السؤال
س26: كيف يصلي المسلم؟
پرسش ۲۶: مسلمان باید چگونه نماز بگزارد؟
الجواب
ج:كيفية الصلاة:
- أن يستقبل القبلة بجميع بدنه، بدون انحراف ولا التفات.
- ثم ينوي الصلاة التي يريد أن يصليها بقلبه بدون نطق النية.
- ثم يكبر تكبيرة الإحرام فيقول: "الله أكبر"، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه عند التكبير.
- ثم يضع كف يده اليمنى على ظهر كف يده اليسرى فوق صدره.
- ثم يستفتح فيقول:
«اللهم باعد بيني وبين خطاياي كما باعدت بين المشرق والمغرب، اللهم نقني من خطاياي كما يُنقى الثوب الأبيض من الدنس، اللهم اغسلني من خطاياي بالماء والثلج والبرد».
أو يقول:
«سبحانك اللهم وبحمدك، وتبارك اسمك، وتَعَالَىٰ جدك، ولا إله غيرك».
- ثم يتعوذ فيقول:
«أعوذ بالله من الشيطان الرجيم».
- ثم يبسمل ويقرأ الفاتحة فيقول:
﴿بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 1
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 2
ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 3
مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ 4
إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ 5
ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ 6
صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ 7﴾
[الفاتحة: 1-7].
ثم يقول: "آمين" يعني: اللهم استجب.
- ثم يقرأ ما تيسر من القرآن، ويطيل القراءة في صلاة الصبح.
- ثم يركع، أي: يحني ظهره تعظيمًا لله، ويُكبر عند ركوعه، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه. والسُّنَّة: أن يمد ظهره، ويجعل رأسه حياله، ويضع يديه على ركبتيه مفرجتي الأصابع.
- ويقول في ركوعه: «سبحان ربي العظيم» ثلاث مرات، وإن زاد: «سبحانك اللهم وبحمدك، اللهم اغفر لي» فحسن.
- ثم يرفع رأسه من الركوع قائلاً: «سمع الله لمن حمده»، ويرفع يديه حينئذ إلى حذو منكبيه. والمأموم لا يقول: «سمع الله لمن حمده»، وإنما يقول بدلها: «ربنا ولك الحمد».
- ثم يقول بعد رفعه: «ربنا ولك الحمد، ملء السماوات والأرض، وملء ما شئت من شيء بعد».
- ثم يسجد السجدة الأولى، ويقول عند سجوده: «الله أكبر»، ويسجد على أعضائه السبعة: الجبهة والأنف، والكفين، والركبتين، وأطراف القدمين، ويجافي عضديه عن جنبيه، ولا يبسط ذراعيه على الأرض، ويستقبل برؤوس أصابعه القبلة.
- ويقول في سجوده: «سبحان ربي الأعلى» ثلاث مرات، وإن زاد: «سبحانك اللهم ربنا وبحمدك، اللهم اغفر لي» فحسن.
- ثم يرفع رأسه من السجود قائلاً: «الله أكبر».
- ثم يجلس بين السجدتين على قدمه اليسرى، وينصب قدمه اليمنى، ويضع يديه على فخذيه وركبتيه.
- ويقول في جلوسه بين السجدتين:
«رب اغفر لي، وارحمني، واهدني، وارزقني، واجبرني، وعافني».
- ثم يسجد السجدة الثانية كالأولى فيما يُقال ويُفعل، ويكبر عند سجوده.
- ثم يقوم من السجدة الثانية قائلاً: «الله أكبر» ويصلي الركعة الثانية كالأولى فيما يُقال ويفعل، إلا أنه لا يستفتح فيها.
- ثم يجلس بعد انتهاء الركعة الثانية قائلاً: «الله أكبر»، ويجلس كما يجلس بين السجدتين سواء.
- ويقرأ التشهد في هذا الجلوس، فيقول:
"التحيات لله والصلوات والطيبات، السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله، اللهم صلِّ على محمد وعلى آل محمد، كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد، وبارك على محمد وعلى آل محمد، كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد. أعوذ بالله من عذاب جهنم، ومن عذاب القبر، ومن فتنة المحيا والممات، ومن فتنة المسيح الدجال"،
ثم يدعو ربه بما أحب من خيري الدنيا والآخرة.
