ඒකදේවවාදය සුරැකීම
මෙම ග්රන්ථය දේව විශ්වාසය හා බැඳුණු ප්රතිපත්තිවල වැදගත්කම පැහැදිලි කරන අතර, අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය, මලාඉකාවරුන්, දිව්ය ග්රන්ථ, දූතවරුන්, අවසන් දිනය, සහ පෙර නියමය - එහි යහපත හා අයහපත - ගැන විශ්වාස කිරීම වැනි මුස්ලිම්වරයෙකු අනිවාර්යයෙන් විශ්වාස කළ යුතු තව්හීදයේ (ඒකදේවවාදයේ) මූලධර්ම ඉස්මතු කර දක්වයි. එමෙන්ම, විශ්වාසය නොමඟ යාම්වලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නිවැරදි සාක්ෂි මත පදනම් වන මෙම ග්රන්ථය, අල්ලාහ්ගේ තව්හීදය (ඒකදේවවාදය) තදින් අල්ලා ගැනීමටත් ෂිර්ක් (බහුදේවවාදය) යෙන් ඈත් වීමටත් මුස්ලිම්වරුන්ව දිරිමත් කරයි.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
විශ්වාසය හා බැඳුණු නිවැරදි ප්රතිපත්තීන් සහ එයට පටහැනි කරුණු
අබ්දුල් අzසීස් බින් බාzස්
නිවැරදි විශ්වාසය ඉස්ලාමයේ පදනම බව මෙම ග්රන්ථය අවධාරණය කරන අතර, එය අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය, ඔහුගේ මලාඉකාවරුන්, ඔහුගේ දිව්ය ග්රන්ථ, ඔහුගේ දූතවරුන්, අවසන් දිනය, සහ පූර්ව නියමය යන මූලධර්ම හය මත පදනම් වී ඇත. එමෙන්ම එය ෂිර්ක් (දේවත්වයට ආදේශ කිරීම), බිද්අත් (ආගමට අලුතින් එක් කරන ලද දෑ) සහ නොමඟ යාම්වලින් අනතුරු අඟවන අතර, අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථය සහ සුන්නාහ්ව හෙවත් මගපෙන්වීම තදින් අල්ලා ගැනීමේ සහ සලෆුස් සාලිහ්වරුන්ගේ (යහපත් පෙරගමන්කරුවන්ගේ) මාර්ගය අනුගමනය කිරීමේ අත්යවශ්යතාවය දැඩි ලෙස අවධාරණය කරයි.
පළමු ලිපිය
ඉස්ලාමයේ විශ්වාසය හා බැඳුණු නිවැරදි ප්රතිපත්ති සහ එයට පටහැනි කරුණු
සංස්කරණය: ගරු අෂ් ෂේයික්
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ්ට හිමිය. ශාන්තිය හා සමාදානය තමන්ට පසු කිසිදු වක්තෘවරයකු නැති මුහම්මද් තුමාණන් හටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ ඥාතීන් හා හිතමිතුරන් හටත් හිමිවේවා.
ඉහත ප්රකාශයෙන් පසු: ඉස්ලාම් දහමේ මූලාශ්රය සහ ආගමේ පදනම, විශ්වාසය හා බැඳුණු නිවැරදි ප්රතිපත්තිය වන බැවින්, මෙම මාතෘකාව පිළිබඳව කතා කිරීම, ලිවීම සහ එය විස්තර කරමින් හා පැහැදිලි කරමින් සංස්කරණය කිරීම වැදගත් කරුණක් බව මම අදහස් කළෙමි.
ක්රියාවන් සහ ප්රකාශ නිවැරදි වන්නේ සහ පිළිගනු ලබන්නේ ඒවා නිවැරදි විශ්වාසය හා බැඳුණු ප්රතිපත්තීන් තුළින් පමණක් බව අල්-කුර්ආනය හා සුන්නාව පෙන්වා දෙන ආගමික සාක්ෂි හා සාධක මගින් දැන ගැනීමට හැකි වේ. විශ්වාසය නිවැරදි නොවේ නම්, එතැනින් බිහිවන සියලු වචන සහ ක්රියා වලංගු වන්නේ නැත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "කවරෙකු (දෙවියන් පිළිබඳව වූ) විශ්වාසය ප්රතික්ෂේප කරන්නේ ද සැබැවින් ම ඔහුගේ ක්රියාවන් නිෂ්ඵල විය. මතු ලොවෙහි ඔහු අලාභවන්තයින් අුරිනි." (අල් මාඉදා 5:5)
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. “නුඹ ආදේශ කළෙහි නම් නුඹගේ ක්රියා සැබැවින් ම නිෂ්ඵල වී යනු ඇත. තවද නුඹ පරාජිතයින් අතුරින් වනු ඇතැ”යි නුඹ වෙත හා නුඹට පෙර විසූවන් වෙත දේව පණිවිඩ එවනු ලැබී ය. (අස්-සුමර්:39:65)
මේ අර්ථයෙන් යුත් ශුද්ධ වූ කුර්ආනීය වදන් රාශියක් ඇත. අල්ලාහ්ගේ පැහැදිලි ග්රන්ථය සහ අල්ලාහ්ගේ විශ්වාසවන්ත දූතයාගේ සුන්නාහ් හෙවත් මගපෙන්වීමට අනුව, නිවැරදි විශ්වාසය කරුණු හයක් මත පදනම්ව ඇත. ඒවා නම්: අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය, ඔහුගේ මලාඉකාවරුන්, ඔහුගේ දිව්ය ග්රන්ථ, ඔහුගේ දූතවරුන්, අවසන් දිනය, සහ පෙර නියමය - එහි යහපත හා අයහපත - ගැන විශ්වාස කිරීමය. මෙම කරුණු හය: සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථය හෙවත් කුර්ආනයෙන් හෙළිදරව් කරන ලද සහ අල්ලාහ්ගේ දූතයා වූ මුහම්මද් (අලෙයිහිස් සලාතු වස්සලාම්) විසින් ගෙන ආ පණිවිඩයේ නිවැරදි විශ්වාසයේ මූල ධර්මයන් වෙති.
මෙම මූලධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් අල්කු-ර්ආනයේ හා සම්මත සුන්නාවේ බොහෝ සාක්ෂි හා සාධක පැමිණ ඇත. ඒවායින් කිහිපයක් උදාහරණයක් ලෙස පහත සඳහන් වේ:
පළමුව: අල්-කුර්ආනයේ සාධක; ඒ අතර: උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය: "නැගෙනහිර හා බටහිර දෙසට නුඹලාගේ මුහුණ හැරවීම පමණක් යහපත නොවේ. නමුත් යහපත වනුයේ කවරෙකු අල්ලාහ්, අවසන් දිනය, මලක්වරුන්, දේව ග්රන්ථය සහ වක්තෘවරුන් ව විශ්වාස කොට..." (අල් බකරා 2:177)
උත්තරීතර, පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ්ගේ තවත් ප්රකාශයක් මෙසේය: "තම පරමාධිපතිගෙන් තමන් වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ පිළිබඳව ධර්ම දූතයා විශ්වාස කළේ ය. විශ්වාස කළවුන් ද (විශ්වාස කළෝ ය.) සියල්ලෝ ම අල්ලාහ්ව ද ඔහුගේ දේව ග්රන්ථ ද ඔහුගේ ධර්ම දූතයින්ව ද විශ්වාස කළෝ ය. ඔහුගේ ධර්ම දූතයින් අතුරින් කිසිවෙකු අතර හෝ අපි වෙනස්කම් ඇති නො කරන්නෙමු." (අල්-බකරා 2:285)
සුවිශුද්ධයාණන්ගේ තවත් ප්රකාශයක් මෙසේය: "අහෝ දේවත්වය විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා අල්ලාහ්ව ද ඔහුගේ දූතයාණන්ව ද ඔහුගේ දූතයාණන් වෙත පහළ කළා වූ පුස්තකය ද ඊට පෙර පහළ කළා වූ පුස්තක ද විශ්වාස කරනු. කවරෙකු අල්ලාහ්ව ද ඔහුගේ මලක්වරු ද ඔහුගේ පුස්තක ද ඔහුගේ දූතවරුන් ද අවසන් දිනය ද ප්රතික්ෂේප කරන්නේ ද එවිට සැබැවින් ම ඔහු අන්ත මුළාවකින් නොමඟ ගියේ ය." (අන් නිසා 4:136)
උත්තරීතරවූ අල්ලාහ්ගේ තවත් ප්රකාශයක් නම්: "(නබිවරය!) නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් අහස්හි හා මහපොළොවෙහි ඇති දෑ දන්නා බව නුඹ නො දන්නෙහි ද? නියත වශයෙන් ම එය (ලව්හුල් මහ්ෆූල් හෙවත්) දේව සටහනෙහි විය. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් වෙත එය පහසු කාර්යයකි." (අල් හජ් 22:70)
දෙවැන්න: සුන්නාවෙහි පවතින සාධක: ඒ අතරින් අමීර් අල් මුඃමිනීන් උමර් ඉබ්න් අල්- කත්තාබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) වාර්තා කළ සුප්රසිද්ධ සහීහ් හදීසයක්, ඉමාම් මුස්ලිම් තුමා එතුමාගේ සහීහ් ග්රන්ථයෙහි මෙසේ වාර්තා කර ඇත. එනම් ජිබ්රීල් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමා මුහම්මද් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිව සල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් ඊමාන් (විශ්වාසය) ගැන විමසූ විට එතුමාණෝ ඔහුට මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ. “ඊමාන් යනු: අල්ලාහ්, ඔහුගේ මලක්වරුන්, ඔහුගේ දහම්, ඔහුගේ දූතවරුන් හා අවසන් දිනය පිළිබඳ ඔබ විශ්වාස කිරීම හා පෙර නියමය පරිදි එහි හොඳ නරක සිදුවන බවත් ඔබ විශ්වාස කිරීමයි.” (1) නබි වදන ඉදිරියටත් ..... ඉහත හදීසය අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දි ඇති අතර ඉමාම්වරුන් වන බුහාරි සහ මුස්ලිම් විසින් - කුඩා වෙනස්කම් ඇතිව - වාර්තා කර ඇත. (1) මෙය ඉමාම් මුස්ලිම් විසින් වාර්තා කරන ලද්දකි (8)
මෙම මූලධර්ම හයෙන් මුස්ලිම්වරයෙකු තම ප්රතිපත්තිය ලෙස සැලකිය යුතු විශ්වාසයන් සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ අයිතිය, නැවත නැඟිටුවනු ලැබීමේ කරුණ පිළිබඳ විශ්වාසයන් මෙන්ම සර්වබලධාරී අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් අපට දන්වා ඇති අනෙකුත් ගුප්ත කරුණු පිළිබඳව විශ්වාසයන් සියල්ල පැහැදිලි කරයි.
මෙම මූලික කරුණු හය පිළිබඳ විස්තරය පහත පරිදි වේ:
පළමු මූලධර්මය: උත්තරීතර අල්ලාහ්ව විශ්වාස කිරීමය.
එහි කරුණු කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. ඒවායින් සමහරක් මෙසේය.: වන්දනාමානය කිරීමට සුදුස්සා එකම සහ සැබෑ පරමාධිපති අල්ලාහ් බවත් ඔහු හැර වෙනත් කිසිදු දෙවියෙකු නොමැති බවත් විශ්වාස කිරීම; මන්ද ඔහු ගැත්තන්ගේ මැවුම්කරුය, ඔවුන්ට උපකාර කරන්නාය., ඔවුන්ගේ පෝෂකයාය, ඔවුන්ගේ අභ්යන්තර දේ සහ බාහිර දේ දැන සිටින්නාය. ඔහුට යටහත් පහත් භාවය දක්වන අයට යහපත් ප්රතිඵල ලබා දෙන සහ අකීකරු අයට දඬුවම් කරන තැනැත්තාය.
අල්ලාහ් ජින් සහ මිනිස් වර්ගයා මැවූයේ මෙම නමස්කාරය සඳහා ය. ඔවුන්ට ඒ ගැන අණ කළේය. අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද ජින් වර්ගයා හා මානව වර්ගයා වන ඔවුන් මට ගැතිකම් කිරීමට මිස මම නො මැව්වෙමි." "ඔවුන්ගෙන් මම කිසිදු පෝෂණයක් අපේක්ෂා නො කරමි. එමෙන් ම ඔවුන් මට ආහාර සැපයිය යුතු යැයි ද මම අපේක්ෂා නො කරමි." "නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් වන ඔහු ස්ථාවර බලය ඇති මහා පෝෂකයා ය." (අද්-දාරියාත්: 56-58)
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "අහෝ ජනයිනි! නුඹලා හා නුඹලාට පෙර සිටි අය මැව්වා වූ නුඹලාගේ පරමාධිපතිට නමදිනු. නුඹලා බිය බැතිමත් විය හැකි වනු පිණිස." "ඔහු නුඹලාට මහපොළොව ඇතිරිල්ලක් බවට ද අහස වියනක් බවට ද නිර්මානය කළේ ය. තවද අහසින් (වැසි) ජලය පහළ කර එමඟින් නුඹලාගේ පෝෂණය පිණිස පලතුරු හට ගැන්වී ය. එබැවින් දැනුවත්ව ම නුඹලා අල්ලාහ්ට සමානයන් නො තබනු." (අල් බකරා: 21-22)
මෙම සත්ය්යයහැදිලි කිරීමටත්, ඒ වෙත ජනයා කැඳවීමටත්, එයට විරුද්ධ වන දේ ට එරෙහිව අනතුරු ඇඟවීමටත් උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් ඔහුගේ ධර්ම දූතවරුන් යැවූ අතර ශුද්ධවූ ග්රන්ථය පහළ කළේය. උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද නපුරු බලවේගවලින් වැළකී සිටිනු යැයි (දන්වා) සැබැවින් ම අපි සෑම සමූහයකට ම රසූල්වරයකු එව්වෙමු." (අන්-නහ්ල්: 36)
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "‘තවද නියත වශයෙන් ම මා හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැත. එහෙයින් නුඹලා මට ම නමදිනු’ යැයි ඔහු වෙත දේව පණිවිඩ දන්වා සිටීමෙන් මිස නුඹට පෙර කිසිදු ධර්ම දූතයකු අපි නො එව්වෙමු." (අල් අන්බියා 21:25)
සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අලිෆ්. ලාම්. රා. (මෙය) එහි වදන් තහවුරු කරන ලදුව, පසුව සියුම් ඥානී ප්රඥාවන්තයාණන් විසින් විස්තර කරනු ලැබූ පුස්තකයයි," "අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවකුට නුඹලා නැමදුම් නො කළ යුතු ය. නියත වශයෙන් ම මම ඔහු වෙතින් නුඹලාට අවවාද කරන්නෙකු හා ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු වෙමි." (අල් හූද් :1,2)
තවද මෙම නැමදුමෙහි යථාර්තය නම්, ගැත්තන් විසින් වන්දනා කරන සියලු නැමදුම් සර්වබලධාරීන් අල්ලාහ්ට පමණක් යොමු කිරීමය. එනම්, ප්රාර්ථනාව, බැතිමත්කම, බලාපොරොත්තු තැබීම, සලාතය, උපවාස ශීලය, සත්ව දානය, භාරහාර සහ වෙනත් ආකාරයේ වන්දනාමනා සියල්ල ඔහු වෙත යොමු කිරීමය. එය සිදු විය යුත්තේ ඔහුට යටත් වෙමින්, ඔහුගේ ප්රතිඵල අපේක්ෂා කරමින්, ඔහුගේ දඬුවමට බිය වෙමින්, ඔහු කෙරෙහි සම්පූර්ණ ප්රේමයෙන් සහ ඔහුගේ ශ්රේෂ්ඨත්වය ඉදිරියේ නිහතමානිකම පිළිගන්වමිනි.
ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනය පිළිබඳව විමසා බැලූ විට: එහි බොහෝ දේ මෙම අතිමහත් මූලධර්මය මත පදනම්ව පහළ වූ බව දක්නට ලැබේ. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "නියත වශයෙන් ම අපි ඔබ වෙත ධර්ම ග්රන්ථය සත්යයෙන් යුතුව පහළ කළෙමු. එහෙයින් ඔබ අවංක ලෙසින් අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කොට ඔහුට නැමදුම් කරනු." "දැන ගනු! පිවිතුරු දහම අල්ලාහ් සතු ය. තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති). ඔවුන් කවර දෙයක් තුළ මතභේද ඇති කරගත්තේද ඒ පිළිබඳව අල්ලාහ් ඔවුන් අතර නියත වශයෙන් ම තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර් :2-3)
උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "නුඹලා ඔහුට පමණක් මිස වෙනත් කිසිවකුට නැමදුම් නො කළ යුතු බව ඔහු තීන්දු කළේය..." (අල් ඉස්රා: 23)
තවද, උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසයි. "එහෙයින් දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නෝ පිළිකුල් කළ ද නුඹලා අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කරමින් අවංකයින් ලෙස ඔහුට කන්නලව් කරනු." (සූරා ගාෆිර් 40:14)
එසේම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සුන්නා (නබි වදන්) අධ්යයනය කර බැලූ විට ද මෙම විශාල මූලධර්මය පිළිබඳව ඇති අවධානය හා වැදගත්කම දක්නට ලැබේ. ඒ අතරින්: සහීහ් අල් බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් මූලාශ්ර ග්රන්ථයන්හි නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට මුආද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කර ඇති හදීසයක් මෙසේ සඳහන් වේ. "අල්ලාහ් වෙනුවෙන් කළ යුතු ගැත්තන්ගේ වගකීම් වනාහි, ඔවුන් අල්ලාහ්ට නැමදුම් කිරීම හා කිසිවක් ඔහුට සමාන නොකිරීමය."(2) (2) මෙය බුහාරි (2856) හා මුස්ලිම් (30) විසින් වාර්තා කොට ඇත.
අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය තුළ ඇතුළත් වන කරුණක් නම්: ඉස්ලාමයේ පස් මහා වගකීම් අතුරින් අල්ලාහ් සිය ගැත්තන් වෙත අනිවාර්ය කරන ලද සහ ඔවුන් මත පනවන ලද සියල්ල විශ්වාස කිරීමය.
එනම්: නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බව හා සැබැවින්ම මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් බව සාක්ෂි දැරීම, සලාතය විධිමත්ව ඉටු කිරීම, සකාත් පිරිනැමීම, රමළාන් මාසයේ උපවාසයේ නිරත වීම, සහ දේව නිවස වෙත හජ් වන්දනාව යෑමට මාර්ග පහසුකම් ඇති අය එය ඉටු කිරීම සහ පිවිතුරු ෂරීආව කවර කරුණක් අනිවාර්ය කර ඇත්තේ ද එවැනි වෙනත් දෑ ඉටු කිරීම.
මෙම පස් මහ වගකීම් අතුරින් වැදගත්ම සහ ඒවායින් ශ්රේෂ්ඨතම වගකීම නම් අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවටත්, මුහම්මද් තුමාණන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් බවටත් සාක්ෂි දැරීමයි. මෙම සාක්ෂි දැරීමෙන් තීරණය වනුයේ: උත්තරීතර වූ අල්ලාහ්ට පමණක් අවංක ලෙස වන්දනාමානය කිරීම සහ අල්ලාහ් හැර වන්දනාමානය කරනු ලබන වෙනත් දේ ප්රතික්ෂේප කිරීමයි. "ලාඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්" යන්නෙහි අර්ථය නම්, - විද්වතුන් පවසන පරිදි - අල්ලාහ් හැර නැමදුමට සුදුසු කිසිවක් නැත යන්නයි. ඒ අනුව: අල්ලාහ් හැර නැමදුම් ලබන - මනුෂ්යයෙකු, දේව දූතයෙකු, ජින් වර්ගයක් හෝ ඕනෑම දෙයක් වේවා- ඔවුන් නැමදුම් ලබනුයේ ව්යාජ ලෙස බවත්, සැබෑ ලෙස නමස්කාර කරනු ලබනුයේ උත්තරීතර අල්ලාහ් පමණක් බවත්, කිසිදු ආදේශකයෙකු ඔහුට නොමැති බවත් පිළිගැනීමයි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "එය නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් වන ඔහු ම සත්යය බැවිනි. තවද ඔහු හැර දමා ඔවුන් අයැදින දෑ නිෂ්ඵල දෑම ය." සූරා අල් හජ්: 62
අපි පෙර විස්තර කළ පරිදි උත්තරීතර අල්ලාහ් ජින් සහ මිනිස් යන දෙවර්ගය මැව්වේ ඔහුට පමණක් නමස්කාර කිරීමටය. එමෙන්ම අල්ලාහ් ඔහුගේ දූතයන් එවා ඔහුගේ ශුද්ධ වූ ග්රන්ථ පහළ කළේ, අල්ලාහ් (අපගෙන් බලාපොරොත්තු වන) මෙම මූලික කරුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහාය. එබැවින් දේව ගැත්තා මේ ගැන හොඳින් මෙනෙහි කර බැලිය යුතුය. එවිට ඔහුට අවබෝධ වනු ඇත. වර්තමානයේ බොහෝ මුස්ලිම්වරුන් මෙම මූලික කරුණ නොසලකා හැර ඇති අතර ඔවුන්ගේ නොදැනුවත් කම නිසා, අල්ලාහ් හැර අන් අයට නමස්කාර කරති. මෙසේ අල්ලාහ්ට ලැබිය යුතු වන්දනාමාන අයිතිය උල්ලංඝනය කරමින් එම අයිතිය අල්ලාහ් හැර වෙනත් අයට ප්රධානය කරති. අප සැමට අල්ලාහ්ගේ පිහිට ලැබේවා!
උත්තරීතර අල්ලාහ් විශ්වාස කිරීමේ තවත් කරුණක් වනුයේ, සැබැවින්ම ඔහු විශ්වයේ මැවුම්කරු බවත්, ලෝක දනන්ගේ කටයුතු කළමනාකරණය කර ඔහුගේ දැනුමෙන් හා බලයෙන් තම කැමැත්තට අනුව ඒවා පවත්වාගෙන යන බවත් විශ්වාස කිරීම ය. ඔහු මෙලොවෙහි සහ පරලොවහි හිමිකරුය, සියලු ලෝකවල අධිපතියා ඔහුය. ඔහු හැර වෙනත් මැවුම්කරුවෙකු නැත. ඔහු හැර වෙනත් පරමාධිපතියෙකු නැත. තවද, ඔහුගේ ගැත්තන් යහපත් තත්වයට පත් කිරීමටත්, මෙලොව සහ මතුලොව ඔවුන්ගේ ජයග්රහණය වෙත සහ දැහැමි මාර්ගය වෙත ඔවුන්ව කැඳවීමටත් ඔහු දූතවරුන් යැවූ අතරම ශුද්ධ ග්රන්ථ ද පහළ කළේය. තවද, උත්තරීතරවූ ඔහුට මේ සියල්ලෙහි කිසිදු හවුල්කරුවෙකු නැත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ් සියලු දෑහි මැවුම්කරු ය. තවද ඔහු සියලු දෑ කෙරෙහි භාරකරු ය." (අස්Zසුමර්: 62)
තවදුරටත් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "නියත වශයෙන් ම අහස් හා මහපොළොව දින සයකින් මැව්වේ නුඹලාගේ පරමාධිපති වන අල්ලාහ් ය. පසුව ඔහු අර්ෂය මත වූයේ ය. ඔහු රාත්රියෙන් දහවල ආවරණය කරයි. මෙය (දහවල) එය (රාත්රිය) සීඝ්රයෙන් සොයයි. තවද හිරු, සඳු හා තරු ඔහුගේ නියෝගය අනුව වසඟ කරනු ලැබූ දෑ වෙති. දැන ගනු. මැවීම් හා නියෝගය ඔහු සතු ය. සකල ලෝකයන්හි පරමාධිපති වන අල්ලාහ් උත්කෘෂ්ට විය." (අල් අඃරාෆ්: 54)
තවද අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාස තැබීමේ කරුණු අතරින් තවත් කරුණක් වනුයේ, ඔහුගේ උතුම් ග්රන්ථයේ පැහැදිලිව සඳහන් වී ඇති සහ ඔහුගේ විශ්වාසනීය පණිවිඩකරු විසින් තහවුරු කරන ලද ඔහුගේ අලංකාරවත් නාම සහ උත්තරීතර ගුණාංග පිළිබඳ විශ්වාස කිරීමය. එහි දී එහි අර්ථය විකෘති කිරීමකින් හෝ අමතර යමක් අඩු වැඩි කිරීමකින් හෝ ක්රමය පැහැදිළි කිරීමකින් හෝ උපමා දැක්වීමකින් තොරව එය සිදු විය යුතුය. "ඔහු මෙන් කිසිවෙක් නැත. තවද ඔහු සර්ව ශ්රාවක ය; සර්ව නිරීක්ෂක ය." (අෂ්-ෂූරා: 11)
එය මෙසේය යනුවෙන් උපකල්පනය කිරීමකින් තොරව මූලාශ්රයන්හි සඳහන් වී තිබෙන ආකාරයටම අපි මෙම ගුණාංග විශ්වාස කළ යුතුය. තවද අල්ලාහ්ගේ බලගතු සහ මහිමාන්විත ගුණාංගයන්, ශ්රේෂ්ඨ අර්ථයෙන්ම, ඔහුගේ මැවිල්ලට කිසිම ආකාරයකින් සමාන නොකර උත්තරීතර වූ අල්ලාහ්ට සුදුසු, ගැලපෙන ආකාරයෙන් විස්තර කළ යුතුයි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. ඒ ගැන අල් කුර්ආනයේ සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් මෙසේ විස්තර කරයි: "එහෙයින් නුඹලා අල්ලාහ්ට උපමාවන් ගෙන හැර නො දක්වනු. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් දනී. එහෙත් නුඹලා නො දන්නෙහු ය." (අන් නහ්ල්: 74)
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) සහාබාවරුන් හෙවත් සහගාමීන් සහ ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයින් අතර දක්නට ලැබුණු "අහ්ල් අල්-සුන්නා ව අල් ජමාඅත් වරුන්" ගේ විශ්වාසය එබඳු ය. අල්ලාහ්ගේ නාම හා ගුණාංග පිළිබඳව මෙම විශ්වාසය ඉමාම් අබු අල්-හසන් අල් අශ්අරී (රහිමහුල්ලාහ්) - අල්මකාලත් අන් අස්හාබල් හදීස් වඅහ්ලල් සුන්නාහ් - නමැති එතුමාගේ කෘතියෙහි සඳහන් කර ඇත. තවද, අනෙකුත් ප්රමුඛ විද්වතුන් ද මෙම සැබෑ විශ්වාසය ගැන සඳහන් කර ඇත.
අල්-අව්සායි (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා මෙසේ පවසයි: අල්-සුහ්රි සහ මක්හූල් යන අයගෙන් අල්ලාහ්ගේ (අස්සිෆාත් හෙවත්) ගුණාංගවල වදන් ගැන විමසන ලද අතර, ඔවුන් දෙදෙනා ඒ සඳහා පිළිතුරු වශයෙන් පවසා ඇත්තේ: ඒ ගැන සඳහන් වූ ආකාරයටම තිබිය යුතු බවයි[3]. [3] මෙය ‘ශරහ් උසූල් අල්ඉතිකාද්’හි හදීස් අංක (735) යටතේ අල්ලාලිකායි විසින් ද, ‘ජාමිඃඋල් ඉල්ම් වෆළ්ලිහ්’හි හදීස් අංක (1801) යටතේ ද ඉබ්නු අබ්දුල් බර් විසින් ද වාර්තා කර ඇත. නමුත් මෙහි වදන් පෙළ ‘ආයාත් අස්-සිෆාත්’ වෙනුවට ‘අල්හදීස්’ ලෙස සඳහන් වේ. එහි වදන් පෙළ: "මෙම හදීස් පැමිණ ඇති පරිදිම වාර්තා කරන්න, එය පිළිබඳව විවාද නොකරන්න." යන්නයි.
අල්-අවුසායි (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා තවදුරටත් මෙසේ පවසයි: අපි මෙන්ම තාබිඌන්වරුන් පවසා සිටින්නේ, සැබැවින්ම සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් ඔහුගේ අර්ෂය (ආසනය) මත සිටින බවත් සහ අපි සුන්නාහ් හි සඳහන් අල්ලාහ්ගේ ගුණාංග විශ්වාස කරන බවත්ය.[4] [4] මෙය බයිහකී විසින් ‘අල්-අස්මා වස්-සිෆාත්’ හි හදීස් අංක (865) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර, ඉබ්නු තයිමියා තුමා ‘අල්-හමවියා’ හි (පිටුව: 269) එහි වාර්තා දාමය නිරවද්ය බව තහවුරු කර ඇත. දහබී තුමා ‘අල්-ආර්ද්’ හි (2/223) මෙහි රාවිවරුන් විශ්වාසනීය ඉමාම්වරුන් බව සඳහන් කරයි.
වලීද් ඉබ්න් මුස්ලිම් (රහිමහුල්ලා) තුමා මෙසේ පවසයි: මාලික්, අල්-අව්සාඊ, අල්-ලයිස් බින් සඃද් සහ සුෆ්යාන් අස්-සවුරි (ඔවුන් කෙරෙහි අල්ලාහ් කරුණා කරත්වා) යන විද්වතුන්ගෙන් අල්ලාහ්ගේ ගුණාංග ගැන සඳහන් වී ඇති තොරතුරු ගැන විමසන ලද අතර, ඔවුන් සියලු දෙනාම පිළිතුරු වශයෙන් පැවසුවේ: අදාළ ගුණාංග කෙසේ ද යනුවෙන් උපකල්පන කිරීමකින් තොරව පැමිණි ආකාරයටම තිබෙන්නට හරින ලෙසයි. මෙය ලාලිකාඉ තුමා විසින් ‘ෂරහ් උසුල් අල්ඉතිකාද්’හි අංක (930) යටතේ සහ බයිහකී තුමා විසින් ‘අල්අස්මා වස්-සිෆාත්’හි අංක (955) යටතේ වාර්තා කර ඇත.
රබියා බින් අබි අබ්දිර්-රහ්මාන්, ෂෙයික් මාලික්, (අල්ලාහ් ඔවුන් දෙදෙනාට කරුණා කරත්වා!) ගෙන් 'අල්-ඉස්තවා' ගැන විමසූ විට, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අල්-ඉස්තවා' ගැන නොදන්නා අතර, එය කෙසේද යන ආකාරය ගැන සිතාගත නොහැක. මෙය අල්ලාහ්ගෙන් ලැබුණු පණිවිඩය වන අතර, රසූල්වරයා විසින් එය පැහැදිලි ලෙස දැනුම් දී ඇත, අප විසින් මේවා විශ්වාස කළ යුතුව ඇත.' [6] ඉමාම් මාලික් තුමාගෙන් (අල්ලාහ් ඔහුට කරුණා කරත්වා!) ඒ ගැන විමසූ විට, හෙතෙම මෙසේ පැවසීය: 'ඉස්තවා' ගැන දනිමු. එහෙත් එය කෙසේද යන්න ගැන නොදනිමු. එය විශ්වාස කිරීම අපට අනිවාර්ය ය වේ. ඒ ගැන මේ ආකාරයෙන් විමසීම ආගමේ නවෝත්පාදනයක් හෝ බිද්ආ ක්රියාවකි." පසුව එතුමා මේ ගැන විමසන්නාට මෙසේ කීවේය, “මා ඔබව දකින්නේ අයහපත් පුද්ගලයකු ලෙසිනි." පසුව එතුමා පිටතට යන ලෙස ඔහුට නියෝග කළේය. [7] මෙම අර්ථය විශ්වාසීන්ගේ මව වන උම්ම් සල්මා - (රළියල්ලාහු අන්හා) විසින්ද වාර්තා කර ඇත. [8]. [6] මෙය ලාලිකාඊ ‘ෂරහ් උසූල් අල්ඉඃතිකාද්’ හි අංක (665) යටතේ සහ බයිහකී ‘අල්අස්මා වස්-සිෆාත්’ හි හදීස් අංක (868) යටතේ වාර්තා කර ඇත. [7] මෙය ලාලිකාඊ තුමා ‘ෂර්හ් උසුලුල් ඉඃතිකාද්’ හි අංක (664) යටතේ ද අබූ නඊම් ‘හිල්යතුල් අව්ලියා’හි අංක (6/325) යටතේ ද බයිහකී තුමා ‘අස්මා වස්-සිෆාත්’හි අංක (867) යටතේ ද වාර්තා කර ඇත. [8] මෙය අල් මස්කි තුමා ‘අල් මස්කියාත්’හි අංක (29) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර ඉබ්නු බත්තා ‘අල් ඉබානා’හි අංක (120) යටතේ හා අල් ලාලිකාඊ තුමා ‘ෂරහ් උසුල් අල් ඉඃතිකාද්’හි අංක (663) යටතේ ද දන්වා ඇත.
ඉමාම් අබු අබ්දුල් රහ්මාන් බින් මුබාරක් (රහ්මතූල්ලාහි අලෙයිහ්) මෙසේ පැවසීය: "අපගේ පරමාධිපතියාණන්ට සියලු මහිමයන් හිමි වේවා, ඔහු (අල්ලාහ්) ඔහුගේ අහසට ඉහළින්, ඔහුගේ මැවීමෙන් වෙන්ව, ඔහුගේ ආසනය මත සිටින බව අපි දනිමු".[9] (9) මෙය අද්-දාරිමි තුමා විසින් "අල් ජහ්මියාවාදයට පිළිතුරු' අංක (67) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර අල් බයිහකි තුමා විසින් 'ෆිල් අස්මාඉ වස්සිෆාත්' හි අංක (903) යටතේ වාර්තා කර ඇත.
මෙම විෂයට අදාලව ඉමාම්වරුන්ගේ අදහස් මෙම සාකච්ඡාව තුළ උපුටා දැක්විය නොහැකි තරම් විශාල වන අතර, ඒ අදහස් ගැන බොහෝ දේ දැනගැනීමට කැමැති නම්, සුන්නාවාදී විද්වතුන් විසින් මෙම විෂය ගැන ලියා ඇති කරුණු වෙත යොමු වන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. උදාහරණයක් ලෙස, අබ්දුල්ලා බින් අල් ඉමාම් අල් අහමද් විසින් රචිත “සුන්නා”නමැති ග්රන්ථය, ගෞරවනීය ඉමාම් මුහම්මද් බින් කුසයිමා විසින් රචිත “තව්හීද්” ග්රන්ථය, අබු අල්-කාසිම් අල්-ලාලිකාඊ අත්-තබරි විසින් රචිත “අල්-සුන්නා” ග්රන්ථය, අබු බක්ර් බින් ආසිම් විසින් රචිත “අස්-සුන්නා” ග්රන්ථය, ෂෙයික් අල්-ඉස්ලාම් ඉබ්නු තයිමියා (රහිමහුල්ලාහ්) ගේ (මෙම විෂයට සම්බන්ධයෙන්) පිළිතුරු ඇතුළත් ග්රන්ථය, මෙතුමාගේ මෙම කෘතිය විශිෂ්ට හා ප්රයෝජනවත් වන පිළිතුරු අන්තර් ගත වී ඇති අතර, මෙහි අහ්ලුස් සුන්නාහ්වට අයත් ජනයාගේ විශ්වාසය පැහැදිලි කර, උපුටා දක්වා ඇත. තවද එහි විද්වතුන්ගේ බොහෝ අදහස්, නීතිමය සහ තාර්කික සාක්ෂි, අහ්ලුුස්සුන්නාවරු පැවසූ දේවල වලංගුභාවය ගැන සහ ඔවුන්ගේ මතයට පටහැනිව පැවසූ අයගේ වලංගු නොවන කරුණු ගැන ද සඳහන් කර ඇත.
මේ අනුව, එතුමාගේ "අර්-රිසාලතුත් තදම්මුුරියියහ්" නම් වූ නිබන්ධනයේ මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් එතුමා අහුලස්-සුන්නාගේ විශ්වාසය උපුටා දක්වා ඇත. එම පණිවිඩය තුළ එතුමාගේ ස්ථාවරය සරලව දක්වමින්, එහි පාඨමය තොරතුරු සහ තාර්කික අර්ථ සහ සාක්ෂි සමඟ සුන්නිවරුන්ගේ විශ්වාසය පැහැදිලි කර ඇති අතර, දැනුම ඇති විද්වතුන්ගෙන් තොරතුරු රැස්කර, සත්ය පෙන්වා දෙන ආකාරයෙන් සහ අසත්යයට නැවැතීමේ ලකුණ යෙදිය යුතු ආකාරයෙන්, දැහැමි චේතනාවෙන් සහ සත්යය දැනගැනීමේ ආශාවෙන් මෙම විශ්වාසය කඩ කරන්නන්ට පිළිතුරු දී ඇත. අහ්ලුස්සුන්නා වල්-ජමාහ් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නාම හා ගුණාංග පිළිබඳ ඔවුන්ගේ විශ්වාසය මෙසේ සාරාංශ කළ හැක: උත්තරීතර වූ අල්ලාහ්, ඔහුගේ ශුද්ධවූ අල්කුර්ආනයේ ඔහු වෙනුවෙන්ම තහවුරු කළ හෝ ඔහුගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඔහුගේ නිවැරදි සුන්නාහ් හරහා තහවුරු කළ නාමයන් හා ගුණාංග කිසිදු උපමා කිරීමකින් තොරව තහවුරු කරති. ඔහුගේ මැවිලිවලට සමාන කිරීමකින් තොරව, කිසිඳු ආකාරයකින් කැළැල් වලින් තොරව, නිර්මල සහ නිර්දෝෂී ලෙස ඔහුව උසස් කළෝය. එබැවින් ඔවුන් පැහැදිලි පරස්පරතාවන් මත වැටීමකින් තොරව සාර්තකත්වය ලබා, සියලු සාක්ෂි මත පිහිටා ක්රියා කළෝය. ඔවුන් සියලු සාක්ෂි මත පිහිටා ක්රියා කළෝය; එය අල්ලාහ්ගේ ආශිර්වාදයයි; එනම් අල්ලාහ් විසින් එවූ පණිවිඩකරුවන්ගේ සත්ය්යයළිපැදීමටත්, තමන්ගේ උපරිමය කිරීමටත්, අල්ලාහ් කළ ඉල්ලීමේදී ඔහුට අවංක වීමටත් සකස් කර ඇති සුන්නාව හෙවත් අල්ලාහ්ගේ සැළැස්මයි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: "එහෙත් අපි සත්යය ගෙන අසත්යයට එරෙහිව පහර දෙන්නෙමු. එය එවිට එය(අසත්යය) පහ කර දමයි. එවිට එය විනාශ වී යන්නකි." (අල් අන්බියා :18)
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "තවද අපි නුඹ වෙත ගෙන ආ සත්යය හා වඩාත් අලංකාර විග්රහය වැනි දෙයක් ඔවුන් නුඹ වෙත ගෙන එන්නේ නැත." (අල්ෆුර්කාන් :33)
අහ්ලුස්සුන්නා වරුන්ගේ අස්මා වස්සිෆාත් හෙවත් අල්ලාහ්ගේ අලංකාර නාම හා උතුම් ගුණාංග පිළිබඳ විශ්වාසයට විරුද්ධව අදහස් දැක්වූ සියලු දෙනා, ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන් අතර, පාඨමය සහ තාර්කික සාක්ෂිවලට පටහැනිව, ඔවුන් සනාථ කරන සහ ප්රතික්ෂේප කරන සියලු දේවල පැහැදිලිවම පටහැනි වන විරෝධාභාසයකට අනිවාර්යයෙන්ම ලක් වේ. උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය පිළිබඳව විස්තර කිරීමේදී අල්-හාෆිල් ඉබ්නු කසීර් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා එතුමාගේ ප්රසිද්ධ තෆ්සීර් ග්රන්ථයෙහි මෙම විෂයය පිළිබඳව හොඳින් සදහන් කර ඇත. "නියත වශයෙන් ම අහස් හා මහපොළොව දින සයකින් මැව්වේ නුඹලාගේ පරමාධිපති වන අල්ලාහ් ය. පසුව ඔහු අර්ෂයට ඉහළින් (ඔහුටම ආවේනික අයුරින්) සිටියේ ය." (අල් අඃරාෆ්: 54)
එය මෙහි සඳහන් කිරීම වඩා උචිතය; එහි ඇති ශ්රේෂ්ඨත්වය නිසා; එතුමා මෙසේ ද පැවසූහ:
මේ සම්බන්ධයෙන් මිනිසුන් බොහෝ වෙනස් මත අනුගමනය කරති, ඒ සියල්ල සාකච්ඡා කිරීමට මෙය ස්ථානයක් නොවේ. කෙසේ වෙතත්, අපි මේ සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කරන්නේ ධර්මිෂ්ඨ පූර්වගාමීන්ගේ මද්හබය හෙවත් මාර්ගයයි: එනම් මාලික්, අල්-අව්සාඊ, අස්-සව්රි, අල්-ලයිත් බින් සඃද්, අෂ්-ෂාෆි, අහමද් බින් හන්බල්, ඉස්හාක් බින් රාහවායි වැනි අතීතයේ සහ වර්තමාන මුස්ලිම් සමාජයේ ධර්මිෂ්ඨ පූර්ව ගාමීන් හෙවත් අස්-සලෆ් අස්-සාලිහීන්ගේ මාර්ගයයි. ඔවුන් සියල්ලෝම අල්ලාහ්ගේ ගුණාංග විශ්වාස කළහ. එසේ විශ්වාස කළේ, ඒවායේ අර්ථයන් විකෘති කිරීම, ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැරීම හෝ වෙනත් දෙයකට සමාන කිරීමකින් තොරවයි. තවද අල්ලාහ් පිළිබඳව අපගේ මනසට කුමන රූපයක් පැමිණියද එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. මන්ද, අල්ලාහ් විසින් මවන ලද කිසිවෙකුට සහ කිසවකට අල්ලාහ්ව සමාන කළ නොහැකි බැවිනි. "ඔහු මෙන් කිසිවෙක් නැත. තවද ඔහු සර්ව ශ්රාවක ය; සර්ව නිරීක්ෂක ය." (අෂ්-ෂූරා: 11) නමුත් ඉමාම්වරු පවසන ආකාරයටම, -ඒ අතර නඊම් ඉබ්නු හමාද් අල්-හුසායි ෂෙයික් බුහාරි මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ්ව ඔහුගේ මැවීම් සමඟ සමාන කරන කෙනෙකු දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ අයකු වේ. එමෙන්ම අල්ලාහ් තමන් ගැන විස්තර කළ දේ ප්රතික්ෂේප කරන කෙනෙකු ද දේවත්වය අවිශ්වාස කළ අයකු වේ."[10] අල්ලාහ් තමන් ගැන විස්තර කර ඇති ගුණාංග හෝ ඔහුගේ දූතයාණන් ඔහු සම්බන්ධයෙන් විස්තර කර ඇති ගුණාංග සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ආදේශ කිරීමක් නැත. තවද උත්තරීතර වූ අල්ලාහ්ගේ මහිමයට සරිලන පරිදි පැහැදිලි පාඨ සහ සත්ය වාර්තා අනුව අල්ලාහ් වෙනුවෙන් යමෙක් යම් ගුණාංගයක් පිහිටුවයිද, සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ අඩුපාඩු ප්රතික්ෂේප කරයිද, එවිට ඔහු නිවැරදි මග යන කෙනෙකි.[11] ඉබ්නු කසීර් තුමාගේ ප්රකාශය මින් අවසන් වේ. [10] මෙය අල්-දහි තුමා විසින් 'අල්-උලුව්වු' (464) හි වාර්තා කර ඇති අතර අල්බානී තුමා 'මුඛ්තසර් අල්-උලුව්වු' (පිටුව: 184) හි මෙය සහීහ් වාර්තාවක් බවත්, එහි වාර්තාකරුවන් විශ්වසනීය හා ප්රසිද්ධ උදවිය බවත් සඳහන් කර ඇත. (11) තෆ්සීර් ඉබ්නු කසීර් (3/426, 427)
අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීම තුළට ඇතුළත් වන තවත් කරුණක් වන්නේ, ඊමාන් හෙවත් විශ්වාසය වචනයෙන් සහ ක්රියාවෙන් සමන්විත බවත් (ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීම් වලට) යටහත් පහත් වී කීකරු ලෙස කටයුතු කිරීමෙන් විශ්වාසය වැඩි වන අතර එයට අකීකරුවී පාපයන්හි ඇලී වාසය කිරීමෙන් එම විශ්වාසය අඩු වන බවත් විශ්වාස කිරීමයි. අල්ලාහ්ට ආදේශ කිරීම් හා ප්රතික්ෂේප කිරීම් හැරුණු විට ඊට අඩු වෙනත් පාප ක්රියාවක් සඳහා මුස්ලිම්වරුන් අතුරින් කිසිවෙකු හෝ ප්රතික්ෂේප කර නෙරපා හැරීමට අවසර නැත. උදාහරණයක් ලෙස, කාම මිථ්යාචාරයේ යෙදීම, සොරකම, පොළි අනුභවය, මත් ද්රව්ය පානය, දෙමාපියන්ට අකීකරු වීම සහ අනුමත නොවන වෙනත් පායන්හි නිරත වීම වෙනුවෙන් මුස්ලිම්වරයෙකුව ප්රතික්ෂේප කිරීමට අවසර නැත. එය උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය අනුවය: "සැබැවින් ම අල්ලාහ් ඔහුට ආදේශ කරනු ලැබීම සමාව නො දෙයි. ඒ හැර සෙසු දෑට ඔහු අභිමත කළ අයට සමාව දෙයි." (අන්-නිසා: 48) එමෙන්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් ප්රකාශ කරන ලද හදීස් අනුව ද එලෙසමය. ඒ අතරින් එතුමාණන්ගේ ප්රකාශයක් මෙසේය: කවරෙකුගේ හදවත තුළ අබ ඇටයක් තරම් 'ඊමාන්' හෙවත් දේව විශ්වාසය ඇත්තේ ද නියතවශයෙන්ම අල්ලාහ් ඔහුව අපා ගින්නෙන් පිටතට ගෙන එනු ඇත."[12]. (12) මෙය බුහාරි තුමා හදීංස් අංක (22) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර මෙය අබී සඊද් අල්-කුද්රී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දෙන ලද හදීසයකි.
