Umra kɛ cogo, a waleyali ɲɛfɔli surunman I be Umura kɛ cogo di? Kalan videwo kunguruni la. Videwo nin be umra baraw ɲɛfɔ ka tugu ɲɔgɔn na, k'a daminɛ ihramu ma fɔɔ tahalulu ma, cogo nɔgɔman ani cogo gwɛni na, videwo nin filɛ ka umra kɛcogo ɲuman kalan nɔgɔya ani cogo dafani na. Umra kɛ cogo Mɔgɔ min b’a fɛ ka Umra kɛ, jagoya le a ye Ihramu ta a ka miqatu malɔni la. Mawaqit: O ye yɔrɔw le ye Kira, Alla ka nɛma ni kisi b'a ma, ka minugu latigɛ. Mukosɔn mɔgɔ ye ihramu ta o yɔrɔ la min b'a fɛ ka Heji kɛ walima Umra. Mɔgɔ min be tɛmɛ o dɔ kan ni a ka Heji walima Umra ganiya ta, ihramu tali ye…
Umra kɛ cogo, a waleyali ɲɛfɔli surunmanI be Umura kɛ cogo di? Kalan videwo kunguruni la.Videwo nin be umra baraw ɲɛfɔ ka tugu ɲɔgɔn na, k'a daminɛ ihramu ma fɔɔ tahalulu ma, cogo nɔgɔman ani cogo gwɛni na, videwo nin filɛ ka umra kɛcogo ɲuman kalan nɔgɔya ani cogo dafani na.Umra kɛ cogo
Mɔgɔ min b’a fɛ ka Umra kɛ, jagoya le a ye Ihramu ta a ka miqatu malɔni la.
Mawaqit: O ye yɔrɔw le ye Kira, Alla ka nɛma ni kisi b'a ma, ka minugu latigɛ.Mukosɔn mɔgɔ ye ihramu ta o yɔrɔ la min b'a fɛ ka Heji kɛ walima Umra.
Mɔgɔ min be tɛmɛ o dɔ kan ni a ka Heji walima Umra ganiya ta, ihramu tali ye jagoya ye a man o yɔrɔ la, a te daga a ye k'o tɛmɛ ni ihramu te a la.
Wa mɔgɔ min ka surun Maka la ka tɛmɛ mawaqit ninugu kan, i nafɔ Jida mɔgɔw:o ya miqati ye a kɛ yɔrɔ ye, a be ihramu ta o yɔrɔ la Heji ni Umra kama.
Nga min ye maka kaw ye: o be ihramu ta heji kama ka bɔ o ya sow la maka kɔnɔ.Nga min ye umra ta ye: o be bɔ ka taga Haramu kɔfɛ yɔrɔ la ka ihramu kɛy, i nafɔ Tan'imi ni a ɲɔgɔnnaw.
Mɔgɔ min be avion kɔnɔ: o tigi be ihramu kɛ n'a damakɛɲɛna ni miqati ye,A b'a yɛrɛ labɛn ka Ihramu faniw don sanni a ye se Miqati la,Ni a sela a ma, a be ihramu ganiya o yɔrɔnin,A be se ka kɔrɔsili kɛ ka talbiya kɛ sani a ye se Miqati ma, siranya kosɔn ko talbiya kɛ yɔrɔ kana tɛmɛ a kan, avion ka teliya kama.Wa a toli te bɛn a ye fɔɔ ka taga se a jigi ma avion so la.
Ihramu kɛ cogo ani a kitiw
Ni mɔgɔ min ka Ihramu laɲini, I y'a lɔn ko:
1. Sunna le a ye ka jɛnɛba ko.
2. Ani a kanuni le cɛw ye kasadiyanan kɛ o yɛrɛ la,Wa a ka kɛ fari ani bonbosi la, nga a te kɛ ihramu faniw la.
3. A ye wajibi ye ka ihramu faniw don, o ye -cɛ ta fan fɛ- tagafe ni fani min be bila kan na,Ani sunna le o ye kɛ fani gwɛman saniman ye walima kura ye.