- ثم يسلم عن يمينه قائلاً: «السَّلام عليكم ورحمة الله»، وعن يساره كذلك.
- وإذا كانت الصلاة ثلاثية أو رباعية؛ وقف عند منتهى التشهد الأول، وهو: «أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله».
- ثم ينهض قائماً قائلاً: «الله أكبر»، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه حينئذ.
- ثم يصلي ما بقي من صلاته على صفة الركعة الثانية، إلا أنه يقتصر على قراءة الفاتحة.
- ثم يجلس متوركًا، فينصب قدمه اليمنى، ويخرج قدمه اليسرى من تحت ساقه اليمنى، ويُمكِّن مقعدته من الأرض، ويضع يديه على فخذيه على صفة وضعها في التشهد الأول.
- ويقرأ في هذا الجلوس التشهد كله.
- ثم يسلم عن يمينه قائلاً: «السلام عليكم ورحمة الله» وعن يساره كذلك.
پاسخ: روش نماز:
۱- با همهٔ بدن خود - بدون منحرف شدن از قبله یا رو کردن به اطراف - رو به قبله کند.
۲- سپس با دلش - بدون به زبان آوردن - نمازی را که قصد ادایش را دارد نیت کند.
۳- سپس تکبیر احرام را بگوید: «الله اکبر» و هنگام تکبیر دستانش را تا روبروی شانهها بالا بیاورد.
۴- سپس کف دست راست را بر پشت کف دست چپش بالای سینه قرار دهد.
۵- سپس با گفتن این ذکر (دعای استفتاح) نمازش را آغاز کند:
«اللهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَايَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَايَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاءِ وَالْبَرَدِ» (بار الها من و گناهانم را آنچنان از هم دور کن که بين مشرق و مغرب فاصله انداختی، بار الها آنچنان مرا از گناهانم پاک گردان که لباس سفيد از ناپاکیها پاک میشود، بار الها مرا از گناهانم با آب و يخ و تگرگ بشوی).
یا میگوید:
«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ». (تنزیه و ستایش تو را میگویم. نامت خجسته است و کبریا و عظمت تو والاست و معبودی به حق جز تو نیست).
۶- سپس استعاذه کند و بگوید:
«أعوذُ باللهِ من الشیطانِ الرَّجیم» (پناه میبرم به الله از شیطان رانده شده).
۷- سپس بسم الله الرحمن الرحیم گوید و سورهٔ فاتحه را بخواند:
﴿به نام الله رحمتگستر مهربان)
(ستایش ویژهٔ الله پروردگار جهانیان است).
(آنکه رحمتگستر است و مهربان).
(مالک روز جزا است).
(تنها تو را عبادت میکنیم و تنها از تو یاری میجوییم).
(ما را به راه راست هدایت فرما).
(راه کسانی که به آنها نعمت ارزانی داشتی، نه کسانی که بر آنان خشم گرفتی و نه [راه] گمراهان﴾.
[سورهٔ فاتحه: ۲].
سپس «آمین» میگوید: یعنی: یا الله دعایم را استجابت کن.
۸- سپس هر مقدار از قرآن را که برایش میسر بود میخواند و قرائت را در نماز صبح طولانی میسازد.
۹- سپس به رکوع میرود، یعنی پشتش را برای بزرگداشت الله و تعظیم او خم میکند و هنگام رفتن به رکوع تکبیر میگوید و دستانش را تا برابر شانهها بالا میآورد و سنت آن است که پشتش را بکشد (صاف کند) و سرش را در موازات پشتش قرار دهد (بالاتر یا پایینتر نباشد) و دستانش را در حالی که انگشتانش از هم باز است بر روی زانوها قرار دهد.
۱۰- و در رکوعش سه بار «سبحانَ رَبیَ العَظیم» بگوید و اگر «سُبحانَكَ اللهمَّ و بَحَمدَك، اللهمَّ اغفِرلی» را به آن بیفزاید خوب است.
۱۱- سپس از رکوع برخاسته و «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِده» میگوید (یعنی: الله شنید آنکه حمدش را گفت) و در هنگام برخاستن از رکوع، دستانش را تا روبروی شانههایش بالا میآورد، اما کسی که پشت سر امام نماز میخواند «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِده» را نمیگوید، و به جایش میگوید: «رَبَّنا وَلَكَ الحَمد».