දෙවන මූලිකාංගය: මලක්වරුන් හෙවත් දේව දූතයින් පිළිබඳ විශ්වාසය,
එය කරුණු දෙකක් ඇතුළත් කරගෙන ඇත: පළමුව: මලාඉකා හෙවත් දේව දූතයින් කෙරෙහි පොදුවේ විශ්වාසය; එනම් අල්ලාහ් සතුව දේව දූතයන් සිටින බවත් ඔහු ඔවුන් මවා ඇත්තේ ඔහුට අවනත වීම සඳහා වන බවත් අපි විශ්වාස කිරීමය. ඔවුන් පිළිබඳ ඔහු මෙසේ විස්තර කරයි: "තවද මහා කරුණාන්විතයාණන් දරුවකු ගත්තේ යැයි ඔවුහු පවසති. ඔහු සුවිශුද්ධ ය. එහෙත් (මලක්වරුන් වන) ඔවුහු ගරුත්වයට පත් කරනු ලැබූ ගැත්තෝ වෙති." "ඔවුහු ප්රකාශයෙන් පවා ඔහුව ඉක්මවා නො යති. තවද ඔවුහු ඔහුගේ අණට අනුව ක්රියාත්මක වෙති," "ඔවුන් අතර ඇති දෑ ද, ඔවුනට පසුපසින් ඇති දෑ ද ඔහු දනී. ඔහුගේ තෘප්තියට පත් වූ අය වෙනුවෙන් මිස ඔවුහු මැදිහත් නො වෙති. තවද ඔවුහු ඔහු ගැන ඇති බිය හේතුවෙන් තැති ගන්නන් වෙති." (අල් අන්බියා :26-28)
දේවදූතයන් විවිධ කාණ්ඩවලට අයත් වන අතර ඔවුන් වෙත විවිධ රාජකාරි පවරනු ලැබ ඇත. ඔවුන් අතර අල්ලාහ්ගේ රාජාසනය දරා සිටින්නන් සිටිති. ඔවුන් අතර ස්වර්ගයේ සහ නිරයේ භාරකරුවන් ද සිටිති. අල්ලාහ්ගේ ගැත්තන්ගේ ක්රියාවන් ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම පැවරුණු අය ද සිටිති. දෙවන කරුණ: මලක්වරුන් පිළිබඳ විස්තරාත්මක විශ්වාසය; එනම් අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ රසූල් විසින් නම් කරන ලද මලක්වරුන් පිළිබඳ විශ්වාස කිරීම. වහී (දේව පණිවිඩ) සඳහා වගකීම පැවරුණු ජිබ්රීල් (අලයිහිස් සලාම්), වර්ෂාව සඳහා වගකීම පැවරුණු මීකාඉල් (අලයිහිස් සලාම්), අපාය භාර කටයුතු සඳහා වගකීම පැවරුණු මාලික් (අලයිහිස් සලාම්), සූර් නාද කිරීම සඳහා වගකීම පැවරුණු ඉස්රාෆීල් (අලයිහිස් සලාම්) . එමෙන්ම ඇතැම් සහීහ් හදීස්වල ඔවුන් ගැන සඳහන් වී ඇත. සහීහ් හි සඳහන් ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක් මෙසේය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ ප්රකාශ කළහ: "මලක්වරුන් ආලෝකයෙන් මවනු ලැබීය. ජින්නුන් ගිනි ජාලාවෙන් මවනු ලැබීය. ආදම් ඔබට විස්තර කර ඇති දැයින් මවනු ලැබීය."(13) මුස්ලිම් තුමා සිය සහීහ් ග්රන්ථයේ මෙය වාර්තා කර ඇත. (13) මෙය මුස්ලිම් තුමා හදීස් අංක (2996) යටතේ ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ වාර්තාවක් අනුව සඳහන් කර ඇත.
තුන්වන මූලිකාංගය: දිව්ය ග්රන්ථ පිළිබඳ විශ්වාසය, එය ද කරුණු දෙකකින් සමන්විත වේ.
පළමු කරුණ: දේව ග්රන්ථ කෙරෙහි පොදු විශ්වාසය; එනම් අල්ලාහ් තම නබිවරුන් හා පණිවිඩකරුවන් වෙත තම සත්යය පැහැදිලි කිරීමටත්, ඒ වෙත ආරාධනා කිරීමටත් ග්රන්ථ පහළ කළ බව විශ්වාස කිරීමය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "සැබැවින් ම අපි අපගේ ධර්ම දූතවරුන් පැහැදිලි සාධක සමඟ එව්වෙමු. තවද ජනයා යුක්තිය ඉටු කරනු පිණිස ඔවුන් සමඟ ධර්ම ග්රන්ථය හා තුලාව ද පහළ කළෙමු." (අල් හදීද් :25) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "ජනයා එක ම සමූහයක් විය. පසුව අල්ලාහ් ශුභාරංචි පවසන්නන් ලෙස ද අවවාද කරන්නන් ලෙස ද නබිවරුන්ව එවී ය. තවද කවර දෙයක් මත ඔවුන් මතභේද ඇති කර ගත්තේ ද ඒ ගැන ජනයා අතර තීන්දු කිරීම පිණිස ඔවුන් සමඟ සත්යයෙන් යුත් දේව ග්රන්ථ ද පහළ කළේ ය." (අල්-බකරා :213)
දෙවන කරුණ: පුළුල් ලෙස විස්තරාත්මකව අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථ කෙරෙහි විශ්වාස කිරීම; එනම් අල්ලාහ් විසින් නම් කළ තව්රාත්, ඉන්ජීල්, සබූර් සහ අල්-කුර්ආනය කෙරෙහි විශ්වාසය තබා, අල් කුර්ආනය ඒවායින් ශ්රේෂ්ඨතම ග්රන්ථය සහ අවසන් වශයෙන් පහළ කරන ලද ග්රන්ථය බව අපි විශ්වාස කිරීමය. තවද එය ඊට පෙර පහළ වූ ධර්ම ග්රන්ථ සනාථ කරන අතර (ඒවායෙහි ඇති සත්යය කරුණු) සත්ය බව සාක්ෂි දරන්නක් වේ. මක්නිසාද යත්, මෙය (අල් කුර්ආනය) වනාහි, සියලු සමූහයන් විසින් පිළිපැදිය යුතු අතර ඒ අනුව තීන්දු වෙත යොමු විය යුතුය. එමෙන්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාගේ සුන්නාහ් සහතික කළ දෑ අනුව ද විසඳුම් ලබා ගැනීමට එහි තීන්දු වෙත යොමු විය යුතුය. උත්තරීතර අල්ලාහ් විසින් ඔහුගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව දූතයෙකු ලෙස ජින් සහ මනුෂ්යවර්ගයා වෙත එවූ අතර, ඔහු මෙම අල් කුර්ආනය එතුමාණන්ට පහළ කළේය. එය (අල්කුර්ආනය) තුළින් විනිශ්චය ලබා දීම සඳහා ය. එය හදවතට සුවය ලබා දීමක්, සියල්ල පැහැදිලි කිරීමක් සහ විශ්වාස කරන්නන් වෙත මග පෙන්වීමක් සහ දයාවක් බවට පත් කළේය. උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද අපි පහළ කළ මෙම පුස්තකය භාග්ය සම්පන්න ය. එබැවින් නුඹලා එය පිළිපදිනු. තවද නුඹලා කරුණාව ලැබිය හැකි වනු පිණිස නුඹලා බිය බැතිමත් වනු." (අල් අන්ආම්: 155) තව ද අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "සියලු දෑ පැහැදිලි කරන්නක් වශයෙන් ද මග පෙන්වීමක් වශයෙන් ද ආශිර්වාදයක් වශයෙන් ද (අල්ලාහ්ට) අවනත වන අයට ශුභාරංචි දන්වන්නක් වශයෙන් ද ධර්ම ග්රන්ථය අපි නුඹ වෙත පහළ කළෙමු." (අන් නහ්ල් :89) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "අහෝ ජනයිනි! සැබැවින් ම මම නුඹලා සියලු දෙනා වෙත වූ අල්ලාහ්ගේ ධර්ම දූතයා වෙමි. අහස් හා පොළොවේ ආධිපත්යය ඔහු සතු ය. ඔහු හැර නැමදුමට වෙනත් සුදුස්සෙකු නොමැත. ඔහු ජීවය දෙයි. තවද මරණයට පත් කරයි. එබැවින් නුඹලා යහමඟ ලැබිය හැකි වනු පිණිස අල්ලාහ්ව ද ඔහු හා ඔහුගේ වදන් විශ්වාස කරන ඔහුගේ දූත උම්මි (ශාක්ෂරතාව නො දන්නා) නබිවරයාව ද විශ්වාස කරනු. තවද ඔහුව අනුගමනය කරනු’ යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (අල් අඃරාෆ්: 158). මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ රාශියක් ඇත.
සිව්වන මූලිකාංගය: ධර්ම දූතවරුන් පිළිබඳ විශ්වාසය.
එය ද කරුණු දෙකක් ඇතුළත් කරගෙන ඇත: පළමුවැන්න: (අල්ලාහ්ගේ) පණිවිඩකරුවන් කෙරෙහි පොදුවේ විශ්වාස කිරීමය; එනම්, සර්වබලධාරී අල්ලාහ් තම ගැත්තන් වෙත ශුභාරංචිය ප්රකාශ කරන, අවවාද කරන සහ සත්යය වෙත කැඳවන ඔහුගේ පණිවිඩකරුවන් එවූ බව විශ්වාස කිරීමයි. ඒවාට (සුභවාදී ලෙස) ප්රතිචාර දක්වන තැනැත්තා, සතුට සහ සෞභාග්ය දිනා ගනු ඇත. ඔවුන්ට විරුද්ධ වන තැනැත්තා කලකිරීමට හා පසුතැවිල්ලට පත් වනු ඇත. ඔවුන්ගෙන් අවසාන සහ ශ්රේෂ්ථතම පණිවිඩකරු වන්නේ අපගේ නබි මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද නපුරු බලවේගවලින් වැළකී සිටිනු යැයි (දන්වා) සැබැවින් ම අපි සෑම සමූහයකට ම රසූල්වරයකු එව්වෙමු." (අන්-නහ්ල්: 36) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසා ඇත. "එම රසූල්වරුන්ට පසුව කිසිදු සාධකයක් අල්ලාහ්ට එරෙහිව ජනයාට නො වනු පිණිස ඇතැම් රසූල්වරුන් ශුභාරංචි දන්වන්නන් හා අවවාද කරන්නන් ලෙස සිටියහ." (අන් නිසා: 165) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "මුහම්මද් නුඹලාගේ පිරිමින් අතරින් කිසිවකුගේ පියෙකු නො වීය. එහෙත් ඔහු අල්ලාහ්ගේ ධර්ම දූතයාණන් ය. තවද නබිවරුන්ගේ මුද්රාව ය." (අල් අහ්සාබ්: 40)
දෙවන කරුණ: ධර්ම දූතවරුන් පිළිබඳව විස්තරාත්මකව විශ්වාස කිරීම. එනම් විස්තරාත්මක ලෙස හා ඔවුන් අතරින් අල්ලාහ් නම් කළ හෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් විසින් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) සනාථ කරන ලද නූහ්, හූද්, සාලිහ්, ඉබ්රාහීම් වැනි, දූතවරුන් පිළිබඳව විශ්වාස කිරීමය. (ඔවුන් කෙරෙහි සහ ඔවුන්ගේ පවුලේ අය සහ අනුගාමිකයින් කෙරෙහි අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය හිමි වේවා)
පස්වන මූලිකාංගය: අවසාන දිනය පිළිබඳ විශ්වාසය.
මෙහි අන්තර්ගත වන කරුණු වනුයේ:
අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මරණයෙන් පසු සිදුවන බවට පැවසූ සෑම දෙයක්ම විශ්වාස කිරීමය. එනම්: මිනීවළ තුළ සිදුවන අර්බුධ, එහි දඬුවම සහ එහි ඇති සතුට, අවසන් දිනයේදී සිදුවන භීෂණය, දුෂ්කරතා, පාලම තරණය, තුලාව, විනිශ්චය, විපාකය සහ මිනිසුන් අතර වාර්තා ප්රකාශ කිරීම, (විශ්වාස කරන්නන්ට) වාර්තා පොත දකුණු අතට ලබා දීම, (ප්රතික්ෂේප කරන්නන්ට) වාර්තා පොත ඔවුන්ගේ වම් අතට හෝ ඔවුන්ගේ පිටුපසින් ලබා දීම යනාදියයි.
අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට සපයනු ලබන ජල තටාකය පිළිබඳ විශ්වාසය, ස්වර්ගය සහ නිරය පිළිබඳ විශ්වාසය, දේවත්වය විශ්වාස කළවුන්ට ඔවුන්ගේ උත්තරීතරවූ අල්ලාහ්ව දැක ගැනීම, ඔහු ඔවුන් සමග කථා කිරීම සහ මේ සම්බන්ධයෙන් ශුද්ධවූ අල්කුර්ආනයේ සඳහන් වෙනත් දේ සහ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්, නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සත්ය සුන්නාවෙහි ඇතුළත් සියල්ල විශ්වාස කළ යුතු වන අතර පරමාධිපති අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයා පෙන්වා දී ඇති ආකාරයට එය විශ්වාස කළ යුතුය.
හයවන මූලිකංගය: අල් කද්ර් හෙවත් පෙර නියමය පිළිබඳ විශ්වාසය.
එම විශ්වාසය කරුණු හතරකින් සමන්විත වේ.
පළමුවැන්න: උත්තරීතර අල්ලාහ් සිදු වූ දේ සහ සිදුවීමට ඇති දේ කුමක්ද යන්න දන්නා බවට විශ්වාසය කිරීම. ඔහු තම ගැත්තන්ගේ තත්ත්වයන්, ඔවුන්ගේ පෝෂණය, ඔවුන්ට නියමිත ආයු කාලය, ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් සහ ඒ හැරුනු විට ඔවුන්ගේ අනෙකුත් සියලු කටයුතු සම්බන්ධව මැනවින් දනී. එබැවින් කිසිවක් ඔහුගෙන් සැඟවිය නොහැක. ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනය මෙසේ පවසයි: "තවද නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් සියලු දෑ පිළිබඳව සර්ව ඥානී බව නුඹලා දැන ගනු." (අල් බකරා: 231) ඒ ගැන සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් මෙසේ විස්තර කරයි: "අල්ලාහ් සියලු දෑ කෙරෙහි ශක්තිය ඇත්තා බවත් සියලු දෑ පිළිබඳව දැනුමෙන් ඔහු සර්ව ප්රකාරයෙන් වටලාගෙන සිටින බවත් නුඹලා දැන ගනු පිණිස." (අත් තලාක්: 12)
දෙවන කරුණ: අල්ලාහ් විසින් සීමා කළ සහ නියම කළ සෑම දෙයක් ම ඔහු විසින් සටහන් කර තැබූ බව විශ්වාස කිරීම. ඒ ගැන උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "මහපොළොව ඔවුන්ගෙන් අඩු කර දමන දෑ ගැන සැබැවින් ම අපි දනිමු. තවද අප අබියස ආරක්ෂිත පුස්තකයක් ඇත." (කාෆ්: 04) තවදුරටත් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "සියලු දෑ අපි එය පැහැදිලි ලේඛනයක සටහන් කර ඇත්තෙමු." (යාසීන් :12) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "(නබිවරය!) නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් අහස්හි හා මහපොළොවෙහි ඇති දෑ දන්නා බව නුඹ නො දන්නෙහි ද? නියත වශයෙන් ම එය (ලව්හුල් මහ්ෆූල් හෙවත්) ආරක්ෂිත පුවරුවෙහි විය. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් වෙත එය පහසු කාර්යයකි." (අල් හජ්: 70)
තුන්වන කරුණ: අල්ලාහ්ගේ අභිමතය පරම සහ බලගතු බවට විශ්වාස කිරීම; එබැවින් ඔහු අභිමත කරන ඕනෑම දෙයක් සිදු වනු ඇත, ඔහු අභිමත නොකරන ඕනෑම දෙයක් කිසි විටෙක සිදු නොවනු ඇත, උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් ඔහු අභිමත කරන දෑ සිදු කරයි." (අල් හජ්:18) ඒ ගැන සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් මෙසේ විස්තර කරයි: "නියත වශයෙන් ම ඔහුගේ නියෝගය වනුයේ ඔහු යමක් (නිර්මාණය කිරීමට) අදහස් කළ විට එයට ‘වනු’ යැයි පැවසීම පමණ ය. එවිට එය සිදු වනු ඇත." (යාසීන්: 82) තව ද සුවි ශුද්ධ අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "තවද ලෝ වැසියන්ගේ පරමාධිපති වන අල්ලාහ් අභිමත කරන්නේ නම් මිස, නුඹලා අභිමත නො කරන්නෙහු ය." (අත්-තක්වීර්: 29)
සිව්වන කරුණ: උත්තරීතර අල්ලාහ් පවතින සියල්ල මැවූ බව විශ්වාස කිරීම. ඔහු හැර වෙනත් කිසිදු මැවුම්කරුවකු නැත. ඔහු හැර වෙනත් පරමාධිපතියෙකු නැත. උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ් සියලු දෑහි මැවුම්කරු ය. තවද ඔහු සියලු දෑ කෙරෙහි භාරකරු ය." (අස්Zසුමර් :62) තවදුරටත් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "අහෝ ජනයිනි! නුඹලා වෙත වූ අල්ලාහ්ගේ ආශිර්වාදයන් නුඹලා මෙනෙහි කරනු. අහසින් හා මහපොළොවෙන් නුඹලාට පෝෂණය දෙන අල්ලාහ් නො වන වෙනත් මැවුම්කරුවකු වෙත් ද? ඔහු හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැත. එසේ නම් නුඹලා වෙනතකට යොමු කරනු ලබනුයේ කෙසේ ද?" (ෆාතිර්: 3)
එබැවින්, 'කද්ර්' හෙවත් පෙර නියමය පිළිබඳ විශ්වාසය, ඉහත සඳහන් කරුණු හතරම ඇතුළත් කරගෙන ඇත. මෙය අහ්ලුස්සුන්නාහ් වල්ජමාඅත් හි විශ්වාසයයි. එනමුත් අහ්ලුල් බිද්ආ හෙවත් ආගමේ නවෝත්පාදන අනුගමනය කරන අය පමණක් සමහර ඒවා ප්රතික්ෂේප කරති.
සහීහ් ආකීදාව (නිවැරදි ප්රතිපත්තිය) පිළිබඳව අහ්ලුස් සුන්නාහ් වල් ජමාආහ් විශ්වාස කරන වැදගත් කරුණු අතර, අල්ලාහ් උදෙසා ආදරය කිරීම, අල්ලාහ් උදෙසා තරහ වීම, අල්ලාහ් උදෙසා මිත්රත්වය ඇති කිරීම, අල්ලාහ් උදෙසා විරුද්ධත්වය පවත්වා ගැනීම යන කරුණු ද ඇතුළත් වේ. මෙය 'අල්-වලා', වල්-බරා' පිළිබඳ ප්රතිපත්තියයි, එය අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසයේ කොටසකි.
දේවත්වය විශ්වාස කරන්නා, දේවත්වය විශ්වාස කරන සෙස්සන් හට ආදරය කරන අතර ඔවුන් සමග මිත්රත්වය පවත්වා ගනී. එමෙන්ම දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නන් කෙරෙහි විරුද්ධත්වය පෙන්වයි. මෙම ප්රජාවේ විශ්වාස කරන්නන්ගේ ප්රමුඛයෝ වන්නේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් වෙති. -අහ්ල් අල්-සුන්නා වල්-ජමාහ් අනුගමනය කරන්නන් පිළිගන්නා ආකාරයට-; ඔවුහු ඔවුන්ට ආදරය කරති. ඔවුන් සමග මිත්රත්වය පවත්වා ගනිති. එමෙන්ම නබිවරුන්ගෙන් පසු උසස්ම ජන සමූහයා ඔවුන් බව විශ්වාස කරති. එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ කියමනට අනුවය. “පරම්පරා අතුරින් ශ්රේෂ්ඨතම පරම්පරාව මාගේ (සහගාමී) පරම්පරාවයි, පසුව ඔවුන් අනුගමනය කරන අය වෙති, ඉන් පසුව ඔවුන්ව අනුගමනය කරන අය වෙති.“ මූලාශ්රය බුහාරි සහ මුස්ලිම් (14) මෙය බුහාරි හදීස් අංක (3651) හා මුස්ලිම් හදීස් අංක (2533) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර මෙය අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්ඌද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දී ඇති හදීසයකි.
ඔවුන්ගෙන් ශ්රේෂ්ඨම වන්නේ අබු බකර් අල්-සිද්දික්, පසුව උමර් අල්-ෆාරුක්, පසුව උස්මාන් දුන්-නූරයින්, පසුව අලි අල්-මුර්තළා - රළියල්ලාහු අන්හුම් - යන සහාබාවරුන් බවත් ඔවුන්ගෙන් පසු ස්වර්ගයට ඇතුළුවීම පිළිබඳ ශුභාරංචිය ලැබුණු සහගාමීන් දස දෙනා සහ ඔවුන්ගෙන් පසු නබි තුමාණන්ගේ ඉතිරි කල්යාන මිතුරන් බව ඔවුන් විශ්වාස කරති. සහාබාවරුන් හෙවත් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයන් අතරේ පැවැති මත භේදයන් ගැන කිසිවක් නොපවසා නිහඬ වෙති. මන්ද එවැනි මත භේද සිදු වූයේ දහමේ සුභ සිද්ධිය උදෙසාය. ඔවුන් අතර පැවැති මතභේද අතරේ හරිදේ කළ අයට අල්ලාහ්ගෙන් යහපත් ප්රතිඵල දෙකක් ලැබෙන අතර, වැරදුනු අයට යහපත් ප්රතිඵල එකක් ලැබෙනු ඇත.
තවද ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ පණිවිඩකරුවාණන් වන නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියට ආදරය කරති. ඔවුනට ඇල්ම දක්වති. තවද නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ භාර්යාවන් වන විශ්වාස කරන්නන්ගේ මව්වරුන් සියල්ලන් ට ආදරය කරති. ඔවුන්ව පිළිගෙන ඔවුන් සියල්ලන් ගැන සෑහීමකට පත්වෙති. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් හෙවත් කල්යාන මිතුරන්ට වෛර කරන, අපහාස කරන සහ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය කෙරෙහි ද්වේශ සහගතව කටයුතු කරන "රවාෆිදා" වරුන්ගේ මාර්ගයෙන් බැහැරව සිටිති. උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් ඔවුන්ට පිරිනමා ඇති නිලයට සරිලන සේ ඔවුන්ව උසස් කරති. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියට වචනයෙන් හෝ ක්රියාවෙන් හානි කරන නවාසිබ් වරුන්ගේ මාර්ගය ද ප්රතික්ෂේප කරති.
ඉහත සඳහන් කළ මේ සියල්ල, කවර කරුණක් සමග උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් ඔහුගේ දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව මෙලොවට එව්වේ ද එම නිවැරදි ප්රතිපත්තියේ ඇතුළත් වන දෑ වෙති. එය යමෙකු විසින් විශ්වාස කළ යුතු; එය පිළිපැදිය යුතු ඒ මත ස්ථාවරව සිටිය යුතු එයට පටහැනි දැයින් වැළකී සිටිය යුතු නිවැරදි සංකල්පයයි. එය ජය අත්පත් කර ගත් කණ්ඩායමේ අහ්ල් අල්-සුන්නා වල්-ජමාඅත් වරුන්ගේ සත්ය වූ විශ්වාසයයි. මේ ගැන නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවැසූහ. “මගේ සමාජයේ කණ්ඩායමක් සත්යය මත පිහිටා සිටිති. ඔවුන් අපහාස කරන්නන්ගෙන් ඔවුන්ට හානියක් නොවනු ඇත. අල්ලාහ්ගේ නියෝගය පැමිණෙන තෙක් ඔවුන් එලෙසම සිටිති.”[15] තවත් වාර්තාවක මෙසේ සඳහන් වේ: “මගේ සමාජයේ කණ්ඩායමක් සත්යය මත පිහිටා සිටිනා තුරු දිගටම ඔවුන් උදව් ලබමින් සිටිනු ඇත.” (16) තව දුරටත් එතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පවසා සිටියහ: යුදෙව්වන් නිකාය හැත්තෑ එකකට බෙදී ගියහ. කිතුනුවන් නිකාය හැත්තෑ දෙකකට බෙදී ගියහ. මගේ සමාජය නිකාය හැත්තෑ තුනකට බෙදී යනු ඇත, ඔවුන් එක් කණ්ඩායමක් හැර අනෙක් සියල්ලන්ම නිරා ගින්නෙහි සිටිනු ඇත. එවිට සහාබාවරුන් “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔවුන් කවුද?” යනුවෙන් ප්රශ්න කළහ. එතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ, “මා සහ මගේ සහාබාවරුන් (මිතුරන්) ගේ මග අනුගමනය කරන පිරිසයි.” (15) මෙය මුස්ලිම් තුමා හදීස් අංක (1920) යටතේ සඳහන් ඇත. මෙය දැනුම් දී ඇත්තේ සව්බාන් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසිනි. [16] මෙය ඉබ්නු මාජා හදීස් අංක (3952) යටතේ සඳහන් කර ඇති අතර ඉබ්නු හිබ්බාන් හදීස් අංක (6714) යටතේ හා අල් හාකිම් හදීස් අංක (8653) යටතේ මෙය සහතික කර ඇත. (17) අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් අම්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් ප්රකාශ කළ මෙම හදීසය ඉමාම් තිර්මිදි තුමා විසින් හදීස් අංක (2641) යටතේ වාර්තා කර ඇති අතර, මනාවී තුමා ‘ෆයිදුල් කදීර්’ (5/347) හි 'මේ සම්බන්ධයෙන් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් සියාද් අල් අෆ්රීකී සිටින බව පවසයි. ධහබී තුමා ඔහු දුර්වල අයකු බව පවසා ඇති බවත් සඳහන් කරයි. ‘සහීහ් අල් ජාමිඃ’හි හදීස් අංක (5343) අල්බානි විසින් මෙය පූර්ව සාධක සහිත සහීහ් හදීසයක් බව තහවුරු කර ඇත.
නිවැරදි විශ්වාස පද්ධතියට පටහැනි ප්රතිපත්තීන්
මෙම ප්රතිපත්තියෙන් බැහැර වූ සහ ඊට එරෙහිව කටයුතු කරන බොහෝ කණ්ඩායම් ඇත. ඔවුන් අතර වස්තු හා පිළිම, මළාඉකාවරුන් (දේවදූතයන් ), අවුලියාවරුන්, ජින්වරුන්, ගස්, ගල් සහ වෙනත් දෑට වන්දනා කරන්නන් සිටිති. ඔවුහු ධර්ම දූතවරුන්ගේ ඇරයුමට කිසිවිටෙකත් පිළිතුරු දුන්නේ නැත. අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සමග කුරෙයිෂ්වරුන් කටයුතු කළ පරිදි ඔවුහු ද ඔවුනට එරෙහිව කටයුතු කළෝය. ඔවුන් සමග ප්රචණ්ඩකාරී ලෙස හැසිරුණෝය. ඔවුන් විසින් වන්දනා කරන අයගෙන් තම අවශ්යතා, රෝග සුවය, සතුරන්ට එරෙහිව ජයග්රහණය ඔවුන් ඉල්ලා සිටි අතර ඔවුන් වෙනුවෙන් සතුන් කැප කළහ. ඔවුන්ට භාරහාරකම් පිළිගැන්වීය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් මෙය ප්රතික්ෂේප කර අල්ලාහ්ට පමණක් නමස්කාර කරන ලෙස ඔවුන්ට නියෝග කළ කල්හි, එවිට ඔවුන් පුදුමයට පත් වී එය ප්රතික්ෂේප කරමින් මෙසේ පැවසූහ. "දෙවිවරුන් එක් දෙවියකු බවට ඔහු පත් කළේ ද? නියත වශයෙන් ම මෙය පුදුම සහගත කරුණකි." (සාද් :05)
නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ දිගටම ඔවුන්ව අල්ලාහ්ගේ මාර්ගය වෙතට කැඳවූහ. බහුදේව වාදයට එරෙහිව ඔවුන්ට අනතුරු ඇඟවූහ. ඔවුන් කැඳවන දේ පිළිබඳ සත්යය ඔවුන්ට පැහැදිලි කළහ. මෙහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් අල්ලාහ් ඔවුන්ට යහමග පෙන්වා දුන්නේය. පසුව, ඔවුහු කණ්ඩායම් වශයෙන් අල්ලාහ්ගේ දහම වෙතට ඇතුළු වූවෝය. අල්ලාහ්ගේ දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්, එතුමාණන්ගේ සහගාමීන් හා ඔවුන්ව නියම ලෙස අනුගමනය කළවුන්ගේ නොනිමි කැපැවීම් සහ ඇරයුම් නිසා ඉස්ලාමය අනිකුත් ආගම් අභිබවා උත්තරීතර ලෙස රජ විය. පසුව තත්ත්වය නැවතත් වෙනස් විය. මැවීම් අතර නොදැනුවත්කම ඉක්මවා ගියේය. එබැවින්, බොහෝ දෙනෙක් ජාහිලියා (අඥාන) ආගම වෙතට ආපසු හැරී ගියෝය. වක්තෘවරුන් සහ සාන්තුවරයන් සම්බන්ධයෙන් ඉක්මවා කටයුතු කළහ. ඔවුන්ගෙන් අයැදීමට, ඔවුන්ගෙන් උපකාර පතන්නට සහ වෙනත් ආකාරයෙන් අල්ලාහ්ට ආදේශ තැබීමේ කටයුතුවල නිරත වීමට ඔවුහු පටන් ගත්හ. ඔවුන් ආරබිවරුන් අතර සිටි දේව ප්රතික්ෂේපකයින් මෙන් 'ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්' (අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත) යන්නෙහි තේරුම නිසි ලෙස වටහා ගත්තේ නැත. අල්ලාහ්ගේම පිහිට ලැබේවා!
අවිද්යාවේ අඥානකමේ ගිලී යාම හේතුවෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ යුගයේ ඇති කරගත් ගිවිසුමෙන් පසුව ද මෙම ආදේශ කිරීමේ ක්රියා පිළිවෙත අපගේ කාලය දක්වා මිනිසුන් අතර ව්යාප්ත වෙමින් පවතී.
මෙම පසුකාලීන අයගේ සැකය පෙර සිටි අයගේ සැකය මෙනි. එය ඔවුන්ගේ ප්රකාශයයි: "මොවුහු අල්ලාහ් ඉදිරියේ අපගේ මැදිහත්කරුවෝය" (යූනුස්: 18) ඔවුන්ගේ තවත් ප්රකාශයක් මෙසේය: "අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු." (අස්-සුමර්: 3) අල්ලාහ් මෙම සැකය අවලංගු කළේය. කවරෙකු හෝ ඔහු හැර වෙනත් කෙනෙකුට නමස්කාර කරන්නේ ද ඔහු ඔහුට හවුලක් ඇති කළ අයකු බවත් ප්රතික්ෂේප කළ අයකු බවත් පැහැදිලි කළේය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ් හැර දමා ඔවුනට පීඩා නො කරන එමෙන් ම ඔවුනට සෙත නො සලසන දෑට ඔවුහු නැමැදුම් කරති. මොවුහු අල්ලාහ් ඉදිරියේ අපගේ මැදිහත්කරුවෝ’ යැයි ඔවුහු පවසති." (යූනුස්:18) උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් ඔවුන්ට මෙලෙස පිළිතුරු දුන්නේය: "අහස්හි හෝ මහපොළොවේ හෝ ඔහු නොදන්නා දෑ නුඹලා අල්ලාහ්ට දන්වන්නෙහු දැ’යි (නබිවරය!) නුඹ අසනු. ඔහු සුපිවිතුරු ය. තවද ඔවුන් ආදේශ කරන දැයින් ඔහු උත්තරීතර ය." (යූනුස්: 18)
එබැවින්, වක්තෘවරුන්, සාන්තුවරයන් හෝ ඔවුන් හැර වෙනත් අයට නමස්කාර කිරීම ප්රධාන ෂිර්ක් බව මෙම ආයතයේ උත්තරීතරයාණන් පැහැදිලි කළේය. තවදුරටත් ඔහු මෙසේ පවසයි: තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති). (අස්-සුමර්: 3) ඉන්පසු උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔවුන්ට මෙසේ පිළිතුරු දී ඇත: "ඔවුන් කවර කරුණක මතභේද ඇති කර ගත්තේ ද ඒ සම්බන්ධයෙන් නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් ඔවුන් අතර තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස් සුමර්: 3)
මේ අනුව, ඔහු තුළින් හැර වෙනත් අයගෙන් අයැද සිටීම, බියවීම බලාපොරොත්තු තැබීම යනාදිය කුෆ්ර් හෙවත් අල්ලාහ්ව ප්රතික්ෂේප කිරීමක් බව පැහැදිලි කළේය. ඔවුන් පවසන මහා මුසාව නම්, ඔවුන්ගේ දෙවිවරු ඔවුන්ව අල්ලාහ් වෙත සමීප කරවන බව පැවසීමය.
නිවැරදි ප්රතිපත්තියට විරුද්ධ සහ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ගෙන ආ දෙයට පටහැනි කරුණු අතරට වර්තමානයේ භෞතිකවාදීන් විසින් අනුගමනය කරන මාක්ස්, ලෙනින් සහ වෙනත් එවැනිම අයගේ මතයන් සහ අදේවවාද සහ වෙනත් අවිශ්වාසයන් ගැන කතා කරන අනෙකුත් අනුගාමිකයින්ගේ මතයන් වේ. ඔවුන් එය සමාජවාදය, කොමියුනිස්ට්වාදය, බඃසිය්යා වාදය හෝ වෙනත් නම් වලින් හැඳින්වුවද, මෙම භෞතිකවාදීන් අදේවවාදීන්ගේ එක් මූලධර්මයක් නම් දෙවියෙකු නොමැති බව සහ ජීවිතය යනු පදාර්ථයක් යනුවෙන් විශ්වාස කිරීමයි.
ඔවුන්ගේ මූල ධර්මයන් අතරින් තවත් කරුණක් නම්, මරණින් පසු නැවත නැඟිටුවනු ලැබීම ප්රතික්ෂේප කිරීම, ස්වර්ගය සහ නිරය ප්රතික්ෂේප කිරීම සහ සියලු ආගම් කෙරෙහි ඔවුන් තුළ පවතින අවිශ්වාසයයි. ඔවුන් විසින් ලියන ලද පොත්පත් දෙස බලන සහ ඔවුන් අනුගමනය කරන දේ අධ්යයනය කරන ඕනෑම කෙනෙකුට එය නිසැකවම දැන ගත හැකි අතර, මෙම විශ්වාසය නිවැරදි දේවවිශ්වාසයට, සියලු දේව ආගම් වලට සහ එහි ජනයා මෙලොවෙ හා පරලොවෙ ප්රතිවිපාකවලට යොමු කරන මඟට පටහැනි බවට සැකයක් නැත.
සත්යයට විරුද්ධවූ එම විශ්වාසයන් අතරට සමහර සූෆිවරුන් විශ්වාස කරන කරුණු ද ඇතුළත් වේ. එනම් අවුලියාවරුන් හෙවත් සාන්තුවරයන් ලෙස හඳුන්වන ඇතැමුන් පාලනයේ දී අල්ලාහ් සමඟ කටයුතු බෙදා ගන්නා බවත්, ඔවුන් එම සාන්තුවරුන්ව 'අල් අක්තාබ්', අල් -අව්තාද්, අල්-අග්වාස් සහ ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් සඳහා නිර්මාණය කළ වෙනත් නම්වලින් හඳුන්වන බවත්ය. මෙය රුබූබියියා හෙවත් අල්ලාහ්ගේ ආධිපත්යයෙහි කරනු ලබන නරකම සමාන කිරීමක් වන අතර, එය අල්ලාහ්ට ආදේශ කිරීමේ නරකම වර්ගයන්ගෙන් එකක් වේ.
ජාහිලියා කාලයේ සිටි මුල්කාලීන බහුදේවවාදීන්ගේ ෂිර්ක් හෙවත් දේව ආදේශය සොයා බැලීමෙන් පසුකාලීනව පැතිරී ඇති ෂිර්ක් සමඟ සසඳන විට, පසුකාලීන ෂිර්ක් වඩාත්ම බරපතල හා විශාල බව සොයාගත හැකිය. එය පහත පරිදි පැහැදිලි වේ: අඥාන යුගයේ අරාබි දේව ප්රතික්ෂේපකයින් කරුණු දෙකකින් කැපී පෙනුනෝය. පළමුවැන්න: ඔවුන් රුබූබිය්යාහි (අල්ලාහ්ගේ පරිපාලනයෙහි) කිසිවෙකු හවුල් නොකළ අතර ඔවුන්ගේ බහුදේවවාදය පිහිටා තිබුණේ නැමදුමෙහි පමණක් ය. ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ ආධිපත්යය ඒකීය බව පිළිගෙන සිටියහ. මේ ගැන උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද ඔවුන් මැව්වේ කවු දැ? යි ඔබ ඔවුන්ගෙන් විමසූ විට 'අල්ලාහ්' යැයි සැබැවින් ම ඔවුන් පවසනු ඇත." (අස්-සුහ්රුෆ්: 87) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අහසින් හා පොළොවෙන් නුඹලාට පෝෂණය ලබා දෙන්නේ කවුරු ද? ශ්රවණය හා දෘෂ්ටීන් සතු වන්නේ කාහට ද? මළ දැයින් ජීවී දෑ මතු කොට ජීවී දැයින් මළ දෑ මතු කරන්නේ කවරෙකු ද? සියලු කරුණු සැලසුම් කරන්නේ කවරෙකු දැ? යි (නබිවරය!) නුඹ විමසනු. එවිට ‘අල්ලාහ්’ යැයි ඔවුන් පවසනු ඇත. එසේ නම් නුඹලා බිය හැඟීමෙන් කටයුතු කළ යුතු නො වේ දැ? යි නුඹ විමසනු." (යූනුස්: 31) මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ බොහෝමයක් ඇත.
දෙවන කරුණ: ඔවුන්ගේ නැමදුමෙහි ෂිර්ක් සෑම විටම සිදු නොවූ අතර, එය සතුටු දායක අවස්ථාවන්හි සිදුවූවකි. නමුත් දුෂ්කර අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන් අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදුම් ඉටු කළහ. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "ඔවුහු නැවට ගොඩ වී ගමන් ගත්තේ නම්, (විපතෙන් මිදීමට) දහම ඔහු වෙත පමණක් පුද කරමින් අවංකයින් ලෙස අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කරති. පසුව ඔවුන් ගොඩබිම වෙත මුදවා ගෙන පැමිණි කල්හි එවිට ඔවුහු (ඔහුට) ආදේශ කරන්නෝ වෙති." (අල්-අන්කබූත්: 65)
පසුකාලීන බහුදේවවාදීන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන්, පෙර විසූ බහුදේවවාදීන්ට වඩා කරුණු දෙකක් එකතු කර ඇත: පළමුවැන්න: ඔවුන්ගෙන් සමහරුන් පරමාධිපත්යයෙහි ආදේශ කිරීම. දෙවැනි පැතිකඩ: සතුටු දායක හා දුෂ්කර අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන් කරන ආදේශයයි. එය ඔවුන් සමග ආශ්රය කරන ඔවුන්ගේ තත්වයන් සොයා බලන අය හඳුනා ගෙන පරිදි ය. ඊජිප්තුවේ අල්-හුසෙයින්, අල්-බදාවි යන අයගේ සොහොන් ගැබ් මත, ඒඩන්හි අල්-අයිදුරුස්ගේ සොහොන් ගැබ සහ යෙමනයේ අල්-හාදි, සිරියාවේ ඉබ්න් අරාබි සහ ඉරාකයේ ෂෙයික් අබ්දුල් කාදිර් අල්-ජෙයිලානි සහ අනෙකුත් ප්රසිද්ධ සොහොන් ගැබ් මත ඔවුන් ෂිර්ක් (අල්ලාහ්ට ආදේශ කරන) ක්රියා කරති. තවද, පොදු ජනයා ඒවා විෂයෙහි සීමාව ඉක්මවා කටයුතු කරන අතර අල්ලාහ් වෙනුවෙන් කළ යුතු කරුණු ඒවා වෙනුවෙන් සිදු කරති. ඒවා ප්රතික්ෂේප කරන අය ද ඒකදේවවාදයේ යථාර්ථය ඔවුන්ට පෙන්වා දෙන අය ද ස්වල්ප දෙනෙකි. එම ඒකදේවවාදයේ යථාර්ථය වනාහි, අල්ලාහ් විසින් ඔහුගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත සහ එතුමාණන්ට පෙර දූතයින් වෙත එවන ලද ඒක දේවවාදයේ නිවේදනයයි. අපි අල්ලාහ්ට අයත් වන අතර අපි ඔහු වෙත ආපසු යමු.
අස්මා වස්සිෆාත් හෙවත් අල්ලාහ්ට හිමි අලංකාර නාම හා උතුම් ගුණාංග පිළිබඳ පවත්වා ගත යුතු නිවැරදි විශ්වාසයට විරුද්ධව පවත්වා ගෙන යනු ලබන විශ්වාසයන් අතර, ජහ්මියා වරුන්, මූඃතසිලා වරුන් සහ ඔවුන්ව අනුගමනය කරන නවෝත්පාදන ජනයාගේ විශ්වාසයන් ද වෙති. නිවැරදි විශ්වාසයට විරුද්ධව ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන් අතර අල්ලාහ්ගේ ගුණාංග ප්රතික්ෂේප කිරීම, පරිපූර්ණත්වයේ ගුණාංග වලින් ඔහු (අල්ලාහ්ව) අසම්පූර්ණ තත්වයට පත් කිරිම, (කළ හැකි තත්වයෙන්) කළ නොහැකි තත්වයට පත් කිරීම යනාදිය වේ. (මෙසේ ඔවුන් වැරදි ලෙස විශ්වාස කරන ගුණාංලවලට වඩා) සර්වබලධාරී අල්ලාහ් බලගතු සහ උත්රීතරය.
එමෙන්ම, අල්-අෂාඉරා මතවාදී කණ්ඩායම් වැනි (අල්ලාහ්ගේ) සමහර ගුණාංග ප්රතික්ෂේප කරන හා තවත් සමහර ගුණාංග ඇති බවට සනාථ කරන අය ද එයට ඇතුළත් වේ. ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කළ ගුණාංග සහ ඔවුන්ගේ සාක්ෂි ලෙස අර්ථ කථනය කළ ගුණාංග ශ්රව්ය හා බුද්ධිමය සාක්ෂිවලට පටහැනි වන අතර (ශුද්ධවූ) මූලාශ්ර (අල්කුර්ආන් සහ හදීස්) වලට පැහැදිලිවම පටහැනි වේ.