Ani muso be ihramu kɛ ka fani don min k'a diya, k'a sɔrɔ a ma masiri yira,Nga a b'a yɛrɛ tanga nikabu ani gan fila donni ma,A b'a ɲɛda ani a bolow sutara ni fɛn wɛrɛ ye.
4. Ihramu, o ye bato donli ganiya siri ye, a b'a fɔ:Alla nka I jabi ni umra ganiya yeLabbayka Allahumma UmratanNi a be umra kɛla mɔgɔ wɛrɛ ye, a b'a fɔ:Alla nka I jabi ni umra ganiya ye karisa yeLabbayka Allahumma umratan an fulan.
5. Wa ni mɔgɔ min be fɛ ka Ihramu ta siran na ko gɛlɛya dɔ bena a bali k'a ya bato dafaA be daga a ye ko a ye sarati kɛ ihramu wagati la, a b'a fɔ:Alla nka I jabi ni umra ganiya ye, wa ni balili fɛn dɔ ka n'bali; n'ya Ihramu bila yɔrɔ ye yɔrɔ le ye I ka n'dan yɔrɔ min na.Labbayka Allahumma Umratan, wa in habasani habisun famahilli haysu habastani.Wagati o wagati n'a ka sarati kɛ, ani ko k'a sɔrɔ min b'a bali ka a ya bato dafa, a be bɔ ihramu la wa foy t'a ma.
6. O kɔfɛ a be talbiya caya:N'bi jabila n'tigi Alla N'bi jabila, N'bi jabila jɛn ɲɔgɔn t'i la N'bi jabila, I k'a lɔn tano ani nɛma ani masaya ye I ta le ye jɛn ɲɔgɔn t'i la.Labbayka Allahumma labbayk, labbayka la sharika laka labbayk, innal hamda wan niimata laka wal mulk la sharika lakCɛ be a kan kɔrɔta ni o ye,Muso fana be o cogo kelen na, n'a te wali cɛw kɔrɔ.
7. A wajibiya la ihiramubaga ma ka a yɛrɛ tanga ihiramu haramufɛnw ma, fɔɔ a ye bɔ a ya ihiramu la.
Ihiramu be fɛn minugu kumaniya ye tilan saba ye:
Fɔlɔ: Tilanyɔrɔ min haramuyani le cɛw ani musow kan:
Ka si li, walima k’a tigɛ, walima k’a sama ka bɔ farikolo yɔrɔ o yɔrɔ la.
Ka sen fila walima bolo fila sɔnniw bɛɛ walima a dɔw tigɛ.
Ka fari kasadiya, walima ihiramu fani.
Dugukolo kan kongosogo fagali, walima k'a fɛlɛ hali n'a m'a faga.
Ka muso ma minɛ a yɛrɛ ye wala mɔgɔ wɛrɛ ye.
Furu siri.
Ka magaɲɔgɔnya kɛ fɛn na min te tagafe bolo ye, i nafɔ sumusumuli, ani ka maga ni nege ye.
Cɛnimusoya, o ye cɛya donni ye musoya la.
2: Tilan min haramuyala cɛw kan:
Ka kun datugu ni fɛn ye min be nɔrɔ a la, i nafɔ fugula, ani imama, walima ka sanfɛ fani bila a kun na, walima fɛn wɛrɛ min laɲini ye datuguli ye.
Ka fani don min kalanni le ka bɛn farikolo hakɛ ma, k'a don a cogo kɔrɔ la, i nafɔ: fani kalanni, ani kurusi, ani dereke.
A sabanan: Tilanyɔrɔ min be haramuya musow kan:
Ka niqabu don wala burqa wala ɲɛ datugunan min be bɔ niqabu la, a jagoyani le a kan k'a ɲɛda datugu ni fɛn wɛrɛ ye wali cɛw kɔrɔ.
Ka gan don a bolow la, wa a ye jagoya ye a ma k'a bolow datugu wali cɛw kɔrɔ.
Umra kɛla be a ka umra daminɛ ka Alkaba lamini.
Wa a ye sarati ye Alkaba lamini kosɔn, ko a ka kɛ saniyala.