۱۲- سپس، بعد از آنکه ایستاد میگوید: «ربَّنا ولك الحمدُ، مِلْءَ السَّمواتِ والأرضِ، ومِلْءَ ما شِئتَ مِن شيءٍ بعدُ» (پروردگارا حمد از آن توست، به پُری آسمانها و زمین، و به پُری آنچه پس از آن بخواهی).
۱۳- سپس به سجدهٔ نخست میرود و هنگام رفتن به سجده «الله اکبر» میگوید و بر هفت عضو سجده میکند: پیشانی و بینی، کف دو دست، زانوها، گوشههای [انگشتان] پاها، و بازوها را از پهلوهایش دور نگه میدارد و ساعدش را بر زمین پهن نمیکند و نوک انگشتانش را به سوی قبله میگیرد.
۱۴- و در سجدهاش سه بار میگوید: «سُبحانَ رَبیَ الأعلی» «منزه است پروردگار بلندجایگاه من» و اگر «سُبحانَكَ اللهمَّ و بَحَمدَك، اللهمَّ اغفِرلی» را به آن بیفزاید خوب است.
۱۵- سپس با گفتن الله اکبر، سر از سجده برمیدارد.
۱۶- سپس بین دو سجده بر روی پای چپش مینشیند و پای راستش را قائم نگه میدارد و دستانش را بر روی رانها و زانوهایش قرار میدهد.
۱۷- و در حالی که بین دو سجده نشسته است میگوید:
(پروردگارا مرا ببخش و مورد رحمت قرار ده و هدایت کن و روزی ده و خاطر مرا جبران كن [مرا آرام کن]، و به من عافیت بده).
۱۸- سپس همانند سجدهٔ نخست به سجده دوم میرود و هنگام رفتن به سجده تکبیر میگوید.
۱۹- سپس با گفتن الله اکبر از سجدهٔ دوم برخاسته و رکعت دوم را در اقوال و اعمال همانند رکعت اول انجام میدهد، جز آنکه در رکعت دوم دعای استفتاح را نمیگوید.
۲۰- سپس با گفتن «الله اکبر» پس از پایان رکعت دوم مینشیند، همانند نشستن بین دو سجده.
۲۱- و در این نشستن، تشهد را میخواند، به این صورت:
(تمام درودها و سلامهای با برکت و پاک و نيکو برای الله است؛ درود و رحمت و برکات الله بر شما ای رسول الله و درود و سلام بر ما و بر بندگان صالح و درستکار الله؛ گواهی میدهم که معبود بر حقی جز الله نيست و شهادت میدهم که محمد بنده و فرستادهٔ الله است. یا الله درود فرست بر محمد و بر آل محمد همانگونه که بر ابراهیم و بر آل ابراهیم درود ارزانی داشتی، همانا تو ستوده شده و باعظمتی. و برکت ارزانی دار بر محمد و بر آل محمد چنانکه بر ابراهیم و بر آل ابراهیم برکت ارزانی داشتی، بیشک تو ستوده شده و باعظمتی. پناه میبرم به الله از عذاب جهنم و از عذاب قبر و از فتنهٔ زندگی و مرگ و از فتنهٔ مسیح دجال).
سپس هر آنچه از خیر دنیا و آخرت را که خواستار است، در دعایش از الله بخواهد.
۲۲- سپس به سمت راستش سلام میدهد و میگوید: «السلامُ عَلَیکُم ورَحمةُ الله» و به همین صورت به سمت چپش سلام میگوید.
۲۳- و اگر نماز سه رکعتی یا چهار رکعتی بود، در تشهد اول تا اینجا را میخواند که: «أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله».
۲۴- سپس با گفتن الله اکبر برمیخیزد و دستانش را هنگامی که برخاست تا روبروی شانههایش بالا میآورد.
۲۵- سپس ادامهٔ نمازش را همانند رکعت دوم ادامه میدهد جز آنکه تنها سورهٔ فاتحه را میخواند.
۲۶- سپس به حالت «تَوَرُّک» مینشیند به این صورت که پای راستش را قائم بر زمین قرار داده و پای چپ را از زیر ساق راستش عبور میدهد و نشیمنگاهش را بر زمین قرار میدهد و دستانش را همانند تشهد نخست، بر روی رانها قرار میدهد.
۲۷- و در این نشستن همهٔ تشهد را [به همراه درود و دعای پس از آن] میخواند.