අහ්ලුස්සුන්නා වල්-ජමාඅත් වරුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන්, උත්තරීතරවූ අල්ලාහ්, තමා වෙනුවෙන් තහවුරු කළ අලංකාර නම් හා ගුණාංග හෝ ඔහුගේ දූතයා වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් පැහැදිලි කරන ලද අල්ලාහ්ගේ නම් සහ ගුණාංග ඒ ආකාරයටම පරිපූර්ණ ලෙස සහතික කළෝය. කිසිඳු ආකාරයක කැළැල් ඇති නොකර, නිර්මල සහ නිර්දෝෂී ඔහුගේ මැවීම්වලට සමාන වීමෙන් තොරව, ඉහත පැහැදිලි කළ පරිදි වෙනත් පිරිස් (වැරදි ලෙස) අර්ථ කථනය කළ ආකාරයකින් තොරව, ඔවුන් ඔහුව (අල්ලාහ්ව) උසස් කළෝය.
මෙලොවෙහි සහ මතුලොවෙහි ගැලවීම් හා සතුට සඳහා වූ මාර්ගය මෙය වන අතර, මෙම ප්රජාවේ පූර්ව ගාමීන් සහ ඉමාම්වරුන් ගමන් කළ සෘජු මාර්ගය වේ. ඔවුන්ගේ පූර්වගාමීන් ගමන් කළ මග අනුගමනය කිරීමකින් තොරව අවසානයට පැමිණි ප්රජාව ධාර්මික වන්නේ නැත. එම මග නම්, ශුද්ධ වූ අල්කුර්ආනය සහ සුන්නාව අනුගමනය කරමින් ඒවාට පටහැනි දේ අත්හැරීමය. මෙම සමූහයා යහ මාර්ගය වෙත ඒමටත්, මඟ පෙන්වීම් වෙත කැඳවන්නන් එහි වැඩි කිරීමටත්, නායකයින්ට සහ විද්වතුන්ට මෙම ආදේශ කිරීම් වලට එරෙහිව සටන් කිරීමටත්, එයට එරෙහිව තීන්දු තීරණ ගැනීමටත් එහි මාධ්යයන් තුරන් කිරීමටත් මඟ පෙන්වන ලෙස සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගෙන් අයද සිටිමු. සැබැවින්ම ඔහු සර්ව ශ්රාවකය ඉතා සමීපය. සාර්ථකත්වයේ භාරකරු අල්ලාහ්ය. ඔහු අපට ප්රමාණවත්ය. තවද ඔහු වඩාත් යහපත් භාරකරුවෙකි. අල්ලාහ්ගෙන් තොරව කිසිදු හැරීමක් හෝ බලයක් හෝ නැත. අල්ලාහ්ගේ ගැත්තා හා ඔහුගේ දූතයා වන අපගේ වක්තෘවරයාණන් වන මුහම්මද් තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට හා හිතමිතුරන්ටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය අත්වේවා!
අල්ලාහ් හැර අන් අයගෙන් උදව් පතන්නාගේ තීන්දුව පිළිබඳව සාධක ඉදිරිපත් කිරීම.
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
මෙම ග්රන්ථය අල්ලාහ් නොවන අයගෙන් උදව් පැතීමේ නීතිය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන අතර, ප්රාර්ථනාව හා උදව් පැතීම අල්ලාහ්ට පමණක් විය යුතු බව අවධාරණය කරයි. නැමදුමේ දී හෝ ප්රාර්ථනාවේ දී අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු වෙත යොමු වීම ෂිර්ක් ගණයට අයත් වන බව පෙන්වා දෙන එය, සමහරුන් අල්ලාහ්ගේ අවුලියාවරුන්ගෙන් හෝ නබි ﷺ තුමාණන්ගෙන් උදව් පතන බවට සිතා සිටින සමහර අවස්ථාවන් ද පැහැදිලි කරයි. එහෙත් මෙම ක්රියාව දහමේ පදනම වන තව්හීදයට විරුද්ධ ය.
දෙවන ලිපිය: නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් පිහිට පැතීමේ නීතිය.
සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතුය. ශාන්තිය හා සමාදානය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් හටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය හටත් එතුමාණන්ගේ හිතමිතුරන් හටත් එතුමාණන්ව අනුගමනය කළ උදවියහටත් අත් වේවා!
මෙම ප්රකාශයට පසු: හිජ්රි 1390, 4 වන මස 19 වන දින නිකුත් වූ 15 වන "අල්-මුජ්තම අල්-කුවෙයිතිය්යා" නම් පත්රිකාවේ (ගරු නබි උපත මෙනෙහි කිරීමේදී) යන මාතෘකාව යටතේ පද පෙළක් ප්රකාශයට පත් කර තිබුණි. එම පද පෙළ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් උපකාරය හා ජයග්රහණය පතමින්, බෙදීම් හා විරෝධය තුළ වැටී තිබූ සමාජයට අවබෝධ කරවා උපකාර කර ඒවායින් මුදවාගන්නා මෙන් ඉල්ලා සිටිමින් එම පද පෙළ (ආමිනා) යන නමෙන් තමන්ව හඳුන්වා ගත් කෙනෙකුගේ අත්සනින් යුක්තව පෙළ ගැසී තිබුණි. එහි සඳහන් පද පෙළ මෙසේය:
අහෝ දේව දූතයාණනි! ලොවක් විය .... එය යුද්ධය අවුළුවා එහි ගිනිදැල් පැතිරෙන්නට විය.
අහෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ජාතියක් බිහි විය... සැකයේ අන්ධකාරය තුළ අබිරහස් දිගු වී ඇත.
අහෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ජාතියක් බිහි විය... දුක්ඛිත මැදුරේදී එහි දැක්ම අඳුරු විය.
ඇය කළ ප්රකාශය පහත පාඨය දක්වාම දිගු වෙයි.
බද්ර් දිනය ඔබ දෙවිඳුන්ට ප්රාර්ථනා කළ දිනය විය... ඔබ එහි ජය ඉක්මන් කළ සේම ජය ඉක්මන් කරනු මැනව!
අපහාසය ඉමහත් ජයග්රහණයකට පරිවර්තනය විය... නොදකින හමුදාවක් දෙවිඳුන් සතුව ඇත.
(මෙලෙස මෙම ලේඛිකාව ඇයගේ ආයාචනය හා ආරක්ෂාව සඳහා නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත යොමු කරමින්, ජයග්රහණය ඉක්මනින් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටී. නමුත් ඇය අමතක කර ඇති හෝ නොදන්නා කරුණක් නම් ජයග්රහණය අල්ලාහ්ගේ අතේ පමණක් ඇති බවත්, එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ හෝ වෙනත් මැවීම් අතර නොමැති බවත් ය. අල්ලාහ් ඔහුගේ පැහැදිලි ග්රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර ඇත: "සර්ව බලධාරී ප්රඥාවන්ත අල්ලාහ් අබියසින් මිස එම උපකාරය නො වීය." (ආලු ඉම්රාන්: 126) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසයි: "අල්ලාහ් නුඹලාට උදව් කරන්නේ නම් (එය) අබිබවා යන්නෙක් නුඹලාට නැත. තවද නුඹලාව ඔහු අතහැර දැමුවේ නම් ඉන් පසුව නුඹලාට උදව් කරන්නේ කවරෙක් ද?" (ආලු ඉම්රාන්: 160)
ප්රාර්ථනාව හා උදව් පැතීමේ මෙම ක්රියාව: නැමදුමේ වර්ගයක් උත්තරීතර අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු වෙත යොමු කිරීමයි; මූලාශ්ර හා විද්වතුන්ගේ එකඟතාව මගින් පෙනී යන්නේ ඒ සඳහා අවසර නොලැබෙන බවය. සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් සියලු මැවීම් ඔහුට නැමදීම සඳහා මැව්වේය. මෙම නැමදුම පැහැදිලි කිරීමටත්, ඒ වෙත ජනයා කැඳවීමටත් ඔහුගේ පණිවිඩකරුවන් යවා, ශුද්ධ වූ ග්රන්ථ ඔහු පහළ කළේය. උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද ජින් වර්ගයා හා මානව වර්ගයා වන ඔවුන් මට ගැතිකම් කිරීමට මිස මම නො මැව්වෙමි." (අද් දාරියාත්: 56) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද නපුරු බලවේගවලින් වැළකී සිටිනු යැයි (දන්වා) සැබැවින් ම අපි සෑම සමූහයකට ම රසූල්වරයකු එව්වෙමු. (අන්-නහ්ල්: 36) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "තවද නියත වශයෙන් ම මා හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැත. එහෙයින් නුඹලා මට ම නමදිනු’ යැයි ඔහු වෙත දේව පණිවිඩ දන්වා සිටීමෙන් මිස නුඹට පෙර කිසිදු ධර්ම දූතයකු අපි නො එව්වෙමු." (අල් අන්බියා 21:25) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසයි: "අලිෆ්. ලාම්. රා. (මෙය) එහි වදන් තහවුරු කරන ලදුව, පසුව සියුම් ඥානී ප්රඥාවන්තයාණන් විසින් විස්තර කරනු ලැබූ පුස්තකයයි." "අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවකුට නුඹලා නැමදුම් නො කළ යුතු ය. නියත වශයෙන් ම මම ඔහු වෙතින් නුඹලාට අවවාද කරන්නෙකු හා ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු වෙමි." (හූද්: 1, 2)
මෙම මුහ්කමාත් හෙවත් පැහැදිලි තීන්දු සහගත වාක්යයන්හි, උත්තරීතර අල්ලාහ්, පවසා ඇත්තේ, දෙවර්ගය (ජින් වර්ගයා හා මිනිස් වර්ගයා) මැව්වේ ඔහුට පමණක් නමස්කාර කිරීමට බවයි. ඔහුට කිසිදු සමානකරුවකු නැත. තවද, ඔහුගේ දූතයින් මෙම නමස්කාරය පිළිබඳව අණ කිරීම සඳහා එවා ඇති බව පැහැදිලි කර ඇත. එමෙන්ම, එයට විරුද්ධ කටයුතු තහනම් කර ඇත. අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට නැමදුම් නොකිරීම සඳහා සර්වබලධාරී අල්ලාහ්, ඔහුගේ ග්රන්ථයේ වාක්යයන් පරිපූර්ණ කර විස්තර කර ඇති බව ද දන්වා ඇත.
ඉබාදත් යනු: අල්ලාහ්ව ඒකීයත්වයට පත්කිරීම සහ ඔහුට අවනත වීම, ඔහුගේ අණපනත් ඉටු කිරීම සහ තහනම් කර ඇති දෑවලින් වැළකිම බව ප්රසිද්ධය. අල්ලාහ් බොහෝ පාඨවල ඒ බව නියෝග කර ඇති අතර, ඒ අතරින් ඔහුගේ වචන කිහිපයක් මෙසේය: "තවද පිවිතුරු දහම අල්ලාහ්ට පුද කරමින් ඔහුව නැමදීමටත් මිස ඔවුහු අණ කරනු නො ලැබුවෝ ය." (අල් බය්යිනා: 5) සර්ව බලධාරීයාණන් මෙසේ පවසයි: "නුඹලා ඔහුට පමණක් මිස වෙනත් කිසිවකුට නැමදුම් නො කළ යුතු බවටත්.... තීන්දු කළේය." (අල් ඉස්රා: 23) තවද, උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. "නියත වශයෙන් ම අපි ඔබ වෙත ධර්ම ග්රන්ථය සත්යයෙන් යුතුව පහළ කළෙමු. එහෙයින් ඔබ අවංක ලෙසින් අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කොට ඔහුට නැමදුම් කරනු." "දැන ගනු! පිවිතුරු දහම අල්ලාහ් සතු ය. තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති). ඔවුන් කවර දෙයක් තුළ මතභේද ඇති කරගත්තේද ඒ පිළිබඳව අල්ලාහ් ඔවුන් අතර නියත වශයෙන් ම තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර් 39:2-3)
මෙම අර්ථයෙන් යුතු අල්කුර්ආන් වැකි බොහෝ ය. ඒ සියල්ලම අල්ලාහ්ට පමණක් අවංකව නමස්කාර කිරීමේ අවශ්යතාවය සහ අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට, එය නබිවරුන් වුවත්, නමස්කාර කිරීමෙන් දුරස්වීමේ අවශ්යතාවය පෙන්නුම් කරයි.
ප්රාර්ථනාව ඉතා වැදගත් නැමදුම් වර්ග අතරින් එකක් බවට කිසිදු සැකයක් නැති. එය අල්ලාහ්ට පමණක් අවංග ලෙස පිළිගැන්විය යුතුය, මක්නිසාද කීර්ත්මත් අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇති බැවිනි: "එහෙයින් දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නෝ පිළිකුල් කළ ද නුඹලා අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කරමින් අවංකයින් ලෙස ඔහුට කන්නලව් කරනු." (ගාෆිර්: 14) සර්ව බලධාරීයාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද නියත වශයෙන් ම මස්ජිදයන් අල්ලාහ් සතු ය. එහෙයින් නුඹලා අල්ලාහ් සමඟ කිසිවෙක් නො අයදිනු." (අල්-ජින්: 18) උත්තරීතර අල්ලාහ් වෙත පමණක් ප්රර්ථනා කිරීම සඳහා කරන මෙම මගපෙන්වීම් වක්තෘවරුන් ඇතුළු සියලුම මැවීම් සඳහා පොදුවේ යෙදී ඇත. එහිදී ඔහු මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ්ගෙන් තොරව නුඹට සෙතක් කළ නොහැකි එමෙන් ම නුඹට හිංසාවක් කළ නොහැකි දෑට නුඹ ඇරයුම් නො කරනු. එසේ නුඹ කළෙහි නම් එවිට සැබැවින් ම නුඹ අපරාධකරුවන් අතරින් වනු ඇත." (යූනුස් 10:106) මෙය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හට කරන ප්රකාශයකි. ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් ඔහුගේ නබිවරයා ශිර්ක් වලින් ආරක්ෂා කර ඇති බව ප්රසිද්ධය. ඉන් අදහස් වන්නේ එමගින් වෙනත් අයට අවවාද කිරීමයි. පසුව උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "අල්ලාහ්ගෙන් තොරව නුඹට සෙතක් කළ නොහැකි එමෙන් ම නුඹට හිංසාවක් කළ නොහැකි දෑට නුඹ ඇරයුම් නො කරනු. එසේ නුඹ කළෙහි නම් එවිට සැබැවින් ම නුඹ අපරාධකරුවන් අතරින් වනු ඇත." (යූනුස් 10:106) මෙය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත වූ පණිවිඩයක් වන අතර, එහි අරමුණ වෙනත් අයට අනතුරු ඇඟවීමයි. හේතුව, සැබැවින්ම උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔහුගේ දූතයාණන්ව ෂිර්ක් (දෙවියන්ට ආදේශ) කිරීමෙන් ආරක්ෂා කර ඇති බව ප්රසිද්ධය. පසුව අල්ලාහ් තමාගේ නියෝගය හා අනතුරු ඇඟවීම දැඩි කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: "එසේ නුඹ කළෙහි නම් එවිට සැබැවින් ම නුඹ අපරාධකරුවන් අතරින් වනු ඇත." "අළ්-ළුලුම්" (අයුක්තිය) යන පදය පොදුවේ ප්රකාශ කරන විට, එය අර්ථවත් කරනුයේ "අෂ්-ෂිර්කුල් අක්බර්" හෙවත් විශාලතම ෂිර්ක් යනුවෙනි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත. "ප්රතික්ෂේපකයෝ වන ඔවුහු මය අපරාධකරුවෝ." (අල් බකරා: 254) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "නියත වශයෙන් ම ආදේශ කිරීම මහත් වූ අපරාධයකි." (ලුක්මාන්: 13) මිනිස් වර්ගයාගේ නායකයාණන් - අලයිහිස් සලාතු වස්සලාම් - අල්ලාහ් හැර වෙනත් කෙනෙකුට ප්රාර්ථනා කළේ නම්, ඔහු අපරාධකරුවකු වනු ඇත. එසේ නම් වෙනත් අය ගැන කෙසේද?
මෙම ආයතයන් හා වෙනත් ආයතයන් මගින් පෙන්වා දෙනුයේ අල්ලාහ් නොවන අයගෙන්, මිය ගිය අයගෙන්, ගස්වලින්, පිළිමවලින් හා වෙනත් දේවල්වලින් ප්රාර්ථනා කිරීම අල්ලාහ්ට ආදේශ කිරීමක් වන අතර, අල්ලාහ්ගේ නැමදුමට විරුද්ධ වන මහා ෂිර්ක් ගණයට අයත් වන බවයි. එය අල්ලාහ් විසින් මිනිසුන් හා ජින්නුන් මැවීමේ හා පණිවිඩකරුන් යැවීමේ, දිව්ය ග්රන්ථ පහළ කිරීමේ අරමුණට විරුද්ධ ය. එමෙන්ම 'ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්' යනුවෙන් ප්රකාශිත අර්ථයට විරුද්ධ ය. එය අල්ලාහ් නොවන අයට නැමදීම අහෝසි කරන අතර අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදුම ස්ථාපිත කරයි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "එය නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් වන ඔහු ම සත්යය බැවිනි. තවද ඔහු හැර දමා ඔවුන් අයැදින දෑ නිෂ්ඵල දෑම ය. තවද නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් උත්තරීතර ය; අතිශ්රෙෂ්ඨ ය." (සූරා අල් හජ් 22:62)
මෙය දහමේ මූල ධර්මය සහ ආගමේ පදනම වේ. මෙම මූල ධර්මය නිවැරදි වන්නේ නම් පමණක් නැමදුම් වලංගු වේ. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: “නුඹ ආදේශ කළෙහි නම් නුඹගේ ක්රියා සැබැවින් ම නිෂ්ඵල වී යනු ඇත. තවද නුඹ පරාජිතයින් අතරින් වනු ඇතැ”යි නුඹ වෙත හා නුඹට පෙර විසූවන් වෙත දේව පණිවිඩ එවනු ලැබී ය. (අස්-සුමර්: 65) උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "එහෙත් ඔවුහු ආදේශ කළේ නම් ඔවුන් කරමින් සිටි (යහපත්) දෑ ඔවුන්ගෙන් විනාශ වී යන්නට තිබුණි." (අල් අන්ආම්: 88)
පෙර සඳහන් කරුණු අනුව, ඉස්ලාම් දහමට සහ "ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්" (නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවි කෙනෙකු නොමැති) යැයි සාක්ෂි දරන ප්රකාශයට මූලික පදනම් දෙකක් ඇත.
එකක් නම්: කිසිදු ආදේශකයෙකු හෝ සහකරුවෙකු නොමැතිව අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදීමය; එබැවින් කවරෙකු නබිවරුන් හා මියගිය වෙනත් අය හෝ ප්රතිමාවන් හෝ ගස් හෝ ගල් හෝ වෙනත් මැවීම් වලට ප්රාර්ථනා කරන්නේ ද ඒවායින් ආධාර ඉල්ලීම හෝ පූජා හා භාරහාර සිදු කරමින් ඔවුන් වෙත සමීප වීම හෝ ඔවුන්ට නැමදුම් කිරීම හෝ ඔවුන්ට සිරස නමස්කාර කිරීම යනාදියෙහි නිරත වන්නේ ද ඔවුන් අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවිවරුන් තෝරාගෙන ඇති බවත්, ඔහුට සමානයන් තැබූ බවත්, "ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්" යන වචනයේ අර්ථය ප්රතික්ෂේප කළ බවත් පෙන්වා දෙයි.
දෙවැන්න: උත්තරීතර අල්ලාහ් නැමදුම් ලැබිය යුත්තේ ඔහුගේ නබි සහ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පිළිවෙත මගින් පමණි. කවරෙකු අල්ලාහ් විසින් අවසර නොදුන් දහම තුළ නවතම දෙයක් හඳුන්වා දුන්නේ නම්, "අන්න මුහම්මදන් රසූලුල්ලාහ්" (සැබැවින්ම මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වේ) යන වචනයේ අර්ථය ඔහු සාක්ෂාත් කර නැත. ඔහුගේ ක්රියාව ඔහුට ප්රයෝජනවත් නොවන අතර එය පිළිගනු නොලැබේ. කිර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කළේය: "තවද ක්රියාවෙන් ඔවුන් සිදු කළ දෑ වෙතට අපි යොමුවන්නෙමු. පසුව අපි එය විහිඳුණු දූවිලි බවට පත් කරන්නෙමු." (අල් ෆුර්කාන්: 23), ආයතයේ සඳහන් ක්රියාවන් යනුවෙන් අදහස් කරනුයේ අභිමානයට පත් අල්ලාහ්ට ආදේශ කිරීමේ තත්ත්වය මත මියගිය තැනැත්තාගේ ක්රියාවන් ය.
එයට අදාළ වන තවත් කරුණක් නම්: අල්ලාහ් විසින් අවසර නොදුන් නවක ලෙස බිහි වූ ක්රියාවන් ය. එම ක්රියාවන් අල්ලාහ්ගේ පවිත්ර ආගමට අනුගත නොවීම නිසා මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ දී ඒවා විහිදී යන හුළඟක් ලෙස පවතිනු ඇත. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ ප්රකාශ කළහ. "කවරෙකු අපගේ කටයුත්තට (ඉස්ලාමයට) එහි නොමැති නවීන ක්රම සහ වීධි ඇතුඵ කරන්නේ නම් එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලබන්නක් වේ." එය සහීහ් හදීසයක් බව බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන දෙදෙනාම එකඟතාව පළ කර ඇත.
මෙම ප්රකාශයේ සාරාංශය නම්, මෙම ලේඛිකාව තම ආයාචනාව හා ප්රාර්ථනාව නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත යොමු කරමින්, සර්ව ලෝකයන්ගේ ස්වාමියාණන් ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ජයග්රහණය, හානිය හා ප්රයෝජනය ඔහුගේ අතෙහි හැර ඒ කිසිවක් වෙනත් කිසිවෙකුගේ අතෙහි නොමැත.
මෙය මහත් හා දරුණු අපරාධයක් බවට කිසිදු සැකයක් නැත. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් ඔහුගෙන් ප්රාර්ථනා කර සිටින මෙන් නියෝග කළ අතර, ඔහුගෙන් ප්රාර්ථනා කරන අයට පිළිතුරු දෙන බවට පොරොන්දු විය. එමෙන්ම, එය (ප්රාර්ථනා කිරීම) අත්හැර උඩඟුකම් පාන අයට අපා ගින්නට පිවිසෙන බවට අවවාද කළේය. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "තවද 'නුඹලා මා අමතනු. මම නුඹලා(ගේ ප්රාර්ථනාව)ට පිළිතුරු දෙමි. නියත වශයෙන් ම මට ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් (ඈත් වී) උඩඟුකම් පාමින් සිටියවුන් අවමානයට පත් වූවන් ලෙසින් නිරයට මතු පිවිසෙනු ඇත.' යැයි නුඹලාගේ පරමාධිපති පවසයි." (ගාෆිර්:60) එනම්: අපහාසාත්මක හා නින්දා සහගත ලෙසින් යන්නයි. මෙම මහඟු පාඨය ප්රාර්ථනාව යනු නැමදුමක් බවත්, ඒ ගැන උඩඟු වූවන්ගේ නවාතැන් අපාය බවත් පෙන්වා දෙයි. අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීමට උඩඟු වූවන්ගේ තත්ත්වය මෙසේ නම්, වෙනත් අයෙකුගෙන් ප්රාර්ථනා කර ඔහුට පිටුපෑ අයගේ තත්ත්වය කෙසේ වනු ඇත් ද? සැබැවින්ම ඔහු ඉතා සමීපය, සියලු දේවල්හි හිමිකරුවාණන් ය. සියලු දේවල් හි බලවතාණන්ය. සුවිශුද්ධයාණන් මෙසේ පවසයි. "තවද මාගේ ගැත්තන් මා ගැන නුඹෙන් විමසූ විට සැබැවින් ම මම සමීපත ය. යදින්නා මගෙන් කන්නලව්ව කළහොත්, ඔහුගේ කන්නලව්වට මම පිළිතුරු දෙමි. එබැවින් ඔවුන් මගෙන් පිළිතුරු පතත්වා, ඇරයුමට පිළිතුරු දෙත්වා, තවද මා විශ්වාස කරත්වා. එමඟින් ඔවුන් යහමඟ ලබන්නට හැකි වනු ඇත." (අල් බකරා: 186) නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ සහීහ් හදීසයක ප්රකාශ කළේ 'ප්රාර්ථනාව වනාහි එයයි නැමදුම' යන වගයි. එතුමාණන්ගේ මහප්පාගේ පුතෙකු වූ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමාට මෙසේ පැවසූහ.: "අල්ලාහ් පිළිබඳ ප්රවේසමෙන් කටයුතු කරන්න. අල්ලාහ් ඔබව ආරක්ෂා කරනු ඇත. අල්ලාහ් පිළිබඳ ප්රවේසමෙන් කටයුතු කරන්න. ඔබ ඉදිරියේ ඔබ ඔහුව දකිනු ඇත. ඔබ යමක් ඉල්ලන්නේ නම් අල්ලාහ්ගෙන්ම ඉල්ලන්න. ඔබ උදව් පතන්නෙහි නම් අල්ලාහ්ගෙන්ම උදව් පතන්න." මෙය ඉමාම් තිර්මිදි තුමා ඇතුළුව වෙනත් අය විසින් ද දන්වා ඇත.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පැවැසූහ. "කවරෙකු අල්ලාහ් හැර යම් ආදේශයකට ඇරයුම් කරමින් මිය ගියේ ද ඔහු අපා ගින්නට පිවිසීය." මෙය ඉමාම් බුහාරි විසින් දන්වා ඇත. බුහාරි හා මුස්ලිම්හි සඳහන් හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් බරපතළ පාපය කුමක්දැයි විමසන ලදී. එතුමාණෝ මෙසේ පැවසුහ: "අල්ලාහ් ඔබව මැවූ මැවුම්කරු ලෙස සිටිය දී, ඔහුට ඔබ හවුල්කරුවන් නියම කිරීමය." හවුල්කරුවන් යනු ආදේශයන් හා සමානයන් වේ. එබැවින් අල්ලාහ් නොවන අයෙකුට ඇරයුම් කළ හෝ ඔහුගෙන් ආශිර්වාදය ඉල්ලා සිටි හෝ ඔහු වෙනුවෙන් ප්රාර්ථනා කළ හෝ ඔහු වෙනුවෙන් බිළි දුන් හෝ ඉහත සඳහන් කරුණු හැර වෙනත් යමක් ඔහුට නැමදුම් කළ අයෙකු වී නම් ඔහු ඔහුට ආදේශයක් තැබූවෙකි. එය නබිවරයෙකු, ශාන්තවරයෙකු, රජවරයෙකු, භූතයෙකු, පිළිමයක් හෝ වෙනත් මැවීම්වලින් කිසිවෙකු වුවද එලෙසමය.
මෙහිදී කෙනෙකුට මෙසේ ප්රශ්න කළ හැක: ජීවමානව ඉදිරියේ සිටින මිනිසකුගෙන් ඔහුට හැකි දේ පිළිබඳව ඉල්ලීමේ හා ඔහුට හැකි සංවේදී කටයුතු සම්බන්ධයෙන් උදව් ඉල්ලීමේ තත්ත්වය කුමක්ද? ඒ සඳහා වන පිළිතුර නම්: මෙය ෂිර්ක් නොවන අතර, මුස්ලිම්වරුන් අතර සාමාන්යයෙන් අවසර ලැබූ කටයුතු අතරට අයත් වන්නකි. මූසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගේ කතා වස්තුවේදී අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "එවිට තම පාර්ශවයේ පුද්ගලයා ඔහුගේ සතුරන්ගෙන් කෙනෙකු වූ අයට එරෙහිව ඔහුගෙන් උදව් පැතී ය." (අල් කසස්: 15) උත්තරීතර අල්ලාහ් මූසාගේ කතාවේ මෙසේ ද ප්රකාශ කරයි: "එවිට ඔහු බියට පත්ව සුපරීක්ෂාකාරීව ඉන් පිට වී" (අල්-කසස්: 21) යුද්ධයේදී මිනිසා තම මිතුරන්ගෙන් පිහිට පතන ආකාරයට, මිනිසුන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන වෙනත් කරුණු සම්බන්ධයෙන්ද ඔවුන් එකිනෙකාගේ අනෙකාගේ අවශ්යතාව මත පිහිටයි.
තම සමූහයාට මෙසේ දන්වා සිටින මෙන් අල්ලාහ් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට නියම කළේය. එනම් එතුමාණන්ට කිසිවෙකුට හෝ සෙතක් හෝ හානියක් සැලසිය නොහැකි යන වගය. උත්තරීතර සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියි: “නියත වශයෙන් ම මා අයදිනුයේ මාගේ පරමාධිපතිව ය. තවද මම ඔහුට කිසිවකු හෝ ආදේශ නො කරමි යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." “නුඹලාට යම් හානියක් හෝ යම් මග පෙන්වීමක් හෝ සිදු කරන්නට නියත වශයෙන් ම මා බලය නො දරමි යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (අල් ජින්: 21, 22) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම් මිස මා වෙනුවෙන් යම් යහපතක් කිරීමට හෝ හානියක් කිරීමට හෝ මම බලය නො දරමි. ගුප්ද දෑ ගැන මා මැනවින් දැන සිටියේ නම් මා යහපත අධික වශයෙන් කරන්නට බලමි. තවද මට නපුර ස්පර්ෂ නො වනු ඇත. මා අවවාද කරන්නෙකු හා විශ්වාස කරන ජනයාට ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු මිස වෙනත් කෙනෙකු නො වෙමි." (අල් අඃරාෆ්: 188)
මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ රාශියක් ඇත.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තම පරමාධිපතියාණන්ට පමණක් ප්රාර්ථනා කර ඇති බව ප්රසිද්ධය. බදර් දිනයේ දී එතුමාණන් අල්ලාහ්ගෙන් උපකාරය හා සතුරන්ට එරෙහිව ජයග්රහණය සඳහා උදව් පතමින්, එය ඉතා උනන්දුවෙන් ඉල්ලා සිටි බව වාර්තා වේ. එතුමාණෝ මෙසේ පවසා සිටියහ: "අහෝ පරමාධිපතියාණනි! ඔබ මාහට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරන්න." එවිට කල්යාන මිතුරා වූ අබු බකර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන්: "අහෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබට ප්රමාණවත්ය. අල්ලාහ් ඔබට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරනු ඇත" යැයි පවසමින් සිටියහ. එම අවස්ථාව පිළිබඳව සුවිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් පහත සඳහන් වචනය පහළ කළේය: "නුඹලාගේ පරමාධිපතිගෙන් නුඹලා උදව් පතන විට ‘නියත වශයෙන් ම මම මලක්වරුන් දහසක් දෙනා එකිනෙකාට පරව පෙළගස්වා නුඹලාට උදව් කරන්නෙමි’ යැයි ඔහු නුඹලාට පිළිතුරු දුන්නේ ය." (අල් අන්ෆාල්: 9) මෙම පාඨවල අල්ලාහ් අබියසින් ඔබ උදව් ඉල්ලන මෙන් මෙනෙහි කරවා; ඔහු නුඹලාට පිළිතුරු දී; මලක්වරුන් මගින් නුඹලාට ජයග්රහණය හා සන්සුන් බව ශුභාරංචියක් ලෙස ලබා දුන් බව පවසයි. සැබැවින්ම ජයග්රහණය මලක්වරුන්ගෙන් නොව, තමන් අබියසින් බව අල්ලාහ් පැහැදිලි කර සිටියේය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "සැබෑ උපකාරය අල්ලාහ්ගෙන් මිස වෙනත් නැත." (ආලු ඉම්රාන්: 126) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේද පවසයි: "නුඹලා දුබලයින්ව සිටිය දී ඇත්තෙන් ම අල්ලාහ් බද්ර් (සටනෙ)හි නුඹලාට උදව් කළේ ය. එබැවින් නුඹලා කෘතවේදී විය හැකි වනු පිණිස නුඹලා අල්ලාහ්ට බිය බැතිමත් වනු." (ආලු ඉම්රාන්: 123) මෙම පාඨයේ දී සර්වබලධාරී අල්ලාහ් බදර් දින ඔවුන්ට ජය ලබා දුන් බව පැහැදිලි කරයි. එමගින් ඔවුන්ට ලබා දුන් ආයුධ හා ශක්තිය, මලක්වරුන්ගේ සහය යනාදී සියල්ල ජයග්රහණය, ශුභාරංචිය හා සැනසීම සඳහා වන හේතු වූ සාධක අතර වන්නේය. නමුත් ජයග්රහණය ඒවා හේතුවෙන් නොව, අල්ලාහ් අබියසින් පමණක් බව පැහැදිළිය. එහෙත්, මෙම ලේඛිකාව හෝ මෙවන් වෙනත් කිසිවෙකු හෝ ලෝවැසියන්ගේ පරමාධිපතිව පිටු දකිමින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් උපකාරය හා ජය ඉල්ලා සිටින්නේ කෙසේ ද? ඔහු සර්වබලධාරී, සර්වවිශ්වයේ පරමාධිපති වූ සියලු දෑහි හිමිකරු අල්ලාහ්ය.
මෙය මහත් මෝඩකමක් වන අතර, එය බරපතල ආදේශයකි. එබැවින්, ලේඛිකාව අල්ලාහ් වෙත නිසිලෙස පශ්චාත්තාප වී පාපක්ෂමාව අයැද සිටිය යුතුය. නිසි පශ්චාත්තාපය යනු එය කරුණු කිහිපයක් ඇතුළත් කර ගෙන ඇත. ඒවා: පළමුවැන්න: සිදු වූ පාපයන් ගැන පසුතැවිලිවීම. දෙවැන්න: වැටු පාපයෙන් මුළුමණින් ඉවත්වීම. තුන්වැන්න: නැවතත් ඒ වෙත නොයන බවට සහතික කර ගැනීම. එය අල්ලාහ්ට ගරු බුහුමන් දක්වමින් සහ අවංකව එය ඔහුට ඉදිරිපත් කරමින් ඔහුගේ නියෝගයට අනුකූලව කටයුතු කරමින් ඔහු තහනම් කළ දැයින් වැළකී සිටිමින් විය යුතුය. නිසි අයුරින් පාප ක්ෂමාවෙහි නිරතවීම යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ මෙයයි. මෙහි හතරවැනි විශේෂ කරුණක් ද ඇත. එය මිනිසුන්ට අසාධාරණයක් සිදු වූ අවස්ථාවකය. එම හතරවැනි කරුණ නම්: අයිතිය අදාළ හිමිකරුවන්ට නැවත ලබා දීම හෝ ඔවුන්ගෙන් සමාව ඉල්ලා ඒ අයිතියෙන් නිදහස් වීමය.
අල්ලාහ් ඔහුගේ භක්තිමත් දනන් හට තව්බාව නියම කළේය. එය පිළිගන්නා බවට ඔවුන්ට පොරොන්දු දී ඇත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියි: "තවද අහෝ දේවත්වය විශ්වාස කරන්නනි! නුඹලා ජය ලැබිය හැකි වනු පිණිස නුඹලා සියල්ල පශ්චාත්තාප වී අල්ලාහ් වෙත නැඹුරු වන්න." (අන්-නූර්: 31) කිතුනුවන් සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "ඔවුන් අල්ලාහ් වෙත පශ්චාත්තාප වී ඔහුගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටිය යුතු නො වේ ද? තවද අල්ලාහ් අතික්ෂමාශීලී ය. අසමසම කරුණාන්විත ය." (අල් මාඉදා: 74) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද ඔවුහු වනාහි අල්ලාහ් සමඟ තවත් දෙවියකුට අයද නො සිටිති. තවද අල්ලාහ් තහනම් කළ ආත්මය නියමයකින් තොරව මිස ඔවුහු ඝාතනය නො කරති. තවද කාම අපචාරයේ නිරත නො වෙති. තවද කවරෙකු එය සිදු කරන්නේ ද ඔහු (ඊට අදාල) ප්රතිවිපාකය ලබනු ඇත." "මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ එම දඬුවම ඔහුට ගුණ කරනු ලැබේ. ඔහු එහි නින්දාවට පත්ව සදාකල් වෙසෙනු ඇත." "එහෙත් පශ්චාත්තාප වී දේවත්වය විශ්වාස කොට යහකම් සිදු කළ අය හැර. තම පාපකම් යහකම් බවට අල්ලාහ් පරිවර්තනය කරන උදවිය ඔවුහු ම ය. තවද අල්ලාහ් අතික්ෂමාශීලී මහාකරුණාන්විත විය." (අල්-ෆුර්කාන්: 68-70) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසා ඇත. "තවද ඔහු තම ගැත්තන්ගෙන් පශ්චාත්තාපය පිළිගන්නා ය. තවද ඔහු පාපකම්වලට සමාව දෙයි. තවද නුඹලා සිදු කරන දෑ ඔහු දනී." (අෂ්-ෂූරා: 25)
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) පැවැසූ ප්රකාශයක් තහවුර කරන ලද හදීසයක මෙසේ සඳහන් වී ඇත: "ඉස්ලාමය ඊට පෙර පැවති දෑ අහෝසි කර දමන අතර, තව්බාව නොහොත් පාපක්ෂමාව එයට පෙර පැවති දෑ මකා දමනු ඇත."
මෙම කෙටි වචන කිහිපය මා විසින් සකස් කළේ, දෙවියන්ට ආදේශ කිරීම බරපතල කරුණක් හා එය මහා පාපයක් වන බැවිනි. එමෙන්ම මෙම ලේඛිකාව විසින් ප්රකාශ කළ දෑ සම්බන්ධයෙන් කිසිවෙකු රැවටෙනු ඇතැයි යන බියෙනි. එමෙන්ම අල්ලාහ් හා ඔහුගේ ගැත්තන් හට උපදෙස් දීම වගකීමක් වන බැවිනි. මෙමගින් ප්රයෝජන සළසා දෙන මෙන් ද අපගේ හා සියලු මුස්ලිම්වරුන්ගේ තත්ත්වය විධිමත් කර දෙන මෙන් ද අප සියලු දෙනාට දහම පිළිබඳ නිසි අවබෝධය හා ඒ මත ස්ථාවරව සිටීමට ආශිර්වාද කරන මෙන් ද අපගේ හා මුස්ලිම්වරුන්ගේ අභ්යන්තර දුෂ්ටකම් හා අපගේ ක්රියාවන් තුළ පවතින නපුරුකම් වලින් ආරක්ෂා කර දෙන මෙන් ද සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගෙන් මම ප්රාර්ථනා කර සිටිමි. සැබැවින්ම එහි භාරකරු ඔහුය. ඒ කෙරෙහි බලය ඇත්තාය.
අපගේ ගැත්තා හා අපගේ දූතයාණණ් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් හටත් හිතමිතුරන් හටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය, සමාදානය හා ආශීර්වාදය උදා කරත්වා!
තුන්වන ලිපිය
ජින්වරුන් සහ ෂය්තාන්වරුන්ගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටීමේ නීතිය සහ ඔවුන්ට භාරහාරකම් සිදු කිරීම
මෙය අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස් තුමා විසින්, එවැන්නක් දකින මුස්ලිම්වරුන් වෙතය. අල්ලාහ් මට සහ ඔවුන්ට ඔහුගේ දහමට අනුගත වීමට සහ එහි ස්ථිරව සිටීමට හැකියාව ලබා දෙත්වා. ආමීන්.
ඔබට ශාන්තිය ද අල්ලාහ්ගේ කරුණාව ද ඔහුගේ අභිවෘද්ධිය ද ලැබේවා.
එම ප්රකාශයට පසුව: නොදැනුවත් අය සිදු කරන ඇතැම් ක්රියාවන් පිළිබඳව ඇතැම් සහෝදරයින් මගෙන් විමසා සිටියෝය. එනම් අල්ලාහ් නොවන අයගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීම, වැදගත් කටයුතු සඳහා ඔවුන්ගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටීම; ජින්නුන්ගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීම, ඔවුන්ගෙන් උදව් පැතීම, ඔවුන් වෙනුවෙන් භාරහාර කිරීම, ඔවුන් වෙනුවෙන් සත්ත්වයින් බිලිදීම යනාදී දේවල් පිළිබඳවය. ඒ අතරින් ඇතැමෙකුගේ ප්රකාශය: (යා සබ්ආ) යන්න ද ඇතුළත් වේ. එනම්: ජින් ප්රධානීන් සත් දෙනා ඔහු අල්ලා, ඔහුගේ අස්ථි කඩා දමා; ඔහුගේ ලේ පානය කරන්න අහෝ සබ්ආ ඔහුට මෙවැනි විවිධ දේ කරන්න. එසේ නැතහොත්, තවත් සමහරුන් පවසන ප්රකාශය මෙනි: (ඔබලා ගෙන යන්න, දහවල් දේවතාවෝ, සවස දේවතාවෝ), මෙය දකුණු ප්රදේශවල බොහෝ විට දක්නට ලැබේ. මෙම කරුණට සමානව, මිය ගිය වක්තෘවරුන් සහ ශ්රද්ධාවන්තයන් වැන්නන්ගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීම, දේවදූතයන්ගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීම සහ උදව් පැතීම යනාදී දේවල් ය. මේ සියල්ල සහ එයට සමාන දෑ ඉස්ලාමයට ආරෝපණය කරන බොහෝමයක් දෙනා සිටිති. එය නොදැනුවත් කම නිසාවෙන් සහ තමන්ට පෙර පැවති අය අනුගමනය කිරීමක් ලෙසිනි.ඇතැම් විට, ඔවුන්ගෙන් සමහරු පහසුවෙන් මෙසේ පවසයි: මෙය කටට පැමිණෙන දෙයක් පමණක් වන අතර, අපි එය අරමුණක් කර නොගනිමු හෝ විශ්වාස නොකරමු' යැයි පවසමින් එය සාධකයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරති.
ඔහු තවදුරටත් මාගෙන් මෙසේ විමසා සිටියේය: මෙවන් කටයුතු කරන අය සමඟ විවාහ වීම, ඔවුන් විසින් කපන ලද මාංශ අනුභව කිරීම, ඔවුන් වෙත ආශිර්වාද පැතීම, ඔවුන් පසුපස සලාත් ඉටු කිරීම පිළිබඳවත් මන්ත්ර ගුරුකම් හා ජ්යෝතිෂ්ය වේදීන් විශ්වාස කිරීම පිළිබඳවත් රෝගය හා එහි හේතු දැන ගැනීම සඳහා රෝගියාගේ ශරීරය සම්බන්ධ වූ බද පටිය, සරම, මොට්ටැක්කිලිය වැනි යමක් ස්පර්ශ කිරීම පමණින් දැන ගැනීමේ හැකියාව ඇති බව පවසන අය පිළිබඳවත් විමසා සිටියේය.
පිළිතුර: සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ්ට පමණක් සතුයි. ශාන්තිය හා සමාදානය අල්ලාහ්ගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාගේ පවුලේ අයටත්, එතුමාගේ අනුගාමිකයන්ටත්, ඔවුන්ගේ මග පෙන්වීමෙන් මඟ ලැබූ අය හටත්, විනිශ්චය දිනය දක්වාම උදා වේවා.
