Масжиди Набавийни зиёрат қилиш одоблари ва ҳукмлари ҳақида қисқача қўлланма.
Имом Бухорий 1189 ва Муслим 827.
Имом Бухорий (1190) ва имом Муслим (1394).
Имом Бухорий (1195) ва имом Муслим (1390).
Оламлар Рабби Аллоҳ таолога ҳамд бўлсин. Пайғамбарларнинг энг охиргиси Муҳаммадга, У зотнинг аҳли-оилаларию асҳобларининг барчасига Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин.
Аммо баъд:
Бу Масжиди Набавий зиёратига оид одоблар ҳақида қисқача рисола. Рисоламизда кўпинча зиёратчилар муҳтож бўладиган нарсаларни баёнладик.
Аллоҳ таолодан бу ишимизни холис ўзининг юзи учун қилишини ва барча мусулмонларга бу китоб орқали манфаат беришини сўраймиз.
Ҳар хил тиллардаги исломий мазмунга эга хизматлар бўйича илмий қўмита
.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг масжидларини зиёрат қилиш мустаҳаб амал ҳисобланади. Бу зиёратнинг белгиланган вақти йўқ ва у ҳаж амалларидан ҳам эмас. Ҳаж қилувчилар — эркаклар ҳам, аёллар ҳам — Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабрларини ёки Бақиъ қабристонини зиёрат қилишга мажбур эмаслар.
Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрларини зиёрат қилиш учун кўч боғлаб бориш ва сафар қилиш мумкин эмас. Чунки ибодат мақсадида йўлга чиқиш — қабрларни зиёрат қилиш учун эмас, аксинча, фақат учта масжид учунгина жоиздир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Кўч боғлаб бориш фақат уч масжидгагина бўлади: Менинг ушбу масжидимга, Масжидул Ҳаромга ва Масжидул Ақсога», деганлар.
Мадинадан узоқ бўлган киши у ердаги қабрни зиёрат қилиш учун сафар қилиши мумкин эмас, лекин, Масжиди Набавийни қасд қилиб сафар қилиши жоиз. Унга етиб келгач У зот ва асҳобларининг қабрларини зиёрат қилади. Шунда қабрларини зиёрат қилиш масжидларини зиёрат қилиш ичига кириб кетади.
Аёл кишининг на Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва на бошқа қабрларни зиёрат қилиши шариатда маъқулланмаган. Чунки Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам қабрларни зиёрат қилувчи аёлларга лаънат айтганлар. Бунинг сабаби — бундай зиёратлар вақтида қаттиқ йиғи, кийим ертиш ва бошқа шариатга хилоф ишлар содир бўлиши мумкинлигидир. Лекин, аёлларга масжидда ҳам, бошқа жойда ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга кўп салавот айтиш тавсия қилинади. Чунки у зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:«Уйларингизни қабристонга айлантириб қўйманглар, менинг қабримни ҳам ийдгоҳ қилиб олманглар! Менга салавот айтинглар, чунки қаерда бўлсангиз ҳам, (айтган) салавотларингиз менга етказилур».Яна Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Аллоҳнинг ер юзида саёҳатчи фаришталари бор. Улар умматимдан менга салом етказадилар», деганлар.
Масдиди Набавийга кираётганда ўнг оёғи билан кириб: «Аллоҳуммафтаҳлии абвааба роҳматик», деб айтиш мустаҳаб.
Маъноси: Аллоҳим раҳмат эшикларингни оч!
Бошқа масжидларга ҳам шундай кирилади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам масжидларига кираётганда айтиладиган хос дуо йўқ.
Сўнгра икки ракъат таҳийятул масжид ўқийди.
Агар намоз ўқишдан қайтарилган вақт бўлмаса, хоҳлаганича икки ракъат-икки ракъат қилиб намоз ўқиши жоиз. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Мана бу масжидимда ўқилган намоз бошқа жойларда ўқилган мингта намоздан яхшироқдир, фақат Масжидул Ҳаром бундан мустасно», –дедилар.
Агар имкони бўлса, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг минбари билан ҳужралари орасида жойлашган «Равза»да намоз ўқишга ҳаракат қилиш керак. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Менинг уйим билан минбарим орасидаги жой — жаннат боғларидан бир боғдир», – деганлар.
