السؤال
س26: كيف يصلي المسلم؟
Ɲininkali 26: silama bɛ seli cogodi?
الجواب
ج:كيفية الصلاة:
- أن يستقبل القبلة بجميع بدنه، بدون انحراف ولا التفات.
- ثم ينوي الصلاة التي يريد أن يصليها بقلبه بدون نطق النية.
- ثم يكبر تكبيرة الإحرام فيقول: "الله أكبر"، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه عند التكبير.
- ثم يضع كف يده اليمنى على ظهر كف يده اليسرى فوق صدره.
- ثم يستفتح فيقول:
«اللهم باعد بيني وبين خطاياي كما باعدت بين المشرق والمغرب، اللهم نقني من خطاياي كما يُنقى الثوب الأبيض من الدنس، اللهم اغسلني من خطاياي بالماء والثلج والبرد».
أو يقول:
«سبحانك اللهم وبحمدك، وتبارك اسمك، وتَعَالَىٰ جدك، ولا إله غيرك».
- ثم يتعوذ فيقول:
«أعوذ بالله من الشيطان الرجيم».
- ثم يبسمل ويقرأ الفاتحة فيقول:
﴿بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 1
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 2
ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 3
مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ 4
إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ 5
ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ 6
صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ 7﴾
[الفاتحة: 1-7].
ثم يقول: "آمين" يعني: اللهم استجب.
- ثم يقرأ ما تيسر من القرآن، ويطيل القراءة في صلاة الصبح.
- ثم يركع، أي: يحني ظهره تعظيمًا لله، ويُكبر عند ركوعه، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه. والسُّنَّة: أن يمد ظهره، ويجعل رأسه حياله، ويضع يديه على ركبتيه مفرجتي الأصابع.
- ويقول في ركوعه: «سبحان ربي العظيم» ثلاث مرات، وإن زاد: «سبحانك اللهم وبحمدك، اللهم اغفر لي» فحسن.
- ثم يرفع رأسه من الركوع قائلاً: «سمع الله لمن حمده»، ويرفع يديه حينئذ إلى حذو منكبيه. والمأموم لا يقول: «سمع الله لمن حمده»، وإنما يقول بدلها: «ربنا ولك الحمد».
- ثم يقول بعد رفعه: «ربنا ولك الحمد، ملء السماوات والأرض، وملء ما شئت من شيء بعد».
- ثم يسجد السجدة الأولى، ويقول عند سجوده: «الله أكبر»، ويسجد على أعضائه السبعة: الجبهة والأنف، والكفين، والركبتين، وأطراف القدمين، ويجافي عضديه عن جنبيه، ولا يبسط ذراعيه على الأرض، ويستقبل برؤوس أصابعه القبلة.
- ويقول في سجوده: «سبحان ربي الأعلى» ثلاث مرات، وإن زاد: «سبحانك اللهم ربنا وبحمدك، اللهم اغفر لي» فحسن.
- ثم يرفع رأسه من السجود قائلاً: «الله أكبر».
- ثم يجلس بين السجدتين على قدمه اليسرى، وينصب قدمه اليمنى، ويضع يديه على فخذيه وركبتيه.
- ويقول في جلوسه بين السجدتين:
«رب اغفر لي، وارحمني، واهدني، وارزقني، واجبرني، وعافني».
- ثم يسجد السجدة الثانية كالأولى فيما يُقال ويُفعل، ويكبر عند سجوده.
- ثم يقوم من السجدة الثانية قائلاً: «الله أكبر» ويصلي الركعة الثانية كالأولى فيما يُقال ويفعل، إلا أنه لا يستفتح فيها.
- ثم يجلس بعد انتهاء الركعة الثانية قائلاً: «الله أكبر»، ويجلس كما يجلس بين السجدتين سواء.
- ويقرأ التشهد في هذا الجلوس، فيقول:
"التحيات لله والصلوات والطيبات، السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله، اللهم صلِّ على محمد وعلى آل محمد، كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد، وبارك على محمد وعلى آل محمد، كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد. أعوذ بالله من عذاب جهنم، ومن عذاب القبر، ومن فتنة المحيا والممات، ومن فتنة المسيح الدجال"،
ثم يدعو ربه بما أحب من خيري الدنيا والآخرة.
- ثم يسلم عن يمينه قائلاً: «السَّلام عليكم ورحمة الله»، وعن يساره كذلك.
- وإذا كانت الصلاة ثلاثية أو رباعية؛ وقف عند منتهى التشهد الأول، وهو: «أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله».
- ثم ينهض قائماً قائلاً: «الله أكبر»، ويرفع يديه إلى حذو منكبيه حينئذ.
- ثم يصلي ما بقي من صلاته على صفة الركعة الثانية، إلا أنه يقتصر على قراءة الفاتحة.