Ni Ihiramu kɛ baga be don hɔrɔma misiri la, Sunna le a ye k'a kini sen bila fɔlɔ.Ani Ka duawu fɔ min be kɛ ka don misiri kɔnɔ, o ye:"N'Tigi Alla, i ya hinɛ bondaw dayɛlɛ n'ye"Allahumma iftah lii abwaaba rahmatika.
Ni a ka Alkaba ye, a be labbayka fɔli la lɔ.
Ni a b'a fɛ ka tɔwafu daminɛ, sunna le ye a ma ka iditibau kɛ,A be a ya sanfɛ fani cɛmancɛ bila a kini gama kɔrɔ, ka a da fila bila a numanbolo kamanku kan,Ni a ka tɔwafu dafa, a b'a ya fani labɛn k'a kamankun fila datugu, sabu Idtiba kɛ yɔrɔ ye tawafu dɔrɔn ne ye.
Tɔwafu be daminɛ hajar aswadu ma.
A kanuna a ye maga Kabakuru Fiman la n'a kininbolo ye ani k'a sumusumu,N'a ma se k'a sumusumu, a be maga a la n'a bolo ye, ani k'a bolo sumusumu,N'o ma nɔgɔya a ma, a be maga a la ni fɛn ye min b'a bolo, i nafɔ bere walima o ɲɔgɔn, ani k'o sumusumu,N'a ma nɔgɔya a ma, a b'a ɲɛsin kabakuru ma, ani k'a bolo ɲɛsin a ma, a t'a bolo sumusumu.Min ka fisa a kana mɔgɔw digi ka o tɔrɔ, ani a yɛrɛ ka tɔrɔ o fɛ.
A kanuni le a ye k'a fɔ ni a be maga kabakuru la walima ka ɲɛsin a ma:Alla le ka bonAllahu akbar.
O kɔfɛ a be taga a kininbolo fan fɛ, ka Alkaba to a numanbolo fan fɛ.Ni a sela Ruknul Yamaani la, a be maga a la k'a sɔrɔ a m'a sumusumu.Ni a ma nɔgɔya, a te mɔgɔw digi a la, ani a t'a bolo sin a ma.
An Tigi, i ye hɛrɛ di an ma duniya kɔnɔ ani lahara, ka an latanga tasuma jangata ma.Rabbanaa aatinaa fid duniyaa hasanatan wa fil aakhirati hasanatan wa kinaa azaaban naar
A b’a fɔ ruknu Yamaani ni kabakuru Fin cɛ ko:
Tuma o tuma n'a tɛmɛna Kabakuru Fiman la, a b'a bolo ɲɛsin a ma ka fɔ:Alla le ka bon.Allahu akbar
A b'a fɔ a ya tɔwafu tɔ la, fɛn o fɛn a b'a kanu ka bɔ Alla kofɔ la, ani duawu, ani Kurana kalan.
Wa sunna le ye ka ramalu kɛ tɔwafu saba fɔlɔ la dɔrɔn, n'o nɔgɔyala a ma,ka tagama ni teliya ye ani ka senw surunya ɲɔgɔn na,Nga shyɛn naani tɔ ta fan fɛ, teliya te kɛ o lugu la.
N'a bana tɔwafu la, a kanuka a ye lɔ fila seli maqam Ibrahim kɔfɛ n'o nɔgɔyala a ma,N'o tɛ, a ye o seli misiri kɔnɔ yɔrɔ o yɔrɔ la.Lɔ fɔlɔ la, a be kalan kɛ Fatihah kɔfɛ:A fɔ Yaa a lugu kafiriwAni lɔ filanan la, a be kalan kɛ Fatiha kɔfɛ:A fɔ ko: Alla ye kelen ye.
Tagama cogo
N'a bana tɔwafu la ani a lɔ fila seli, a be bɔ ka taga saayu kɛ yɔrɔ la,Ni a surunyala Sɔfa la, a ye a kalan:Cɛn na, Sɔfa ni Marwa ye Alla ka tagamasiɲɛw dɔ ye.O kɔfɛ a be a fɔ:""N'be daminɛli kɛ ni fɛn ye Alla ka daminɛli kɛ ni min ye.""Abda'u bima bada'allahu bihi.