Агар унга Равзада намоз ўқиш имкони бўлмаса, масжиднинг исталган жойида намоз ўқиши мумкин. Бу - жамоат намозидан ташқари ҳолатга тааллуқли. Аммо агар жамоат билан намоз ўқилаётган бўлса, у ҳолда имомдан кейинги биринчи сафда туришга ҳаракат қилиш керак. Чунки бу ҳақда келган умумий далиллар шунга далолат қилади.
Агар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва икки саҳобаларининг қабрини зиёрат қилмоқчи бўлса:
Қабрларининг олдида одоб ва виқор билан туради. Сўнгра паст овозда: «Ассалааму алайка яа Росулуллоҳ ва роҳматуллоҳи ва барокаатуҳ» дея салом беради. Маъноси: Ё Расулуллоҳ сизга Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракаси бўлсин.
Агарда: «Ашҳаду аннака Расулуллоҳи ҳаққон, ва аннака қод баллағтар-рисалаҳ, ва аддайтал-аманаҳ, ва жааҳадта фи-ллааҳи ҳаққо жиҳадиҳи, ва насоҳтал-умма, фа жазака-ллоҳу ан умматика афзола ма жаза набиййан ан умматиҳ», деса ҳам бўлади.
Маъноси: Мен гувоҳлик бераманки, сиз Аллоҳнинг ҳақиқий Расулисиз. Албатта, сиз рисолатни етказдингиз, омонатни адо этдингиз, Аллоҳ йўлида ҳақиқий жиҳод қилдингиз ва умматга холис насиҳат қилдингиз. Аллоҳ таоло сизни умматингиз номидан барча пайғамбарларга берилган мукофотларнинг энг афзали билан мукофотласин.
Сўнгра озгина ўнга юриб Абу Бакр сиддиқга салом беради.
Сўнгра яна озгина ўнга юриб Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳуга салом беради. Ибн Умар разияллоҳу анҳумо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва икки асҳобларига салом берганда кўпинча: «Ассалааму алайка яа Расулуллоҳ, Ассалааму алайка яа Абаа бакр, Ассалааму алайка яа Абатааҳ», дер эдилар, холос.
Маъноси: Ё Расулуллоҳ сизга салом бўлсин, ё Абу Бакр сизга салом бўлсин ва эй отажон сизга салом бўлсин.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва У зотнинг икки саҳобалари — Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумоларнинг қабрлари олдида узоқ туриш ёки дуо қилиш мумкин эмас. Имом Молик раҳимаҳуллоҳ бу ишни маъқул кўрмаганлар ва шундай деганлар:
«Бу — олдинги уламолар қилмаган бир бидъатдир. Умматнинг охирини — унинг аввалгиларини ислоҳ қилган нарсагина ислоҳ қилур».
Шунингдек, баъзи зиёратчилар ва бошқалар томонидан қабрлари олдида қасддан дуо қилиш, қабр томон юзланиб, қўлларини кўтариб дуо қилиш амали — буларнинг барчаси Расулуллоҳнинг саҳобалари ва уларга яхшилик билан эргашган салафи солиҳларнинг йўлига хилофдир. Балки бу — динда пайдо қилинган бидъатлардан.
Шунингдек Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга салом берганда баъзи зиёратчиларнинг ўнг қўлини чап қўли устига қўйиб, уларни кўкрагига ёки унинг остига қўйиб, намоздаги ҳолатда туриши — У зотга салом бериш вақтида жоиз эмас. Чунки бу ҳолат хузуъ ва таъзим белгиси бўлиб, бу ҳолатда фақат Аллоҳ учунгина турилади. Буни ҳофиз Ибн Ҳажар раҳимаҳуллоҳ «Фатҳ» асарида уламолардан нақл қилган.
Ҳеч ким ҳужраларини силаш ёки унинг атрофида тавоф қилиш билан Аллоҳга яқинлашиши ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ҳожатини ўташлари, касалига шифо беришлари ёки шу каби ишларни сўраши мумкин эмас. Чунки бу нарсалар фақат Аллоҳ таолодан сўралади.