මෙම උදාර ප්රකාශයෙන් පසු: සැබැවින්ම උත්තරීතර, සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් - ජින් වර්ගයා හා මිනිස් වර්ගයා නිර්මාණය කළේ ඔහු හැර වෙනත් කිසිවකුට නැමදුම් නොකර ඔහුව පමණක් නැමදීමටයි. විශේෂයෙන්ම ප්රාර්ථනා කිරීම, උපකාරය පැතීම, සතුන් කැප කිරීම භාරය සහ සියලු ආකාරයේ නැමදුම් ඉටු කිරීමටයි. එම අරමුණ සඳහා අල්ලාහ් දූතයන් යවා, ඔවුන්ට ඒ ගැන අණ කළේය. අල්ලාහ්ගේ ශුද්ධ වූ ග්රන්ථ පහළ කළේය. එයින් විශිෂ්ටතම ග්රන්ථය වූයේ කීර්තිමත් අල්- කුර්ආනයයි. එය එම කරුණු පැහැදිලි කිරීම සහ එය වෙත කැඳවීම සඳහා ය. එසේම, අල්ලාහ් යමක් ආදේශ කිරීමේ හා අන් දෙවිවරුන්ට නැමදුම් කිරීමේ බරපතලකම ගැන මිනිසුන්ට අනතුරු ඇඟවීම සඳහා ය. මෙය මූලික මූලධර්මයයි. දහමේ හා ආගමික පිළිවෙතේ පදනමයි. එය "ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්" යන සාක්ෂිමය ප්රකාශයේ අර්ථයයි. අල්ලාහ් හැර වන්දනාමානය කිරීමට සුදුසු වෙනත් කිසිවක් නැත' යන්නෙහි සත්යයයි. එය අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුගේ දේවත්වය හා ඔවුනට නැමදීම ප්රතික්ෂේප කරයි. - එනම්: නැමදුම- අල්ලාහ්ට පමණක් ස්ථීර කරන අතර සෙසු සියලුම මැවීම් ඒ සඳහා සුදුසු නැති බව සනාථ කරයි. මේ සඳහා අල්ලාහ්ගේ ශුද්ධ වූ ග්රන්ථයෙන් සහ ඔහුගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) සුන්නාවෙහි බොහෝ සාක්ෂි දැක ගත හැක. ඒ අතර: සර්ව බලධාරියාණන්ගේ ප්රකාශයක් මෙසේය: "තවද ජින් වර්ගයා හා මානව වර්ගයා වන ඔවුන් මට ගැතිකම් කිරීමට මිස මම නො මැව්වෙමි." (අද් දාරියාත්: 56) තවද, උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. "නුඹලා ඔහුට පමණක් මිස වෙනත් කිසිවකුට නැමදුම් නො කළ යුතු බවටත්... නුඹේ පරමාධිපති තීන්දු කළේය." (අල් ඉස්රා: 23) උත්තරීතරයාණන් තවදුරටත් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "තවද පිවිතුරු දහම අල්ලාහ්ට පුද කරමින් ඔහුව නැමදීමටත් මිස ඔවුන් අණ කරනු නො ලැබුවෝ ය." (අල් බය්යිනා: 5) උත්තරීතරයාණන් තවදුරටත් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "තවද 'නුඹලා මා අමතනු. මම නුඹලා(ගේ ප්රාර්ථනාව)ට පිළිතුරු දෙමි. නියත වශයෙන් ම මට ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් (ඈත් වී) උඩඟුකම් පාමින් සිටියවුන් අවමානයට පත් වූවන් ලෙසින් නිරයට මතු පිවිසෙනු ඇත.' යැයි නුඹලාගේ පරමාධිපති පවසයි." (ගාෆිර්:60) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද මාගේ ගැත්තන් මා ගැන නුඹෙන් විමසූ විට සැබැවින් ම මම සමීපත ය. යදින්නා මගෙන් කන්නලව්ව කළහොත්, ඔහුගේ කන්නලව්වට මම පිළිතුරු දෙමි." (අල් බකරා: 186)
ජින් සහ මිනිස් යන දෙවර්ගය මවා ඇත්තේ ඔහුට පමණක් නමස්කාර කිරීම සඳහා බව මෙම පාඨ මගින් උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් පැහැදිලිව පෙන්වා දී ඇත. එසේම ඔවුන්ගේ පරමාධිපති අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුටත් නමස්කාර නොකිරීමට ඔහුගේ ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ සහ දූතයාණන්ගේ වචන මගින් ඔහුගේ ගැත්තන්ට අණ කර ඇත.
සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පැහැදිලි කළේය. ප්රාර්ථනාව යනු ඉමහත් නැමදුමකි. එය ඉටු කිරීමට කවරෙකු උඩඟු වන්නේ ද ඔහු නිරයට පිවිසෙයි. ඔහුගේ ගැත්තන් ඔහුගෙන් පමණක් ප්රාර්ථනා කළ යුතු යැයි ඔහු නියෝග කර ඇත. ඔහු සමීපව සිටින බවත්, ඔවුන්ගේ ප්රාර්ථනාවට පිළිතුරු දෙන බවත් දන්වා ඇත. එබැවින් සියලුම ගැත්තන් ඔවුන්ගේ පරමාධිපතිට පමණක් ප්රාර්ථනා කළ යුතුය. එය ඔවුන් නැමදීම සඳහා නිර්මාණය කරනු ලැබූ හා ඒ ගැන නියෝග කරනු ලැබූ වර්ගයක් වන බැවිනි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි. "සැබැවින් ම මාගේ සලාතය මාගේ නැමදුම මාගේ ජීවය මාගේ මරණය ලෝකයන්හි පරමාධිපති වන අල්ලාහ් වෙනුවෙනි යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." "ඔහුට කිසිදු හවුල්කරුවකු නොමැත. තවද ඒ ගැන මම නියෝග කරනු ලද්දෙමි. තවද මම මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් පළමු වැන්නා වෙමි." (අල් අන්ආම්: 162,163)
අල්ලාහ් ඔහුගේ නැමදුම හා ඔහුගේ වන්දනාව - එනම්: සතුන් කැප කිරීම - ඔහුගේ ජීවිතය හා මරණය සියල්ලම ලෝකයන්ගේ පරමාධිපති අල්ලාහ්ට පමණක් සතු බව මිනිසුන්ට දන්වන මෙන් ඔහුගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට නියෝග කළේය. ඒ අනුව: කවරෙකු අල්ලාහ් වෙනුවෙන් නොව වෙනත් දෙයක් වෙනුවෙන් සතුන් කැප කරන්නේ නම්, ඔහු අල්ලාහ්ට ආදේශකම් කළේය. එය අල්ලාහ් වෙනුවෙන් නොව වෙනත් දෙයක් වෙනුවෙන් නැමදුම් කිරීමක් හා සමානය. එබැවින් සුවිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් නැමදුම හා සතුන් කැප කිරීම එකට සම්බන්ධ කරමින් ඒවා අල්ලාහ්ට පමණක් සතු බව ප්රකාශ කළේය. ඒ අනුව, ජින්වරුන්, දෙවියන්, මියගිය අය හෝ වෙනත් කෙනෙකු වෙනුවෙන් සත්වයක් කැප කරන කෙනෙකු, ඒවා මගින් ඔවුන් වෙත සමීප වීම සඳහා කටයුතු කරන කෙනෙකු, අල්ලාහ් නොවන දෙයකට සලාතය කරන කෙනෙකු මෙන්ය. සහ සහීහ් හදීසයක, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "අල්ලාහ් හැර අනුන්ට සත්ව පූජා කරන්නන් හට අල්ලාහ්ගේ ශාපය අත්වේවා" අහ්මද් ඉබ්නු හන්බල් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා විසින් හසන් වාර්තා දාමයක් සහිතව තාරික් ඉබ්නු ෂිහාබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී: නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "යමක් පිළිගන්වන තෙක් කිසිවෙකු ඒ අසලින් ගමන් කළ නොහැකි පිළිමයක් තිබූ ජනතාවක් අසලින් මිනිසුන් දෙදෙනෙකු ගමන් කළහ. ඔවුහු ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයකුට: "යමක් පිළිගන්වන්න" යැයි කීහ. ඔහු: "පිළිගන්වන්නට කිසිවක් මා සතුව නැත" යැයි කීහ. ඔවුහු: "මැස්සෙකු වුව ද කම් නැත පිළිගන්වා පූජා කරන්න" යැයි කීහ. එවිට ඔහු මැස්සෙකු පූජා කළේය. පසුව ඔවුහු ඔහුගේ මාර්ගය නිදහස් කළහ. ඒ හේතුවෙන් ඔහු අපා ගින්නට පිවිසුණි. අනෙකාටත්: "යමක් පිළිගන්වා පූජා කරන්න" යැයි කීහ. ඔහු: "සර්වබලධාරී අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුටත් මම කිසිවක් පූජා කර පිළිනොගන්වමි" යැයි කීහ. එවිට ඔහුගේ හිස ගසා දැමූහ. ඔහු ස්වර්ගයට පිවිසුණි."
පිළිමයක් හා එවැනි වෙනත් දෙයක් වෙත මැස්සෙකු හෝ එවැනි වෙනත් දෙයක් පිළිගැන්වූ විට ඔහු ආදේශ තැබූ අයකු වන්නේය. ඔහු නිරයට යාමට සුදුසුකම් ලබයි. එසේනම් ජින්නුන්, දෙවියන් සහ ශාන්තුවරුන් වෙත ප්රාර්ථනා කරන අය, ඔවුන්ගෙන් උදව් පතන අය, ඔවුන්ට භාරහාර ඉටු කරන අය, සත්ව කැපකිරීම් මගින් ඔවුන් වෙත සමීප වීමෙන් තමන්ගේ දේපළ ආරක්ෂා කර ගැනීම, රෝගීන් සුව කිරීම, හෝ තම සතුන් හා වගා ආරක්ෂා කර ගැනීම බලාපොරොත්තු වන අය, ජින්නුන්ගේ හානියෙන් බිය වී එවැනි දෑ සිදු කරන අය, හෝ එවැනි වෙනත් කාරණා මත එසේ කරන අයගේ තත්ත්වය කෙසේ නම් වනු ඇත් ද? සැබැවින්ම මෙවැනි කටයුතුවල නිරත වන අය, මැස්සා පිලිමයකට පිළිගැන්වූ එම පුද්ගලයාට වඩා නිරයට පිවිසීමට වඩාත් සුදුසු අයකු වන්නේය.
මේ සම්බන්ධයෙන් සඳහන් සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශ මෙසේය. "නියත වශයෙන් ම අපි ඔබ වෙත ධර්ම ග්රන්ථය සත්යයෙන් යුතුව පහළ කළෙමු. එහෙයින් ඔබ අවංක ලෙසින් අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කොට ඔහුට නැමදුම් කරනු," "දැන ගනු! පිවිතුරු දහම අල්ලාහ් සතු ය. තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති). ඔවුන් කවර දෙයක් තුළ මතභේද ඇති කරගත්තේද ඒ පිළිබඳව අල්ලාහ් ඔවුන් අතර නියත වශයෙන් ම තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර්: 1-3) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත. "අල්ලාහ් හැර දමා ඔවුනට පීඩාවක් නො කරන එමෙන් ම ඔවුනට සෙත නො සලසන දෑට ඔවුහු නැමැදුම් කරති. මොවුහු අල්ලාහ් ඉදිරියේ අපගේ මැදිහත්කරුවෝ’ යැයි ඔවුහු පවසති. ‘අහස්හි හෝ මහපොළොවේ හෝ ඔහු නොදන්නා දෑ නුඹලා අල්ලාහ්ට දන්වන්නෙහු දැ’යි (නබිවරය!) නුඹ අසනු. ඔහු සුපිවිතුරු ය. තවද ඔවුන් ආදේශ කරන දැයින් ඔහු උත්තරීතර ය." (යූනුස්:18)
දෙවියන්ට ආදේශ කළවුන්, අල්ලාහ් හැර ඔවුනට සමීප යැයි සළකන වෙනත් මැවීම් තෝරා ගෙන භක්තියෙන්, බලාපොරොත්තු තැබීමෙන්, පූජා කිරීමෙන්, භාරහාර පිළිගන්වමින්, යාඥා කිරීමෙන් හා එවැනි දෑවලින් තමන් සමගම ඔවුන්ව ද නමදිමින් සිටින බව සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් මෙම පාඨ දෙක තුළ සඳහන් කර ඇත. එය ඔවුන් විසින් නැමදින දෑ ඔවුන් අල්ලාහ් වෙතට සමීප කරවනු ඇතැයි ද ඔවුන් වෙනුවෙන් මැදිහත් වනු ඇතැයි ද විශ්වාස කරමිනි. ඔවුන් මහා බොරුකාරයින් බව අල්ලාහ් පෙන්වා දුන්නේය. ඔවුන්ගේ ව්යාජත්වය පැහැදිලි කළේය. මුසාවාදීන්, දේව ප්රතික්ෂේපකයින් හා ආදේශකයින් ලෙස ඔහු ඔවුන් නම් කළේය. ඔවුන් තබන ආදේශයන්ගෙන් ඔහු තමන් ව පිරිසිදු කර ගත්තේය. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. "ඔහු සුපිවිතුරු ය. තවද ඔවුන් ආදේශ කරන දැයින් ඔහු උත්තරීතර ය." (අන් නහ්ල්: 1) එබැවින් දැනගත යුතු කරුණක් වනුයේ අල්ලාහ් සමග රජකෙනෙකු, නබිවරයකු, ජින්වරයකු, ගසක්, හෝ ගල්පරයක් හෝ නැමැදීම, ඔහුට ප්රාර්ථනා කර ඔහුගෙන් සහය ඉල්ලා, සතුන් කපා ඔහුට සමීප වීම, අල්ලාහ් අබියස ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම අපේක්ෂා කිරීම හෝ රෝගියෙකු සුව කිරීම, හෝ ධනය ආරක්ෂා කිරීම, හෝ අතුරුදහන් වූවන්ගේ ආරක්ෂාව, හෝ එවැනි වෙනත් කිසිවක් අපේක්ෂා කිරීම වනාහි සැබැවින්ම මෙමගින් මහා ෂිර්ක් හා භයානක විපතට ඔහු වැටී ඇත. ඒ පිළිබඳව අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "සැබැවින් ම අල්ලාහ් ඔහුට ආදේශ කරනු ලැබීම සමාව නො දෙයි. ඒ හැර සෙසු දෑට ඔහු අභිමත කළ අයට සමාව දෙයි. කවරෙකු අල්ලාහ්ට ආදේශ කරන්නේ ද සැබැවින් ම ඔහු මහත් පාපයක් ගෙතුවේ ය." (අන්-නිසා: 48) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "සැබෑ කරුණ නම් කවරෙකු අල්ලාහ්ට ආදේශ තබන්නේ ද එවිට අල්ලාහ් ඔහුට ස්වර්ගය තහනම් කළේ ය. තවද ඔහු ලැඟුම් ගන්නා ස්ථානය නිරය වේ. අපරාධකරුවන්ට උදව් කරන්නන් කිසිවකු නොමැත." (අල් මාඉදා: 72)
මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මැදිහත්වීම ලබන්නේ ඒක දේව වාදය විශ්වාස කළ හා අවංකභාවය පුද කළ අයට පමණක් වන අතර, ශිර්ක් (දෙවියන්ට ආදේශ) කරන අයට නොවේ. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වෙත 'අහෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබේ මැදිහත්වීම ලබන්නට වඩාත් භාග්යවන්තයා කවුරුන්ද?' යැයි විමසන ලදී. එතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "කවරෙකු ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්’ (අල්ලාහ් හැර නැමදුමට සුදුසු වෙනත් දෙවියකු නොමැති) යැයි තම පිවිතුරු හදවතින් පවසන්නේ ද ඔහුය." නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ. සෑම නබිවරයකුටම පිළිගනු ලබන ප්රාර්ථනාවක් විය. සියලුම නබිවරුන් තමන්ගේ ප්රාර්ථනාව ඉක්මනින් ඉටු කරගත්හ. මම මගේ ප්රාර්ථනාව මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මගේ සමූහයාට මැදිහත්වීම සඳහා සඟවා තැබුවෙමි. එය, අල්ලාහ් අභිමත වී නම්, මගේ සමූහයා අතරින් අල්ලාහ්ට කිසිවක් සමාන නොකර මියගිය අයට ලැබෙනු ඇත.
පුරාතන බහුදේවවාදීහු අල්ලාහ් තම පරමාධිපති, මැවුම්කරු සහ පෝෂකයා බව විශ්වාස කළහ. නමුත් ඔවුහු දේවදූතයින්, දැහැමියන්, මලක්වරුන්, ගස්, ගල් සහ එවැනි දේවල් සමඟ බැඳී සිටියහ. පෙර පාඨවල සඳහන් කළ පරිදි අල්ලාහ් අබියස ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම සහ ඔහු වෙත ඔවුන් සමීප කරවනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු තැබූහ. ඒ හේතුවෙන් අල්ලාහ් ඔවුන්ට සමාව දුන්නේ නැත. එසේම, ඔහුගේ මහඟු ග්රන්ථය තුළ ඔහු ඔවුන් හෙළා දුටුවේය. ඔවුන් කාෆිර්වරුන් (දේව ප්රතික්ෂේපකයින්) හා මුෂ්රික්වරුන් (බහුදේවවාදීන්) ලෙස නම් කළේය. ඔවුන්ගේ දෙවිවරු ඔවුන් වෙනුවෙන් මැදිහත්වී කතා කරනු ඇතැයි හා අල්ලාහ් වෙත ඔවුන්ව සමීප කරවනු ඇතැයි යන ඔවුන්ගේ ප්රකාශය අසත්ය බව පවසමින් අල්ලාහ්ගේ අවවාදය ඔවුන්ට ලැබුණි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ද ඔවුන්ට සමාව දුන්නේ නැත. එසේම, එතුමාණන් මෙම බහුදේව වාදය නිසාවෙන් අල්ලාහ්ට පමණක් ඔවුන් නැමදුම් කරන තෙක්ම ඔවුනට එරෙහිව සටන් කළහ. එය සුවිශුද්ධ අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය අනුගමනය කිරීමක් ලෙසය. එනම්: "තවද කලහකම් ඇති නො වී සම්පූර්ණ දහම අල්ලාහ්ට පමණක් සතු වන තෙක් ඔවුන් සමඟ නුඹලා යුද වදිනු." (අල් බකරා: 193) අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පවසා ඇත. "මිනිසුන්, නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැති බවත් සැබැවින්ම මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් බවත් සාක්ෂි දරා සලාතය විධිමත්ව ඉටු කර සකාත් ද පිරිනමන තෙක් ඔවුන් සමග අරගල කරන මෙන් මම අණ කරනු ලැබුවෙමි. එසේ ඔවුන් ඒවා සිදු කළේ නම්, ඉස්ලාමයේ ඇති උරුමයක් වෙනුවෙන් හැරෙන්නට ඔවුන්ගේ ජීවිත හා ඔවුන්ගේ දේපළ ඔවුහු මගෙන් ආරක්ෂා කර ගත්තෝය. ඔවුන්ගේ විනිශ්චය ඇත්තේ උත්තරීතර අල්ලාහ් අබියසය." එමෙන්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහව සල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්රකාශයේ අර්ථය මෙසේය: "නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැති බව සාක්ෂි දරන තුරු" එනම්: අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට නොව, ඔහුට පමණක් වන්දනාමානය සිදුකරන තුරු යන්නයි.
බහුදේව වාදීන් ජින්නුන් පිළිබඳ බියවී ඔවුන්ගෙන් ආරක්ෂාව පතමින් සිටියහ. ඒ පිළිබඳ උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "තවද නියත වශයෙන් ම ජින් වර්ගයාගෙන් වූ පිරිසකගෙන් මිනිස් වර්ගයාගෙන් පිරිසක් ආරක්ෂාව පැතුවෝ ය. එහෙයින් ඔවුහු ඔවුනට උඩඟුකම අධික කළෝ ය." (අල් ජින්: 6) අල්කුර්ආන් අටුවාචාරීන් එම ආයතය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පවසති: එහි අර්ථය: "එහෙයින් ඔවුහු ඔවුනට උඩඟුකම අධික කළෝ ය." එනම්: මිනිසුන් ජින්වරුන්ගෙන් ආරක්ෂාව පතන විට, ජින්වරුන් තමන් ගැන උඩඟුකමක් පාමින්, අහංකාරයෙන් පිරී යනු ඇත. එවිට ඔවුන් දැඩි සේ ඔවුනට වන්දනාමාන කරන තෙක් සහ ඔවුන් වෙත යොමු වන තෙක් ඔවුන් මිනිසුන්ට තවත් බියක් හා ත්රාසයක් ඇති කරති.
ඒ වෙනුවට අල්ලාහ්ගෙන් ආරක්ෂාව පැතීමට හා ඔහුගේ සම්පූර්ණ වචන වලින් ආරක්ෂාව පැතීමට මුස්ලිම් ප්රජාවට අල්ලාහ් ආශිර්වාද කළේය. කීර්තිමත් අල්ලාහ් ඒ පිළිබඳව මෙසේ පවසා ඇත: "ෂෙයිතාන්ගෙන් යම් බලපෑමක් නුඹට බලපෑම් කළ විට, නුඹ අල්ලාහ්ගෙන් ආරක්ෂාව පතනු. නියත වශයෙන් ම ඔහු සර්ව ශ්රාවක ය; සර්වඥානී ය." (අල් අඃරාෆ්: 200) සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "(නබිවරය!) නුඹ පවසනු. අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි." නියත වශයෙන්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් පැවසූ බවට සහීහ් වාර්තාවක් මෙසේ සඳහන් වේ: "කවරෙකු යම් ස්ථානයකට ගොඩ වැදී; ඔහු ‘අඌදු බිකලිමාතිල්ලාහිත් තාම්මාති මින් ෂර්රි මා කලක්’ -අල්ලාහ්ගේ පූර්ණ වදන් තුළින් ඔහු මැවූ සියලු දෑහි හානියෙන් මම ආරක්ෂාව පතමි.- යනුවෙන් පවසන්නේ ද එම ස්ථානයෙන් නැවත ගමන් කරන තුරු ඔහුට කිසිදු හානියක් සිදු වන්නේ නැත."
ඉහත සඳහන් පාඨ සහ හදීස් වලින්, මුක්තිය සොයන, තම ආගම ආරක්ෂා කර ගැනීමට කැමති, සහ ශිර්ක් වලින් ආරක්ෂා වීමට කැමති අය, එහි සූක්ෂම සහ ප්රකට අංගයන් වටහා ගනී. එනම් මිය ගිය අය, දේව දූතයින්, ජින්නුන් සහ වෙනත් මැවීම් වෙත නැඹුරු වීම, ඔවුන්ගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීම, සහ ඔවුන්ගෙන් ආරක්ෂාව පතීම වැනි දේ, ජාහිලියා නම් අඥාන යුගයේ විසූ බහුදේවවාදීන්ගේ ක්රියාවන් අතරට අයත් වේ යන්නය. එය අල්ලාහ්ට ආදේශ වශයෙන් තබන ඉතාමත් නින්දිත ආදේශය වේ. එබැවින් එය අත්හළ යුතුය. එයින් වැළකී සිටිය යුතුය. එය අත්හැරීම ගැන අන් අයට උපදෙස් දිය යුතුය. එවැන්නක් සිදු කරන්නන් හෙළා දැකිය යුතුය.
ජනතාව අතරින් සැබැවින්ම මෙම ෂිර්ක් ක්රියාවන් සිදු කරන බවට හඳුනාගත් තැනැත්තකු වී නම්, ඔහු සමග විවාහ වීම, ඔහු විසින් කපා හරින ලද සතුන් ආහාරයට ගැනීම, ඔහුට ශාන්තිය පැතීම, ඔහු පසුපස සලාතය ඉටු කිරීම යනාදිය කිසිවිටෙකත් වලංගු වන්නේ නැත. එමෙන්ම ඔහු අල්ලාහ්ට තම පශ්චාතාපය ප්රකාශ කර, අල්ලාහ්ට පමණක් ප්රාර්ථනා සහ නමස්කාරය සිදු කරන තෙක් එසේම පවතිනු ඇත. ප්රාර්ථනාව යනු නමස්කාරයයි, එහි මූලයයි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පවසා ඇත්තාහ.: "ප්රාර්ථනාව යනු නැමදුමේ (සාරය වේ)." ඒ ගැන එතුමාණන්ගේ වෙනත් ප්රකාශයක් මෙසේය. "ප්රාර්ථනාව යනු නැමදුමේ මූලයයි" දෙවියන්ට ආදේශ තබන බහුදේවවාදී ජනයන් සමඟ විවාහ වීම වනාහි, ඒ ගැන සර්වබලධාරි අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "දේව ආදේශ තබන්නියන්ව ඔවුන් විශ්වාස කරන තෙක් විවාහ කර නො ගනු. ඇය නුඹලාට ආකර්ශනීය වුව ද දේව විශ්වාසී වහලිය ආදේශ තබන්නියට වඩා උතුම් ය. තවද ආදේශ තබන්නන්හට ඔවුන් විශ්වාස කරන තෙක් විවාහ කර නො දෙනු. ඔහු නුඹලාට ආකර්ශනීය වුව ද දේව විශ්වාසී වහලා ආදේශ තබන්නාට වඩා උතුම් ය. මොවුන් ඇරයුම් කරනුයේ (නිරයේ) ගින්න වෙත ය. තවද අල්ලාහ් ඔහුගේ අනුභාවයෙන් ඇරයුම් කරනුයේ ස්වර්ගය හා සමාව වෙත ය. තවද ජනයා මෙනෙහි කරන්නට හැකි වනු පිණිස තම වදන් ජනයාට ඔහු (මෙසේ) පැහැදිලි කරන්නේ ය." (අල්-බකරා: 221) පිළිම වන්දනාකරුවන්, ජින්නුන්, මලක්වරුන් (දේව දූතයින්) හා වෙනත් දෑට වන්දනා කරන අල්ලාහ්ට ආදේශ තබන කාන්තාවන් සමග විවාහ වීම අල්ලාහ් මුස්ලිම්වරුන්ට තහනම් කොට ඇත. එය ඔවුන් අල්ලාහ්ට පමණක් භක්තියෙන් විශ්වාස කොට, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ව පිළිගනිමින්, ඔහුගේ මාර්ගය පිළිපදින තෙක් ය. තවද අල්ලාහ්ට ආදේශ තබන පිරිමින් මුස්ලිම් කාන්තාවන් විවාහ කර දීම ද තහනම් කර ඇත. එය ඔවුන් අල්ලාහ්ට පමණක් භක්තියෙන් විශ්වාස කොට, දෙවියන්ගේ දූතයාණන් ව පිළිගනිමින්, ඔහුගේ මාර්ගය පිළිපදින තෙක් ය.
සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් මෙසේ දන්වා සිටියි: සැබැවින්ම නිදහස් කාන්තාවක්, ඇගේ රූපලාවණ්යය හා කථාකරණය නිසා ඇයව නරඹන හා ඇගේ කථා අසන අය ඇයව ආකර්ෂණය කළ ද, ඇයට වඩා අල්ලාහ්ව විශ්වාස කළ වහලියක් උතුම් බව අල්ලාහ් දන්වා සිටියේය. එසේම නිදහස් පිරිමියෙක් ඔහුගේ රූපලාවණ්යය, වාග් වේදය, සහ ශෛලිය නිසා ඔහුව අසන හා නරඹන අය ඔහුව ආකර්ෂණය කළ ද, ඔහුට වඩා අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරන වහලෙකු යහපත් ය යැයි අල්ලාහ් පවසා සිටියේය. පසුව මෙම ප්රකාශය පිළිබඳ හේතු පැහැදිලි කරමින් අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියේය. "මොවුන් ඇරයුම් කරනුයේ (නිරයේ) ගින්න වෙත ය." (අල් බකරා :221) මෙමගින් අදහස් කරනුයේ: බහුදේවවාදී කාන්තාවන් හා බහුදේවවාදී පිරිමින් ගැනය. මන්දයත් ඔවුන් තම කථා, ක්රියා, ජීවන රටාව හා ගතිගුණ මගින් නිරා ගින්නට ආරාධනා කරන අය වෙති. එහෙත්, අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරන කාන්තාවන් හා අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරන පිරිමින් තම සදාචාරය, ක්රියා හා ජීවන රටාව මගින් ස්වර්ග උයන් වෙත ආරාධනා කරන අය වෙති. එසේ නම්, ඔවුන් හා මොවුන් සමාන වන්නේ කෙසේ ද!
බහුදේවවාදී මිත්යාදෘෂ්ටිකයන් හට සලාත් ඉටු කිරීම පිළිබඳ වනාහි: සැබැවින්ම සර්වබලධාරී අල්ලාහ් කුහකයින් විෂයයෙහි මෙසේ පවසා සිටියේය. "ඔවුන් අතරින් මිය ගිය කිසිවකු කෙරෙහි කිසි කලෙක නුඹ සලාතය මෙහෙය නො වනු. තවද ඔහුගේ මිනී වළ අසල නුඹ නැගිට නො සිටිනු. නියත වශයෙන් ම ඔවුන් අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයාණන්ව ප්රතික්ෂේප කළෝ ය. ඔවුහු පාපිෂ්ඨයින් ලෙස සිටිය දීම මිය ගියෝ ය." (අත්-තව්බා: 84) මෙම ශුද්ධ පාඨය තුළ අල්ලාහ් පැහැදිලිව පෙන්වා දී ඇත්තේ, කුහකයා හා දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නා වෙනුවෙන් සලාතය මෙහෙය නොවන ලෙසය. මක්නිසාදයත් ඔවුන් අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයාණන් ප්රතික්ෂේප කර ඇති බැවිනි. එසේම ඔවුන් පිටුපස සලාතය මෙහෙය නොවිය යුතුය. ඔවුන් මුස්ලිම්වරුන්ගේ නායකයන් ලෙස පත් කර නොගත යුතුය. එය ඔවුන්ගේ ප්රතික්ෂේපය හා විශ්වාසභංගය නිසාය, මුස්ලිම්වරුන් හා ඔවුන් අතර ඇති දැඩි විරෝධය නිසාය, ඔවුන් සලාතය හා වන්දනා කටයුතු ඉටු නොකරන නිසාය. දේව ප්රතික්ෂේපය හා බහුදේවවාදය සමග කිසිදු යහපත් ක්රියාවක් රැඳී නොපවතින නිසාය. එවැනි තත්ත්වයන්ගෙන් අප ආරක්ෂා කරන මෙන් අපි අල්ලාහ්ගෙන් පතමු. බහුදේවවාදීන් විසින් කැපූ සතුන් ආහාරයට ගැනීම පිළිබඳව වනාහි, මියගිය සතුන් හා බහුදේවවාදීන් කැපූ සතුන් තහනම් කිරීම පිළිබඳව පැහැදිලි කරමින් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත.: "තවද කවර දෙයක් මත අල්ලාහ්ගේ නාමය සිහිපත් කරනු නො ලැබුවේ ද එයින් නුඹලා අනුභව නො කරනු. තවද සැබැවින් ම එය පාපයකි. තවද නුඹලා සමඟ වාද කරනු පිණිස සැබැවින් ම ෂෙයිතානුන් තම හිතමිතුරන් වෙත කොඳුරනු ඇත. තවද නුඹලා ඔවුනට අවනත වූයෙහු නම් සැබැවින් ම නුඹලා ආදේශ කරන්නෝ වෙති." (අල්-අන්ආම්: 121) මියගිය සතුන් හා බහුවිධ දෙවිවරුන් වෙනුවෙන් කැප කළ දෑ ආහාරයට ගැනීම අල්ලාහ් මුස්ලිම්වරුන්ට තහනම් කළේය. මක්නිසාදයත් එය අපවිත්රය, එම නිසා එවැන්නෙකු විසින් කපා හරින ලද සතුන් මියගිය සතුන් ලෙස සැලකේ. එහිදී අල්ලාහ්ගේ නාමය පවසා තිබුණ ද එලෙසමය. ඔහුගේ එම නාමෝච්චාරණය අසාර්ථකය, එහි කිසිදු බලාත්මක භාවයක් නැත. මක්නිසාදයත් එය ආගමික වන්දනාවකි. බහුදේවවාදය නැමදුම අහෝසි කරයි, එය නිෂ්ඵල කරයි. බහුදේව වාදියා අල්ලාහ් වෙත පසුතැවිලි වී පාපක්ෂමාව ඉල්ලා සිටින තුරු එය එසේම පවතී. ඉස්ලාමයෙහි අනුමත කර ඇත්තේ අහල් කිතාබ්වරුන්ගේ ආහාරය බව අල්ලාහ් තම ග්රන්ථයේ මෙසේ ප්රකාශ කර සිටියි: "ධර්ම ග්රන්ථය දෙනු ලැබූ අයගේ ආහාර නුඹලාට අනුමත ය. නුඹලාගේ ආහාර ද ඔවුනට අනුමත ය." (අල් මාඉදා: 5) ඔවුන් දිව්ය දහමට අයත් අය බව පවසා සිටියත්, මූසා හා ඊසා (අලෙයිහිමස් සලාම්) තුමාගේ අනුගාමිකයන් බව ඔවුන් විශ්වාස කරමින් සිටියත් එහිදී ඔවුන් මුසාවාදීන් වෙති. මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන් සමස්ත මිනිස් සමාජය වෙත යැවීමෙන් අල්ලාහ් ඔවුන්ගේ පිළිවෙත වෙනස් කරමින් එය අහෝසි කළේය. නමුත් අල්ලාහ් ආගම් ලත් ජනයාගේ ආහාර හා ඔවුන්ගේ කාන්තාවන් අනුමත කර ඇත්තේ ගැඹුරු ප්රඥාවක් හා රහස් අර්ථයක් එහි පවතින බැවිනි. ඒ ගැන විද්වතුන් පැහැදිලි කර ඇත. එය නබිවරුන්, ධර්මිෂ්ඨයින් හා වෙනත් අයගේ පිළිම හා මියගිය ඇත්තන් අදහන බහුදේවවාදීන්ට ප්රතිවිරුද්ධය. මක්නිසාදයත් ඔවුන්ගේ දහමට මූලාශ්රයක් නැත. ආදේශයක් නැත. එය ස්ථාපනය වූ දා පටන් ව්යාජය එබැවින් ඔවුන් කපන සතුන් මිය ගිය සතුන් ලෙස සළකන අතර, එය අනුභව කිරීම අනුමත නොවේ.
පුද්ගලයෙකු තමන් සමග කතා කරන අයට: (ජින්නුවකු ඔබට වැසී ඇත) (ජින්නුන් ඔබව අල්ලා ගෙන ඇත), (ෂෙයිතාන් ඔබට වැසී ඇත), යනාදී ලෙස වචන භාවිතය බනින හා දොස් නගන අවස්ථාවක පිටවන්නකි. එය අනෙකුත් සියලුම අපහාස හා නින්දා කිරීමේ ආකාර මෙන්ම මුස්ලිම්වරුන් අතර අනුමත නොවේ. නමුත් එය ෂීර්ක් කාණ්ඩයට අයත් නොවේ, එසේ නොවන්නේ නම්, එය පවසන පුද්ගලයා ජින්නුන් අල්ලාහ්ගේ අවසරය හා කැමැත්ත නොමැතිව මිනිසුන් අතර ක්රියා කරන බව විශ්වාස කරන විට පමණි. ජින්වරුන් හෝ වෙනත් මැවීම් සම්බන්ධයෙන් විශ්වාස කරන කෙනෙකු, එම විශ්වාසය නිසා කාෆිර් (දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නෙකු) වේ. මක්නිසාදයත් උත්තරීතර අල්ලාහ් සියලු දෑහි හිමිකරුය, සියලු දෑ කෙරෙහි බලය දරන්නාය. ඔහු සෙත මෙන්ම හානිය ඇති කරන්නාය. ඔහුගේ අවසරය, අභිමතය හා පෙර නියමය නැතිව කිසිවක් නොපවතී. උත්තරීතර අල්ලාහ් තම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්)ට මෙම මහා මූලධර්මය ජනතාවට පවසන්නැයි නියම කළේය: "අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම් මිස මා වෙනුවෙන් යම් යහපතක් කිරීමට හෝ හානියක් කිරීමට හෝ මම බලය නො දරමි. ගුප්ද දෑ ගැන මා මැනවින් දැන සිටියේ නම් මා යහපත අධික වශයෙන් කරන්නට බලමි. තවද මට නපුර ස්පර්ෂ නො වනු ඇත. මා අවවාද කරන්නෙකු හා විශ්වාස කරන ජනයාට ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු මිස වෙනත් කෙනෙකු නො වෙමි." (අල් අඃරාෆ්: 188) එසේනම්, අල්ලාහ්ගේ කැමැත්තෙන් හැර මැවීම් අතරින් ප්රමුඛයාණන් හා උත්තමයාණන් වූ එතුමාණන්ට (අලයිහිස් සලාතු වස්සලාම්) පවා කිසිදු සෙතක් හෝ හානියක් සිදු කිරීමට නොහැකි නම්, අනෙක් මැවීම් ගැන කෙසේ නම් කිව හැකි ද? මෙම අර්ථයෙන් යුත් අල් කුර්ආනීය පාඨ බොහෝමයක් ඇත.
ඒ අනුව, ගුප්ත දෑ පිළිබඳ වාර්තා කරන අය, එනම් ජ්යොතිෂ්ය වේදීන්, මායාකරුවන්, අනාවැකි පවසන්නන් හා එවැනි වෙනත් අයගෙන් කරුණු විමසා සිටීම අනුමත නොවන අකාරයක් වන අතර, ඔවුන් සත්යය බව පවසා සිටීම ඊටත් වඩා දරුණු හා හෙළා දැකිය යුත්තකි. සැබැවින්ම එය දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන අංගයකි. එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්රකාශයක් අනුව ය: "කවරෙකු හෝ සාස්තර කාරයෙකු වෙත පැමිණ ඔහුගෙන් යමක් විමසා සිටියේ ද, ඔහුගේ දින හතළිහක සලාතයන් පිළිගනු නොලබන්නේමය." මුස්ලිම් තුමා සිය සහීහ් ග්රන්ථයේ මෙය වාර්තා කර ඇත. එතුමාගේ සහීහ් ග්රන්ථයෙහි මුආවියා බින් හකම් අස්-සුලමී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වාර්තා කරන හදීසයක මෙසේ සදහන් වේ. සැබැවින්ම නබි (සල්ලල්ලලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සාස්තර කරුවන් වෙත යෑම හා ඔවුන්ගෙන් විමසීම තහනම් කර ඇත.
අහ්ලුස් සුනන් මූලාශ්රවල සඳහන් හදීසක නබි (සල්ලල්ලාහ් අලෙයිහිව සල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පවසා ඇත්තාහ: "කවරෙකු (පේන කියන) සාස්තර කාරයකු වෙත පැමිණ ඔහු පවසන දෑ සත්යයක් බව තහවුරු කර සිටියේ ද සැබැවින්ම ඔහු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා වෙත පහළ කළ දෑ ප්රතික්ෂේප කළේය." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීස් බොහෝමයක් ඇත. මුස්ලිම්වරුන්ට අනිවාර්යය වන්නේ: ගුප්ත දෑ පිළිබඳ වාද කරන, මුස්ලිම්වරුන් මුලා කරන, වෛද්ය විද්යාව හෝ වෙනත් නාමයෙන් හෝ එලෙස වාද කරන සියලුම සාස්තරකරුවන්, හූනියම් කරුවන්, ජ්යෝතිෂ්ය වේදීන්ගෙන් කරුණු විමසා සිටීමෙන් වැළකී සිටීමයි. මක්නිසාදයත් ඉහත සඳහන් පරිදි නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එය තහනම් කර ඇති අතර එය පිළිබඳව අනතුරු අඟවා ඇති බැවිනි. එයට ඇතුළත් වන තවත් කරුණක් නම්: ඇතැම් පිරිස් වෛද්ය විද්යාව යන නමින් පවසන ගුප්ත දෑ සම්බන්ධයෙන් වන කරුණුය. රෝගියාගේ හිස්වැසුම (ජටාව) හෝ රෝගී කාන්තාවකගේ වේලය (මොට්ටැක්කිලිය) හෝ එවැනි වෙනත් දැයින් හමන සුවඳ පදනම් කර ගනිමින්, "මෙම රෝගියා හෝ රෝගී කාන්තාව මෙසේ සිදු කර ඇත. මෙසේ නිර්මාණය කර ඇත." යනුවෙන් ගුප්ත දෑ පිළිබඳව පවසති. රෝගියාගේ හිස්වැසුම හෝ එවැනි දෑ මගින් එවැනි ගුප්ත දෑ පිළිබඳව කිසිදු සනාථයක් සිදු කළ නොහැකි අතර, එමඟින් ඔවුන් අපේක්ෂා කරනුයේ ජනතාව මුළා කිරීමය. ඔහු වෛද්ය විද්යාව පිළිබඳ දැනුවත් බවත්, රෝග වර්ග හා එහි හේතු පිළිබඳ දැනුවත් බවත් පවසති. ඔහු ඔවුන්ට ඖෂධ කිහිපයක් ද ලබා දෙනු ඇත. ඇතැම් විට, එම ඖෂධය සමඟ සුවය ලැබීම අල්ලාහ්ගේ නියමයෙන් සිදුවිය ද හැක. නමුත් ඔවුන් එය ඔහුගේ ඖෂධය නිසා බව සිතති. ඇතැම්විට මෙම රෝගය ඇතිවන්නේ වෛද්යවරයෙකු යැයි කියා ගන්නා පුද්ගලයාට සේවය කරන සහ ඔවුන් දන්නා නොපෙනෙන දේවල් කිහිපයක් ගැන පවසන සමහර ජින්වරුන් සහ යක්ෂයින් නිසා විය හැකිය. එහිදී ඔවුන්ට ගැළපෙන ආකාරයේ නැමදුම් මගින් ජින්නුන් සහ ෂෙයිතානුන් සතුටු කරනු ඇත. එවිට ඔවුන් එම රෝගියාගෙන් ඉවත්ව ඔවුන් විසින් ඇති කරන ලද අපහසුතාවය අත්හැර දමනු ඇත. ජින්නුන් සහ ෂෙයිතානුන් හා ඔවුන් භාවිතා කරන අය පිළිබඳව මෙය ප්රසිද්ධ කරුණකි.
මුස්ලිම්වරුන්ට අනිවාර්යය වන තවත් කරුණක් වන්නේ: එයින් වැළකී සිටීම හා එය අත්හැර දමන මෙන් එකිනෙකාට උපදෙස් දීමය. උත්තරීතර අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය තබා සියල්ල ඔහු වෙත පැවරීමය. ආගමානුගත රැකවරණයන් හා අනුමත කරන ලද ඖෂධ භාවිතා කිරීමේ කිසිදු වරදක් නැත. වෛද්යවරුන් විසින් රෝගියාගේ රෝගය හඳුනා ගැනීම සඳහා බුද්ධිමය හා සංවේදී සාධක මගින් පරීක්ෂා කිරීමත්, රෝගය පිළිබඳව නිවැරදිතාව තහවුරු කිරීමත් සුදුසුය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පවසා ඇත්තාහ.: “කිසියම් රෝගයක් අල්ලාහ් පහළ කර ඇත්නම් ඒ සඳහා වූ ප්රතිකාරය ද අල්ලාහ් පහළ කර මිස නැත. එය දන්නා අය එය ගැන දැන සිටියි. එය ගැන නොදන්නා අය එය ගැන නොදැන සිටියි.” නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහව සල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවැසූහ. “සෑම රෝගයක් සඳහාම ප්රතිකාරයක් ඇත. රෝගයට ප්රතිකාරය ලබා දුන් විට, අල්ලාහ්ගේ අවසරයෙන් සුවය ලැබේ.” නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහව සල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවැසූහ. "අල්ලාහ්ගේ ගැත්තනි, ඔබ ප්රතිකාර කරන්න. තහනම් දෙයකින් ප්රතිකාර නොකරන්න." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීසයන් බොහෝමයක් ඇත.
එහෙයින්, උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මුස්ලිම්වරුන්ගේ සියලු කටයුතු යහපත් කර, ඔවුන්ගේ හදවත් හා ශරීරය සියලු උවදුරු වලින් සුවපත් කර, ඔවුන්ව යහමග මත එකතු කර, අප හා ඔවුන්ව විවිධ විපත්ති වලින් හා ෂයිතාන්ගේ හා ඔහුගේ අනුගාමිකයන්ගේ ආඥා වලින් ආරක්ෂා කරන මෙන් අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කරමු. සැබැවින් අල්ලාහ් සියලු දෑ කෙරෙහි සර්වබලධාරීය. මහා උත්තරීතර සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගෙන් මිස කිසිදු බලයක් හෝ හැරවුමක් හෝ නැත.
අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය, සමාදානය හා ආශීර්වාදය අපගේ රසූල්වරයා වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් හා සහගාමීන් හටත් උදා කරත්වා!
සිව්වන ලිපිය:
අලුතින් බිහි වූ (මිථ්යාදෘෂ්ටික) සහ බහුදේවවාදී ප්රාර්ථනාවන් තුළින් නැමදුම් කිරීම පිළිබඳ තීන්දුව සම්බන්ධයෙනි.
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස් තුමා විසින් ගරු සහෝදර (.........) තුමා වෙත. අල්ලාහ් ඔබට සෑම යහපත් කටයුත්තක් සඳහාම මග පෙන්වා දෙත්වා, ආමීන්.
ඔබට ශාන්තිය අත්වේවා! අල්ලාහ්ගේ කරුණාව ද ඔහුගේ අභිවෘද්ධිය ද ලැබේවා!