O kɔfɛ a kanuni le a ye k'a ɲɛsin kibla ma, (kaaba), ani k'a fɔ:Tigi si tey fɔɔ Alla kelen jɛn ɲɔgɔn t'a la, masaya ni tano ye a ta le ye, ani a le le be se fɛn bɛɛ la.tigi wɛrɛ tey ni Alla kelenpe tɛ, a ka a ya layiru dafa, ka a ya jɔn dɛmɛ, ani A ka se sɔrɔ kafiri jamakuluw kan a kelenLa ilaha illal lahu wahdahu la sharika lahu, lahul mulku wa lahul hamdu, wa huwa ala kulli shɛyin kadirun,La ilaha illallahu wahdahu, anjaza waadahu, wa nasɔra abdahu, wa hazamal ahzaba wahdahuA be o segi shyɛn saba, ka duawu kɛ o cɛ la.
O kɔfɛ a be jigi ka bɔ Sɔfa, ka tagama ka taga Marwa,Ni a sela tagamasiɲɛ binkɛnɛman ma, cɛw dɔrɔn le be saayu kɛ teliya la kosɛbɛ,Ni a sela tagamasiɲɛ binkɛnɛ filanan ma, a be tagama.
Ni a sela Marwa ma, a ka kan k'a kɛ i nafɔ a k'a kɛ cogo min na Sɔfa la.Alahu akbaru fɔli, ani dua kɛli, ani kalan, ani k'a ɲɛ bila Alkaaba ma.
O kɔfɛ a be jigi ka bɔ Marwa, ka tagama ka taga Sɔfa,N’a sela tagamasiɲɛ binkɛnɛma ma, a be boli kɛ kosɛbɛ,N'a sela tagamasiɲɛ binkɛnɛma filanan ma, a be tagama.
O cogo la fɔɔ a ye shyɛn wolonfila dafa,Ka taga ka bɔ Sɔfa ka se Marwa, o ye shyɛn kelen ye,Ani ka kɔsegi ka bɔ Marwa ka taga Sɔfa, o ye shyɛn wɛrɛ ye.A be daminɛ Sɔfa la, ka laban Marwa la.
A b'a fɔ a ya saayu la fɛn min ka di a ye, ka bɔ Alla kofɔ ni duawu ani kurana kalan na.
Kun li ni kunzigi dɔ bɔ kɛ cogoya:
Ni umra kɛla y'a ka Alkaaba lamini ani a ka saayu dafa, wajibi le cɛ ye a b'a kun li walima k'a surunya,Wajibi le ka kun li walima k'a surunya, k'a kɛ kun bɛɛ kan.
Muso b'a kunsigi surunya ka bɔ a labanw na bolokun kelen hakɛ la.
Ni a k'o kɛ a ya umra dafala.
Mawaqit kitiw
MadinaZul Hulayfazati IrkiJuhufa
YalamlamuKarnul manaazilMawaqit
MakaMiqatuMɔgɔ ya Ihramu min ka surun maka la.A ya yɔrɔ
Maka kaw ya ihramuHeji laka bɔ o ya sow kɔnɔUmra laTan'im
Mɔgɔ min nana avion fɛ ka IhramuSanni ka kɛɲɛ ni Miqati yea be iharamu faniw donTuma min na n'a sela a maA be Ihramu ganiya taA be labbɛyka fɔ daminɛ.Ihramu toli te bɛn fɔɔ ka taga se avion so la.
Ihramu cogoya n'a kitiw
Jɛnɛbakoli
K'i kasadiya
Cɛw dɔrɔn ye, musow tɛ.FarikoloBɔnbɔnsiFaniw
Ka ihramu faniw donTagafe ani fani min be bila fari Sanfɛ yɔrɔ laCɛɛgwɛman filaMusoFani o fani k'a diyaK'a sɔrɔ a m'a farikolo bila kɛnɛ kanNikabuGanw
Umra ihramu ta:
Banasirakankasara
Sarati kɛli ganiya la
A be bɔ Ihramu la wa foy te a ma.