Мадинани зиёрат қилган инсон у ердалик пайтида Қубо масжидини зиёрат қилиши мустаҳаб. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам у ерга уловга миниб ҳам пиёда ҳам борар эдилар ва у ерда икки ракат намоз ўқир эдилар. Саҳл ибн Ҳунайф разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Ким таҳорат олиб сўнгра Қубо масжидига келса ва унда намоз ўқиса, Умра ажричалик савоб олади», – деганлар».
Бақиъ қабрларини, шаҳидлар ва Хамза разияллоҳу анҳуларнинг қабрини зиёрат қилиш суннат. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларни зиёрат қилиб, уларнинг ҳақларига дуо қилар эдилар. Ҳамда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам:«Мен сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим. Бас, уни зиёрат қилинглар! Албатта, у сизларга охиратни эслатади», деганлар.
Уларнинг қабрлари ва бошқа қабрларни зиёрат қилганларида: «Ассалааму алайкум аҳлад-дияри минал-мўъминийна вал-муслимийн, ва иннаа ин шаа Аллоҳу бикум лааҳиқуун ва ярҳамуллоҳул-мустақдимийна миннаа вал-мустаъхирийн. Насъалуллоҳу ланаа валакумул-ъаафияҳ».
Маъноси: Ассалому алайкум, мўмин мусулмонлар диёри аҳли! Биз ҳам, иншааллоҳ, сизларга қўшиламиз. Олдимиздан ўтганларни ҳам орқамиздан келадиганларни ҳам Аллоҳ раҳматига олсин. Аллоҳдан бизга ҳам, сизга ҳам офият сўраймиз.
Қабрларни зиёрат қилишдан мақсад – охиратни эслаш, вафот этганларга дуо қилиш орқали яхшилик қилиш ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларига эргашиш эканида шубҳа йўқ. Мана шу – шаръий зиёратдир.
Агар қабрлар зиёрати дуо қилиш мақсадида, Аллоҳдан улар воситасида ёки уларнинг шаъни орқали сўраш ниятида қилинса, бу — бидъат ва мункар саналган зиёратдир. Буни на Аллоҳ, на Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шариат қилиб берган ва на солиҳ салафлар бундай қилган. Агар кимдир ўликлардан эҳтиёжини рўёбга чиқаришларини ёки касалликдан шифо беришларини сўраса ва шунга ўхшаш нарсаларда мурожаат қилса, бу катта ширк ҳисобланади.
Келинг эй китобхон! Шу ҳақида айтилган баъзи тўқима ҳадисларни билиб олишингиз ва ундан эҳтиёт бўлишингиз учун сизга баёнлаб берай:
1. «Ким ҳаж қилса ва мени зиёрат қилмаса, дарҳақиқат менга жафо қилибди».
2. «Ким мени вафотимдан кейин зиёрат қилса, тириклигимда зиёрат қилгандай бўлади».
3. «Ким мени ва отам Иброҳимни бир йилда зиёрат қилса, Аллоҳ унга жаннат беришига кафилман».
4. «Ким қабримни зиёрат қилса, унга шафоатим вожиб бўлур».
Бундай ва бу каби ҳадислар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан собит бўлмаган. Ҳофиз Уқайлий раҳимаҳуллоҳ шундай деган: «Бу бобда бирор саҳиҳ нарса мавжуд эмас». Ҳофиз Ибн Ҳажар «Ат-Талхис» асарида — бу ривоятларнинг кўпини зикр қилгандан кейин — шундай деган: «Бу ҳадиснинг барча ривоят йўллари заифдир».Ҳаж ёки умрадан олдин ёки кейин Масжиди Набавийни зиёрат қилиш ҳаж ёки умранинг суннатларидан ёки камолидан эмас. Чунки Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг масжидини зиёрат қилиш ўзига хос мустақил равишда мустаҳаб амалдир. Агар ҳаж қилувчи ёки умра қилувчи уни зиёрат қилмаса, ҳеч қандай гуноҳ йўқ. Ҳаж, умра ва Масжиди Набавий зиёрати ўзаро боғлиқ эмас, булар алоҳида ибодатлардир.
Шунинг учун ким ҳаж ёки умра қилса, унга масжидни зиёрат қилиш фарз эмас. Худди шундай, ким масжидни зиёрат қилса, унга ҳаж ёки умра қилиш вожиб эмас. Агар кимдир ҳаж, умра ва Масжиди Набавий зиёратини бир сафарда бирлаштирса, бу жоиз ва ҳеч қандай айб йўқ.
Масжиди Набавийни зиёрат қилишдаги хилоф ишлар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрларини зиёрат қилганда деворлар ёки темир панжараларга сурталиш, барака олиш умидида иплар ёки шу каби нарсаларни тўрларга боғлаш.
Барака — Аллоҳ ва Унинг Расули соллаллоҳу алайҳи ва саллам шариат қилган нарсаларда, бидъатларда эмас.
Уҳуд тоғидаги ғорларга, шунингдек, Маккадаги Ҳиро ва Савр ғорларига бориш, уларда матолар боғлаш, Аллоҳ рухсат бермаган дуоларни қилиш ва бу ишларда ўзини қийнаш — буларнинг барчаси шариатда белгиланмаган, нотўғри амаллардир.
Пок шариатда бу бидъатларнинг бирортасининг асли йўқ.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга тегишли деб даъво қилинадиган баъзи жойлар — масалан, туяси тўхтаган жой, Хотам қудуғи ёки Усмон қудуғи каби жойларни зиёрат қилиш ва бу ерлардан барака олиш мақсадида тупроқ олиш.
Бақиъ ва Уҳуд шаҳидларининг қабристонини зиёрат қилаётганда дуо қилиш, уларнинг устига Аллоҳга яқинлашиш ва барака талаб қилиб пул ташлаш ҳам шу жумладан.
Умранинг сифати ва аҳкомлари ҳақида мухтасар рисола
65 til
Умранинг сифати ва аҳкомлари ҳақида мухтасар рисола
Оламлар Рабби Аллоҳ таолога ҳамдлар бўлсин! Набийимиз Муҳаммадга, аҳли оилалари ва асҳобларига салавоту саломлар бўлсин! Аммо баъд: Бу рисола - умранинг сифати, аҳкомлари ва одоблари ҳақида мухтасар қўлланма бўлиб, унда умра қилмоқчи бўлган киши кўпроқ муҳтож бўладиган маълумотларни баёнлашга ҳаракат қилдик. Аллоҳ таолодан бу ишимизни холис Ўзининг юзи учун қилишини ва барча мусулмонларга бу китоб орқали манфаат беришини сўраймиз.
Қуръон ва суннат асосида ҳаж, умра ва зиёратга оид масалаларнинг таҳлили ва изоҳи
54 til
Қуръон ва суннат асосида ҳаж, умра ва зиёратга оид масалаларнинг таҳлили ва изоҳи
Китоб ҳаж, умра ва зиёрат аҳкомларини Қуръон ва суннат асосида баён қилади. Ҳаж ва умранинг фарз ва вожиб амаллари, эҳромда тақиқланган нарсалар ҳамда Масжиди набавийни зиёрат қилиш одоблари тушунтирилган ва ушбу ибодатлардаги бидъатлардан огоҳлантирилган.
Оламларнинг Рабби Аллоҳ таолога ҳамд бўлсин! Пайғамбарларнинг энг охиргиси Муҳаммадга, У зотнинг аҳли-оилаларию асҳобларининг барчасига Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин! Аммо баъд: Бу китоб - сафар одоблари ва аҳкомлари ҳақида мухтасар рисола. Бу рисолада мусофир кўпинча муҳтож бўладиган нарсаларни баёнладик. Аллоҳ таолодан бу ишимизни холис Ўзининг юзи учун қилишини ва барча мусулмонларга бу китоб орқали манфаат беришини сўраймиз. Биринчи: Сафар одоблари
Шайх Абдулазиз ибн Боз раҳимаҳуллоҳнинг «Уммат учун муҳим дарслар» номли китоби — қисқа, аммо жуда фойдали рисола бўлиб, муаллиф уни омма мусулмонлар фойдаланиши учун илмий заҳира сифатида ёзган. Диннинг асослари, устунлари, тавҳид, иймон ва Ислом, шунингдек, таҳорат ва намоз аҳкомлари, ислом одоблари, ширк ва гуноҳлар хавфидан огоҳлантириш каби мавзуларни ўз ичига олган. Китоб содда ва тушунарли услубда, Қуръон ва суннат асосида ёзилиб, ундан ҳар бир мусулмонга тўғри ақида ва ибодатни янада яқинлаштириш кўзланган