මෙම උදාර ප්රකාශයෙන් පසු: ඔබගේ ගෞරවනීය ලිපිය මට ලැබී ඇත. අල්ලාහ් ඔබට මග පෙන්වනු ඇත. එහි සඳහන් වන්නේ අල්ලාහ් විසින් කිසිදු බලයක් පහළ නොකළ ප්රාර්ථනාවන් පිළිපදින පුද්ගලයන් ඔබේ රටේ සිටින බවත් එම ප්රාර්ථනා අතරින් කිහිපයක් නවෝත්පාදන සහ කිහිපයක් ෂිර්ක් වන බවත්. ඔවුන් එය අමීර් අල් මුමිනීන් අලී ඉබ්නු අබී තාලිබ් (රළිල්ලාහු අන්හු) සහ අනෙකුත් අය වෙත ආරෝපණය කරන බවත්ය. එමෙන්ම ඔවුන් එම ප්රාර්ථනා දික්ර් සභාවලදී හෝ මග්රිබ් සලාතයෙන් පසු හෝ අල්ලාහ්ට සමීප වීමක් ලෙස පවසමින් මස්ජිද්වල පාරායනය කරන බවත් උදාහරණයක් ලෙස "අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, අල්ලාහ්ගේ මිනිසුනි, අල්ලාහ්ගේ උපකාරයෙන් අපට උපකාර කරන්න, අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් අපගේ උපකාරය වන්න" යනුවෙන් ඔවුන් පවසා සිටින බවත්ය. තවදුරටත් ඔවුන් කරන ප්රකාශ මෙසේය: 'අපගේ පරමාධිපතිවරුනි, අපගේ ස්වාමීවරුනි, අපට පිහිට වන්නනි, අප අතර අනුග්රහ කරනු මැනව! අල්ලාහ් වෙත මැදිහත් වනු මැනව! මේ ඔබගේ ගැත්තන් ඔබ ඉදිරියේ නැගී සිටිති. ඔබගේ දොරටුව අබියස රැඳී සිටිති. ඔහුගේ අඩුපාඩු ගැන බියෙන් සිටිති. අපව උදව් කරනු මැනව, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, මට ඔබ හැර නපුර පහකරන වෙනත් කිසිවක් නැත. අපගේ අවශ්යතාවය සපුරා ලන්නේ ඔබ විසින්ය. ඔබ සැම අල්ලාහ්ගේ වැසියන් වෙති. ෂහීද්වරුන්ගේ නායකයා වන හම්සා තුළින් හා ඔබ අතරින් අපට අනුග්රහ කරන්නනි, අපට උදව් කරනු මැනව, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි. අපට උපකාර කරනු මැනව! ඔවුන්ගේ තවත් ප්රකාශ මෙසේය: "අල්ලාහ්, ඔබගේ අභිරහස් බලය විවෘත කිරීමට හේතුවක් ලෙස, ඔබගේ කරුණාමය ආලෝකය විහිදීමට හේතුවක් ලෙස, ඔබ විසින් තෝරාගත් අයෙකුට ආශීර්වාද කරනු මැනව. එබැවින් ඔහු දේව සන්නිධිය වෙනුවෙන් නියෝජිතයෙකු වූ අතර, ඔබගේ ස්වභාවික අභිරහස් සඳහා උරුමක්කරුවකු විය.
බිද්ආ හෙවත් නවෝත්පාදන දෑ යනු කුමක්ද? ෂිර්ක් හෙවත් බහුදේවවාදය යනු කුමක්ද? සහ මෙම ප්රාර්ථනාව කරන ඉමාම්වරයාට පසුපසින් සලාතය පිළිපැදීම වලංගුද? යන්න ගැන පැහැදිලි කිරීම ඔබ අපේක්ෂා කරන්නෙහිය.
පිළිතුර: සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතු ය. අල්ලාහ්ගේ කරුණාව හා ශාන්තිය මුහම්මද් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිව සල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාගේ පවුලේ අයට හා අනුගාමිකයන්ටත්, එතුමාගේ මග පෙන්වීම මත ගමන් කරන අයටත් ලොව අවසන් දිනය තෙක්ම හිමි වේවා.
මෙම ප්රකාශයෙන් පසු: ඔබට අල්ලාහ්ගේ මඟ පෙන්වීම ලැබේවා! ඔබ දැනගත යුතු කරුණ නම්, සියලු මැවීම් මවා ඇත්තේ සර්වබලධාරී අල්ලාහ් බවත්, සියලුම දූතවරුන් (ඔවුන් කෙරෙහි ශාන්තිය හා සමාදානය අත්වේවා) පහළ කළේ ද ඔහු බවත් එය ඔහුට පමණක් නැමදුම් කිරීම උදෙසා බවත් ය. ඔහුට කිසිදු හවුල්කරුවකු නැත. ඔහු හැර වෙනත් දෙවියකු නැත. එය උත්තරීතර අල්ලාහ් ප්රකාශ කළ පරිදිය: "තවද ජින් වර්ගයා හා මානව වර්ගයා වන ඔවුන් මට ගැතිකම් කිරීමට මිස මම නො මැව්වෙමි." (අද් දාරියාත්: 56)
'ඉබාදත්' නැමදුම යනු -පෙර පැහැදිලි කළ පරිදි- පිහිටිය යුතුය. එනම්: සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්)තුමාණන්ට අවනත වීමය. එය අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් අණ කළ දෑ ක්රියා කිරීමෙන්, අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් තහනම් කළ දෑ අත්හැරීමෙන්, අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් පිළිබඳ විශ්වාසයෙන්, කටයුතු කිරීමේදී අල්ලාහ්ට පිරිසිදුභාවයෙන්, අල්ලාහ්ට උපරිම ප්රේමය සහ ඔහුට පමණක් පරිපූර්ණ නිහතමානිකම පෙන්වමින් එය විය යුතුය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියි: "නුඹලා ඔහුට පමණක් මිස වෙනත් කිසිවකුට නැමදුම් නො කළ යුතු බවටත්.... ඔහු තීන්දු කළේය." (අල් ඉස්රා: 23) එනම්: ඔහු පමණක් නැමදුම් ලැබිය යුතු බවට නියෝග කරමින් උපදෙස් දී ඇත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. සියලු ප්රශංසා ලෝකයන්හි පරමාධිපති වූ අල්ලාහ්ට ම ය. අපරිමිත දයාන්විත අසමසම කරුණාන්විත, විනිශ්චය දිනයේ රජු ය, ඔබට ම අපි නමදිමු. ඔබගෙන් ම අපි උදව් පතමු. (අල් ෆාතිහා 2-5) ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් මෙම පාඨ මඟින් පෙන්වා දුන්නේ: නැමදුම් ලබන්නට සුදුසුකම් ලබන්නා ඔහු පමණක් බවත්, සහය ලබා ගත යුත්තේ ඔහුගෙන් පමණක් බවත් ය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "නියත වශයෙන් ම අපි ඔබ වෙත ධර්ම ග්රන්ථය සත්යයෙන් යුතුව පහළ කළෙමු. එහෙයින් ඔබ අවංක ලෙසින් අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කොට ඔහුට නැමදුම් කරනු." "දැන ගනු! පිවිතුරු දහම අල්ලාහ් සතු ය..." (අස්-සුමර්: 2-3) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "එහෙයින් දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නෝ පිළිකුල් කළ ද නුඹලා අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කරමින් අවංකයින් ලෙස ඔහුට කන්නලව් කරනු." (ගාෆිර්: 14) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද නියත වශයෙන් ම මස්ජිදයන් අල්ලාහ් සතු ය. එහෙයින් නුඹලා අල්ලාහ් සමඟ කිසිවෙක් නො අයදිනු." (අල්-ජින්: 18) මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ රාශියක් ඇත, ඒ සියල්ලෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ නැමදුම අල්ලාහ්ට පමණක් වෙන්කළ යුතු බවයි.
ප්රාර්ථනාව සියලුම නැමදුම් වර්ගවලින් පිහිටා ඇති බව පැහැදිලිය. එබැවින් කිසිවෙකුට තම ස්වාමියා අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට ප්රාර්ථනා කිරීම, සහයෝගය හෝ ආශිර්වාදය ඉල්ලා සිටීම සුදුසු නොවේ. එය මෙම උතුම් පාඨය සහ ඒවායේ අර්ථය අනුව ක්රියා කිරීමයි. මෙය සාමාන්ය කරුණු සහ සංවේදී හේතු හැර, ජීවමානව ඉදිරියේ සිටින මිනිසකුට හැකි කරුණු සඳහා වන අතර, එය නැමදුමක් නොවේ. නමුත්, මිනිසාට ජීවමානව ඉදිරියේ සිටින; හැකියාව ඇති මිනිසකුගෙන් සාමාන්ය කරුණු සඳහා උදව් පතනු ලැබීම හෝ පිහිට පතනු ලැබීම අවසරය ඇත. එය ඔහුගේ පුත්රයා, සේවකයා හෝ බල්ලා ආදීන්ගෙන් හානියක් වළක්වා ගැනීමට උදව් පතනු ලැබීම වැනි කරුණු මෙනි. එමෙන්ම ජීවමානව ඉදිරියේ සිටින හෝ නොසිටින, හැකියාව ඇති තැනැත්තාගෙන් ලිපි ලේඛන හෝ එවැනි සංවේදනීය මාර්ග මගින්, තම නිවස තැනීමට හෝ තම වාහනය අලුත්වැඩියා කර ගැනීමට හෝ එවැනි කටයුතුවලට උදව් පතන ලෙස මිනිසකු ඉල්ලා සිටීමද එලෙසය. එමෙන්ම: යුද්ධය හා සටන්වලදී මිතුරන්ගෙන් උදව් උපකාර පැතීම, හා එවැනි දෑද මෙහි ඇතුළත් වේ. මෙම සන්දර්භය තුළ, මූසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගේ කතාවේදී උත්තරීතර අල්ලාහ් කර ඇති ප්රකාශය මෙසේය: "එවිට තම පාර්ශවයේ පුද්ගලයා ඔහුගේ සතුරන්ගෙන් කෙනෙකු වූ අයට එරෙහිව ඔහුගෙන් උදව් පැතී ය." (අල්-කසස්: 15)
මියගිය අයගෙන්, ජින්නුන්ගෙන්, දේව දූතයන්ගෙන්, ගස්වලින් හා ගල්වලින් උදව් පැතීම මහා ෂිර්ක් අතරට අයත්ය. එය මුල් කාලයේ බහුදේවවාදීන් දෙවියන් සමඟ කටයුතු කළ අකාරය අතරට අයත්ය; උදාහරණ ලෙස: අල්-උස්සා, අල්-ලාත් හා වෙනත් දෙවිවරුන්. එසේම, අල්ලාහ්ට පමණක් හැකි දේවල් සඳහා, ජීවත්ව සිටින අයගෙන්, ඔවුන්ට වරමක් ඇති බව විශ්වාස කරන අයගෙන් උදව් පැතීම හා උපකාරය පැතීම, රෝගීන් සුව කිරීම, හදවතේ මග පෙන්වීම, ස්වර්ගයට පිවිසීම, නිරයෙන් මිදීම යනාදී ලෙස ඔවුන්ගෙන් පැතීම මහා ෂිර්ක් අතරට අයත් වේ.
පෙර පාඨයන් සහ එහි අර්ථයෙන් පැහැදිලි කර ඇති වෙනත් පාඨ හා හදීස් යනාදී මේ සියල්ලම, සියලු කටයුතු වලදී හදවත අල්ලාහ් වෙත යොමු කිරීමේ අවශ්යතාවය සහ අල්ලාහ්ට පමණක් අවංකව නැමදුම් කිරීමේ අවශ්යතාවය පෙන්නුම් කරයි. මක්නිසාද, - පෙර පාඨයන්හි දැක්වූ පරිදි - නැමදීම සඳහාම මිනිසුන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ ගැනම ඔවුන්ට අණ කර ඇති බැවිනි. සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද ඔහුට කිසිවක් ආදේශ නො කරනු." (අන් නිසා:36) තවද, උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. "තවද පිවිතුරු දහම අල්ලාහ්ට පුද කරමින් ඔහුව නැමදීමටත් මිස ඔවුහු අණ කරනු නො ලැබුවෝ ය." (අල් බය්යිනා: 5) නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව මුආද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලද ප්රකාශය: "අල්ලාහ් වෙනුවෙන් වූ ගැත්තන්ගේ වගකීම් වනාහි, ඔවුන් ඔහුට නැමදුම් කිරීම හා කිසිවක් ඔහුට සමාන නොකිරීමය." මූලාශ්ර ග්රන්ථය බුහාරි සහ මුස්ලිම් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව ඉබ්නු මස්ඌද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ප්රකාශය: "කවරෙකු අල්ලාහ් හැර දමා යම් ආදේශයකට ඇරයුම් කරමින් මිය ගියේ ද ඔහු අපා ගින්නට පිවිසීය." මෙය ඉමාම් බුහාරි තුමා විසින් වාර්තා කර ඇත. සහීහ් අල් බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන මූලාශ්ර ග්රන්ථයන්හි සඳහන් හදීසක් අනුව ඉබ්න් අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමා මෙසේ දැනුම් දී ඇත. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මුආද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා ව යමන් දේශයට යැවූ කල්හි එතුමාණෝ ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: සැබැවින්ම ඔබ ආගම් ලත් ජනයා අතරින් පිරිසක් වෙත යන්නෙහිය. ඔබ ඔවුන් ඇරයුම් කරන පළමු කාරණාව ලෙස ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්’ නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත’ යනුවෙන් සාක්ෂි දැරීම වෙත විය යුතුය. තවත් ප්රකාශයක "ඔවුන්ට ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්’ නැමදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත’ යනුවෙන් සහ ‘සැබැවින්ම මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්’ යනුවෙන් සාක්ෂි දැරීමට ආරාධනා කරන්න." බුහාරි සතු තවත් වාර්තාවක: "ඔබ ඔවුන් ඇරයුම් කරන පළමු කාර්යය විය යුත්තේ අල්ලාහ්ව ඒකීයකරණය වෙත ඇරයුම් කිරීමය." සහීහ් මුස්ලිම් හි සඳහන් පරිදි අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව තාරික් බින් අෂ්යම් අල් අෂ්ජඊ (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී. "කවරෙකු ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහු’ යැයි පවසා අල්ලාහ් හැර නැමදුම් ලබන අනෙකුත් දෑ ප්රතික්ෂේප කළේ ද, ඔහුගේ ධනය සහ ඔහුගේ ජීවිතය (අහිමි කිරීම) තහනම් වන්නේය. ඔහුගේ විනිශ්චය කීර්තිමත් වූ අල්ලාහ් මත පවතිනු ඇත." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීස් බොහෝමයක් ඇත.
මෙම තව්හීද් හෙවත් දේවත්වය ඒකීයකරණය කිරීම ඉස්ලාම් ධර්මයේ මූලික කර්තව්යයයි. දහමේ පදනමයි. කරුණු අතර සිරසයි. අති වැදගත් වගකීමයි. මිනිසුන් හා ජින්නුන් මැවීමේ මූලික අරමුණයි. සියලුම දහම් දූතවරුන් (අලෙයිහිමුස් සලාතු වස්සලාම්) යැවීමේ මූලික අරමුණයි. ඒ පිළිබඳව පෙර සඳහන් වූ ආයතයන් පෙන්වා දී ඇත. ඒ අතර සුවිශුද්ධ අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය මෙසේය: "තවද ජින් වර්ගයා හා මානව වර්ගයා වන ඔවුන් මට ගැතිකම් කිරීමට මිස මම නො මැව්වෙමි." (අද් දාරියාත්: 56) ඒ පිළිබඳ වූ තවත් සාධකයක් වන්නේ උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ තවත් ප්රකාශයකි: "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද නපුරු බලවේගවලින් වැළකී සිටිනු යැයි (දන්වා) සැබැවින් ම අපි සෑම සමූහයකට ම රසූල්වරයකු එව්වෙමු." (අන්-නහ්ල්:36) උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසයි: "තවද නියත වශයෙන් ම මා හැර වෙනත් දෙවියකු නොමැත. එහෙයින් නුඹලා මට ම නමදිනු’ යැයි ඔහු වෙත දේව පණිවිඩ දන්වා සිටීමෙන් මිස නුඹට පෙර කිසිදු ධර්ම දූතයකු අපි නො එව්වෙමු." (අල් අන්බියා :25) තම ප්රශංසාව කීර්තියට පත් අල්ලාහ් නූහ්, හූද්, සාලිහ්, ෂුඅයිබ් (අලෙයිහිමුස් සලාම්) යන උතුමන්ලා පිළිබඳව මෙසේ පවසා සිටියි. ඔවුහු තම ජනයාට: "නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. ඔහු හැර නුඹලාට කිසිදු දෙවියෙකු නොමැත." (අල් අඃරාෆ්: 59) මෙය සියලුම දේව දූතවරුන්ගේ ඇරයුමයි, මීට පෙර සඳහන් වූ පාඨ දෙකෙන් එය පෙන්වා දී ඇත. ධර්ම දූතවරුන්ගේ විරුද්ධවාදීන් ද, ධර්ම දූතවරුන් ඔවුන්ගේ නැමදුම ඒකීය දෙවිදාණන් හට පමණක් වෙන්කිරීමට හා ඔහු හැර අන් සියලුම දෙවියන් ඉවත් කිරීමට නියම කළ බව පිළිගෙන ඇත. උත්තරීතර අල්ලාහ්, ආද් ජනයාගේ කතාවේ, හූද් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමාට ඔවුන් මෙසේ පැවසූ බව පවසා ඇත. "අපි අපගේ මුතුන් මිත්තන් නමදිමින් සිටි දෑ අපි අත හැර දමා අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදුම් කිරීම සඳහා (ඇරයුම් කිරීමට) නුඹ අප වෙත පැමිණියෙහි ද?" (අල් අඃරාෆ් 7:70) අපගේ නබිවරයා වූ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදීම සඳහා කුරෙයිෂ්වරුන්ට ආරාධනා කළ අවස්ථාවේදී, අල්ලාහ් හැර නමදිනු ලබන දේව දූතයින්, දේව සමීපතයින්, පිළිම, ගස් සහ වෙනත් දෑ අතහැර දමන ලෙස එතුමාණන් ඔවුනට පවසා සිටි බව අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය.: "දෙවිවරුන් එක් දෙවියකු බවට ඔහු පත් කළේ ද? නියත වශයෙන් ම මෙය පුදුම සහගත කරුණකි. (යැයි ඔවුහු පවසා සිටියෝ ය.)" (සාද් :05) උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් ඔවුන් ගැන මෙසේ පවසයි: “අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවිඳෙකු නැතැයි” ඔවුනට පවසනු ලැබූ විට, නියත වශයෙන් ම ඔවුහු උඩඟුකම් පාමින් සිටියෝ ය. "තවද “උමතු වූ කවියෙකු වෙනුවෙන් අපි අපගේ දෙවිවරුන් අතහැර දමන්නෝ වෙමු දැ?” යි ඔවුහු පවසා සිටිති." (අස්-සාෆ්ෆාත්: 35-36) මේ අර්ථය පෙන්වන අල්කුර්ආන් පාඨ බොහෝමයක් ඇත.
අප විසින් සඳහන් කළ පාඨ හා හදීස් වලින්: ඔබට පැහැදිලි වනු ඇත්තේ - අල්ලාහ් මටත් ඔබටත් දහම පිළිබඳ අවබෝධය හා සත්යය පිළිබඳ දැනුම ලබා දෙත්වා - මෙම ප්රාර්ථනා හා ඔබේ ප්රශ්නයට මා විසින් විස්තර කළ උදව් පැතීම් සියල්ලම මහා ෂිර්ක් වර්ගයන් අතරට අයත් යන්නය. එය අල්ලාහ් නොවන දෑ වෙනුවෙන් සිදු කරන නැමදුමක් වන නිසා, එවැනි දේවල් අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවකුට සිදු නොකළ යුතුය. කළ නොහැකි යැයි මිය ගිය අය හා රහත් වූ අයගෙන් ඉල්ලා සිටීම එය මුල් කාලීනයන්ගේ අයහපත් ක්රියා අතරින් වඩාත්ම නින්දා සහගත දෑය. මක්නිසාදයත් සැබැවින්ම මුල්කාලීනයන් අල්ලාහ්ට ආදේශ කර සිටියේ සතුටින් සිටින විට පමණකි. නමුත් අසීරුකම් පවතින තත්ත්වයක ඔවුහු අල්ලාහ්ට අවංක ලෙස නැමදුම් ඉටු කරති. මක්නිසාදයත් සැබැවින්ම ඔවුන් අසීරුකම් වලින් මිදවිය හැකි එකම බලවතා අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු නොවන බව ඔවුන් දන්නා බැවිනි. අල්ලාහ් තම පැහැදිලි පොතේ එම මූලධර්ම විරෝධීන් ගැන මෙසේ පැවසුවේය: "ඔවුහු නැවට ගොඩ වී ගමන් ගත්තේ නම්, (විපතෙන් මිදීමට) දහම ඔහු වෙත පමණක් පුද කරමින් අවංකයින් ලෙස අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කරති. පසුව ඔවුන් ගොඩබිම වෙත මුදවා ගෙන පැමිණි කල්හි එවිට ඔවුහු (ඔහුට) ආදේශ කරන්නෝ වෙති." (අල්-අන්කබූත් : 65), උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් තවත් පාඨයක ඔවුන්ට මෙසේද කථා කරයි: "තවද නුඹලාට මුහුදෙහි පීඩාවක් ඇති වූ කල්හි ඔහු හැර නුඹලා ඇරයුම් කරන අය මුවා වී යනු ඇත. ඔහු නුඹලාව මුදවා ගොඩබිම වෙත ගෙන ආ විට නුඹලා පිටුපාන්නෙහු ය. තවද මිනිසා මහා ගුණමකුවකු විය." (අල් ඉස්රා: 67)
එහෙත් මෙම පසුකාලීන බහුදේවවාදීන් පවසා සිටියේ: සැබැවින්ම ඔවුන් අපට ප්රයෝජන ලබා දෙනු ඇතැයි හෝ අපගේ රෝගීන් සුව කරනු ඇතැයි හෝ අපට යහපතක් කරනු ඇතැයි හෝ අපට හානියක් සිදු කරනු ඇතැයි හෝ අපි අපේක්ෂා නොකරමු. අපගේ අරමුණ වනුයේ ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම අල්ලාහ් අබියස ඉටු කරවා ගැනීමය.
පිළිතුර: ඔහුට මෙසේ කියනු ලැබේ: "මෙය මුල් කාලයේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නන්ගේ අරමුණ හා අදහසය. ඔවුන්ගේ අදහස ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් මවා හෝ පෝෂණය සපයන බව හෝ, ස්වයංක්රීයව සෙතක් හෝ හානියක් කරන බව නොවේ. එය අල්ලාහ් ඔවුන් පිළිබඳ කුරානයේ සඳහන් කළ කරුණු මගින් ප්රතික්ෂේප කෙරෙයි. ඔවුන්ගේ අරමුණ ඔවුන්ගේ මැදිහත්කම් හා ගෞරවය ඔවුන්ව අල්ලාහ් වෙත සමීප කරවනු ඇතැයි යන්නය. සර්ව බලධාරී, උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ් හැර දමා ඔවුනට පීඩාවක් නො කරන එමෙන් ම ඔවුනට සෙත නො සලසන දෑට ඔවුහු නැමැදුම් කරති. මොවුහු අල්ලාහ් ඉදිරියේ අපගේ මැදිහත්කරුවෝ’ යැයි ඔවුහු පවසති..." (යූනුස්: 18) උත්තරීතරවූ අල්ලාහ් ඔවුන්ට ඒ ගැන මෙලෙස පිළිතුරු දෙයි: "අහස්හි හෝ මහපොළොවේ හෝ ඔහු නොදන්නා දෑ නුඹලා අල්ලාහ්ට දන්වන්නෙහු දැ’යි (නබිවරය!) නුඹ අසනු. ඔහු සුපිවිතුරු ය. තවද ඔවුන් ආදේශ කරන දැයින් ඔහු උත්තරීතර ය." (යූනුස්: 18) බහු දේව වාදීන් අදහස් කරන පරිදි අහසේ හෝ පොළොවේ අල්ලාහ් වෙත කිසියම් මැදිහත්කරුවෙකු සිටින බවට ඔහු නොදන්නා බවත්, ඔහු නොදැන කිසිදු පැවැත්මක් නොමැති බවත් ඔහු පැහැදිලි කර සිටියේය. මන්ද කිසිවක් අල්ලාහ්ට සැඟවී නොපවතින බැවිනි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "(මෙය) සර්ව බලධාරී මහා ප්රඥාවන්ත අල්ලාහ්ගෙන් වූ ග්රන්ථයේ පහළ කිරීමකි." "නියත වශයෙන් ම අපි ඔබ වෙත ධර්ම ග්රන්ථය සත්යයෙන් යුතුව පහළ කළෙමු. එහෙයින් ඔබ අවංක ලෙසින් අල්ලාහ්ට පමණක් දහම පුද කොට ඔහුට නැමදුම් කරනු." "දැන ගනු! පිවිතුරු දහම අල්ලාහ් සතු ය. තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති). ඔවුන් කවර දෙයක් තුළ මතභේද ඇති කරගත්තේද ඒ පිළිබඳව අල්ලාහ් ඔවුන් අතර නියත වශයෙන් ම තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර්: 1-3)
මෙහි ආගම යන්නෙහි අර්ථය: නැමදුම, එනම්: -පෙර සඳහන් වූ පරිදි-අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ දූතයාණන්ට (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) අවනත වීමයි. දුආ (ප්රාර්ථනා), ඉස්තිඝාසත් (උපකාරය ඉල්ලීම), බිය සහ අපේක්ෂාව, කුර්බාන් (සත්ව කැප කිරීම්), නද්ර් (භාරහාර) යනාදිය ඇතුළත් . එමෙන්ම සලාතය උපවාසය සහ අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් නියම කළ අනෙකුත් දෑ ද එහි ඇතුළත් වෙයි. සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් නැමදුම ඔහුට පමණක් වෙන් කළ යුතු බව පැහැදිළි කර සිටියේය. එය ඔහුට පිරිසිදු චේතනාවෙන් ඉටු කළ යුතුය. මන්ද, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට නැමදුම ඔහුට පමණක් පිරිසිදුව ඉටු කරන ලෙස අණ කර ඇති බැවින් හා මෙම ප්රජාවේ සියලුම පුත්රයන්ට අණ කර ඇති බැවිනි.
ඉන්පසු උත්තරීතර අල්ලාහ් එම ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් දේව ප්රතික්ෂේපකයින් පිළිබඳ මෙසේ පවසයි: "තවද ඔහු හැර වෙනත් අය ආරක්ෂකයින් ලෙස ගත් අය ‘අල්ලාහ් වෙත අප සමීප කරවීමට මිස අපි ඔවුනට නැමදුම් නො කළෙමු (යැයි පවසති)." (අස්-සුමර්: 3) උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් ඔවුන්ට මෙලෙස පිළිතුරු දෙයි: "නියත වශයෙන් ම ඔවුන් කවර කරුණක මතභේද ඇති කර ගෙන සිටියේ ද ඒ සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් ඔවුන් අතර තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර්: 3) මෙම ශුද්ධ වූ පාඨයේ අල්ලාහ් පවසා සිටිනුයේ: දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නන් ඔහු හැර වෙනත් ආරක්ෂකයින්ට නැමදුම් කළේ, ඔවුන්ව අල්ලාහ් වෙත සමීප කරවීම පිණිස මිස වෙනත් කිසිම හේතුවක් නොමැති බවයි; මෙය දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන පැරණි හා නව ප්රතික්ෂේපකයින්ගේ අරමුණයි. එය අල්ලාහ් ඔහුගේ වචනයෙන් අහෝසි කළේය: "නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් ඔවුන් අතර තීන්දු දෙනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් මහා බොරුකාර දැඩි සේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නාහට මග නො පෙන්වයි." (අස්-සුමර්: 3) සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් ඔවුන්ව අල්ලාහ් වෙත සමීප කරවයි යන ඔවුන්ගේ ප්රකාශය අසත්ය බව පැහැදිලි කළේය. ඔවුන් ඒවාට වන්දනාමාන කිරීමෙන් කුෆ්ර් හෙවත් අල්ලාහ්ව ප්රතික්ෂේප කිරීමක් කළහ. එබැවින්, අවම වශයෙන් විවෙචනයක් ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ මුල් කාලීනයන් කුෆ්ර් (දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ) තත්ත්වයට පත් වූයේ ඔවුන්ගේ නබිවරුන්, ධර්මිෂ්ඨයින්, ගස්, ගල්, හා වෙනත් මැවීම්, අල්ලාහ් හා ඔවුන් අතර මැදිහත්කරුවන් ලෙස පිළිගැනීමෙන් බව දැනගත හැක. ඔවුන්ගේ විශ්වාසය නම්, අල්ලාහ්ගේ අවසරය හා තෘප්තිය නොමැතිව තම අවශ්යතා ඔවුන් විසින් ඉටු කරනු ලබන බවත්, අමාත්යවරු රජවරුන් අබියස මැදිහත්වන ආකාරයට මැදිහත්වන බවත් ය. එමෙන්ම, කීර්තිමත් අල්ලාහ්ව රජවරුන් හා නායකයන් සමඟ සමාන කරති. ඔවුන් 'රජුට සහ නායකයාට අවශ්යතාවක් ඇති කෙනෙකු ඔහුගේ විශේෂිතයන් සහ අමාත්යවරුන් හරහා මැදිහත් වන අයුරින්, අපිද එලෙස අල්ලාහ්ට ඔහුගේ දූතයන් සහ ධාර්මිකයින්ගේ නැමදුම් මඟින් සමීප වන්නෙමු' යැයි පවසා සිටියි. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ව්යාජයකි. මක්නිසාද සර්වබලධාරී ඔහුට සමාන කිසිවක් නැත. ඔහුගේ මැවීම් සමඟ සමාන වන්නේ නැත. ඔහු අබියස මැදිහත් විය හැක්කේ ඔහුගේ අවසරයෙන් පමණි. මැදිහත්වීමේ අවසරය ලබා දෙනුයේ ඒකදේවවාදය පිළිගන්නන්ට පමණි. සර්වබලධාරී ඔහු සියලු දේ සඳහා හැකියාව ඇති, සියලු දේ පිළිබඳ දැනුවත්, සර්වෝත්කෘෂ්ටය, ඔහු මහා කාරුණිකය. කිසිවකුට බිය නොවන්නේය. මක්නිසාද සර්වබලධාරී ඔහු තම ගැත්තන් මත පාලනය කරන, ඔහුගේ කැමැත්ත පරිදි ඔවුන් හැසිරවීමේ හැකියාව ඇති බැවිනි. නමුත් එලෙස රජවරුන් සහ නායකයන්ට සෑම දෙයක්ම කළ හැකි නොවේ. එබැවින් ඔවුන්ට නොහැකි දෑ සඳහා උපකාර කළ හැකි ඔවුන්ගේ අමාත්යවරුන්, විශේෂිතයන් සහ සෙබළුන් අවශ්ය වේ. එමෙන්ම, ඔවුන් නොදන්නා අවශ්යතා ඔවුනට දන්වා දීම සඳහා ඔවුන්ට අවශ්ය වේ. එබැවින් ඔවුන්ට කරුණාව දක්වන තෘප්තියට පත් කරන ඔවුන්ගේ අමාත්යවරුන් සහ විශේෂිතයන් ඔවුනට අවශ්ය වේ. නමුත් පරමාධිපතියාණන් වනාහි, ඔහු සුවිශුද්ධය; ඔහු සියලු මැවීම්වලින් ස්වාධීනය. ඔහු ඔවුන්ගේ මව්වරුන්ටත් වඩා ඔවුන්ට මහාකාරුණික ය. ඔහු යුක්තියේ පාලකයාණන්ය. සියලු දෑ ඔහුගේ මහා ප්රඥාව, කාර්යය හා බලය අනුව නිවැරදි ස්ථානයක තබයි. ඔහුගේ මැවීම් සමඟ කිසිදු ආකාරයකින් ඔහුව සමාන කිරීම සුදුසු නොවේ. මෙනිසා, උත්තරීතර අල්ලාහ් තම ග්රන්ථයෙහි මෙසේ පැහැදිලි කළේය: සැබැවින්ම බහුදේවවාදීහු ඔහු මැවුම්කරු, පෝෂකය, සැලසුම්කරු බව පිළිගෙන ඇති බවත්, ඔහු අත්යවශ්යතාවයෙන් පෙළෙන අයට පිළිතුරු දෙන බවත්, දුක් දුරු කරන බවත්, ජීවිතය හා මරණය එසේම අල්ලාහ්ගේ අනෙකුත් ක්රියාවන් පාලනය කරන බවත් පිළිගත්හ. සැබවින්ම අල්ලාහ්ට පමණක් පිරිසිදු චේතනාවෙන් නැමදුම් ඉටු කිරීම පිළිබඳව බහුදේවවාදීන් හා ධර්ම දූතයන් අතර වාද පැවතුණි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "තවද ඔවුන් මැව්වේ කවු දැ? යි ඔබ ඔවුන්ගෙන් විමසූ විට අල්ලාහ් යැයි සැබැවින් ම ඔවුහු පවසනු ඇත..." (අස්-සුහ්රුෆ්: 87) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "අහසින් හා පොළොවෙන් නුඹලාට පෝෂණය ලබා දෙන්නේ කවුරු ද? ශ්රවණය හා දෘෂ්ටීන් සතු වන්නේ කාහට ද? මළ දැයින් ජීවී දෑ මතු කොට ජීවී දැයින් මළ දෑ මතු කරන්නේ කවරෙකු ද? සියලු කරුණු සැලසුම් කරන්නේ කවරෙකු දැ? යි (නබිවරය!) නුඹ විමසනු. එවිට ‘අල්ලාහ්’ යැයි ඔවුන් පවසනු ඇත. එසේ නම් නුඹලා බිය හැඟීමෙන් කටයුතු කළ යුතු නො වේ දැ? යි නුඹ විමසනු." (යූනුස්: 31) මේ අර්ථයෙන් යුත් ශුද්ධ වූ පාඨ බොහෝමයක් ඇත.
ධර්ම දූතවරුන් සහ සමූහයන් අතර ඇති වූ ගැටුම් පිළිබඳ පෙර සඳහන් විය. එය අල්ලාහ්ට පමණක් අවංකව නමස්කාර කිරීම පිළිබඳව ය. සර්ව බලධාරියාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරනු. තවද නපුරු බලවේගවලින් වැළකී සිටිනු යැයි (දන්වා) සැබැවින් ම අපි සෑම සමූහයකට ම රසූල්වරයකු එව්වෙමු..." (අන්-නහ්ල් :36) ඒවායේ අර්ථය පිළිබඳව සඳහන් කරන අල්කුර්ආන් වැකි මෙසේය. සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් තම ශුද්ධ වූ ග්රන්ථයේ බොහෝ ස්ථානවල මැදිහත්වීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරමින් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "... ඔහුගේ අනුමැතියෙන් මිස ඔහු අබියස මැදිහත් වන්නෙකු විය හැක්කේ කවරෙකුට ද?" (අල්-බකරා: 255) සර්ව බලධාරීයාණන් මෙසේ පවසයි: "අහස්හි මලක්වරුන් කොපමණදෝ සිටින්නාහ. තමන් අභිමත කොට පිළිගත් අයට අල්ලාහ් අනුමැතිය දීමෙන් පසුව මිස ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම කිසිවකින් ප්රයෝජනවත් නො වෙයි." (අන්-නජ්ම්: 26)
උත්තරීතරයාණන් මලක්වරුන් පිළිබඳ විස්තර කිරීමේ දී මෙසේ පවසයි: "ඔහුගේ තෘප්තියට පත් වූ අය වෙනුවෙන් මිස ඔවුහු මැදිහත් නො වෙති. තවද ඔවුහු ඔහු ගැන ඇති බිය හේතුවෙන් තැති ගන්නන් වෙති." (අල් අන්බියා :28)
උත්තරීතරයාණන් ප්රතික්ෂේප කිරීම තම ගැත්තන්ගෙන් ප්රිය නොකරන බවත්, ඔවුන්ගෙන් කෘතවේදීත්වය ඔහු ප්රිය කරන බවත්, කෘතවේදී වීම යනු ඔහුගේ ඒකතාවය පිළිගැනීම සහ ඔහුට අවනතව කටයුතු කිරීම බවත් දන්වා ඇත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "නුඹලා ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම් එවිට (දැන ගනු!) නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් නුඹලා ගැන අවශ්යතාව නොමැත්තා ය. තම ගැත්තන්ගෙන් ප්රතික්ෂේප කිරීම ඔහු ප්රිය නො කරයි. තවද නුඹලා කෘතවේදී වන්නේ නම් ඒ ගැන ඔහු නුඹලා කෙරෙහි තෘප්තියට පත් වෙයි..." (අස්-සුමර්: 7)
එමෙන්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් පැවසූ බව අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දන්වා සිටි හදීසයක් සහීහ් අල්-බුහාරිහි මෙසේ වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ‘ඔබේ නිර්දේශය තුළින් වඩාත් සතුටු වන ජනයා කවුරුන්දැයි?’ විමසා සිටියේය. "කවරෙකු ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්’ (අල්ලාහ් හැර නැමදුමට සුදුසු වෙනත් දෙවියකු නොමැති) යැයි තම පිවිතුරු හදවතින් පවසන්නේ ද ඔහුය. එසේ නැතහොත් මෙසේ පවසා ඇත. තමන් තුළින්ම පවසන්නේ ද ඔහුය.
අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද සහීහ් හදීසයක් මෙසේය: නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ ප්රකාශ කළහ. "සෑම නබිවරයකුටම පිළිගනු ලබන ප්රාර්ථනාවක් ඇත. එම නිසා සියලුම නබිවරුන් තමන්ගේ ප්රාර්ථනාව ඉක්මනින් ඉටු කරගත්හ. මම මාගේ ප්රාර්ථනාව මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මගේ සමූහයාට මැදිහත්වීමක් ලෙස සඟවා තැබුවෙමි. එය, අල්ලාහ්ගේ අභිමතය වී නම් මාගේ සමූහයා අතරින් අල්ලාහ්ට කිසිවක් සමාන නොකළ තත්ත්වයේ මිය යන අයට ලැබෙනු ඇත." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීසයන් බොහෝමයක් ඇත.
අප විසින් සඳහන් කළ සියලුම අල්-කුර්ආන් පාඨ සහ හදීස් වදන් නැමදුම අල්ලාහ්ට පමණක් හිමි බව, සහ එය අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට නොවිය යුතු බව, එසේම, මැදිහත්වීමේ අයිතිය වෙනත් කිසිවෙකුට නොව සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ට පමණක් සතු බව පෙන්නුම් කරයි. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. “සියලු මැදිහත්වීම් අල්ලාහ් සතු ය යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු....." (අස්සුමර්: 44) “ෂෆාඅත් (මැදිහත්වීම) කරන පුද්ගලයාට ඔහුගේ අවසරය ලැබීමෙන් පසුව හා ෂෆාඅත් කරනු ලබන පුද්ගලයා පිළිබඳව ඔහු සෑහීමට පත්වීමෙන් පසුවත මිස, කිසිවෙකුට එම ෂෆාඅත්හි අයිතිය නොලැබේ. තවද, ඔහු (අල්ලාහ්) සෑහීමට පත්වන්නේ -පෙර සඳහන් කළ පරිදි- ඒකදේවවාදය (තව්හීද්) පිළිබඳව පමණි.” එම නිසා: බහුදේව වාදීන් සඳහා මැදිහත්වීමේ භග්ය හිමි වන්නේ නැත. අල්ලාහ් ඒ පිළිබඳ ඔහුගේ වචනවලින් මෙසේ පැහැදිලි කරයි: "එහෙයින් මැදිහත්වන්නන්ගේ මැදිහත්වීම ඔවුනට ඵලක් නො වන්නේ ය." (අල් මුද්දස්සිර්: 48) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "...කිසිදු සමීප මිතුරෙකු හෝ පිළිගනු ලබන කිසිදු මැදිහත්කරුවකු හෝ අපරාධකරුවන්හට නොමැත." (ගාෆිර්: 18)
'ළුල්ම්' හෙවත් අපරාධය පොදුවේ සඳහන් කළ විට, එය අල්ලාහ්ට ආදේශ තැබීම බව ප්රකටය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත: "...ප්රතික්ෂේපකයෝ වන ඔවුහු මය අපරාධකරුවෝ." (අල් බකරා: 254) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "...නියත වශයෙන් ම ආදේශ කිරීම මහත් වූ අපරාධයකි." (ලුක්මාන්: 13)
ඔබගේ ප්රශ්නයේ සඳහන් කළ පරිදි: මස්ජිද්වල හා වෙනත් ස්ථානවල සූෆීවරුන්ගේ කිසියම් ප්රකාශ: "අල්ලාහ්, ඔබගේ අභිරහස් බලය විවෘත කිරීමට හේතුවක් වූ ඔබගේ කරුණාමය ආලෝකය විහිදීමට හේතුවක් වූ, දේව සන්නිධිය වෙනුවෙන් නියෝජිතයෙකු වූ ඔබගේ අභිරහස් සඳහා උරුමක්කරුවකු වූ අයෙකුට ආශීර්වාද කරනු මැනව" යනාදී ප්රකාශ වනාහි,
“එයට පිළිතුර වශයෙන් මෙසේ පැවසිය හැකිය: මෙවැනි කථාවක් සහ ඒ හා සමාන වෙනත් කථා, අපගේ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් විසින් අනතුරු අඟවා ඇති **අතිශය කෘත්රිම ලෙස කරුණු සංකීර්ණ කිරීම හා සීමාව ඉක්මවා ගැඹුරට යාම** යන කරුණු අතරට අයත් වේ. මෙය ඉමාම් මුස්ලිම් විසින් තම හදීස් ග්රන්ථයේ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද් رضي الله عنه තුමාගෙන් වාර්තා කර ඇති පරිදි ය. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ මෙසේ පැවසූහ:” "සැබැවින්ම අන්තවාදියෝ විනාශ වූවෝය." මෙය තුන්වරක්ම පවසා සිටියහ.
ඉමාම් අල් කත්තාබී (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා මෙසේ පවසයි: "අල් මුතනත්ති" යනු අතිශයෝක්තියෙන් කටයුතු කරන්නාය. එනම් යම් කිසි කරුණක ගැඹුරු ලෙස යෙදෙන, ඒ ගැන සොයන්නට වෙහෙසෙන; තමන්ට අදාල නොවන දෑ තුළ යෙදෙන වාද කරන්නන්ගේ මතවාදයන්ට අනුව ක්රියා කරන, තමන්ගේ බුද්ධියට ගෝචර නොවන දෑ තුළ යෙදෙන උදවියයි. '
අබූ අස්-සආදාත් ඉබ්නු අල් අසීර් (රහ්මතුල්ලාහ්) තුමා මෙසේ පවසයි: ඔවුහු වාග් චාතුර්යයෙහි ගැඹුරුට ගිලුණු, අතිශයෝක්තියෙන් කතා කරන, යටි උගුරින් කතා කරන අය වෙති. 'අල්-මුතනත්තිඃ' යන පදය මුඛයේ ඉහළ කොටස හඳුන්වන "නතඃ" යන පදයේ උපුටා ගන්නා ලද අතර, පසුව එය වචනනයෙන් හෝ ක්රියාවෙන් හෝ ගැඹුරු සෑම දෙයක් සඳහාම යොදන ලදී.
භාෂා විශාරදයන් වූ මෙම ඉමාම්වරුන් සඳහන් කළ පරිදි, ඔබට සහ අවම දැනුමක් ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට පැහැදිලි වන්නේ, අපගේ නබි තුමාණන් සහ අපගේ නායකයාණන් වූ අල්ලාහ්ගේ දූත (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත සලවාත් සහ සලාම් පවසන මෙම ක්රමය; සමස්තයක් වශයෙන් අතිශයෝක්තියෙන් ක්රියා කිරීම හා අන්තවාදීව කටයුතු කිරීම තහනම් කර ඇති බව ය. මේ සම්බන්ධයෙන් මුස්ලිම්වරුන්ට ආගමානුගත වන්නේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සඳහා වන සලාතය හා සලාමය පිළිබඳ ස්ථීර වූ ක්රමය පිළිපැදීමයි, එහිදී වෙනත් කිසිවක් අවශ්ය නොවේ.
ඒ අතරින්: බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන සහීහ් ග්රන්ථ දෙකෙහි සඳහන් පරිදි කඃබ් ඉබ්නු උජ්රා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක් මෙසේය. මෙම සහගාමීන්: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබ කෙරෙහි සලවාත් ප්රකාශ කරන මෙන් අල්ලාහ් අපට නියෝග කර ඇත. නමුත් ඔබ ට අපි සලවාත් පවසන්නේ කෙසේ දැ?" යැයි විමසා සිටියේය. එවිට එතුමාණෝ: "අල්ලාහුම්ම සල්ලි අලා මුහම්මදින් වඅලා ආලි මුහම්මදින් කමා සල්ලයිත් අලා ඉබ්රාහීම වඅලා ආලි ඉබ්රාහීම ඉන්නක හමීදුම් මජීද්, වබාරික් අලා මුහම්මදින් වඅලා ආලි මුහම්මදින් කමා බාරක්ත අලා ඉබ්රාහීම වඅලා ආලි ඉබ්රාහීම ඉන්නක හමීදුම් මජීද්’ යැයි ඔබ පවසන්න. (අහෝ දෙවිඳුනි, ඉබ්රාහීම් තුමා හා ඉබ්රාහීම් තුමාගේ පවුලේ උදවියට ඔබ ආශිර්වාද කළාක් මෙන්, මුහම්මද් තුමාණන් හා මුහම්මද් තුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියට ඔබ ආශිර්වාද කරනු මැනව! සැබැවින්ම ඔබ ප්රශංසාලාභීය. කීර්තිමත්ය. අහෝ දෙවිඳුනි, ඉබ්රාහීම් තුමා හා ඉබ්රාහීම් තුමාගේ පවුලේ උදවියට ඔබ සමෘද්ධිය ඇති කළාක් මෙන්, මුහම්මද් තුමාණන් හා මුහම්මද් තුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියට ඔබ සමෘද්ධිය ඇති කරනු මැනව! සැබැවින්ම ඔබ ප්රශංසාලාභීය. කීර්තිමත්ය.)
අබු හුමයිද් අස්-සාඉදී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී: ඔවුහු මෙසේ පවසා සිටියෝය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබ වෙත අපි සලවාත් (ආශිර්වාද) පැවසිය යුත්තේ කෙසේ ද? එවිට එතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "යා අල්ලාහ්, ඔබ ඉබ්රාහීම්ගේ පරපුරට සලවාත් (ශාන්තිය) පහළ කළා සේම මුහම්මද් තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ භාර්යාවන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පරපුරටත් සලවාත් (ශාන්තිය) පහළ කරනු මැනව. ඔබ ඉබ්රාහීම්ගේ පරපුරට බරකත් (සෞභාග්යය) පහළ කළා සේම මුහම්මද් තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ භාර්යාවන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පරපුරටත් බරකත් (සෞභාග්යය) පහළ කරනු මැනව. නියත වශයෙන්ම ඔබ ප්රශංසනීයය, ගෞරවනීයය.
සහීහ් මුස්ලිම්හි අබූ මස්උඋද් අල් අන්සාරි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක් මෙසේ සඳහන් වේ. බෂීර් ඉබ්නු සඃද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා, "අහෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබ කෙරෙහි සලවාත් ප්රකාශ කරන මෙන් අල්ලාහ් අපට නියෝග කර ඇත. නමුත් ඔබට අපි සලවාත් පවසන්නේ කෙසේ දැ?"යි විමසා සිටියේය. එවිට එතුමාණෝ මදක් නිහඬ ව සිට, පසු ව මෙසේ ප්රකාශ කළහ. "අල්ලාහුම්ම සල්ලි අලා මුහම්මදින් වඅලා ආලි මුහම්මදින් කමා සල්ලයිත් අලා ආලි ඉබ්රාහීම, වබාරික් අලා මුහම්මදින් වඅලා ආලි මුහම්මදින් කමා බාරක්ත අලා ආලි ඉබ්රාහීම ෆිල් ආලමීන්, ඉන්නක හමීදුන් මජීද්" යැයි පවසන්න. (අහෝ දෙවිඳුනි, ඉබ්රාහීම් තුමාට ඔබ ආශිර්වාද කළාක් මෙන්, මුහම්මද් තුමාණන්ට ද ඔබ ආශිර්වාද කරනු මැනව! ඉබ්රාහීම් තුමාගේ පවුලට ඔබ සමෘද්ධිය ඇති කළාක් මෙන්, මුහම්මද් තුමාණන්ගේ පවුලට ද ඔබ සමෘද්ධිය ඇති කරනු මැනව!) ඔබ දන්නා පරිදි සලාම් පැවසිය යුතුය.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් සනාථ වී ඇති මෙම පද හා ඒ සමාන වූ වෙනත් පද, මුස්ලිම්වරුන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) වෙත සලවාත් සහ සලාම් පවසන විට භාවිතා කළ යුතුය. මක්නිසාදයත් තමන්ට භාවිතා කළ යුතු වචන පිළිබඳව හා තම රබ්ට භාවිතා කළ යුතු වචන පිළිබඳව හොඳින් දන්නා නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වන බැවිනි.
අතිශය බර වචන හා නව නිර්මාණය වූ වචන, සහ වැරදි අර්ථයක් ඇති විය හැකි වචන; ප්රශ්නයේ සඳහන් වචන ආකාරයෙන් ඒවා භාවිතා නොකළ යුතුය. ඊට හේතුව එම වචන බර වචන සහ වැරදි අර්ථයන් ගෙන දිය හැකි බැවින් හා නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් තෝරාගත් සහ එතුමාණන්ගේ ප්රජාවට මඟ පෙන්වූ වචන වලට පටහැනි වන බැවින් ඒවා භාවිතා නොකළ යුතුය. සියලුම මිනිසුන් අතරින් වඩාත් දැනුම ඇති, උපදෙස් අතරින් වඩාත් උතුම් හා බරපතල වචන වලින් වඩාත් දුරස් වූ තැනැත්තා එතුමාණන්ය. එතුමාණන්ට එතුමාණන්ගේ පරමාධිපතියාණන්ගෙන් උතුම් ආශීර්වාදය සහ සාමය ලැබේවා.
මෙය සහ අප විසින් සඳහන් කර ඇති තව්හීද්හි යථාර්ථය, බහුදේවවාදයේ යථාර්ථය, මුල් කාලීන බහුදේවවාදින් සහ පසුකාලීන බහුදේවවාදින් අතර වෙනස, සහ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වෙත පැවසිය යුතු නියමිත සලාතය පිළිබඳ විධිමත් විස්තරය සත්ය සොයන්නාට ප්රමාණවත් වනු ඇතැයි මම සිතමි. නමුත් කවරෙකුට හෝ සත්යය දැන ගැනීමට කැමැත්තක් නැති නම්; ඔහු තමන්ගේ කැමැත්තට අනුගත වූවෙකි. සර්වබලධාරී කීර්තිමත් අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "ඔබට ඔවුහු පිළිතුරු නො දුන්නේ නම් එවිට දැන ගනු! නියත වශයෙන් ම ඔවුන් අනුගමනය කරනුයේ ඔවුන්ගේ ආශාවන් ය. අල්ලාහ් වෙතින් වූ මගපෙන්වීම හැර දමා තම ආශාවන් පිළිපදින්නාට වඩා නොමග ගිය අය කවරෙකු ද? නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් අපරාධකාරී ජනයාට යහ මග පෙන්වන්නේ නැත." (අල්-කසස්: 50)
මෙම ශුද්ධ වූ වදන තුළ, අල්ලාහ් පැහැදිළි කරන්නේ: අල්ලාහ් විසින් දහම් දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත එවන ලද යහමග හා සත්ය දහම සම්බන්ධයෙන් ජනයා කොටස් දෙකකට බෙදී සිටින බවයි.
පළමුවැන්නා: අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයාණන්ට පිළිතුරු සපයන්නා.
දෙවැන්නා: තම මනෝ ඉඡ්චාවන් පිළිපදින්නා; පසුව අල්ලාහ්ගේ මඟ පෙන්වීමකින් තොරව තම ආශාවන් පිළිපදින්නාට වඩා නොමග ගිය වෙනත් කිසිවෙකු නැතැයි උත්තරීතර අල්ලාහ් පවසා සිටියි.
අපගේ ආශාවන්ට අනුගත වී ඒවා අනුගමනය කිරීමෙන් අප ආරක්ෂා කරන මෙන් අපි අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු. තවද අප, ඔබ සහ අපගේ සෙසු සියලුම සහෝදර සහෝදරියන්ව අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට පිළිතුරු දෙන, ඔහුගේ ආඥාවන්ට ගෞරව දක්වන, ඔහුගේ ආඥාවන්ට විරුද්ධ වන සියලුම නවෝත්පාදන හා ආශාවන්ට විරුද්ධව කටයුතු කරන දනන් බවට අප පත් කර දෙන මෙන් ද අපි ඉල්ලා සිටිමු. සැබැවින්ම ඔහු මහා ත්යාගශීලීය.
අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය ඔහුගේ ගැත්තා හා ඔහුගේ ධර්ම දූතයා වන අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය, හිතමිතුරන් හා ලොව අවසන් දිනය දක්වා නිසි අයුරින් එතුමාණන්ව පිළිපදින දනන් හටත් හිමිවේවා!
ආගම තුළ බිහි වන නවෝත්පාදනයන් පිළිබඳ අවවාදය
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
මෙම ග්රන්ථය තුළින්, අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථයෙහි සහ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සුන්නාවෙහි සඳහන් වී නොමැති මව්ලූද් (ජන්ම දින සැමරුම්) උත්සව සහ වෙනත් බිද්අත් කටයුතු පිළිබඳව අවවාද කරනු ලබයි. එසේම, මෙම ග්රන්ථය අල් කුර්ආනය සහ සුන්නාව පදනම් කරගත් ආගමික සාධක මත රඳා පවතී. එමෙන්ම ආගමික වශයෙන් අනුමත කර නොමැති ඕනෑම අලුතින් එක් කිරීමක්, අනිවාර්යයෙන්ම වැළකී සිටිය යුතු බිද්අත් (නවෝත්පාදන) කටයුත්තක් යන වග අවධාරණය කරයි.
පස්වන ලිපිය:
නබිතුමාගේ උපත සහ වෙනත් උපන්දිනයන් සැමරීමේ නීතිය
සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතුය. ශාන්තිය හා සමාදානය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්හටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ ඥාතීන්, එතුමාණන්ගේ සහගාමීන්හටත් එතුමාණන්ව අනුගමනය කළ උදවිය හටත් හිමි වේවා!
මෙම උතුම් ප්රකාශයට පසුව: නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහ වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ උපන්දිනය සැමරීමේ නීතිය, ඒ අතරවාරයේ එතුමාණන් වෙනුවෙන් නැගිට සිටීම, එතුමාණන්ට ආචාරය කිරීම සහ ජන්ම දිනයන් සැමරුම් අවස්ථාවන්හි සිදු කරන වෙනත් කටයුතු පිළිබඳව බොහෝ දෙනාගෙන් නැවත නැවතත් ප්රශ්න එල්ල වී ඇත.
පිළිතුර වශයෙන් කිව යුතු කරුණ නම්: දේව දූත මුහම්මද් තුමාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) උපන් දිනය හෝ වෙනත් කිසිදු උත්සවයක් සැමරීම සඳහා දහම තුළ අනුමැතියක් නැති බව ය. මක්නිසාදයත් එය ආගමට එකතු කරන ලද නව ක්රියාදාමයක් වන බැවිනි. එමෙන්ම දේව දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) හෝ පාලනයේ සිටි එතුමාගේ ප්රධාන පෙළේ සගයින් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) හෝ එය සිදු කර නැත. කීර්තිමත් යුගවල විධිමත් ලෙස දහම පිළිපැද්දා වූ පසුකාලීනයින් පවා එය සිදු කර නැත. ඔවුන් සූන්නා (නබි තුමාණන්ගේ පිළිවෙත්) පිළිබඳව වඩාත් දැනුවත් වූවන් වන අතර, දේව දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) හට පූර්ණවත් ලෙස ආදරය කිරීම විෂයයෙහි වඩාත් සමූපර්ණ සහ ඔවුන්ගෙන් පසු ආගම අනුගමනය කළ පසුකාලීනනයින්ට වඩා සම්පූර්ණ වූවන් වෙති. උත්තරීතර හා පාරිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් තම පැහැදිලි ග්රන්ථයේ මෙසේ පවසයි:
"රසූල්වරයා නුඹලාට කුමක් පිරිනැමුවේ ද එය නුඹලා ගනු. තවද ඔහු නුඹලාට යමක් වැළැක්වූයේ ද නුඹලා වැළකී සිටිනු..." (අල් හෂ්ර්: 7) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේද පවසයි: "... ඔහුගේ අණට විරුද්ධවන්නන් ඔවුනට අර්බුදයක් ඇති වීම ගැන හෝ ඔවුනට වේදනීය දඬුවමක් ඇති වීම ගැන ප්රවේශම් විය යුතු ය." (අන්-නූර්: 63) තව ද අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "අල්ලාහ් හා අවසන් දිනය අපේක්ෂා කරමින් සිටින, අල්ලාහ්ව අධික වශයෙන් මෙනෙහි කරන අයට සැබැවින් ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් තුළ අලංකාර ආදර්ශයක් විය." (අල් අහ්සාබ් :21) තවදුරටත් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "(මක්කාහ් වෙත නික්ම ගිය) මුහාජිර්වරුන් හා (ඔවුනට උපකාර කළ මදීනාවාසීන් වන) අන්සාර්වරු අතරින් ආරම්භක පෙරටුගාමීහු ද තවද යහපත් ලෙසින් ඔවුන්ව පිළිපැද්දා වූ අය ද වන ඔවුන් ගැන අල්ලාහ් තෘප්තිමත් විය. තවද ඔවුහු ද ඔහු ගැන තෘප්තියට පත් වූහ. ඒවාට පහළින් ගංගාවන් ගලා බස්නා ස්වර්ග උයන් ඔහු ඔවුනට සූදානම් කර ඇත්තේ ය. සදහට ම ඔවුහු එහි සදාතනිකයින් ය. එයයි අතිමහත් ජයග්රහණ ය." (අත්-තව්බා: 100) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "... අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි. නුඹලා කෙරෙහි වූ මාගේ ආශිර්වාදය ද සම්පූර්ණවත් කළෙමි. නුඹලා වෙනුවෙන් දහමක් ලෙස ඉස්ලාමය මම පිළිගතිමි..." (අල් මාඉදා: 3) මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ බොහෝමයක් ඇත. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට තහවුරු වූ හදීසයක් මෙසේය. "අපගේ කටයුත්තට (ඉස්ලාමයට) එහි නොමැති නව ක්රම සහ වීධි කවරෙකු හෝ ඇතුඵ කරන්නේ නම්, එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලද්දකි." එනම්: එය ප්රතික්ෂේපිතය. තවත් හදීසයක මෙසේද පවසා ඇත: "ඔබ සැම මාගේ පිළිවෙත හා මගෙන් පසු යහමග ලැබූ 'අල්-කුලෆාඋර් රාෂිදූන්' හෙවත් (ප්රධාන) පාලකයින්ගේ පිළිවෙත පිළිපදිය යුතුය. ඒවා තදින් අල්ලා ගන්න, චාර්වක දත්වලින් විකා ගන්න. නව්ය කරුණු පිළිබඳ ඔබ සැලකිලිමත් වන. සැබැවින්ම සෑම නවක දෙයක්ම බිද්ආවක් වේ. සෑම බිද්ආවක්ම නොමඟක් වේ." මෙම හදීසයන් දෙක තුළ නව මුහුණුවරකින් ඉදිරිපත් කෙරෙන අලුතින් බිහි කරන ලද දෑ පිළිබඳව සහ එවැනි ක්රියාවන් සිදු කිරීම පිළිබඳව දැඩි අවවාදයක් සඳහන් වී ඇත.
මෙවැනි ජන්ම දින සැමරුම් ආරම්භ කිරීමෙන් ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් මෙම ප්රජාවට දහම පරිපූර්ණ කර දී නැති බවත් දේව දූත (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එම ප්රජාවට සිදු කළ යුතු දෑ ප්රකාශ කර නැති බවත් පෙන්වා දෙයි. අවසානයේ පසුකාලීනයින් විසින් අල්ලාහ්ගේ පිළිවෙතෙහි ඔහු අවසර නොදුන් දෑ අලුතින් ආරම්භ කරමින්, එය අල්ලාහ් වෙත සමීප කරවන බව විශ්වාස කරමින් කටයුතු කර ඇත. මෙය කිසිදු සැකයකින් තොරව බරපතල වරදක් වන අතර, ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) පිටු දැකීමකි. ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් තම ගැත්තන් වෙනුවෙන් දහම සම්පූර්ණ කරමින්, ඔවුන්ට ආශිර්වාදයන් සම්පූර්ණ කළේය. දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) පැහැදිලි පණිවිඩය ප්රකාශ කරමින්, ස්වර්ගයට යාමට මාර්ගය සහ නිරයෙන් දුරස් වීමේ මාර්ගය ප්රජාවට පැහැදිලි කළහ. අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) විසින් වාර්තා කරන ලද සහීහ් හදිසයක් අනුව, දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) මෙසේ පවසා ඇත්තාහ. "නබිවරයකු අල්ලාහ් එවූයේ ඔහුගේ ප්රජාවට යහපතක් වන බව පෙන්වා දෙන දෑ වෙත මඟ පෙන්වීමටත්, ඔවුන්ට අයහපතක් වන බව හඳුනන දෑ ගැන ඔවුන්ට අනතුරු ඇඟවීමටත් මිස වෙනත් කරුණකට නොවීය." ඉමාම් මුස්ලිම් සිය සහීහ් ග්රන්ථයේ මෙය වාර්තා කර ඇත.
අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වක්තෘවරුන් අතරින් ඉතා ශ්රේෂ්ඨතමයා හා ඔවුන්ගේ මුද්රාව බවත්, පණිවිඩය හා උපදේශය සම්පූර්ණ කළ බවත් ප්රසිද්ධ කරුණකි. එසේම, ජන්ම දින සැමරුම් උත්සවය අල්ලාහ් තෘප්තියට පත් වන ආගමික කටයුත්තක් නම්, එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් තම ජීවිත කාලය තුළදීම පැහැදිලි කරනු ලැබූවක් විය යුතුය. එසේ නැතහොත් එතුමාණන් විසින් එය සිදු කර තිබිය යුතුය. එසේත් නැතහොත් එතුමාණන්ගේ සහබා (රළියල්ලාහු අන්හුම්) විසින් එය සිදු කර තිබිය යුතුය. එහෙත් එවැනි කිසිවක් සිදු නොවූ බැවින්, එය ඉස්ලාමයෙහි කොටසක් නොවන බවත්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්රජාවට ඒ පිළිබඳව අනතුරු අඟවා ඇති බවත්, පෙර සඳහන් වූ හදීස්වල සඳහන් කර ඇත. මෙම පාඩම හා බැඳුණු අල්කුර්ආන් පාඨ සහ හදීසයන් බොහෝමයක් ඇත.
විද්වතුන්ගේ කණ්ඩායමක් මව්ලුද් (ජන්ම දින සැමරුම්) ප්රසිද්ධියේම හෙළා දැක ඇති අතර, එමඟින් ඇතිවන විපාක පිළිබඳව ද අනතුරු ඇඟවූහ. එය ඒ සම්බන්ධයෙන් සඳහන් සාධක සහ වෙනත් සාක්ෂි මත පදනම් වෙමිනි. කෙසේ වෙතත්, පසුකාලීනව පැමිණි කිහිප දෙනෙකු එයට විරුද්ධව, එහි කිසිදු පිළිකුල් සහගත දෙයක් අඩංගු නොවන්නේ නම්, එය අනුමත බව පවසා සිටියහ. එනම්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කෙරෙහි අතිශයෝක්තියෙන් පෙන්වන ආදරය, කාන්තාවන් හා පිරිමින් එකට මිශ්ර වීම, සංගීත උපකරණ භාවිතය, සහ ශුද්ධ ආගමට විරුද්ධ වෙනත් දෑ වැනි පිළිකුල් සහගත දෑ අඩංගු නොවන්නේ නම්, ඔවුන් එය හොඳ බිද්ආවක් (යහපත් නවක ක්රියාවක්) ලෙස සිතූහ.
ආගමානුකූල රීතිය නම්: මිනිසුන් අතර ගැටුම්කාරී යමක් සිදු වී නම්, අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථය සහ ඔහුගේ දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සුන්නාහ්ව වෙත එය යොමු කිරීමයි. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා අල්ලාහ්ට අවනත වනු. එමෙන් ම රසූල්වරයාට ද නුඹලා අතර කටයුතු භාර උදවියට ද අවනත වනු. එහෙත් යම් කරුණක නුඹලා එකිනෙකා මත ගැටුම් ඇති කර ගත්තෙහු නම්, නුඹලා අල්ලාහ් හා පරමාන්ත දිනය විශ්වාස කරන්නන් ලෙස සිටියෙහු නම්, එවිට එය අල්ලාහ් වෙත ද රසූල්වරයා වෙත ද යොමු කරනු. එය වඩා ශ්රේෂ්ඨ ය. එමෙන් ම (එහි) අවසානය ද වඩා අලංකාර ය." (අන්නිසා :59) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "නුඹලා එහි කවර දෙයක් සම්බන්ධයෙන් මතභේද ඇති කරගත්තේ ද එහි තීන්දුව අල්ලාහ් වෙත ය..." (අෂ්-ෂූරා: 10)
අපි මෙම ගැටලුව, එනම්: 'මව්ලූද්' හෙවත් ජන්ම දින සැමරුම්, අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථය වෙත නැවත යොමු වී බැලුවෙමු. එහිදී අපට දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ගෙන ආ දෑ පිළිපැදිය යුතු බව අණ කර ඇති බවත්, එතුමාණන් තහනම් කළ දැයින් වැළකී සිටිය යුතු බව අවවාද කර ඇති බවත්, ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් මෙම ප්රජාව සඳහා ඔවුන්ගේ ආගම සම්පූර්ණ කළ බව දැනුම් දෙන බවත් අපි සොයා ගත්තෙමු. මෙම උත්සවය දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ගෙන ආ දෑ අතර නොමැති බැවින්, අල්ලාහ් අපට සම්පූර්ණ කළ ආගම අතරට එය අයත් නොවන අතර ඔහු අපට නියෝග කර ඇත්තේ එතුමාණන්ව පිළිපදින මෙන්ය.
එමෙන්ම අපි දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සුන්නා වෙත ද යොමු යොමු වී බැලුවෙමු. එතුමාණන් එය කළ බවක් හෝ එය කිරීමට අණ කළ බවක් හෝ එතුමාණන්ගේ සහබාවරුන් එය සිදු කළ බවක් අපට සොයාගත නොහැකි විය. එබැවින් එය මෙම දහමෙහි සඳහන් කරුණක් නොවන බව, නවීණගත බිද්ආවක් බව හා යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන්ගේ උත්සව දිනයන්හිදී ඔවුන් අනුකරණය කිරීමක් බව අපි හඳුනා ගත්තෙමු.
ඒ අනුව, කුමක් හෝ අවම දැනීමක් ඇති, සත්යය පිළිබඳ දැන ගැනීමට කැමැත්තක් ඇති, ඒ ගැන සේවීමේදී සාධාරණීයත්වයක් ඇති සෑම කෙනෙකුටම පැහැදිලි වන කරුණ නම්: මව්ලූද් (ජන්ම දින සැමරුම්) උත්සවය ඉස්ලාම් ආගමට අයත් නොවන අතර එය අලුතින් බිහි කරන ලද නවෝත්පාදනයකි. එය අල්ලාහ් සහ එතුමාණන්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) විසින් අත්හැර දමන ලෙස සහ අවධානයෙන් පසුවන ලෙස නියෝග කර ඇත්තකි. අනෙකුත් ප්රදේශවල මිනිසුන් අධික ලෙස එව සැමරීම හේතුවෙන් බුද්ධිමතා එය දැක රැවටී නොයා යුතු ය. සැබැවින්ම සත්යය හඳුනා ගත හැක්කේ අධික පුද්ගල සංඛ්යාවක් විසින් සිදු කරන ක්රියාවක් තුළින් නොව එය ආගමික සාක්ෂි මගින් හඳුනා ගත්තේ නම් පමණකි. යුදෙව්වන් සහ කිතුනුවක් පිළිබඳව අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "යුදෙව්වෙකුව හෝ කිතුනුවෙකුව හෝ සිටි අය මිස වෙන කිසිවෙකු ස්වර්ග උයනට පිවිසෙන්නේ නැතැ" යි ඔවුහු පැවසූහ. එය ඔවුන්ගේ මනඃකල්පිතය යි. "(නබිවරය) නුඹලා සත්යවාදීන්ව සිටියෙහු නම් නුඹලාගේ සාධක ගෙන එන්නැ" යි පවසනු." (අල්-බකරා:111) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "මහපොළොවේ සිටින බහුතරයක් දෙනාට නුඹ අවනත වන්නෙහි නම් අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයෙන් ඔවුහු නුඹව නොමඟ යවනු ඇත." (අල් අන්ආම්: 116)
එසේම, මෙම මව්ලූද් (ජන්ම දින) සැමරුම් බිද්අත් කටයුත්තක් පමණක් නොව, ඊට අමතරව වෙනත් අයහපත් ක්රියාවන්ද එම සැමරුම් තුළ අඩංගු වේ. කාන්තාවන් සහ පිරිමින් එකට එකතු වීම, ගීත සහ සංගීත භාණ්ඩ භාවිතය, මත්පැන් සහ මත්ද්රව්ය පානය, සහ අනෙකුත් අයහපත් ක්රියාවන් වැනි දෑ සිදු වේ. ඊටත් වඩා එහි බරපතල වන්නේ මහා ෂිර්ක් සිදුවීමය. එනම්, එය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) හෝ වෙනත් අව්ලියාවරුන් (අල්ලාහ්ට සමීප වූවන්) ගැන අතිශය ගෞරවය දැක්වීම, ඔවුන්ගෙන් අයැදීම, සහය ඉල්ලා සිටීම, ඔවුන් ගුප්ත දේ දන්නා බව විශ්වාස කිරීම යනාදී ඒක දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන සිදුවීම් එහි දී සිදුවීමය. බොහෝ දෙනා නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ජන්ම දිනය හෝ ඔවුන් අව්ලියාවරුන් (දේව සමීපතයින්) ලෙස නම් කරන අයගේ ජන්ම දිනය සමරන විට මෙම දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන දෑ සිදු කරති. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ ප්රකාශ කළ බව සහීහ් හදීස් හි ඵල වී ඇත. "ආගම තුළ අතිශයෝක්තියෙන් කටයුතු කිරීමෙන් ප්රවේසම් වන්න. සැබැවින්ම ඔබට පෙර සිටියවුන් විනාශ කර දැමුවේ ආගමෙහි අතිශයෝක්තියයි. තව දුරටත් එතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පවසා සිටියහ. "මර්යම්ගේ පුත් ගැන කිතුනුවන් අතිශයෝක්තියෙන් ප්රශංසා කළාක් මෙන් නුඹලා මා සමග අතිශයොක්තියෙන් ප්රශංසා කරමින් කටයුතු නොකරනු. සැබැවින්ම මම ගැත්තෙක්මි. එහෙයින් නුඹලා ‘අල්ලාහ්ගේ ගැත්තා හා ඔහුගේ දුතයා’ යැයි පවසනු. මෙය ඉමාම් බුහාරි තුමා විසින් ඔහුගේ සහීහ් ග්රන්ථයේ වාර්තා කර ඇති අතර, එය උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දුන් හදීසයකි.
අපූරු හා විශ්මයජනක කරුණ නම්: බොහෝ දෙනා මෙම නවක ලෙස බිහි වූ උත්සවවලට සහභාගී වීමට උනන්දුවෙන් හා කැපවීමෙන් කටයුතු කිරීම, එම උත්සව වලට ආරක්ෂා සැපයීම හා ඒ සමඟ අල්ලාහ් විසින් නියම කළ ජුම්ආ හා සමූහ සලාතවලට සහභාගී වීමෙන් පසුබැසීම, ඒ සම්බන්ධෙයන් කිසිදු වැදගත්කමක් නොදැක්වීම සහ මහත් පිළිකුල් සහගත ක්රියාවක් සිදු කළ බව නො සිතීමය. එය ඊමාන්හි පවතින දුර්වලතාවය, දැක්මේ අඩුව හා විවිධ පාපකම් හා පිටුපැම් හදවත මත බැදී වැඩී තිබීමේ හේතූන් නිසා බවට කිසිදු සැකයක් නැත. අප සඳහා මෙන්ම සෙසු මුස්ලිම්වරුන් සඳහා අපි අල්ලාහ්ගෙන් සුවය පතමු.
එමෙන්ම: සමහරුන් සිතන පරිදි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා මව්ලූද් උත්සවයට විද්යාමාන වන බව ය. ඒ මත පදනම් ඔවුහු එතුමාණන්ව සාදරයෙන් පිළිගනිති. මෙය අතිශය ව්යාජ සහ නින්දිත අනුස්මරණ ක්රියා දාමයකි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයට පෙර තම කබ්රයෙන් බැහැර වන්නේ නැත. කිසිදු මිනිසකු සමග සම්බන්ධ වන්නේ නැත. ඔවුන්ගේ රැස්වීම්වලට පැමිණෙන්නේ නැත. එතුමාණන් මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනය දක්වාම තම කබ්රය තුළ සිටිනු ඇත. එතුමාණන්ගේ ආත්මය උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ සන්නිධානයේ උසස් ස්ථානයක පිහිටා ඇත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "ඉන් අනතුරුව නියත වශයෙන් ම නුඹලා මරණයට පත් වන්නෝ වෙති." "පසුව නියත වශයෙන් ම නුඹලා මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ නැගිටුවනු ලබති." (අල්-මුඃමිනූන්: 15, 16)
නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්)තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ. "මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මිනී වල විවෘත කරනු ලබන පළමු තැනැත්තා මම වෙමි. මම පළමු මැදිහත්කරු, පළමු මැදිහත්වීම ලැබූ අය වෙමි." එතුමාණන්ට එතුමාණන්ගේ පරමාධිපතියාණන්ගේ අති උතුම් සලාතය හා සලාමය හිමි වේවා.
මෙම උතුම් කුර්ආන් පාඨ දෙක සහ හදිස් වදන මෙන්ම එම අර්ථයෙන් පවතින අනෙකුත් කුර්ආන් පාඨ සහ හදිස් වදන් සියල්ල පෙන්වා දෙනුයේ: නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ අනෙකුත් මිය ගිය අය ඔවුන්ගේ මිනීවලවල් තුළින් යළි බැහැර කරනු ලබනුයේ මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ බව ය. මෙය මුස්ලිම් විද්වතුන් අතර පවතින ඒකමතික කරුණක් වන අතර, ඔවුන් අතර ඒ ගැන කිසිදු විවාදයක් නැත. සෑම මුස්ලිම් වරයකුම මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් අවධානයෙන් සිටිය යුතු අතර, අල්ලාහ් විසින් පහළ කිරීමක් නොකළ අඥානයින් හා ඔවුනට සමාන වූවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද බිද්ආ (නවෝත්පාදන) සහ ව්යාජ ප්රබන්ධයන් පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටිය යුතු ය. අල්ලාහ්ගේ උපකාරය අපට ලැබේවා, ඔහු කෙරෙහි අපගේ විශ්වාසය තබමු, ඔහුගේ බලය සහ ශක්තියෙන් තොරව කිසිවක් සිදු වන්නේ නැත.
දේව දූත (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙනුවෙන් සලවාත් හා සලාම් පැවසීම: සමීප වීමේ කටයුතු අතරින් වඩාත් උතුම්ම කරණක් වන අතර දැහැමි ක්රියාවන්ගෙන් ද එකකි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් ද ඔහුගේ මලක්වරුන් ද නබිවරයාණන්ට ආශිර්වාද කරති. අහෝ දේවත්වය විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා ද ඔහුට ප්රාර්ථනා කරනු. තවද නුඹලා සාමය පතනු." (අල් අහ්සාබ්: 56) නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්)තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "කෙනෙකු මා වෙත එක් වරක් (ආශිර්වාද පතා) සලවාත් කියන්නේද, ඔහුට අල්ලාහ් දස වරක් ආශිර්වාද කරනු ඇත." එය සියලුම අවස්ථාවලදී ඉටු කිරීම ආගමානුගතය. සෑම සලාතයක අවසානයේදී විශේෂ වැදගත්කමක් එයට ඇති අතර, සෑම සලාතයකම අවසන් අත්තහය්යාත් ප්රකාශ කිරීමේ දී එය අනිවාර්ය බව විද්වතුන්ගෙන් පිරිසක් පවසා සිටිති. බොහෝ ස්ථානවල දී එය ප්රකාශ කිරීම සුන්නතයක් බව සහතික වී ඇත. ඒ අතරින් අදාන් ඇරයුමෙන් පසු, එතුමාණන්ගේ නාමය මෙනෙහි කරන විට, සිකුරාදා දිනයේදී සහ එදින රාත්රියේදී යනාදී අවස්ථා පෙන්වා දිය හැක. ඒ ගැන බොහෝ හදීස් අවධාරණය කර ඇත.
අල්ලාහ් අපටත් සෙසු මුස්ලිම්වරුන්ටත් ඔහුගේ දහම පිළිබඳ නිසි අවබෝධය ලබා ගැනීමටත් ඒ මත ස්ථාවරව සිටීමටත් ආශිර්වාද කරන මෙන්ද, සියලු දෙනා නබි තුමාණන්ගේ පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීමටත් නවෝත්පාදනයන්ගෙන් වැළකී සිටීමටත් අල්ලාහ්ගේ ආශිර්වාදය ලැබේවා! සැබැවින්ම ඔහු ගෞරවාන්විතය ත්යාගශීලීය.
අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ ඥාතීන් හා එතුමාණන්ගේ හිත මිතුරන්ටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය අත්වේවා!
සයවන ලිපිය:
' ඉස්රා මිඃරාජ්' රාත්රිය සැමරීමේ නීතිය
සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතුයි. ශාන්තිය හා සමාදානය ධර්ම දූතයාණන්හටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියහටත් එතුමාණන්ගේ සහගාමීන්හටත් අත් වේවා!
මෙම උතුම් ප්රකාශයෙන් පසු: අල් ඉස්රා වල්මිඃරාජ් අල්ලාහ්ගේ අතිමහත් සාධකයන්ගෙන් එකක් වන අතර, එය ඔහුගේ දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සත්යතාවය සහ අල්ලාහ් අබියස එතුමාණන් සතු ඉමහත් ගෞරවය පිළිබඳව පෙන්වා දෙන සාක්ෂි වේ. එමෙන්ම, එය අල්ලාහ්ගේ විශිෂ්ට බලය සහ ඔහුගේ සියලුම මැවීම්වලට වඩා ඔහු උසස් බව පෙන්වා දෙන සාක්ෂි වේ. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අපගේ සංඥාවන් ඔහුට පෙන්වනු පිණිස (මක්කාහ්වේ පිහිටි) මස්ජිදුල් හරාම්හි සිට ඒ අවට අපි සමෘද්ධිමත් කළ (ජෙරුසලමේ පිහිටි) මස්ජිදුල් අක්සා දක්වා තම ගැත්තාව එක් රාත්රියක ගමන් කෙරෙව්වා වූ ඔහු (අල්ලාහ්) සුවිශුද්ධ ය. නියත වශයෙන් ම ඔහු මය සර්ව ශ්රාවක. සර්ව නිරීක්ෂක." (අල් ඉස්රා: 1)
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) අහස්ගතයට ගෙන යන ලද බව සහ එහි දොරටු විවෘත කරනු ලැබූ බව, හත්වන අහස පසුකර ගිය බව, එතුමාණන්ගේ රබ් ඔහුට අභිමත කළ දේ කථා කළ බව, සහ සලාතය පස්වරක් අනිවාර්ය කළ බව, මුලින්ම සර්වබලධාරී අල්ලාහ් එය පනස් වාරයක් අනිවාර්ය කර තිබූ බව, පසුව අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එය ගැන නැවත ආවර්ජනය කර එය අඩුකරන මෙන් ඉල්ලා එය පස්වරක් බවට කළ බව, පස්වාරයක් අනිවාර්යය වූ සලාතයට පනස්වාරයක කුසල් හිමි වන බව; -මන්ද එක් යහපතක් වෙනුවට ඒ හා සමාන කුසල් දහයක් ගණනය කරනු ලැබෙන බැවිනි.- යනාදී කරුණු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් විසින් වාර්තා වී ඇත. මේ සියලුම ආශීර්වාද සඳහා අල්ලාහ්ට සියලු කෘතවේදීත්වය හිමිය. සියලු ප්රශංසා ඔහු සතුය.
මෙම රාත්රිය, එනම් ඉස්රා හා මිඃරාජ් සිදු වූ රාත්රිය, රජබ් මාසයේ හෝ වෙනත් කාලයකදී සිදු වූ බවට සත්ය හදීස්වල සඳහන් වන්නේ නැත. හදීස් විද්වතුන්ගේ මතය අනුව, එහි නියමිත වේලාව පිළිබඳව පැවසෙන සියලුම තොරතුරු නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් තහවුරු වී නැති බවය. මිනිසුන්ට එය අමතක කර තිබීමෙහි අල්ලාහ්ගේ මහත් ප්රඥාවක් තිබෙන්නට පුළුවන. එසේ එහි නියමිත වේලාව තහවුරු වී තිබුණ ද එය විශේෂ නැමදුම් අතරින් එකක් ලෙස වෙන් කිරීම හෝ එය සැමරීම හෝ මුස්ලිම්වරුන්ට අනුමත වන්නේ නැත. මක්නිසාදයත් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හා එතුමාණන්ගේ සහාගාමීන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) එය සමරා නැති අතර එය විශේෂ නැමදුමක් ලෙස වෙන් කර ද නැත. එම රාත්රිය සැමරීම ආගමානුනුගත කටයුත්තක් වූයේ නම්, එය දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වචනයෙන් හෝ ක්රියාවෙන් හෝ එය ජනයාට පැහැදිලි කරන්නට තිබුණි. එවැනි දෙයක් සිදු වූයේ නම්, එය ප්රසිද්ධියට පත්ව, සහබාවරුන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) විසින් අප වෙත වාර්තා කරන්නට තිබුණි. සැබැවින්ම ජනයාට අවශ්ය සියලු දේ ඔවුන් තම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් ලබා අප වෙත ගෙන ආ අතර, දහම් කටයුතු කිසිවක් අතහැර දැමුවේ නැත. ඔවුන් සියලු යහපත් කටයුතු සඳහා පුරෝගාමීන් වූහ. එම රාත්රිය සැමරීම ආගමානුගත කරුණක් වූයේ නම්, ඔවුන් එය ඉටු කිරීමේ ප්රමුඛ පිරිස වන්නේය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මිනිසුන්ට අතිශය උපදේශකයකු වූහ. එතුමාණන් දිව්ය පණිවිඩය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රකාශයට පත් කළහ. තම වගකීම ඉටු කළහ. මෙම රාත්රියට ගරු කිරීම හා එය සැමරීම අල්ලාහ්ගේ දහමෙන් එකක් වී නම්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඒ ගැන අවධානය යොමු නොකර එය සඟවා සිටින්නේ නැත. එය එසේ නොවූ බැවින්, එය සැමරීම හා එයට ගරු කිරීම ඉස්ලාමයෙහි කොටසක් නොවන බව පැහැදිලි ය. අල්ලාහ් මෙම ප්රජාවට එහි දහම සම්පූර්ණ කර ඇත. ඒ මත වූ ආශිර්වාදය සම්පූර්ණ කර ඇත. අල්ලාහ් විසින් අවසර නොදුන්, දහමට අමතරව යමක් ආරම්භ කරන අය ගැන අල්ලාහ් පිළිකුල් කර ඇත. ඔහුගේ පැහැදිලි ග්රන්ථයේ ඔහු මෙසේ පවසයි: "... අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි. නුඹලා කෙරෙහි වූ මාගේ ආශිර්වාදය ද සම්පූර්ණවත් කළෙමි. නුඹලා වෙනුවෙන් දහමක් ලෙස ඉස්ලාමය මම පිළිගතිමි..." (අල් මාඉදා: 3) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසයි: "අල්ලාහ් කවර දෙයක් සම්බන්ධයෙන් අනුමැතිය නො දුන්නේ ද එවන් දෙයක් ඔවුන් සඳහා දහම්ගත කළ හවුල්කරුවෝ ඔවුනට වෙත් ද? තවද පැහැදිලි ප්රකාශය නො වී නම් ඔවුන් අතර තීන්දු කරනු ලබන්නට තිබුණි. තවද නියත වශයෙන් ම අපරාධකරුවන් වන ඔවුනට වේදනීය දඬුවමක් ඇත." (අෂ්ෂූරා: 21)
අල්ලාහ්ගේ දූත (සල්ලල්ලලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සත්ය හදිස්වල සඳහන්ව ඇත්තේ: ආගම තුළ බිහි වන නවෝත්පාදනයන් පිළිබඳ අවවාදය හා එය බරපතල කරුණක් බව සමූහයාට අවවාද කරමින් හා එය ඔවුනට වළක්වමින් එය මුළාවක් බව පැහැදිලි කිරීමය. ඒ අතරින් බුහාරි හා මුස්ලිම් හි සඳහන් නබි (සල්ලල්ලලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් පැවසූ බවට ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය විසින් වාර්තා කළ හදීසය ද එකකි. "කවරෙකු අපගේ කටයුතු වල එහි නොමැති නව කරුණක් අලුතින් එකතු කළේ ද එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූවකි." මුස්ලිම් හි සඳහන් තවත් වාර්තාවක: “අප විෂයයෙහි නොමැති ක්රියාවක් කවරෙකු සිදු කරන්නේද එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූවකි.” ජාබිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දෙන ලද හදීසයක් සහීහ් මුස්ලිම් හි මෙසේ සඳහන් වේ. ජුම්ආ දිනයේ දේශනාවකදී අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පවසා සිටියහ: "හොඳම දේශනාව වන්නේ අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථයයි. හොඳම මාර්ගය වන්නේ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මාර්ගයයි. නරකම කටයුත්ත වන්නේ අලුතින් බිහි වූ සෑම කටයුත්තක්මය. සෑම අලුත් කටයුත්තක්ම මුළාවක් වේ." ඉමාම් නසාඊ තුමා යහපත් වාර්තා සම්බන්ධකාවකින් යුතුව අමතර ලෙස මෙසේ සඳහන් කර ඇත. "සෑම නොමගක්ම නිරා ගින්නෙහිය." අල්-ඉර්බාළ් ඉබ්නු සාරියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) අපට ප්රබල උපදෙසක් දුන්හ. එයින් හදවත් තිගැස්සී ගිය අතර ඇසින් කඳුළු සළන්නට විය. එවිට අපි, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! මෙය සමුගන්නා අයෙකුගේ උපදෙසක් මෙන් පෙනේ. එහෙයින් අපට උපදෙස් දෙන්න' යැයි කීවෙමු. එවිට එතුමාණෝ: සර්වබලධාරී අල්ලාහ් කෙරෙහි මතකයෙන් පසු වීම සවන් දීම හා අවනත වීම පිළිබඳ මම ඔබ සැමට උපදෙස් දෙමි. ඔබ වෙත වහලෙකු නායකයකු බට තෝරා පත් කළ ද ඔබ ඔහුට සවන් දිය යුතුය. ඔබ අතරින් කවරෙකු ජීවත් වන්නේ ද ඔහු බොහෝ පරස්පරතා දැක ගනු ඇත. එවිට මාගේ පිළිවෙත හා යහමග ලැබූ පාලකයින්ගේ පිළිවෙත ඔබ අනුගමනය කරන්න. ඒවා කෘන්තක දත්වලින් අල්ලා ගන්න. නව්ය කරුණු පිළිබඳ මම ඔබට අවවාද කරමි. සැබැවින්ම අලුත් සෑම කටයුත්තක්ම මුළාවකි." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීස් බොහෝමයක් ඇත.
දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහගාමීන් සහ ඔවුන්ට පසු පැවති සැදැහැවත් ආගමික වියතුන් විසින් බිද්ආවන් පිළිබඳව ප්රවේසම් වීම සහ එවැනි දෑ ගැන භීතිය ඇති කිරීම පිළිබඳව ස්ථිර ප්රකාශ කෙරී ඇත. එය එසේ වන්නේ, එම බිද්ආවන් දහම තුළ අමතරයක් වන බැවින් හා අල්ලාහ් විසින් අනුමත නොකළ නීතියක් වන බැවිනි. එමෙන් ම, එය යුදෙව් සහ කිතුනු ආගම තුළ අමතර දෑ එක් කිරීමේ සහ අල්ලාහ් විසින් අනුමත නොකළ දෑ අලුතින් නිර්මාණය කිරීමේ ක්රමයට සමාන වන බැවිනි. එමෙන් ම, එය ඉස්ලාම් දහමට දොස් නැගීමේ සහ එය සම්පූර්ණ නොවන බවට ප්රකාශ කිරීමේ වක්රාර්ථයක් ද ඇති බැවිනි. මෙය ඇති කරන විශාල විනාශය, අතිශය නින්දාව සහ අල්ලාහ්ගේ උසස් වදන්වලට විරුද්ධ වීම යනාදිය මෙහි ඇති බවට පැහැදිලිව පෙනේ. එය සර්වබලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශය අනුවය. "...අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි..." (අල් මාඉදා: 3) බිද්ආ හෙවත් අලුතින් ආගමට එකතු වූ නවෝත්පාදන පිළිබඳව අනතුරු ඇඟවූ හා එවැනි දේවල්වලින් වළකින ලෙස උපදෙස් දුන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ හදීස්වලට විරුද්ධව කටයුතු කිරීමක් ද වේ.
අපි සඳහන් කළ මෙම සාධක, සත්යය සොයන්නන්හට මෙම බිද්ආව ප්රතික්ෂේප කිරීමට ප්රමාණවත් වනු ඇතැයි මම සිතමි; එනම්: ඉස්රා සහ මිඃරාජ් රාත්රියේ උත්සවය පිළිබඳ බිද්ආව, සහ එය ඉස්ලාම් ආගමට අයත් නොවන බවට අනතුරු ඇඟවීමය.
මුස්ලිම්වරුන්ට අනුශාසනා කිරීමේ වගකීම හා ඔවුන්ට අල්ලාහ් ආගමානුගත කළ දෑ පැහැදිලි කිරීම ඔහු විසින් නියෝග කර තිබීම හා දැනුම සඟවා තැබීමේ තහනම සලකා මම මාගේ මුස්ලිම් සොහොයුරන්ට මෙම බිද්ආව පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමට අදහස් කළෙමි. එය බොහෝ ප්රදේශවල ව්යාප්ත වී ඇත. එය ආගමික කටයුත්තක් යැයි සිතන තරමට උඩුදුව ඇත.
මුස්ලිම්වරුන්ගේ සියලු තත්වයන් යහපත් කිරීමටත්, ඔවුන්ට ආගම පිළිබඳ නිසි අවබෝධය ලබා දීමටත්, අපටත් ඔවුන්ටත් සත්යය පිළිපැදීමට සහ ඒ මත ස්ථාවරව සිටීමට ආශිර්වාද කිරීමටත් එයට පටහැනි දෑ අතහැරීමටත් අල්ලාහ්ගෙන් පතමු. සැබැවින්ම ඔහු එයට භාරකරුය. ඒ කෙරෙහි ශක්තිවන්තය.
අපගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත්, හිතමිතුරන්ටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය, සමාදානය හා ආශිර්වාදය උදා කරත්වා!
හත්වන ලිපිය:
ෂඃබාන් මාසයේ මධ්යම රාත්රිය සැමරීම පිළිබඳ නීතිය.
සියලු ප්රශංසා අප හට ධර්මය සම්පූර්ණ කර දුන් අල්ලාහ්ටම හිමිය. අපට ආශිර්වාදය පූර්ණ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්රශංසා. ශාන්තිය හා සමාදානය ඔහුගේ වක්තෘ සහ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කෙරෙහි, පශ්චාත්තාපය හා කරුණාව උදා වේවා!
මෙසේ ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් පසු: උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: (...අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි. නුඹලා කෙරෙහි වූ මාගේ ආශිර්වාදය ද සම්පූර්ණවත් කළෙමි. නුඹලා වෙනුවෙන් දහමක් ලෙස ඉස්ලාමය මම පිළිගතිමි..." (අල් මාඉදා: 3) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. (...අල්ලාහ් කවර දෙයක් සම්බන්ධයෙන් අනුමැතිය නො දුන්නේ ද එවන් දෙයක් ඔවුන් සඳහා දහම්ගත කළ හවුල්කරුවෝ ඔවුනට වෙත් ද?...) (අෂ්-ෂූරා: 21) නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක් සහීහ් ග්රන්ථ දෙකෙහි මෙසේ සඳහන් වේ. "අපගේ කටයුතු අතර නොමැති දෙයක් නවතම ලෙස හඳුන්වා දුන් කෙනෙකුගේ කාර්යය ප්රතික්ෂේප වේ." සහීහ් මුස්ලිම්හි සඳහන් තවත් වාර්තාවක් අනුව, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ජුම්ආ දින දේශනාවෙහි මෙසේ පැවසූ බව ජාබිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් දැනුම් දී ඇත. එනම්: "මෙම පැතුමෙන් පසු: හොදම දේශනාව අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථයයි. හොදම මාර්ගය මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගේ මාර්ගයයි. නරකම කරුණ අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද නවක දෑය. (අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද) සෑම බිද්ආවක්ම මුළාවකි." මෙම අර්ථයෙන් යුත් අල් කුර්ආනීය පාඨ හා හදීස් බොහෝමයක් ඇත. ඒවා සෘජුවම පෙන්වා දෙනුයේ අල්ලාහ් මෙම ප්රජාව වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ දහම සම්පූර්ණ කර ඇති බවත්, ඔවුන්ට තම ආශිර්වාද සම්පූර්ණ කර ඇති බවත්, ඔහුගේ පැහැදිලි පණිවිඩය ප්රකාශ කළ පසු මිස නබිවරයාණන් මිය නොගිය බවත්, අල්ලාහ් ඔවුන්ට නියම කළ සියලුම ප්රකාශ හා ක්රියාවන් ජනතාවට පැහැදිලි කර ඇති බවත්ය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් පැහැදිලි කළේ, එතුමාණන්ට පසු මිනිසුන් විසින් ආගමට අයත් යැයි කියා හඳුන්වා දෙන සියලුම ප්රකාශ හෝ ක්රියා, ඒ සියල්ලම මිථ්යාදෘෂ්ටික වන අතර, ඒවා නිර්මාණය කළ පුද්ගලයා ඔහුගේ අදහස් හොඳ වුවත් ප්රතික්ෂේප කරනු ලබන බවයි. මෙම කරුණ සහාබාවරුන් මැනවින් හඳුනා ගත්හ. එසේම ඔවුන්ට පසු පැමිණි ඉස්ලාම් විද්වතුන් ද, බිද්ආවන් ප්රතික්ෂේප කළහ, ඒවා පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවූහ. සුන්නාහ්ව ගරු කිරීම සහ බිද්ආව ප්රතික්ෂේප කිරීම පිළිබඳව ලියන ලද සියලුම කෘතිවල උදාහරණ ලෙස ඉබ්න් වළාහ්, තර්තුෂි, අබු ශාමා සහ අනෙකුත් විද්වතුන් මේ බව සඳහන් කර ඇත.
ඇතැම් මිනිසුන් විසින් හඳුන්වා දී ඇති බිද්ආවන් අතරට ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ උත්සවය පැවැත්වීමේ බිද්ආව සහ එහි දිනය උපවාසය සඳහා වෙන් කිරීමේ බිද්ආව ද ඇතුළත් වේ. එය පිළිබඳ විශ්වාස කළ හැකි කිසිදු සාධකයක් සඳහන් වී නොමැත. එහි මහිමය පිළිබඳව සඳහන් වී ඇත්තේ ද දුර්වල හදීස් ය. ඒවා විශ්වාස කිරීම සුදුසු නොවේ.
එහි සලාතයේ මහිමය පිළිබඳව සඳහන් කර ඇති සියලු දෑ නිර්මාණය කරන ලද දෑ වෙති. විද්වතුන් බොහෝමයක් දෙනා එය පෙන්වා දී ඇත. ඔවුන්ගේ ප්රකාශ කිහිපයක් ඉදිරියේදී සඳහන් කෙරෙනු ඇත ඉන්ෂා අල්ලාහ්.
එහිදී ද, ශාම් ප්රදේශයේ සිටි සලෆ්වරුන්ගෙන් සහ අනෙකුත් විද්වතුන්ගෙන් වාර්තා වූ කරුණු ද ඇත.
විද්වතුන් බහුතරයකගේ ඒකමතික තීන්දුව නම් එය බිද්ආවක් බව ය. එහි මහිමය සම්බන්ධයෙන් සඳහන් වී ඇති සියලු හදීස් දුර්වල වන අතර, සමහරක් 'මව්ලූඃ' හෙවත් නිර්මාණය කරන ලද හදීස් වේ. හාෆිල් ඉබ්න් රජබ්, ඔහුගේ 'ලතාඉෆ් අල්මආරිෆ්' නම් ග්රන්ථයේ එය පෙන්වා දී ඇති අතර වෙනත් අය ද ඒ අතර සිටිති. නැමදුම් කටයුතුවල දී දුර්වල හදීස් යොදා ගනු ලබනුයේ එහි පදනම සහීහ් සාක්ෂි මඟින් තහවුරු කරන ලද්දේ නම් පමණි. ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රිය සැමරීම වනාහි, ඒ ගැන සඳහන් දුර්වල හදීස් සනාථ කිරීමට තරම් සහීහ් (නිවැරදි) මූලශ්ර කිසිවක් නොමැත. මෙම උතුම් රීතිය, ඉමාම් අබුල් අබ්බාස් ෂෙයිකුල් ඉස්ලාම් ඉබ්න් තයිමියා (රහ්මතුල්ලාහි අලෙයිහි) විසින් සඳහන් කර ඇත.
ආදරණීය පාඨක ඔබට, මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් කිහිප දෙනෙකුගේ ප්රකාශ මම ඉදිරිපත් කරමි. එවිට ඔබ එය පිළිබඳව පැහැදිලිව සිටිය හැක.
විද්වතුන් -රහිමහුමුල්ලාහ්- සම්මුති වී ඇත්තේ, මිනිසුන් අතර ගැටලු ඇති වූ විට එය අල්ලාහ්ගේ ග්රන්ථය සහ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ සුන්නාහ් වෙත යොමු කළ යුතු බවයි. එමඟින් හෝ ඒවායේ එකක් මඟින් ගන්නා ලද නියමිත තීරණය පිළිපැදිය යුතු ෂරීආව (පිළිවෙත) වේ. ඒවාට පටහැනි දේ මුලිනුපුටා දැමිය යුතුය. නැමදුම් සම්බන්ධයෙන් ඒ දෙකෙහි නොපවතින දෑ අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද දෑ වන අතර එය ඉටු කිරීම සුදුසු නැත. එසේම එය ප්රචාරය කිරීම හෝ එය අගය කිරීම තහනම්ය. සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා අල්ලාහ්ට අවනත වනු. එමෙන් ම රසූල්වරයාට ද නුඹලා අතර කටයුතු භාර උදවියට ද අවනත වනු. එහෙත් යම් කරුණක නුඹලා එකිනෙකා මත ගැටුම් ඇති කර ගත්තෙහු නම්, නුඹලා අල්ලාහ් හා පරමාන්ත දිනය විශ්වාස කරන්නන් ලෙස සිටියෙහු නම්, එවිට එය අල්ලාහ් වෙත ද රසූල්වරයා වෙත ද යොමු කරනු. එය වඩා ශ්රේෂ්ඨ ය. එමෙන් ම (එහි) අවසානය ද වඩා අලංකාර ය." (අන්නිසා :59) තවදුරටත් උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "නුඹලා එහි කවර දෙයක් සම්බන්ධයෙන් මතභේද ඇති කරගත්තේ ද එහි තීන්දුව අල්ලාහ් වෙත ය..." (අෂ්-ෂූරා: 10) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "නුඹලා අල්ලාහ්ව ප්රිය කරමින් සිටියෙහු නම්, එවිට නුඹලා මා අනුගමනය කරනු. අල්ලාහ් නුඹලාව ප්රිය කරනු ඇත. තවද නුඹලාගේ පාපයන්ට ඔහු සමාව දෙනු ඇත..." (ආලු ඉම්රාන්: 31) කීර්තියට පත් අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසයි: "එසේ නො ව, නුඹගේ පරමාධිපති මත දිවුරමින්! ඔවුන් අතර ඇති වුණු ගැටලුවක දී, ඔවුන් නුඹව විනිශ්චය කරුවෙකු ලෙස පිළිගෙන, පසුව නුඹ දුන් තීන්දුවේ කිසිදු වරදක් ඔවුන් තුළ නො දැක, ඔවුන් පූර්ණව අවනත වන තෙක් ඔවුන් විශ්වාස නො කරනු ඇත." (අන් නිසා: 65) මෙම අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් වැකි බොහෝමයක් ඇත. එය විවාදයට තුඩු දෙන කරුණු අල් කුර්ආනය හා සුන්නාාව යොමු කිරීමේ අනිවාර්යභාවය හා ඒවායේ තීරණ පිළිගැනීමේ අනිවාර්යභාවය නිශ්චිතව පෙන්වා දෙයි. සැබැවින්ම එය ඊමාන් හෙවත් විශ්වාසයේ අර්ථයයි. එය මෙලොවට සහ මතුලොවට වඩාත් යහපත් බවත්, හොඳම අර්ථකථනය එනම්, හොඳම අවසානය බවත් පෙන්වා දෙයි.
ඉහත සඳහන් ප්රකාශයෙන් පසු මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් අල්-හාෆිල් ඉබ්නු රජබ් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා 'ලතාඉෆුල් මආරිෆ්' නමැති ග්රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර ඇත:
"ෂඃබාන් මාසයේ පසළොස්වක රාත්රිය සම්බන්ධයෙන්, ෂාම් වැසියන්ගෙන් පැවත ආ ඛාලිද් බින් මඃදාන්, මක්හූල්, ලුක්මාන් බින් ආමිර් වැනි පසුකාලීනයින් එය මහා ගෞරවයෙන් සැලකූහ. ඔවුහු එය ගෞරවයට ලක් කළ අතර එහි නැමදුම් කටයුතුවලදී පරිශ්රමයෙන් යුතුව කටයුතු කළහ. මිනිසුන් එහි මහිමය හා ගෞරවය ඔවුන්ගෙන් දැන ගත්හ. එය ඔවුන් වෙත ඉස්රායිලීය සම්ප්රදාය මගින් පැමිණි බව ද පැවසේ. එසේ එය ඔවුන්ගෙන් ප්රසිද්ධ වූ විට, විවිධ ප්රදේශවල ජනයා ඒ පිළිබඳව විවිධ මත පළ කළහ. ඔවුන්ගෙන් ඇතැමුන් එය පිළිගෙන, එයට ගරුබුහුමන් කළහ. ඔවුන් අතර බස්රා වාසීන් හා වෙනත් භක්තිමත් පිරිසක් ද සිටියහ. මෙය හිජාස් හි විසූ බහුතර විද්වතුන් විසින් ප්රතික්ෂේප කරන ලද්දේය. ඔවුන් අතර අතා, ඉබ්නු අබී මුලයිකාද වේ. එමෙන්ම අබ්දුර් රහ්මාන් බින් සයිද් බින් අස්ලම් විසින් මෙය මදීනා විද්වතුන්ගෙන් ලබා වාර්තා කොට ඇත. මෙය ඉමාම් මාලික් සහ අනෙකුත් විද්වතුන්ගේ මතය වන අතර ඔවුන් මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම බිද්ආවක් (අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද්දක්) ලෙස සඳහන් කරති.
ශාම් ප්රදේශයේ විසූ විද්වතුන් අතර එයට පුනර්ජීවයක් ලබා දීමේ ආකාරය පිළිබඳව මතභේද දෙකක් පවතී.
පළමුවැන්න: එය මස්ජිදවල සාමුහිකව ඉටු කිරීම ප්රශංසනීය බවය. කාලිද් බින් මඃදාන් සහ ලුක්මාන් බින් ආමිර් මෙන්ම අනෙකුත් අය ද එහිදී තමන්ගේ හොඳම ඇඳුම් ඇඳගෙන, සුවඳ ගල්වා, ඇස් (සුරුමා ගල්වා) කුළුඳුල් කරගෙන, එම රාත්රිය මස්ජිදයේ ගත කර ඇත. ඉස්හාක් බින් රාහවෙයිහ් එයට එකඟ විය. ඒ සම්බන්ධයෙන් මස්ජිදවල සමූහ වශයෙන් නැගී සිටීම පිළිබඳව: එය නවෝත්පාදනයක් නොවන බව හර්බ් අල්-කර්මානි තුමා තම ප්රශ්නාවලියේ සඳහන් කර ඇත.
දෙවැන්න: මස්ජිදවල සලාතය, කතාව, සහ ප්රාර්ථනා සඳහා එකතු වීම අනුමත නොවේ. නමුත් පුද්ගලිකව සලාතය ඉටු කිරීම පිළිකුල් සහගත නොවේ. මෙය ශාම් ප්රදේශයේ ප්රධානියා වූ ඔවුන්ගේ විද්වතා වූ අල්-අව්සායි තුමාගේ මතයයි. අල්ලාහ්ගේ අභිමතය වී නම් වඩාත් සමීපතම අදහස මෙයයි. ඉමාම් අහ්මද් තුමා ෂඃබාන් මාසයේ මැද භාගයේ රාත්රිය පිළිබඳව කිසිදු කථාවක් සිදු කර නොමැති බව පැහැදිලිය. අවුරුදු රාත්රි දෙකේ නැමදුම පිළිබඳව ඇති අනුවාද දෙකෙන් එකක් ලෙස ගෙන එය නැමදුමට යෝග්ය බව පෙන්වා ඇත. එය සමූහ වශයෙන් නැමදුමට යෝග්ය නොවන බව (එක් වාර්තාවක) සඳහන් කර ඇත. හේතුව නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ සගයින් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) විසින් එය පැවසූ බවට කිසිදු සටහනක් නොමැති බැවිනි. මෙය (තවත් වාර්තාවක) යෝග්යය යැයි සඳහන් කර ඇත. එය අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යසීද් බින් අස්වද් විසින් ඉටු කර ඇති නිසාය. එතුමා තාබිඉන්වරුන්ගෙන් කෙනෙකු විය. එසේම මධ්යම රාත්රියේ කාලයෙහි සලාතයේ නිරත වීම පිළිබඳ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් හෝ ඔහුගේ සගයින්ගෙන් කිසිවක් සනාථ වී නැත. එහෙත්, ශාම් දේශයේ විසූ ෆික්හ් විශාරද තාබිඉන්වරුන්ගේ සමූහයකින් මෙය සනාථ වී ඇත.
හාෆිළ් ඉබ්නු රජබ් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමාගේ ප්රකාශයේ අපේක්ෂාව මින් අවසන් වේ. එහිදී එතුමා පැහැදිලිව පවසා ඇත්තේ, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හෝ එතුමාණන්ගේ සහබාවරුන්ගෙන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) කිසිවෙකුගෙන් හෝ ෂඃබාන් මාසයේ මැද භාගයේ රාත්රිය සම්බන්ධයෙන් කිසිවක් සනාථ වී නැති බව ය.
එය තනිවම ඉටු කිරීමේ ප්රියතාවය පිළිබඳව ඉමාම් අල් අව්සාඊ (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා විසින් තෝරාගත් මතය සහ හාෆිළ් ඉබ්න් රජබ් විසින් මෙම මතය තෝරාගැනීම දුර්ලබ හා දුර්වල කරුණකි. මන්ද ආගමානුගත කරුණක් ලෙස සාධක මගින් සනාථ නොවූ කිසිවක් අල්ලාහ්ගේ දහම හා සම්බන්ධ කරමින් කතා කිරීම මුස්ලිම්වරුන්ට අනුමත නොවේ. එය තනිව හෝ සමූහ වශයෙන් සිදු කළ ද, රහසින් හෝ ප්රසිද්ධියේ කළද එලෙසම ය. මන්ද නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පොදු ප්රකාශය මෙසේ පවතින බැවිනි. “අප විෂයයෙහි නොමැති ක්රියාවක් කවරෙකු හෝ සිදු කරන්නේද එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූවකි.” දහම තුළ අලුතින් නිර්මාණය වූ නවෝත්පාදනයන් ප්රතික්ෂේප කිරීම හා ඒ ගැන අනතුරු ඇඟවීම සම්බන්ධයෙන් වෙනත් මූලාශ්රිත සාධක ද සඳහන් වී ඇත.
ඉමාම් අබු බකර් අත්-තර්තුෂී (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා «අල් හවාදිස් වල් බිදාඃ» නමැති ග්රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර ඇත:
සෙයිද් ඉබ්නු අස්ලම් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කළ ප්රකාශයක් ඉබ්නු වළාහ් විසින් මෙසේ දන්වා සිටියි: අපගේ ප්රධානීන් හෝ ෆික්හ් විශාරදයින් කිසිවකු හෝ ෂඃබාන් මාසයේ මැද භාගයේ දිනයට විශේෂ අවධානයක් යොමු කර නැත. මක්හුල් තුමාගේ හදීසය පිළිබඳව ද විශේෂ අවධානයක් යොමු කර නැත. එම දිනයට වෙනත් දිනවලට වඩා විශේෂත්වයක් ඇති බව ඔවුන් අදහස් කළේ ද නැත.
ඉබ්නු අබී මුලයිකා තුමාට මෙසේ කියන ලදී: "සියාද් අන්-නමීරි තුමා මෙසේ පවසයි: ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ පවතින කුසල් 'ලයිලතුල් කද්ර්' නම් බලගතු රාත්රියේ කුසල් හා සමාන ය. එතුමා මෙසේ පැවසීය: "මම එවන් දෙයකට සවන් දී ඇත්නම්, මගේ අතේ සැරයටියක් තිබුණොත් මම ඔහුට ඉන් පහර දෙන්නෙමි." සියාද් කාස්සන් තුමා ද එසේ විය. අපේක්ෂිත කරුණ අවසන්.
අල්ලාමා අෂ්-ෂව්කානී (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා «අල්-ෆවාඉද් අල්-මජ්මූආ» නමැති ග්රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර ඇත:
හදීසය: "අහෝ අලී, කවරෙකු ෂාබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ රකආත් සියයක් සලාතය ඉටු කර, සෑම රකආවකම අල්-ෆාතිහා සහ කුල් හුවල්ලාහු අහද් දහ වරක් කියන්නේ නම්, අල්ලාහ් ඔහුගේ සියලුම අවශ්යතා සපුරා දේ." මෙය මව්ලූඃ (ගොතන ලද ප්රබන්ධ) නම් තරාතිරමේ පවතින හදීසයකි. එහි වචනවලින් කාර්ය කරන්නා හට ලැබෙන පුණ්යය පිළිබඳව පැහැදිලිව සඳහන් කර තිබුණ ද එහි වාර්තාකරුවන් නාඳුනන පිරිසකි. එය දෙවන සහ තෙවන මාර්ගයෙන් ද වාර්තා කොට ඇති අතර, ඒවා සියල්ල මව්ලූඃ නම් තරාතිරමේ පවතී. එහි වාර්තාකරුවද නාඳුනන පිරිසකි. "අල්-මුක්තසිර්" නම් කෘතියේ සඳහන් වන්නේ: 'ෂඃබාන්' මාසයේ අඩක් ගත වූ රාත්රියේ සලාතය පිළිබඳ හදීසය ව්යාජ ප්රකාශයකි. අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ වාර්තාවක් ලෙස ඉබ්නු හිබ්බාන් තුමා සඳහන් කර ඇත්තේ: "ෂඃබාන්" මාසයේ අඩක් ගත වූ රාත්රියේදී නැගී සිටින්න, එහි දහවල් කාලයේ උපවාසය රකින්න" යනුවෙනි. එය දුර්වල වාර්තාවකි. දෙයිල්මි සහ තවත් සමහරුන් සඳහන් කර ඇති පරිදි, "අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්" යනුවෙන් ෂඃබාන් මාසයේ මධ්යයේ රකආත් සියයක් ඉටු කිරීමේ විශාල මහිමය ඇති බව 'අල්ලාලි' හි සඳහන් වේ. එහි මාර්ග තුනේ වාර්තාකරුවන් බොහෝ දෙනා නාදුනන මෙන්ම දුර්වලයින් වෙති. එතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: «ඉක්ලාස් හෙවත් චිත්ත පාරිශුද්ධිය සමග තිස්වාරයක් රකආත් දොළහක් ඉටු කරන්න». මව්ලූඃ, «සහ රකආත් දහ හතරක් ඉටු කරන්න.» මවුලූඃ.
මෙම හදීසය මගින් විශාල පිරිසක්, විශේෂයෙන් (ඉහ්යා) කෘතියේ කර්තෘ සහ අනෙකුත් විවරණකරුවන් පවා රැවටී ගොස් ඇත. මෙම රාත්රියේ සලාතය, එනම්: ෂඃබාන් මාසයේ මධ්යම රාත්රියේ සලාතය, විවිධ ආකාරවලින් වාර්තා වී ඇත. එහෙත්, ඒ සියල්ල අසත්ය හා ගොතන ලද ව්යාජ බව පවසා ඇත. මෙය තිර්මිදි විසින් වාර්තා කරන ලද ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ හදීසය සමඟ පටහැනි නොවේ. එතුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මිනී මිහිදන් කරන 'බකී' සුසානභූමිය වෙත ගිය බවත්, පරමාධිපතියාණන් අඩ මාසයේ රාත්රියේ පහළ අහසට බැස එන බවත්, එළුවකුගේ රෝම ප්රමාණයට වඩා වැඩි පිරිසකට සමාව දෙන බවත් සඳහන් වේ. ඇත්තෙන්ම මෙම ප්රකාශය පෙන්වා දෙනුයේ මෙම රාත්රියේ ඇති විශේෂ නමස්කාරය පිළිබඳව ය. ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ මෙම හදීසයේ දුර්වලතාවයක් සහ කඩාවැටීමක් ඇත. එසේම, අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ රාත්රී සලාතය පිළිබඳ පෙර සඳහන් වාර්තාව, මෙම සලාතය නිර්මාණය වූ බවට පටහැනි නොවේ. එහි දුර්වලතාවය අප විසින් සඳහන් කළ පරිදිම වේ. - අපේක්ෂිත කරුණු අවසන්.
අල්-හාෆිළ් අල්-ඉරාකි තුමා මෙසේ පවසයි: මාසයේ අඩභාගයේ මධ්යම රාත්රී සලාතය පිළිබඳ සඳහන් හදීසය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) කෙරෙහි ගොතන ලද එතුමාණන්ට එල්ල කරන ලද බොරුවක් බවය. ඉමාම් නවවී තුමා "අල්-මජ්මුඃ" නම් කෘතියේ මෙසේ සඳහන් කර ඇත: "දිරිගන්වන ලද සලාතය ලෙසින් ප්රසිද්ධ සලාතය, එනම් රජබ් මාසයේ පළමු සිකුරාදා රාත්රියේ මග්රිබ් හා ඉෂා අතර ඉටු කරනු ලබන රකආත් දොළහ සහ ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ ඉටු කරනු ලබන රකආත් සියයවේ. සඳහන් කරනු ලැබූ මෙම සලාත් දෙකම පිළිකුල් සහගත දහමට අලුතින් එකතු කරන ලද බිද්ආවන් වේ. මෙය "කුව්වත් අල්-කුලුබ්" හා "ඉහ්යාඉ උලුම් අද්-දීන්" නම් කෘතිවල සඳහන් වුව ද, එම සලාත් පිළිබඳ හදීසයද අසත්ය වේ. එම සලාත්වල ප්රියතාවය පිළිබඳව වරදවා හඳුනාගත් සමහර ඉමාම්වරුන් විසින් ලියන ලද ලිපිවලට නොරැවටිය යුතුය. එය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි ය.
ෂෙයික් අල්-ඉමාම් අබු මුහම්මද් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් ඉස්මාඊල් අල්-මක්දසි විසින් මෙම දෙකම අහෝසි කිරීම පිළිබඳව අගනා ග්රන්ථයක් රචනා කර ඇති අතර, එහිදී ඉතාමත් හොඳින් හා විශිෂ්ට ලෙස කතා කර ඇත. මෙම කරුණ පිළිබඳව විද්වතුන්ගේ අදහස් ඉතා පුළුල් වන අතර, මෙම කරුණ පිළිබඳව අප දැනගත් සියලුම අදහස් උපුටා දැක්වීමට යන්නේ නම්, ඒ ගැන වූ ප්රකාශය දිගු වනු ඇත. අප විසින් සඳහන් කළ දේ සත්යය සොයන අයට ප්රමාණවත් හා විශ්වාසදායක වනු ඇති බව අපි සිතන්නෙමු.
ඉහත සඳහන් වූ අල්-කුර්ආන් පාඨ සහ හදීස් මාර්ගයන්ගෙන් මෙන්ම විද්වතුන්ගේ කථා මගින්: සත්යය සොයන ශිෂ්යයාට පැහැදිලි වේ. එනම් ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ සලාතය හෝ වෙනත් කටයුතු මගින් සැමරීම, එම දිනය උපවාසය සඳහා වෙන් කිරීම බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතය අනුව ප්රතික්ෂේප කළ යුතු බිද්ආවක් වන අතර, ශුද්ධ වූ ෂරීආවෙහි ඒ සඳහා කිසිදු මූලාශ්රයක් නොමැත. එය සහාබාවරුන්ගේ යුගයෙන් පසු ඉස්ලාමය තුළ බිහි වූ දෙයකි. මෙම කාරණය සහ වෙනත් සියලු කරුණු සඳහා අල්ලාහ්ගේ වචනය සත්යය සොයන ශිෂ්යයාට ප්රමාණවත් වේ. (...අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි...) (අල් මාඉදා: 3) මෙම අර්ථයට අනුගතව සඳහන් අල්කුර්ආන් වැකි සහ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්රකාශ මෙසේය: "අපගේ කාර්යය (ඉස්ලාමය) තුළ අන්තර්ගත නොමැති දෙයක් නවතම ලෙස හඳුන්වා දුන් කෙනෙකුගේ කාර්යය ප්රතික්ෂේප කෙරේ." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීස මෙසේය:
සහීහ් මුස්ලිම් හි සඳහන් පරිදි අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ප්රකාශ කළ බව අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: "රාත්රී අතුරින් සිකුරාදා (ට පෙරවූ) රාත්රිය නැමදුම සඳහා විශේෂත්වයක් නොදක්වන්න. දින අතුරින් සිකුරාදා දින උපවාසයේ නිරත වීම සඳහා විශේෂත්වයක් නොදක්වන්න. නමුත් ඔබ අතුරින් කිසිවකු (අඛණ්ඩ ව) එදින උපවාසයේ නිරත වීම පුරුද්දක් වශයෙන් ගත් අය හැර. යමක් රාත්රිවලට විශේෂිතව, විශේෂ නැමදුම් ක්රමයක් සමඟ වෙන් කිරීම සභ්ය විය හැකි නම්, ජුමුආ රාත්රිය වෙනත් රාත්රිවලට වඩා ප්රමුඛ විය යුතුය. මක්නිසාදයත් එම දිනය හිරු උදාවන උතුම්ම දිනය වන බැවිනි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කර ඇති බව සත්ය හදීස්වලින් එය පැහැදිලිව සඳහන් වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එම රාත්රිය විශේෂ කොට සළකා නැමදුම්වල නිරත වීමෙන් වළකින ලෙස අනතුරු අඟවා ඇති කල්හි, එය අනෙකුත් රාත්රියන්ට වඩාත් වැදගත් බව පෙන්වා දෙයි. නිවැරදි සාක්ෂියක් මගින් විශේෂිත බව පෙන්වා නොදෙනුයේ නම්, ඒවායෙහි විශේෂ නැමදුම්වල නිරත වීම අනුමත නොවේ.
ලෙයිලතුල් කද්ර් රාත්රිය හා රමළාන් මාසයේ අනෙකුත් රාත්රි කාලයන් තුළ නැමදුම්වල නිරත වීම හා කැපවීම ආගමානුගත වූ කල්හි, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ එය පිළිබඳව අවධානය යොමු කළහ. එම රාත්රියන්හි නැමදුම්වල නිරත වීම සඳහා තම සමාජයට දිරි ගැන්වූහ. එමෙන්ම එතුමාණෝ ස්වයංව එය ඉටු කළහ. සහීහ් හදීස් මූලාශ්ර දෙකෙහි සඳහන් පරිදි නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පවසා ඇත්තාහ. "කවරෙකු රමළාන් මාසයේ විශ්වාසයෙන් හා කුසල් බලාපොරොත්තුවෙන් යුතුව රාත්රී නැමදුම්වල නිරත වූයේ ද, ඔහු පෙර කළ ඔහුගේ පාපකම් සඳහා ඔහුට සමාව දෙනු ලැබේ. කවරෙකු කද්ර් රාත්රියේ විශ්වාසයෙන් හා කුසල් බලාපොරොත්තුවෙන් යුතුව රාත්රී නැමදුම්වල නිරත වූයේ ද, ඔහු පෙර කළ ඔහුගේ පාපකම් සඳහා ඔහුට සමාව දෙනු ලැබේ." එසේනම්, ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රිය හෝ රජබ් මාසයේ පළමු සිකුරාදා රාත්රිය, හෝ ඉස්රා හා මිඃරාජ් රාත්රිය, විශේෂ උත්සවයක් හෝ විශේෂ නැමඳුම් කටයුත්තක් ලෙස සලකා බැලිය යුතු නම්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එය තම සමූහයාට පෙන්වා දී තිබිය යුතුය. එසේ නැතහොත් එතුමාණන් විසින්ම එය සිදු කළ යුතු ය. එවැනි දෙයක් සිදු වූයේ නම්, එය සහාබාවරුන් විසින් මෙම ප්රජාවට පෙන්වා දී තිබිය යුතු අතර, ඔවුන්ගෙන් එය සඟවා නොතිබිය යුතුය. ඔවුන් නබිවරුන්ට (අලෙයිහිමුස් සලාම්) පසු ශ්රේෂ්ඨතම මිනිසුන් හා හොඳම උපදේශකවරුන්ය. අල්ලාහ් දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් පිළිබඳ තෘප්තියට පත් විය.
රජබ් මාසයේ පළමු සිකුරාදා රාත්රියේ මහිමය පිළිබඳව හෝ ෂඃබාන් මාසයේ මැද රාත්රියේ මහිමය පිළිබඳව අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) හෝ ඔහුගේ සහබාවරුන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) හෝ තහවුරු කළ කිසිදු සඳහනක් නොමැති බව ඉහත කී විද්වතුන්ගේ ප්රකාශ මගින් දැනගන්නට හැකි විය. එබැවින්, එම රාත්රීන් සැමරීම ඉස්ලාමයේ නව බිද්ආවක් බව පැහැදිලිය. එසේම එම රාත්රීන් හි විශේෂිත ආගමික කටයුතුවල නිරත වීම ද පිළිකුල් සහගත බිද්ආවක් වේ. එසේම රජබ් මාසයේ විසි හත්වැනි රාත්රිය, ඇතැමුන් විසින් එය ඉස්රා හා මිඃරාජ් රාත්රිය යැයි විශ්වාස කරති. එය විශේෂ නැමදුම් කටයුතු සඳහා වෙන් කිරීමට අවසර නොමැත. පෙර සඳහන් කරුණු මත පදනම්ව, එය හඳුන්වා දෙනු ලැබූ කරුණක් වුව ද එය සැමරීමට ද අවසර නොමැත. නමුත් විශේෂඥ විද්වතුන්ගේ නිවැරදි මතය අනුව එය හඳුන්වා දෙනු ලැබූ කරුණක් නොවන බවයි. සැබැවින්ම එය රජබ් මාසයේ විසි හත්වැනි රාත්රිය බව පවසන අයගේ අදහස, සහීහ් හදීස් වලට අනුව කිසිදු පදනමක් නොමැති ව්යාජ අදහසකි. පහත ප්රකාශය පවසන අය වඩාත් යහපත් විය.
වඩාත් ශ්රේෂ්ඨ කරුණු වනුයේ, යහමඟ මත පවතින පෙර කරුණ ය.... වඩාත් අයහපත් කරුණු වනුයේ, නව මුහුණුවරකින් අලුතින් බිහි වන පිළිවෙත්ය....
සුන්නාව අනුව කටයුතු කිරීමට, එහි ස්ථාවරව සිටීමට සහ එයට පටහැනි දැයින් ප්රවේසම් වීමට අල්ලාහ් අපට සහ අනෙකුත් මුස්ලිම්වරුන්ට ආශිර්වාද කරන මෙන් ප්රාර්ථනා කරමු. ඔහු ඉතාමත් ත්යාගශීලීය.
අපගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත්, හිතමිතුරන් සියලු දෙනාටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය අත්වේවා.
අටවන ලිපිය:
අන්තිම කැමැත්ත ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් ඇති ව්යාජ කරුණු පිළිබඳව වැදගත් අවවාදයක්
නබි තුමාණන්ගේ ශුද්ධ මස්ජිදයේ සේවක ගරු අෂ්-ෂෙයික් අහ්මද් තුමා විසින්
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස් විසින්, මුස්ලිම් ජනතාව වෙත. ඉස්ලාමය තුළින් අල්ලාහ් ඔවුන් හට ආරක්ෂාව ලබා දෙත්වා, අප හා ඔවුන් නූගත් ජනතාවගේ නපුරු ප්රබන්ධයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරත්වා! ආමීන්.
ඔබට ශාන්තිය ද අල්ලාහ්ගේ කරුණාව ද ඔහුගේ අභිවෘද්ධිය ද ලැබේවා.
මෙම උතුම් ප්රකාශයෙන් පසු: මම අල්-හරම් අන්-නබවී ශරීෆ් හි සේවක අෂ්-ෂෙයික් අහ්මද් තුමාට අයත් බව කියන, ‘මදීනතූල් මුනව්වරා සිට කාදිමුල් හරම් අන-නබවී ශරීෆ් හි සේවක අෂ්-ෂෙයික් අහ්මද් තුමාගේ උපදෙස්’ යන ශීර්ෂකය යටතේ පළවූ කතාවක් පිළිබඳව මා දැනුවත් විය. එහිදී එතුමා මෙසේ පවසයි:
සිකුරාදා රාත්රියේ මම අවදිව, අල්-කුරාන් පාරායනය කරමින් සිටියෙමි. පසුව අල්ලාහ්ගේ සුන්දර නම් කියවා අවසන් කළ පසු නිදා ගන්නට සූදානම් වූයෙමි. එවිට මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව, එතුමාණන්ගේ මනරම් පෙනුමෙන් දුටුවෙමි. එතුමාණන් අල්-කුරානීය වදන් හා උතුම් නීති රැගෙන ආ, ලෝකයට කරුණාවක් වූ අපගේ නායකයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ය. එතුමාණෝ: "අහෝ අහ්මද්!" යැයි පැවසූහ. මම අහෝ දූතයාණනි, මම ඔබට පිළිතුරු දෙන්නෙමි. මැවීම් අතරින් අග්රගණ්යයාණනි, යැයි පැවසුවෙමි. එවිට එතුමාණෝ මට මෙසේ කීහ: මම ජනතාවගේ පිළිකුල් සහගත ක්රියාවන් නිසා ලැජ්ජාවට පත්ව සිටිමි. මට මගේ ස්වාමීන්වහන්සේ හෝ දේවදූතවරුන් හෝ හමුවීමට මට හැකියාවක් නැත. මක්නිසාදයත් ජුමුආ දිනයේ සිට අනෙක් ජුමුආව දක්වා, ඉස්ලාම් ආගමට අනුගත නොවූ ලක්ෂ එකසිය හැට දෙනෙකු මිය ගොස්ම ඇත. පසුව මිනිසුන් සිදු කළ පාපකම් කිහිපයක් ගැන හෙතෙම සඳහන් කළේය. අනතුරුව එතුමා මෙසේ පැවසූහ: "මෙම උපදේශය සර්වබලධාරී, අසමසම අල්ලාහ්ගේ කරුණාවක් වශයෙන් ඔවුන්ට පිරිනමනු ලැබේ. ඉන්පසු අවසන් හෝරාවේ සලකුණු කිහිපයක් සඳහන් කරමින්, - 'අහමද් තුමනි, මෙම උපදේශය ඔවුන්ට දැනුම් දෙන්න; එය ලව්හුල් මහ්ෆූල් හි පෙර නියමයට අනුගතව ගෙන එන ලද්දකි. එය ලියන හා එය රටකින් රටකට, ස්ථානයකින් ස්ථානයකට යවන කෙනෙකුට ස්වර්ගයේදී මහා මාලිගාවක් ඉදිකරනු ලැබේ. එය නොලියන හා එය නොයවන කෙනෙකුට මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මාගේ මැදිහත්වීම අහිමි වනු ඇත.' එය ලියන ලද්දේ දිළිඳෙකු විසින් නම් අල්ලාහ් ඔහු පොහොසත් කරනු ඇත. ඔහු ණයගැතියකු විසින් නම් අල්ලාහ් ඔහුගේ ණය පියවා දෙනු ඇත. ඔහු සතුව පවක් පවතින්නේ නම්, මෙම උපදේශයෙහි ආශීර්වාදය තුළින් අල්ලාහ් ඔහුටත් ඔහුගේ දෙමාපියන්ටත් සමාව දෙනු ඇත. අල්ලාහ්ගේ ගැත්තන් අතරින් යමෙකු එය නොලිව්වේ නම් ඔහුගේ මුහුණ මෙලොවෙහි හා මතු ලොවෙහි කළු වී යනු ඇත. ඔහු මෙසේ පවසන ලදී: (සර්ව බලධාරී අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් -තුන්වරක් පවසා- මෙය සත්යයයි.), මම බොරු කාරයෙක් නම් ඉස්ලාමය නොවන වෙනත් කෙනෙකු ලෙස ලොව හැර යන්නෙමි. එය සත්යය ලෙස විශ්වාස කරන කවරෙකු හෝ සිටිත් නම් ඔහු නිරා ගින්නෙන් මිදෙනු ඇත. එය බොරු යැයි ප්රකාශ කරන කවරෙකු හෝ සිටිත් නම්, ඔහු ප්රතික්ෂේප කරන්නෙකු වේ.
මෙය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) කෙරෙහි බොරු ගොතන ලද අන්තිම කැමැති ප්රකාශයෙහි සාරාංශයයි. වසර ගණනාවක් තිස්සේ අපි මෙම බොරු අන්තිම කැමැති ප්රකාශය බොහෝ වාරයක් අසා ඇත්තෙමු. එය කාලයෙන් කාලයට ජනතාව අතර ප්රචාරය වේ. බොහෝ පොදු ජනතාව අතර එය ප්රචලිත විය. එහි වචනවල පරස්පරතාවන් පවතී. මෙම බොරුව පවසන්නා ප්රකාශ කර සිටින්නේ: ඔහු සිහිනෙන් නබි -සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්- තුමාණන්ව දුටු බව හා එම නිර්දේශය ඔහුට පැවරූ බවයි. ආදරණීය පාඨක ඔබට අප සඳහන් කළ මෙම අවසාන ප්රකාශනයේදී, ඔහු නිදන්නට සූදානම් වූ විට නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ව දුටුවේ යැයි වාද කරන්නා පවසා සිටි බවයි. එහි අර්ථය වන්නේ: ඔහු අවදිව සිටියදී එතුමාණන්ව දුටුවාක් මෙනි.
අභියෝග කරන මෙම වාදකරු මෙම උපදේශනයේදී බොහෝ දේවල් පවසා ඇත. ඒවා පැහැදිලි බොරු සහ කැපී පෙනෙන ව්යාජ බව පෙනී යනු ඇත. අල්ලාහ්ගේ අභිමතය වී නම්, මෙම ප්රකාශය පිළිබඳ අවධානය ඔබ වෙත යොමු කරමි. මම පසුගිය වසරවලදී ඒවා පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇත්තෙමි. එමෙන්ම ඒවා පැහැදිලි බොරු සහ කැපී පෙනෙන අසත්යයන් බව ජනතාවට පැහැදිලි කර ඇත්තෙමි. මෙම අලුත් ප්රකාශනය දැකීමෙන් පසු ඒ ගැන ලිවීමට පසුබැස්සෙමි. එය ඒවායේ අසත්යතාවය පැහැදිලිව පෙනනු බැවින් සහ බොරු කීමේදී මෙම වාදිකයාගේ දරුණුකම නිසාවෙනි. ඒවායේ අසත්යතාවය අවම දැනීමක් හෝ නිවැරදි ස්වභාවයක් ඇති අය අතර මෙතරම් ප්රචලිත වනු ඇතැයි මම නො සිතුවෙමි. නමුත් බොහෝ සහෝදරයන් මට දැනුම් දුන්නේ එය බොහෝ ජනතාව අතර ව්යාප්ත වී ඇති බවත්, ඔවුන් අතර මෙය හුවමාරු වී, සමහරුන් එය විශ්වාස කළ බවත්ය; එබැවින් මම වැනි අය එය පිළිබඳ ලිවීම අත්යවශ්ය බව මම සිතුවෙමි. ඒ ගැන කිසිවකුත් නොරැවටෙන පරිදි එය බොරු බවත්, එය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට විරුද්ධව නිර්මාණය කළ ප්රබන්ධයක් බවත් පැහැදිලි කිරීමට මම අදහස් කළෙමි. විශ්වාසය හා දැනුම ඇති අය හෝ නිවැරදි සහජ ධර්මතාව සහ ආරෝග්යමත් සමාන්ය බුද්ධිය ඇති අය එය ගැන සලකා බැලූ විට, එය නන් අයුරින් පැහැදිලි බොරුවක් හා අවලාදයක් බව දැනගනු ඇත.
මෙම අසත්ය ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් එය ආරෝපණය කරනු ලැබූ ෂෙයික් අහ්මද්ගේ ඥාතීන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් මම විමසා බැලූ කල්හි, ඔවුන් මට පිළිතුරු දුන්නේ: එය ෂෙයික් අහ්මද් තුමාට ආරෝපණය කළ බොරුවක් බවත්, එතුමා එය කිසිවිටෙකත් නොකියූ බවත්ය. සඳහන් කරන ලද ෂෙයික් අහ්මද් තුමා කාලයකට පෙර මිය ගොස් ඇත. එසේම, සඳහන් කරන ලද ෂෙයික් අහ්මද් තුමා හෝ ඔහුට වඩා මහා පුද්ගලයෙකු, නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ව සිහිනෙන් හෝ අවදිව සිටියදී දුටු බවට පවසමින්, මෙම උපදෙස් ලබා දුන් බවට පවසන්නේ නම්, සැබැවින්ම ඔහු බොරුකාරයෙකු බව හෝ එය ඔහුට පැවසුවේ ෂෙයිතාන් බව අපිට නිසැකවම දැනගත හැකිය. බොහෝ හේතුන් මත ඔහු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) නොවන්නේය.
පළමුව: නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ වෛකල්පිකය, එතුමාගේ වියෝවෙන් පසු අවදිව සිටියදී දැකිය නොහැක. කුමන මෝඩ සූෆීවාදී අයකු වුවද, නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමා අවදිව සිටියදී දකින බව හෝ එතුමාණන් මව්ලුද් උත්සවයට පැමිණෙන බව හෝ එවැනි යමක් පවසන්නේ නම්, ඔහු අතිශය වැරැද්දක් කර ඇත. ඔහු අතිශය ව්යාජ තත්ත්වයකට ලක්වී ඇත. ඔහු මහා වැරැද්දකට වැටී ඇත. ඔහු කුර්ආනය, සුන්නා සහ විද්වතුන්ගේ එකඟතාවයට විරුද්ධ වී ඇත. මක්නිසාදයත් මියගිය අය නැවත බැහැර කරනු ලබනුයේ මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මිස මෙලොවෙ දී නොවන බැවිනි. එයට විරුද්ධ ව කවරෙකු වෙනෙකක් පවසා සිටින්නේ ද, ඔහු නියතවම පැහැදිලි බොරු කාරයෙකි. එසේ නැතහොත් ඔහු ව්යාජ ලෙස වරදවාගෙන සිටින්නෙකි. සලෆු සාලිහීන් හඳුනාගත් සත්යය ඔහු නොදනී. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) විසින් සහ එතුමාණන්ගේ මිතුරන් විසින් සහ යහපත් අනුගාමිකයන් විසින් පෙන්වා දුන් නිසි මාර්ගය ඔහු නොදනී. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "ඉන් අනතුරුව නියත වශයෙන් ම නුඹලා මරණයට පත් වන්නෝ වෙති." "පසුව නියත වශයෙන් ම නුඹලා මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ නැගිටුවනු ලබති." (අල්-මුඃමිනූන්: 15, 16) නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්)තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ. "මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මහපොළොව විවෘත කරනු ලබන පළමු තැනැත්තා මම වෙමි. මම පළමු මැදිහත්කරු හා පළමු මැදිහත්වීම ලබන්නා වෙමි." මේ අර්ථයෙන් යුත් ශුද්ධ වූ අල්කුර්ආන් පාඨ සහ හදීසයන් බොහෝමයක් ඇත.
දෙවනුව: නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තම ජීවිත කාලය තුළ හෝ ඉන්පසුව හෝ සත්යයට විරුද්ධව කිසිවක් පවසන්නේ නැත. මෙම උපදෙස් එතුමාණන්ගේ පිළිවතට විරුද්ධ ප්රකාශයක් බව පැහැදිලිය. පහත සඳහන් පරිදි එය බොහෝ ආකාරවලින් සිදු වේ. එතුමාණන් සිහිනෙන් ද දැකිය හැක. සැබැවින්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ව එතුමාණන්ගේ සැබෑ ශරීර හැඩයෙන් ඔහු සිහිනෙන් දුටුවේ නම් ඔහු එතුමාණන්ව දැක තිබෙන්නට පුළුවන. එසේම, ෂෙයිතාන්ට එතුමාණන්ගේ සැබෑ හැඩරුව ගැනීමට නොහැකි බව සත්ය හදීසයෙහි සඳහන් වන කරුණකි. නමුත්, මෙහි සම්පූර්ණයෙන්ම වැදගත් වන්නේ දකින පුද්ගලයාගේ දේව විශ්වාසය, සත්යතාව, සාධාරණීයත්වය, විනය, සහ විශ්වාසනීයත්වය මෙන්ම ඔහු නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ව එතුමාණන්ගේ හැඩයෙන් දැක තිබේ ද නැතහොත් වෙනත් හැඩයකින් හෝ දැක තිබේ ද? යන්නයි.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ජීවිත කාලය තුළ එතුමාණන් විසින් පැවසූ යම් හදීසයක් විශ්වාසවන්ත, යුක්ති ගරුක සහ සත්යවාදී පුද්ගලයින්ගේ මාර්ගයෙන් නොලැබුණේ නම් එය මත පදනම් වන්නේ නැත. එය සාක්ෂි වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ ද නැත. එමෙන්ම එය විශ්වාසවන්ත, යුක්ති ගරුක පුද්ගලයින්ගේ මාර්ගයෙන් ලැබුණත්, එය ඔවුන්ට වඩා මතක ශක්තියෙන් යුත්, විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයින්ගේ වාර්තාවට විරුද්ධ වූ විට, එම වාර්තා දෙක අතර සංසන්දනය කළ නොහැකි නම්, එකක් අහෝසි වී ක්රියාත්මක නොවන බවට පත් විය යුතුය. අනෙක: අහෝසි කළ යුතුය. එය එහි කොන්දේසි සමග ක්රියාත්මක කළ හැකි නම්, එය ක්රියාත්මක කළ යුතුය. සංසන්දනය හෝ අහෝසි කිරීම කළ නොහැකි නම්, අඩු මතක ශක්තියෙන් සහ අඩු යුක්ති ගරුක බවෙන් යුත් පුද්ගලයාගේ වාර්තාව අත්හැරිය යුතුය. එය විශේෂිත බවට පත් කර ක්රියාත්මක නොකළ යුතුය.
එසේම එය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගෙන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) සම්ප්රේෂණය වූ බවට පවසන පුද්ගලයාගේ විශ්වාසනීයතාවය හෝ විනිවිදභාවය නොදන්නා තත්ත්වයකදී ඔහුගේ උපදේශනය කෙසේ නම් සත්ය විය හැකි ද? මෙවන් යථාර්ථයක එය ප්රතික්ෂේප කළ යුතුය. ඒ දෙස හැරී නොබැලිය යුතුය. ෂරීආ පිළිවෙතට පටහැනි නොවූ යමක් එහි සඳහන්ව තිබුණ ද එසේමය. එසේ නම් ව්යාජත්වය පෙන්වා දෙන බොහෝ කරුණු එහි අඩංගු වී ඇති එම උපදේශනය කෙසේ නම් විය හැකි ද? සැබැවින්ම එය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) කෙරෙහි ගොතනු ලැබූ බොරුවකි. එමෙන්ම අල්ලාහ් විසින් අනුමත නොකළ නව ආගමික නීතියක් ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලැබූවකි.
තවද නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ දෙසූහ: "කවරෙකු මා නොකියූ දේ මා ගැන කියා සිටියේ නම්, ඔහු නිරයේ අසුනක් වෙන් කරගත යුතුය." අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) නාමයෙන් මෙම උපදේශණය නිර්මාණය කළ අය එතුමාණන් නො පැවසූ දෙයක් පවසා, එතුමාණන්ට එරෙහිව පැහැදිලි ලෙස බොරු ගොතා ඇත. එම දැඩි තර්ජනාවට ඔහු සුදුස්සෙකු බවට පත්ව ඇත. ඔහු වහාම පසුතැවිලි වී, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) නාමයෙන් ගෙතූ උපදේශණය බොරුවක් බව ජනතාවට ප්රකාශ කළ යුතුය. එසේ නොකළහොත්, ඔහු එයට සුදුසු තැනැත්තෙකු වනු ඇත. මන්ද යමෙක් බොරුවක් ජනතාව අතර ප්රචාරය කර, එය දහමට සම්බන්ධ කළහොත්, ඒ ගැන සත්යය ප්රකාශ කිරීමෙන් හා එය හෙළි කිරීමෙන් හැර එම පසුතැවිල්ල වලංගු වන්නේ නැත. එවිටය ජනතාව ඔහුගේ බොරුවෙන් හැරී ඒ කෙරෙහි ඔහු බොරුවක් පවසා ඇති බව දැනගනු ඇත. එය කීර්තියට පත් අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශයට අනුවය. "පැහැදිලි සාධක හා යහමඟ තුළින් අප පහළ කළ දෑ ජනයාට දේව ග්රන්ථයෙහි අප පැහැදිලි කළ පසුව පවා එය වසන් කරන්නන් වනාහි අල්ලාහ් ශාප කරනුයේ ඔවුනට ය. තවද ශාප කරන්නන් ද ඔවුනට ශාප කරනු ඇත." "එහෙත් පශ්චාත්තාප වී, (වරදින් මිදී, ජීවිතය) හැඩ ගස්වා (ධර්මයෙහි ඇති දෙය) පැහැදිලි කළ අය හැර ය. මා සමාව දෙන අය ඔවුහු ම ය. තවද මම අතික්ෂමාශීලී ය. අසමසම කරුණාන්විත ය." (අල් බකරා: 159,160) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙම මහඟු පාඨයේ පැහැදිලිව දක්වා ඇත්තේ: සත්යයෙහි කොටසක් සඟවා තැබූ කෙනෙකුගේ පසුතැවීම, එය නිවැරදි කිරීම සහ පැහැදිලි කිරීමෙන් පසුව පමණක් වලංගු වන බවයි. සර්වබලධාරී අල්ලාහ් තම ගැත්තන්ට දහම සම්පූර්ණ කර දී ඇත. දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එවීමෙන් ඔවුනට ආශිර්වාදය ද සම්පූර්ණ කර ඇත. ඔහු වෙත එතුමාණන්ව කැඳවා ගත්තේ එතුමා වෙත පරිපූර්ණ ෂරීආ පහළ කිරීමෙන් පසුවය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: (... අද දින නුඹලාට නුඹලාගේ දහම මම සම්පූර්ණ කළෙමි. නුඹලා කෙරෙහි වූ මාගේ ආශිර්වාදය ද සම්පූර්ණවත් කළෙමි. නුඹලා වෙනුවෙන් දහමක් ලෙස ඉස්ලාමය මම පිළිගතිමි...) (අල්-මාඉදා: 3)
මෙම වසිය්යතය (උපදේශනය) නිර්මාණය කළ අයෙක්, මිනිසුන්ට නව ආගමක් ආවරණය කිරීමට උත්සාහ කරමින්, දහ හතරවන සියවසේ පැමිණියේය. ඔහුගේ ආගමානුගත කිරීම පිළිගත් අය සඳහා ස්වර්ගය ලබාදීම හා එය පිළිගැනීමෙන් වැළදී සිටින අය සඳහා ස්වර්ගය අහිමිවීම සහ නිරයට ඇතුළු වීම යනාදියෙන් එය පෙළගස්වා ඇත. මෙම අවසන් උපදේශනය අල් කුර් ආනයට වඩා අතිමහත් සහ උතුම් බවට පත් කිරීමට ඔහු අපේක්ෂා කරයි. එහිදී ඔහු ප්රකාශ කර සිටිනුයේ: එය ලිවීමෙන් සහ එය රටකින් රටකට හෝ ස්ථානයකින් ස්ථානයකට යැවීමෙන් ස්වර්ගයේදී ඔහුට මාලිගාවක් ඉදිකරනු ලබන බව හා එය නොලියන සහ යැවීමෙන් වළකින අයට විනිශ්චය දිනයේදී නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මැදිහත්කම අහිමි වන බවයි. මෙය අතිශය නින්දිත බොරුවකි, මෙම උපදේශන බොරුවක් බව පැහැදිලි වූ සාක්ෂි ඉතා පැහැදිලිය. එය ගොතන ලද පුද්ගලයාට ලැජ්ජාවක් නොමැති බවත්, බොරුවට එතරම් මහත් ධෛර්යයක් ඇති බවත් පෙන්වා දෙයි. උතුම් අල් කුර්ආනය ලියා, එය නගරයකින් නගරයකට හෝ ස්ථානයකින් ස්ථානයකට යැවූ කෙනෙකුට, අල් කුර්ආනය අනුව ක්රියා නොකළහොත්, මෙම ගෞරවය ඔහුට ලැබෙන්නේ නැත. එසේ නම්, මෙම බොරුව ලියා, නගරයකින් නගරයකට යැවූ කෙනෙකුට කෙසේනම් මෙම ගෞරවය ලැබෙන්නේද? අල්-කුර්ආනය නො ලියූ, එය රටකින් රටකට නො යැවූ කෙනෙකුට ඔහු නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව විශ්වාස කරමින් හා එතුමාණන්ගේ පිළිවෙත අනුගමනය කරමින් සිටි විටෙක එතුමාණන්ගේ මැදිහත්වීම ඔහුට අහිමි වන්නේ නැත. මෙම උපදෙස සම්බන්ධයෙන් සඳහන් මෙම ප්රබන්ධයම එය අසත්ය බවත් එය ප්රචාරය කළ පුද්ගලයාගේ ව්යාජත්වය, නින්දාව සහ මෝඩකම මෙන්ම නබි තුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ගෙන ආ මාර්ගය පිළිබඳව ඔහුගේ නොදැනුවත්කම පෙන්වා දීමට ප්රමාණවත් වේ.
මෙම උපදේශනයෙහි සඳහන් කර ඇති දේවල් හැරුණු විට වෙනත් කරුණු ද ඇත, ඒ සියල්ලම පෙන්වා දෙන්නේ එය අසත්ය හා බොරු බවය. එය නිර්මාණය කළ තැනැත්තා එහි සත්යතාවය පිළිබඳව දහසක් වරක් හෝ ඊට වඩා දිවුරුම් කළ ද, තමන් සත්යය කියා සිටින බවට පවසා එසේ නොවූවා නම් දැඩි දඬුවම හා දැඩි නින්දා තමන්ට අත් විය යුතු යැයි පැවසුවත්, ඔහු සත්යයවාදියෙකු වන්නේ නැත. ඔහු නිවැරදි වන්නේ නැත. අල්ලාහ් මත දිවුරමින් නැවතත් අල්ලාහ් මත දිවුරමින් එය බරපතල හා අතිශයම අසත්යයකි. අපි අල්ලාහ්ව සහ අප සමඟ සිටින දේවදූතයන්ව සාක්ෂි ලෙස තබමු. මෙම ලිපිය කිය වූ මුස්ලිම්වරුන්ට - කීර්තිමත් අපගේ පරමාධිපතියාණන් අප හමුවන විට ඉදිරිපත් කරන සාක්ෂියක් ලෙස - මෙම උපදේශනය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කෙරෙහි ගොතන ලද බොරු සහ ව්යාජ එකක් බවට අපි පත් කර ඇත්තෙමු යැයි අපි පවසා සිටිමු. මෙම ඉදිරිපත් කිරීම බොරු යැයි පවසා කිසියම් කෙනෙකු එය ඉටු කරන්නේ ද ඔහුගේ යෝග්යතාවය අනුව අල්ලාහ් ඔහුට ප්රතිචාර දක්වනු ඇත.
මෙම උපදේශයනය අසත්ය සහ නිෂ්ඵල බවට පෙන්වන කරුණු බොහෝමයක් ඇත. ඒවායින් කිහිපයක් පහත සඳහන් වේ:
පළමු කරුණ: එහි සඳහන් වන්නේ: (ජුමුආ - සිකුරාදාවක සිට ඊළඟ සිකුරාදා දක්වා ඉස්ලාම් ආගමට අයත් නොවන එක්ලක්ෂ හැට දහසක් දෙනා මිය යති) යනුවෙනි. මෙය ගුප්ත දැනුමෙන් වූවක් වන අතර, නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ අභාවයෙන් පසු වහී (දිව්ය පණිවිඩ පහළ වීම) නතර විය. එතුමාණන්ගේ ජීවිත කාලය තුළ එතුමාණන් ගුප්ත දැනුම ගැන දැන සිටියේ නැත. එසේ නම් අභාවයෙන් පසු කෙසේ නම් දැනගත හැකිද? එය සුවිශුද්ධ අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය අනුවය: "අල්ලාහ්ගේ සම්පත් මා සතුව තිබෙන බව මම නුඹලාට නො පවසමි. තවද මම අදෘශ්යමාන දෑ නො දනිමි..." (අල් අන්ආම්: 50) උත්තරීතරයාණන් තවදුරටත් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: "අල්ලාහ් හැර අහස්හි හා මහපොළොවේ සිටින්නන් අදෘශ්යමාන දෑ නො දනී යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (අන්-නම්ල්: 65) නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට සඳහන් සහීහ් හදීසයක මෙසේ වාර්තා . මළවුන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ මගේ තටාකය වෙතින් මිනිසුන් පිරිසක් ඈත් කරනු ලැබේ. එවිට මම: "අහෝ මාගේ පරමාධිපතියාණනි! මේ මාගේ මිතුරන්, මාගේ මිතුරන්" යැයි පවසමි. පසුව: "ඔබෙන් පසු ඔවුන් සිදු කළ දෑ ඔබ නොදන්නෙහි" යැයි ඔහුට පවසනු ලැබේ. එවිට දැහැමි ගැත්තා පවසන ලද පරිදි මම ද පවසමි: "ඔවුන් අතර මා සිටී තාක් ඔවුන් කෙරෙහි මම සාක්ෂිකරුවකු ව සිටියෙමි. නමුත් ඔබ මා (ඉහළට ඔසවා) අත්පත් කර ගත් කල්හි ඔවුන් වෙත අධීක්ෂකයා වූයේ ඔබය. තවද ඔබ සියලු දෑ කෙරෙහි සාක්ෂිකරුය" [මඉදා: 117]
දෙවැනි කරුණ: -මෙම අන්තිම කැමැත්තේ අසත්ය බවට සහ එය බොරු බවට පෙන්වන කරුණු අතර-: එහි සඳහන් කර ඇති (එය ලියූ අය දුප්පත් නම් අල්ලාහ් ඔහුව පොහොසත් කරනු ඇත, හෝ ණයගැතියෙකු නම් අල්ලාහ් ඔහුගේ ණය පියවනු ඇත, එසේ නැතහොත් ඔහුට පාපයක් ඇත්නම් අල්ලාහ් ඔහුට සහ ඔහුගේ දෙමාපියන්ට මෙම අන්තිම උපදේශනයේ ආශීර්වාදයෙන් සමාව දෙනු ඇත.) යනුවෙන් සඳහන් කර තිබීමය. මෙය බරපතල මහා බොරුවක් වන අතර, එය බොරු පවසන්නා පවසා ඇත්තේ බොරුවක් බව සනාථ කරන පැහැදිලි සාධකයයි. අල්ලාහ් හා ඔහුගේ භක්තිකයන් කෙරෙහි ඔහු තුළ ලැජ්ජාවක් නොමැති බව පෙන්වයි. මක්නිසාද මෙම කරුණු තුන ශුද්ධ වූ අල්-කුරාන් ලිවීමෙන් පවා ලබාගත නොහැක. එසේ නම්, මෙම ව්යාජ උපදේශනය ලිවූ කෙනෙකුට එය කෙසේ ලැබෙනු ඇත් ද? මෙම දුෂ්ටයා මිනිසුන් රවටා මෙම උපදේශය සමඟ ඔවුන්ව බැඳ තබා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. එය කොතරම් දුරට ද යත් එය ලිවීම හා මෙම කල්පිත වාසිය සමඟ ඔවුන් බැඳී සිටිනු ඇත. අල්ලාහ් තම ගැත්තන් සඳහා නියම කර ඇති පොහොසත්කමට, ණය පියවීමට හා පාප සමාවට මඟ පෙන්වා ඇති හේතු අතහැර දමනු ඇත. එබැවින් අසාර්ථකතාවයේ හේතු හා මනෝ ආශාවන්හි ෂෙයිතාන්ට අනුගත වීමෙන් අපි අල්ලාහ්ගෙන් ආරක්ෂාව පතමු.
තුන්වන කාරණය: -මෙම උපදේශනය අසත්ය පෙන්වා දෙන කරුණු අතරින්- එහි සඳහන් කර ඇති පරිදි: (අල්ලාහ්ගේ ගැත්තන් අතරින් කවරෙකු එය නොලිව්වේ ද ඔහුගේ මුහුණ, මෙලොව හා මතුලොව කළු වනු ඇත). මෙය ද අතිශය බොරුවකි. මෙම එම උපදේශනයේ අසත්යතාවය සනාථ කරන තවත් එක් සාධකයකි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කෙරෙහි ව්යාජ බොරු පවසමින්, දහ හතර වන සියවසේ නාදුනන පුද්ගලයෙකු විසින් ගෙන ආ මෙම උපදේශනය ලිවීම බුද්ධිමත් පුද්ගලයෙකුගේ මනසට අනුගත විය හැක්කේ කෙසේ ද? කවරෙකු එය නොලිව්වේ ද ඔහුගේ මුහුණ මෙලොව හා මතු ලොව කළු පැහැ ගැන්වෙන බවත් එය කවරෙකු ලියන්නේ ද දිළිඳුභාවයෙන් පොහොසත් තත්ත්වයට පත් වන බවත් ණය බරින් පසු නිදහස් වන බවත්, ඔහුගේ පව්වලට සමාව ලැබෙන බවත් විශ්වාස කළ හැක්කේ කෙසේ ද?
(අහෝ දෙවිඳුනි) ඔබේ පවිත්රත්වය අතින්, මෙය විශාල බොරුකි!! මෙම බොරුකාරයාගේ ප්රකාශය, ඔහු අල්ලාහ් කෙරෙහි ගොතා ඇති බරපතල කියමන සහ අල්ලාහ් හා මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් ඔහු තුළ ඇති අඩු ලජ්ජාවේ හීනභාවය යනාදියට මෙම සාධක සහ යථාර්ථය සාක්ෂි දරයි. එලෙස එය ලියූ බොහෝ සමූහයන්ය වූහ. නමු් ඔවුන්ගේ මුහුණු කළු නොවීය. අල්ලාහ් හැර කිසිවෙකුට ගණන් කළ නොහැකි විශාල ජනතාවක් එය විසින් බොහෝ වාර ගණනාවක් එය ලියා තිබුණ ද ඔවුන්ගේ ණය නිම නොවීය, ඔවුන්ගේ දුප්පත්කම නැති නොවිය. එබැවින් හදවතේ ඇතිවන විකෘතිභාවයෙන් සහ බැඳී ඇති පව්වලින් ආරක්ෂාව අපි අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු. මෙම ගුණාංග හා ප්රතිලාභ අතිශයින්ම උතුම් හා විශිෂ්ට පුස්තකය වන අල් කුර්ආනය ලියූ අයට පවා අල්ලාහ්ගේ ශුද්ධ නීතියෙන් ලබා දී නැත. එසේ නම්, බොරුකොට ලියූ, විවිධ ව්යාජයන් සහිත, බොහෝ විධ කුෆ්ර් අන්තර්ගත වූ උපදේශනයක් ලියූ අයට එය කෙසේ නම් ලැබෙනු ඇත් ද? අල්ලාහ් සුවිශුද්ධය! ඔහු කෙරෙහි බොරු පවසා ඔහු මත මෙවන් චෝදනාවක් ඉදිරිපත් කිරීම කොතරම් බරපතල ද
හතරවන කරුණ: -මෙම උපදේශනය අතිශය අසත්යයක් හා පැහැදිලි බොරුවක් බව පැහැදිලි කර පෙන්වා දෙන කරුණු අතරින්-: (එය සත්යය ලෙස පිළිගන්නා කෙනෙකු අපා ගින්නේ දඬුවමෙන් ගැලවෙයි. එය බොරු ලෙස ප්රකාශ කරන කෙනෙකු ),දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ අයකු වෙයි) යන ප්රකාශ ද එකකි. මෙසේ කීමද බොරු කීමේ නිර්භීතකම හා එහි ව්යාජත්වයේ අතිශය පිළිකුළ පෙන්වා දෙයි. මෙම ව්යාජත්වය වාදකරන මොහු විසින් සියලු මිනිසුන්ට තම ව්යාජත්වය පිළිගන්නා ලෙස ආරාධනා කරයි. එය පිළිගන්නා අය අපා ගින්නේ දඬුවමෙන් ආරක්ෂා වන බවත්, එය ප්රතික්ෂේප කරන අය දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන අයකු බවත් ප්රකාශ කරයි. අල්ලාහ් කෙරෙහි බොරු ගොතා, ව්යාජ දෑ පවසා, සත්ය නොවන දේ පවසා, මෙම බොරුකාරයා මහා බරපතල වරදක් සිදු කර ඇත. දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ අයකු බවට පත්වන්නේ එය පිළිගන්නා අයකු මිස එය ප්රතික්ෂේප කරන අය නොවේ. මක්නිසාදයත් එය ව්යාජයක්, අසත්යයක්, සහ බොරුක් බවත් එහි කිසිදු සත්යතාවයක් නැති බවත් මුසාවක් බවත්, එය ගෙතූ තැනැත්තා මුසාවාදියෙකු බවත් අපි අල්ලාහ් ඉදිරියේ සාක්ෂි දරමු. අල්ලාහ් විසින් අනුමත නොකළ දේ මිනිසුන්ට නීතිගත කිරීමට ඔහු උත්සාහ දරා ඇත. ඔවුන්ගේ ආගමට අදාළ නොවන දේ ඇතුළත් කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. මෙම ව්යාජත්වය ප්රකාශ කිරීමට පෙර සත වර්ෂ දහ හතරකට පෙරම මෙම ප්රජාවට අල්ලාහ් ආගම සම්පූර්ණ කර දී ඇත. සැලකිලිමත් වන්න: පාඨකයිනි, සහෝදරවරුනි, ගොතන ලද මෙවන් ව්යාජ දෑ දෑ සත්ය බව පිළිගැනීමෙන් ඔබ වැළකී සිටිය යුතුය. එවැනි දෑ ඔබ අතර ප්රචාරය වීමෙන් වළක්වා ගත යුතුය. මකනිසාදයත් සැබැවින්ම ආලෝකය ඇත්තේ සත්ය තුළය. එය සොයන්නාට කුතුහලයට පත් නොවනු ඇත. සාධක සමඟ සත්යය සොයන්න. ඔබට ගැටලු සහගත දෑ ඇත්නම් ඒ පිළිබඳව විද්වතුන්ගෙන් විමසන්න. බොරුකාරයන්ගේ දිවුරුම්වලට නොරැවටෙන්න. මක්නිසාදයත් මක්නිසාදයත් ශාපයට ලක් වූ ෂෙයිතාන් ඔබේ මව්පියන් වන ආදම් හා හව්වා ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන්නෙකු බවට දිවුරුම් දුන්නේය, නමුත් ඔහු මහත් ද්රෝහියෙකු හා මහා බොරුකාරයෙකු විය. උත්තරීතර අල්ලාහ් ඒ පිළිබඳව මෙසේ පවසයි: "සැබැවින් ම මම නුඹලා දෙදෙනාට උපදෙස් දෙන්නන් අතරින් කෙනෙකු යැයි ඔවුන් දෙදෙනාට ඔහු දිවුරා පැවසී ය." (අල් අඃරාෆ් :21) ඔහු පිළිබඳ ඔබ ප්රවේසම් වන්න. සහ ඔහුගේ අනුගාමික මුසාවාදීන් පිළිබඳ ද ප්රවේසම් වන්න. ඔහුටත් ඔවුන්ටත් බොරු දිවුරුම්, වංචනික ගිවිසුම්, සහ රවටා නොමඟ යැවීම සඳහා අලංකාරවත් කරුණු කීපයක් ඇත! මෙම ප්රබන්ධය ගෙතූ ප්රකාශකයා සඳහන් කළ කරුණ පිළිකුල් සහගත ක්රියාවන්ගෙන් එකකි. එය ප්රකාශ කර ඇති බව ද සත්යයකි. ශුද්ධ වූ අල්-කුර්ආනය සහ නබි තුමාගේ සුන්නාව ඒ ගැන දැඩි සේ අවවාද කර ඇත. ඒ දෙකෙහි යහමග සහ ප්රමාණවත් කරුණු අන්තර්ගතව ඇත.
අවසන් හෝරාවේ සලකුණු පිළිබඳව සඳහන් කර ඇති කරුණු සම්බන්ධයෙන් වනාහි, ඒ ගැන ඇතැම් සළකුණු නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ හදීස් හරහා පැහැදිලි කර ඇත. එමෙන්ම අල් කුර්ආනයේ එහි ඇතැම් කරුණු පිළිබඳ ඉඟි කර ඇත. එය දැන ගැනීමට කැමති කවරෙකු හෝ සිටී නම්, සුන්නා (හදීස්) ග්රන්ථවල මෙන්ම දේව විශ්වාසය හා දැනුම ඇති විද්වතුන් විසින් රචනා කරන ලද ලිපිවල ඔහුට සොයා ගත හැක. මිනිසුන්ට මෙම ව්යාජ තැනැත්තාගේ වංචාව සහ එහි බැඳී සිටීම මෙන්ම, සත්යය හා අසත්යය මිශ්ර කිරීම පිළිබඳව විස්තරයක් අවශ්ය නොවේ. මට හා ඔබට මෙන්ම අනෙකුත් සියලුම මුස්ලිම්වරුන්ට ෂෙයිතානුන්ගේ හානියෙන්, නොමග ගියවුන්ගේ අර්බුධකාරී තත්ත්වයන්ගෙන්, විකෘති වූ මං මාවත්වලින්, අල්ලාහ්ට විරුද්ධ ව කටයුතු කරන මිථ්යා දෘෂ්ඨිකයින්ගේ වංචාවෙන් ආරක්ෂාව ලබා දෙත්වා! ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ ආලෝකය ඔවුන්ගේ මුඛයෙන් නිවා දැමීමටත්, මිනිසුන් පිළිපදින ආගම වංචා කිරීමටත් උත්සාහ කරති. නමුත් අල්ලාහ් ඔහුගේ ආලෝකය සම්පූර්ණ කරයි, ඔහුගේ ආගමට සහය දක්වයි, එය අල්ලාහ්ගේ සතුරන් වන ෂෙයිතානුන්, ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයන් වන දේව ප්රතික්ෂේපකයන් හා භෞතිකවාදීන් එය පිළිකුල් කළ ද එසේමය. මුස්ලිම්වරුන්ගේ තත්ත්වයන් යහපත් කර දෙන මෙන් ද, සත්යය අනුගමනය කිරීමට, එහි ස්ථාවරව රැඳී සිටීමට, සියලු පව්වලින් මිදී ශුද්ධ වූ අල්ලාහ් වෙත පසුතැවිලි වී මිදීමට ආශිර්වාද කරන මෙන් ද අපි අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කරමු. ඔහු සියලු දේ කෙරෙහි බලය දරන, පශ්චාත්තාපය පිළිගෙන සමාව දෙන මහා කරුණාවන්තයාය. අල්ලාහ් අපට ප්රමාණවත්ය. තවද ඔහු වඩාත් යහපත් භාරකරුවෙකි. සර්ව බලධාරී අති උත්තරීතර අල්ලාහ්ගෙන් තොරව කිසිදු ශක්තියක් හෝ බලයක් හෝ නොමැත.
සියලු ප්රශංසා සර්ව ලෝකයන්හි පරමාධිපති වූ අල්ලාහ් සතු ය. තවද ඔහුගේ සත්යවාදී විශ්වාසනීය දහම් දූතයා වන අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් කෙරෙහිත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය, හිත මිතුරන් හා මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන තෙක් යහපත් ලෙස අනුගමනය කරන සියලු දෙනා කෙරෙහිත් ශාන්තිය හා සමාදනය උදා වේවා.
හූනියම හා ජ්යේතිෂ්යය පිළිබඳ නීති මෙන්ම ඒ හා බැඳුණු කරුණු
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
ඉස්ලාමයේ හූනියම හා සාස්තර කීම තහනම් බව පැහැදිලි කරන මෙම පොත, හූනියම් කරුවන් හා සාස්තර කරුවන් වෙත යාම හා ඔවුන්ව විශ්වාස කිරීම පිළිබඳව අනතුරු අඟවයි. තවද ඒවා පුද්ගලයාට හා සමාජයට හානි පමුණුවන දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කිරීමේ ක්රියාවන් බව අවධාරණය කරන අතර, අල්ලාහ් කෙරෙහි පූර්ණ විශ්වාසය තැබීමටත්, රුක්යා හා දික්ර් වැනි ආගමික ප්රතිකාර භාවිතා කිරීමටත් උනන්දු කරයි.
නව වැනි ලිපිය: හූනියම හා ජ්යේතිෂ්යය පිළිබඳ නීති මෙන්ම ඒ හා බැඳුණු කරුණු. (1)
(1) මෙම උපදේශය "විද්යාත්මක පර්යේෂණ සහ තීන්දු නියාමනය මෙන්ම ප්රචාරක හා මඟපෙන්වීමේ කාර්යාලයේ ප්රධාන මූලස්ථානය විසින් 1402 වර්ෂයේ අංක 17 දරණ පොත් පිංචයේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද්දකි.
සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ්ට පමණක් හිමි ය. අල්ලාහ්ගේ කරුණාව හා ශාන්තිය තමන්ට පසු වෙනත් කිසිදු නබිවරයෙක් නොපැමිණෙන මුහම්මද් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිව සල්ලම්) තුමාණන්ට හිමි වේවා.
මෑත කාලයේ වෙදකම යන මැයෙන් හූනියම් හෝ ජ්යෝතිෂ්යය මගින් ප්රතිකාර කරන මන්ත්රකරුවන් අධිකව දක්නට ලැබේ. ඔවුන් ඇතැම් ප්රදේශවල ව්යාප්තව සිටින අතර අඥාන අසරණ ජනයා සූරාකමින් සිටිති. මෙම කරුණු සැලකිල්ලට ගෙන අල්ලාහ් නොවන වෙනත් කරුණු මෙහි සම්බන්ධ වී ඇති බැවින් හා ඔහුගේ නියෝගයට හා ඔහුගේ දූතයාණන්ගේ නියෝගයට පටහැනි කරුණු පිහිටා ඇති බැවින් ඉස්ලාමයට හා මුස්ලිම්වරුන්ට මෙහි ඇති භයානකකම අල්ලාහ් වෙනුවෙන් ඔහුගේ ගැත්තන්හට පැහැදිලි කිරීමට මම අදහස් කළෙමි.
උත්තරීතර අල්ලාහ්ගෙන් උදව් පතමින් මා මෙසේ පවසා සිටිමි: විද්වතුන්ගේ ඒකමතික මතයට අනුව රෝගයක් සඳහා ප්රතිකාර ගැනීමට අවසර ඇත. අභ්යන්තර රෝග හෝ වේවා ශල්ය කර්ම රෝග හෝ වේවා ස්නායු රෝග හෝ වෙනත් රෝග හෝ වේවා වෛද්යවරයකු වෙත යෑම මුස්ලිම්වරයකු සතු වගකීමකි. වෛද්ය විද්යාවේ ඔහු ලබා ඇති දැනුම අනුව රෝගය හඳුනාගෙන නිත්යනුකූලව අවසර ලත් ඖෂධවලින් ඔහුට ගැළපෙන පරිදි එයට ප්රතිකාර කරනු ඇත. එය පොදු සාධක මගින් ගනු ලබන ප්රතිකාරයක් විනා අල්ලාහ් මත වූ විශ්වාසය නැති කරන්නක් නොවේ. උත්තරීතර අල්ලාහ් රෝග පහළ කර ඇති අතර ඒ සමගම ඒ සඳහා වූ ප්රතිකාර ද පහළ කර ඇත. එය දන්නා අය ද ඒ ගැන වැටහීමක් නොමැති නොදන්නා අය ද සිටිති. නමුත් සුවිශුද්ධයාණන් ගැත්තන්හට තහනම් කළ දෑහි සුවය තබා නැත.
රෝගියෙකු තම රෝගය හඳුනා ගැනීම පිණිස ඉන්ද්රජාලිකයින් වෙත යෑම අවසර ඇති කරුණක් නොවේ. ඔවුන් ගුප්ත දෑ පිළිබඳ දැනුම ඇතැයි වාද කරන හෙයින් ඔවුන් පවසන දෑ සත්යය බව පිළිගැනීමද සුදුසු නොවේ. ඔවුන් එසේ කතා කරන්නේ අනුමානයෙනි. එසේ නැතහොත් ඔවුන් සිතන දෑ සඳහා ඔවුනට උදව් කරනු පිණිස ජින්නුන් කැඳවා ගනිමිනි. ඔවුන් ගුප්ත දෑ පිළිබඳ දැනුම සම්බන්ධයෙන් තර්ක කරන විට, නීතියෙන් ඔවුන් වෙන් කරනුයේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කළ මුළාවූවන් යන්නයි.
සහීහ් මුස්ලිම් මූලාශ්ර ග්රන්ථයෙහි සඳහන්ව ඇති පරිදි නබි (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත. (කවරෙකු හෝ පේන කියන්නෙකු වෙත පැමිණ ඔහුගෙන් යමක් විමසා සිටියේ ද ඔහුගේ දින හතළිහක සලාතයන් පිළිගනු නොලබන්නේමය.)
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. "කවරෙකු සාස්තර කාරයකු වෙත පැමිණ ඔහු පවසන දෑ සත්යයක් බව තහවුරු කර සිටියේ ද සැබැවින්ම ඔහු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා වෙත පහළ කළ දෑ ප්රතික්ෂේප කළේය." මෙය අබූ දාවුද් තුමා විසින් වාර්තා කර ඇති අතර හදීස් කලාවේ ප්රධාන ඉමාම්වරු සිව් දෙනා ද මෙය දන්වා ඇත. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පහත සඳහන් ප්රකාශය ඉමාම් අල්හාකිම් තුමා පූර්ව සාධක සහිත හදීසයක් බව දන්වා සිටියි. "කවරෙකු සාස්තර කාරයකු වෙත හෝ ජ්යෝතිෂ්යය වේදියකු වෙත පැමිණ ඔහු පවසන දෑ සත්යයක් බව තහවුරු කර සිටියේ ද, සැබැවින්ම ඔහු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත පහළ කළ දෑ ප්රතික්ෂේප කළේය."
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ප්රකාශ කළ බව ඉම්රාන් ඉබ්නු හුසෙයින් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: “අශුභවාදකම් කියන්නා හා එසේ අශුභවාද කියනු ලබන්නා හෝ, අනාවැකි ගැන විමසන්නා හෝ එසේ ඔහුට අනාවැකි ගැන පවසන්නා හෝ, හූනියම් කරන්නා හා ඔහුට හූනියම් කරනු ලබන්නා මෙන්ම සාස්තර කියන්නකු වෙත පැමිණ ඔහු පවසන දෑ ස්ථීර කරන්නා යන කිසිවකුත් අප අතරින් නොවන්නේය. සැබැවින්ම ඔහු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා වෙත පහළ කරන ලැබූ දෑ ප්රතික්ෂේප කළේය.” මෙය මනා වාර්තා සම්බන්ධතාවකින් යුතු ව ඉමාම් අල්-බස්සාර් තුමා වාර්තා කර ඇත.
මෙම ශුද්ධ වූ හදීස්වල: සාස්තර කරුවන්, අනාවැකි කියන්නන් හා හූනියම් කරුවන් හා එවැනි වෙනත් අය වෙත යෑමෙන්, ඔවුන්ගෙන් කරුණු විමසා සිටීමෙන් හා ඔවුන් සත්යය බව ප්රකාශ කර සිටීමෙන් වැළකී සිටින මෙන් අවවාද කර ඇත.
ඇතැම් කරුණුවලදී ඔවුන් පවසන දෑ සැබෑවන හේතුවෙන් හෝ ඔවුන් වෙත පැමිණෙන අධික ජනයා හේතුවෙන් රැවටී යාම සුදුසු කාරණාවක් නොවන්නේය. සැබැවින්ම ඔවුහු අඥානයෝ වෙති. ඔවුන් විසින් ජනයා රැවටී යාම සුදුසු නොවන්නේය. ඔවුන් වෙත යෑමත් ඔවුන්ගෙන් කරුණු විමසා සිටීමත් ඔවුන් සත්යය බව තහවුරු කර සිටීමත් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තහනම් කර ඇත. එය මහා නපුරු, බරපතල අනතුරු හා දරුණු ප්රතිවිපාක එහි ඇති බැවින් හා ඔවුන් දුෂ්ඨ බොරුකාරයින් වන බැවිනි.
එමෙන්ම හූනියම්කරු හා ජ්යොතිෂ්ය වේදියා තුළ පවතින දේව ප්රතික්ෂේපය පෙන්වා දෙන සාධකයක් ද මෙහි අන්තර්ගතය. එය ඔවුන් ගුප්ත දෑ පිළිබඳ තර්ක කරමින් සිටීමය. එය දේව ප්රතික්ෂේපයකි. එමෙන්ම ඔවුන් ඔවුන්ගේ අරමුණු වෙත ජින්නුන්ගේ සේවය ලබමින් හා අල්ලාහ් හැර දමා වෙනත් අයට ගැතිකම් කරමින් මිස ළඟා නොවන බැවිනි. එය අල්ලාහ්ව ප්රතික්ෂේප කිරීමකි. එමෙන්ම ඔහුට කරන ආදේශයකි. ඔවුන් ගුප්ත දෑ ගැන දන්නා බවටත් ඔවුන්ගේ වාදයෙහි ඔවුන් සත්යාවාදීන් බවටත් තහවුරු කරන්නා ද ඔවුන් හා සමාන වන්නේය. තවද මේවායේ නියැලෙන කෙනෙකුගෙන් මේ දේවල් ලබන ඕනෑම අයෙකු වේවා, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ඔහුව ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
එමෙන්ම ප්රතිකර්මයක් යැයි සිතා; තඹ පත් මත ලියා ඒවා එල්ලීම හෝ වතුර මතුරා ඉසීම වැනි ඔවුන් සිදු කරන මිත්යාදෘෂ්ටික ක්රියාවන්ට හිස නැමීම මුස්ලිම්වරයකුට සුදුසු නැත. සැබැවින්ම එය ද හූනියම් අතරින් එකක් වන අතර ජනයා ඇන්දවීමකි. කවරෙකු එය පිළිගන්නේ ද ඔවුන්ගේ ව්යාජ හා ඔවුන්ගේ දේව ප්රතික්ෂේපය සඳහා ඔහු ඔවුනට උරදුන් අයකු වන්නේය.
එමෙන්ම ඔවුන් වෙත ගොස් තම පුතා හෝ තම ඥාතියා විවාහ කර ගන්නට යන තැනැත්තා කවුරුන්ද යන්න ගැන හෝ අඹු සැමියන් අතර පවතින සම්බන්ධය, ඔවුන් දෙදෙනා අතර ඇති ආදරය හා පක්ෂපාතීත්වය එසේ නැතහොත් සතුරුකම හා ප්රශ්න යනාදි කරුණු සම්බන්ධයෙන් විමසා සිටීමට ද අවසර නැත. ඊට හේතුව එය උත්තරීතර සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවකු නොදන්නා ගුප්ත කරුණු අතරින් වන බැවිනි.
ගුරුකම් කරන්නන්, සාස්තර කියන්නන්, හෝ ජ්යෝතිෂ්යය වේදීන් වෙත ජනතාව හෙළා දැකිය යුතුය. එමෙන්ම ව්යාපාරික ස්ථානවලදී හෝ වෙනත් ස්ථානවල දී හෝ එවන් යමක් දකින්නේ නම් එය වැළැක්විය යුතු වේ. දැඩි සේ ඔවුන් හෙළා දැකිය යුතු වේ. එමෙන්ම ඔවුන් වෙත පැමිණෙන අයව ද හෙළා දැකිය යුතු වේ.
හූනියම යනු දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන; අල්ලාහ් විසින් තහනම් කරනු ලැබූ කරුණු අතරින් එකකි. මලක්වරුන් දෙදෙනෙකුගේ විෂයයෙහි උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියි: "... එහෙත් ඔවුන් දෙදෙනා සැබැවින් ම “අපි පරීක්ෂණයකි. එබැවින් නුඹ ප්රතික්ෂේප නො කරනු”යි පවසා සිටීමෙන් මිස කිසිවෙකුට ඉගැන්නුවේ නැත. එවිට ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් සැමියා හා තම බිරිය අතර වෙන් කරවන දෑ ඔවුහු ඉගෙන ගනිති. අල්ලාහ්ගේ අනුබලයෙන් මිස කිසිවෙකුට කිසි වකින් හානි පමුණුවන්නන් ලෙස ඔවුහු නො වූහ. තවද ඔවුනට හානි පමුණු වන ඔවුනට ප්රයෝජනවත් නො වන දෑ ඉගෙන ගනිති. තවද එය මිලට ගත් අයට පර ලොවෙහි කිසිදු කොටසක් නොමැති බව සැබැවින් ම ඔවුහු දැන සිටියහ. ඔවුහු කවර දