edilýän ýere gidýär.Eger-de Safa depesine golaýlaşsa, şu aýaty okaýar:"Hakykatdan-da, Safa we Merwe Allahyň nyşanlaryndandyr."Soňra şeýle diýýär:"Allahyň başlan zady bilen başlaýaryn".(Abdau bimä bede Allahu bih)
Soňra Kybla (Käbä) tarap bakyp, şeýle diýmek sünnetdir:"Allahdan başga hiç bir hak hudaý ýokdur. Ol ýeke-täkdir we Onuň hiç bir şärigi ýokdur. Hemme mülk we öwgi-senalar diňe Oňa degişlidir we Ol her bir zada Kadyrdyr.Ýeke-täk Allahdan başga hiç bir hak hudaý ýokdur. Ol Öz wadasyny ýerine ýetirdi, Öz guluna ýeňiş berdi we duşman toparlaryny ýeke Özi derbi-dagyn etdi».(La ilahe illallahu wahdahu la şarike leh, lehul-mulku we lehul-hamdu, we huwe ala kulli şeýin kadir,La ilaha illallahu wahdahu, anjaza wa'dahu, wa nasara abdahu, wa hazamal ahzaba wahdah)Muny üç gezek gaýtalaýar we olaryň arasynda doga edýär.
Soňra Safadan Merwä tarap ýöräp düşýär.Eger-de ýaşyl yşarata ýetse, diňe erkekler ýuwaşlyk bilen ylgaýarlar.Eger-de ikinji ýaşyl yşarata ýetse, adatça ýöreýärler.
Eger-de Merwä ýetse, Safada eden zatlaryny etmek oňa sünnetdir:ýagny, tekbir aýtmak, doga etmek, zikir etmek we Käbä tarap bakmak.
Soňra Merweden Safa tarap ýöräp düşýär.Eger-de ýaşyl yşarata ýetse, ýuwaşlyk bilen ylgaýar.Eger-de ikinji ýaşyl yşarata ýetse, adatça ýöreýär.
Şeýlelik bilen, ýedi aýlawy doly tamamlaýar.Safadan Merwä gitmek bu bir aýlawdyr.Merweden Safa gaýdyp gelmek bolsa başga bir aýlawdyr.Ol sagýyny Safadan başlaýar we Merwede tamamlaýar.
Saý edýän wagtynda bolsa islän zikirlerini, dogalaryny aýdyp we Kuran okap biler.
Saç syrmagyň we gysgaltmagyň edilişi:
Eger-de umra edýän adam Käbäniň daşyndan aýlanmagyny we sagýyny tamamlasa, erkek kişä saçyny syrmak ýa-da ony gysgaltmak wajypdyr.Saçyny kellesiniň hemme ýerinden syrmak ýa-da gysgaltmak wajypdyr.
Aýal maşgala bolsa saçynyň uçlaryndan bir barmak bogny möçberinde gysgaldýar.
Şeýlelik bilen, umra doly tamamlanýar.
Mikatlaryň hökümleri
MedineZul-HuleýfeZatu YrkJuhfa
ÝelemlemKornul-menazilMikatlar
MekkeMikatMekgä ýakyn ýaşaýanlaryň ihramyOnuň ýeri
Uçar bilen gelýänleriň ihramyMikadyň deňine gelmezden öňIhram geýmini geýýärDeňine gelendeIhrama girmek niýet edýär.Talbiýe aýdyp başlaýar.Ihramy howa menziline çenli gijikdirmek bolmaýar.
Ihramyň edilişi we onuň hökümleri
Gusul almak
Atyr çalynmak
Erkekler üçin, aýallara dälBedenSakgalEgin-eşik
Ihram geýmini geýmekYzar(aşaky) we rida(ýokarky geýim)Allahy ýatlamakiki sany ak mataAýalÖz islän geýimiAwratyny ýapýanNikapEllikler
Umra üçin ihrama girmek:
KeselHadysa
Niýetde şert goýmak
Rugsat berilýär we oňa hiç hili günä ýokdur.
Telbiýäniň aýdylyşy:
Ihramda gadagan edilen zatlardan saklanmak
Tä ihramdan çykýançaIhramda gadagan edilen zatlarErkeklere we aýallara haram bolan zatlarÖzi ýa-da başga biri üçin gudaçylyk etmekNika gyýmakDiňe erkeklere haram edilen zatlarErkeklerDiňe aýallara haram edilen zatlar
Käbäniň daşyndan aýlanmagyň edilişiKäbäniň daşyndan aýlanmak üçin täretli bolmak şertdir
Metjide girilende aýdylýan doga
Sag aýak
Idtiba (sag egni açmak)Idtiba diňe Käbäniň daşyndan aýlananda edilýärKäbäniň daşyndan aýlanmak Gara daşdan başlanýar
Ýemen burçy
Ýemen burçy bilen Gara daşyň arasynda aýdylýan doga
Allahy ýatlamakDogaKuran okamakRoml etmegiň sünnetligi (kiçi ädim edip çalt ýöremek)Ilkinji üç aýlawda
Makamy Ybraýymyň yzynda namaz okamakMümkinçilik bolsa
"Ybraýymyň duran ýerini namaz okalýan ýer ediniň"
Sagýyň edilişi
MerweSafa
Üç gezekYlgaýarÝöreýärÝaşyl yşaratTekbirKäbä tarap bakmakÝedi aýlawSafadan Merwä gitmek — bir aýlawdyr1-nji aýlawSaç syrmagyň we gysgaltmagyň edilişi
Erkek kişä saçyny syrmak ýa-da gysgaltmak wajypdyrTutuş kelläni öz içine alýar.Aýallara saç gysgaltmak wajypdyr.Aýallar
Allah tagala ylym esasynda ybadat etmegimiz we namazy sütünleri hem-de şertleri bilen ýerine ýetirmek üçin, namaz okamagy iş üstünde öwredýän gysgaça gollanma. Namazyň okalyşy Eger namaz okajak bolsak, täretsizlikden we gusulsyzlykdan päklenmek hökmandyr. we awratymyzy örtýän arassa eşiklerde namaz okamalydyrys. Şeýle hem, bedenimiz we namaz okaýan ýerimiz nejasatlardan arassa bolmalydyr. Kybla bakýarys we öňümize sütre goýup namaz okamak sunnetdir.
Bu kitap musulmanyň öwrenmegi wajyp bolan esasy başlangyç ýörelgeleri öz içine alýar: Allahy tanamak, Yslam dinini tanamak we Pygamberimiz Muhammedi ﷺ tanamak. Şeýle hem bu kitap Kuran we hadys delillerine esaslanyp, imany bina etmekde we ýagşy amal etmekde bu ýörelgeleriň ähmiýetini nygtaýar.