- ثم يجلس متوركًا، فينصب قدمه اليمنى، ويخرج قدمه اليسرى من تحت ساقه اليمنى، ويُمكِّن مقعدته من الأرض، ويضع يديه على فخذيه على صفة وضعها في التشهد الأول.
- ويقرأ في هذا الجلوس التشهد كله.
- ثم يسلم عن يمينه قائلاً: «السلام عليكم ورحمة الله» وعن يساره كذلك.
Jaabi : seli kɛcogoya:
1-a k'a ɲɛsin kɔrɔn ma n'a fàrikolo bɛɛ lajɛnlen ye, ka sɔrɔ a ma jɛnkɛn a ma yɛlɛma.
- o kɔfɛ a bɛna seli min kɛ a b'o ŋaniya ta dùsùkun na ka sɔrɔ a m'a fɔ.
- o kɔfɛ a bɛ dayɛlɛli Ala bonya fɔ kɛ a b'a fɔ : (Alahu akubaru), a b'a tɛgɛ fila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la Alahu akubaru fɔtɔla.
- o kɔfɛ a b'a kini tɛgɛkan da a numan tɛgɛkan kan a disi sanfɛ.
- o kɔfɛ a bɛ dayɛlɛli kɛ a b'a fɔ :
((ne má yɔrɔmanjanya kɛ ne ni nka jurumu na i na fɔ i ye yɔrɔmanjanya kɛ kɔrɔn ni tilebin na cogomin, ne ma n sanuya ka bɔ njurumu na i na fɔ fìni jɛman sanuya cogo ka bɔ nɔgɔla, ne ma nko ka bɔ n jurumu na ni ji ni jikaba ni sanbɛlɛ ye)).
Wali a b'a fɔ:
(sanuya b'i ye ne ma a ni tanu, i tɔgɔ sera barika dan na, i ka sé kɔrɔtala, ma si tɛ yen n'e tɛ).
- o kɔfɛ a bɛ tanga ɲini a b'a fɔ :
((nbɛ tanga ɲini Ala fɛ ka bɔ sitanɛ dangalen tɔɔrɔ ma))
- o kɔfɛ a bɛ bisimilahi fɔ ka fatiha kalan a b'a fɔ :
{ Ni Ala tɔgɔ ye duniya hinɛ labɔlen tìgi lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tìgi 1
{Tàndo bɛ Ala ye danfɛn bɛɛ lajɛlen ma 2}
Duniya hinɛ labɔlen tìgi lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tigi 3
Saradon màsa 4
An bɛ e Ala de bàto an bɛ tanga ɲini e Ala de fɛ 5
An kanda ka an bila sira tilenen kan 6
I ye nɛɛma kɛ sira min mɔgɔw kan i dimina minnu kɔrɔ ani minnu filila olu ta kotɛ 7}
[Dayɛlɛli suran: 2]
O kɔfɛ a b'a fɔ : (aamin) o kɔrɔ Ala a jaabi.
- o kɔfɛ min mana nɔgɔya a ye kurana la a b'o kalan, a bɛ kalan janya fajiri seli la.
- o kɔfɛ a bɛ kunberekun minɛ, o kɔrɔ ye : a b'a kɔ kuru Ala bonyani kaman, a bɛ Alahu akubaru fɔ a ka kunberekunminɛ tuma la, a b'a tɛgɛfila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la. Kira ka taasira ye min ye : a k'a kɔ sàma, k'a kunkolo tilen kɔ man, ka tɛgɛfila da kunberekun kan a tɛgɛdengɔninw bɔlen ɲɔgɔnna.
- a b'a fɔ kunberekunminɛ la: (( sanuya bɛ ne ma ye min ka bon)) siyɛn sàba, n'a ye jiidili kɛ : ((ne ma sanuya bɛ i ye ani tanu, Ala yafa ne jurumu ma)) o kaɲi.
- o kɔfɛ a b'a kun wuli ka bɔ kunberekunminɛ la k'a fɔ ((Ala ye mɔgɔ laminɛ min y'a barika da)) o kɔ, a b'a tɛgɛfila kɔrɔta o waati la ka se kamakun fila hakɛ la. Alimami kɔmɔɔ t'a fɔ: ((Ala ye mɔgɔ laminɛ min y'a barika da)) n ka a b'a fɔ o nɔ la : ((ne ma tanu bɛ i ye)) .
- a b'a fɔ a wililen kɔfɛ : (( ne ma tanu bɛ i ye, tànu na min bɛ sankolo ni dugukolo fa, ani mɔgɔ tɛ min dɔn fo e Ala))
- o kɔfɛ a bɛ tenturu fɔlɔ kɛ, a b'a fɔ a ka tenturu waati la : Ala ka bon)) a bɛ ten turu a sunfun wolonwula bɛɛ kan: ten ni nu, tɛgɛkan fila, kunberekunfila, sen fila denkɔniw, Tɛgɛfila màbɔli a kɛrɛla, a t'a tɛgɛ kala fila fɛnsɛn duguma, a bɛ tɛgɛdengɔninw kunkolow ɲɛsi kɔrɔn ma.
- a b'a fɔ a ka tenturu la: (( sanuya bɛ ne ma ye min kɔrɔtalendo)) siyɛn sàba, n'a ye jiidili kɛ: << sanuya b'i ye ne ma ani tanu, ne ma yàfa ne jurumu ma)) o kaɲi.
- o kɔfɛ a b'a kun wuli ka bɔ sujudu la k'a fɔ ((Ala ka bon)).
- o kɔfɛ a b'a sigi a numansen kan tenturu fila ni ɲɔgɔn cɛ, ka kinisen turu, a b'a tɛgɛfila da a woro n'a kunberekunfila kan.
- a b'a fɔ a ka sìgili kɔnɔ tenturu fila ni ɲɔgɔn cɛ :
(( ne ma yàfa ne jurumu ma,i ka hinɛ N na, ka n kanda, ka n garisɛgɛ,ka n magoto, ka yàfa N ma)).
- o kɔfɛ a bɛ tenturu filana kɛ i n'a fɔ fɔlɔ, min bɛ fɔ ani min bɛ kɛ, a bɛ Alahu akubaru fɔ tenturu waati la.
- o kɔfɛ a b'a fɔ : ((Alahu akubaru)) ka sɔrɔ a bɛ ka bɔ tenturufilanan na, a bɛ jɔkofilanan seli i n'a fɔ fɔlɔ, min bɛ fɔ ani min bɛ kɛ, nka a tɛ dayɛlɛli duwawu kɛ o la.
- o kɔfɛ a bɛ ((Alahu akubaru)) fɔ ka sɔrɔ a bɛ ka sìgi jɔko filanan banne kɔfɛ, a bɛ sìgi i n'a fɔ a bɛ sìgi tenturufila ni ɲɔgɔn cɛ cogo min.
- a bɛ tasahudu kalan o sìgili la, a b'a fɔ :
" bonyaw ni seliw ni ɲumanw bɛɛ b'e Ala de ye,kisi b'i kan yaa e ciden ani Ala ka hinɛ n'a ka barika, kisi bɛ anw kan ani Ala ka jɔn ɲumanw, n bɛ seereya k'a fɔ ma foyi tɛ yen fo ala, n bɛ seereya ko Mamadu y'a ka ciden ye a ka jɔn do, ne ma seli mamadu n'a somɔgɔw kan, i n'a fɔ i seli la Birahima n'a somɔgɔw kan cogo min na, i ye màsa tanunen ni màsaba ye, ne ma barika don mamadu n'a somɔgɔw la, i n'a fɔ i ye barika don burahima la cogo min, an'a somɔgɔw i ye màsa tanunen ni màsaba ye. N bɛ tànga ɲinin Ala fɛ k'a bɔ jahanama ɲankata ma, ani kaburu ɲankata, ani ɲɛnamaya ni sàya lajarabi, ani taamabaa dajali ka lajarabili ",
O kɔfɛ a b'a ma deli cogomin kadi a ye duniya ni lahara hɛɛrɛ la.
- o kɔfɛ a bɛ salamu bila a kini fɛ k''a sɔrɔ a bɛ k'a fo: ((Ala ka kisi ni hinɛ b'aw kan)) , o cogoya kelenna a numan fana fɛ.
- ni seli kɛra jɔko sàbà seli ye wali naani; a bɛ kalan jɔ tasahudu fɔlɔ banne kɔfɛ, n' o ye : ((n bɛ seereya ma si teyi fo Ala, n bɛ seereya kira Mamadu y'a ka jɔn ye a ka ciden do))
- o kɔfɛ a bɛ wili ka jɔ ka sɔrɔ a bɛ ka fɔ :((Ala ka bon)) a b'a tɛgɛfila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la o waati.
- o kɔfɛ a b'a ka seli tɔɔ seli jɔgo filanan kɛcogoya la, n ka a bɛ dan fatiha kalanni ma.
- o kɔfɛ sìgilan daali dùgùma ka kinisen turu a bɛ o sìgicogo kɛ, a bɛ kinisen turu, ka numansen bɔ kinigɛnɛkala dugumala fɛ, ka a sìgilan da duguma, ka tɛgɛfila da a woro kan a dacogo la a ka tasahudu fɔlɔ waati la.
- a bɛ tasahudu bɛɛ kalan o sìgili kɔnɔ.