Labbɛyka fɔ cogoya:
K'i yɛrɛ tanga fɛnw la Ihramu be minugu kumaniya
fɔɔ a y'a ya ihramu bilaIhramu be fɛn minugu kumaniyaMin haramuyani be cɛw ni musow kanKa furu ɲinini kɛ a yɛrɛ ye wala mɔgɔ wɛrɛ yeFuru siriMin Haramuyani be cɛw kanCɛwMin haramuyani be musow kan
Alkaaba lamini kɛ cogoSaniya ye sarati ye tɔwafu kɛla.
Misiri don duawu
Kininbolo Sen
IdtibaaIdtibaa be kɛ tɔwafu dɔrɔn ne la.Alkaba lamini be daminɛ kabakuru fiman la.
Ruknul Yamaani
A be min fɔ ruknu Yamaani fila ni ɲɔgon cɛ
zikruDuawuKurana kalanRamalu sariyatagama saba fɔlɔ la
Ka seli maqam Ibrahim kɔfɛN'a nɔgɔyala
Aw ye Ibrahima lɔyɔrɔ kɛ seliyɔrɔ ye
Tagama Sɔfa ni Marwa cɛ cogo
MarwaSɔfa
Siɲɛ sabaA be boriA be tagama.Tagamasiɲɛ binkɛnɛKa Allahu akbaru fɔK'i ɲɛsin Kaaba maShyɛn wolonfilaKa bɔ Sɔfa ka se Marwa, o ye shyɛn kelen ye.shyɛn 1Kun lili ni kunsigi dɔ bɔli cogoya
Ka kun li ni ka dɔ bɔ a la wajibi le cɛ kan.A be tali kɛ kun bɛɛ laKa dɔ bɔ a la ye jagoya ye muso kanMusow
Seliji ta cogoya (videwo kugruni la ). Kɛcogo min b'a yira seliji be ta cogo min na kelen kelen, a nafa ka bon kosɛbɛ sabu seliji ye seli ɲɛli sarati ye. Videwo nin filɛ ani i ka seliji ta cogo ɲuman kalan. Seliji ta cogoya
Nin ye bara kɛcogoya surun ye Seli kɛcogo la, walasa an ye se ka Alla bato ni lɔnni ye ani an ya seli lɔsenw n'a saratiw ye dafa. Seli kɛcogo Ni an b'a fɛ ka seli kɛ, a wajibiyani le ko an y'an yɛrɛ saniya ka bɔ nɔgɔ fitini ni nɔgɔ ba la. Ani ko an ye seli kɛ ni fani sanimanw ye ani fani minugu b’an lebuw sutara. Ani an farikolo ni an ya seli yɔrɔ ye saniya ka bɔ nɔgɔw ma. An b'an ɲɛsin kɔrɔn ma. A kanuni le ko an ye sutara bila an ya seli ɲɛ .
N’be n’ka kalan daminɛ ni Alla tɔgɔ barikama ye, dunya nɛma tigi ani lahara nɛma kɛrɛkɛrɛni tigi. Yala i y’i yɛrɛ ɲininga wa: Jɔn le ka sankolow dan ani dugukolo ani fɛn minw be o ni ɲɔngɔcɛ, kabɔ danfɛnbaw bɛɛ la? Ani jɔn le ye ni fɛn labɛnɛ koɲuman ani ni fɛn dakɛɲɛ ni dan dunya ni kɔnɔ?
Kitabu min tɔgɔ ye ko "taabolo nafamaw ɲɛnamaya ɲuman ye" Shekou Abdul Rahman bin Nasser Al-Saadi ye min sɛbɛ, o bɛ kunadiya bɛrɛ bɛrɛ sababuw ɲɛfɔ ka bɔ limenya jonjon ka famuya la, A bɛ kalankɛla bilasira ka taa dusu sigi la ni limɛnya ni baara ɲuma sira fɛ, ani Alla kofɔ, ani kaari, ani ka tagasi Alah ka nɛmaw la, ani ɲumaya, ani jigi sɛmɛ, ani sabari, ani kow jateminɛ cogo ɲuman , o be ɲenɛmaya basigi sira bila i ɲan kɔrɔ, ɲenɛmaya sabati ni ani min ye ankunandiya taye ka bɛn ɲenɛmaya yɛlɛmali yɛlɛmali ma.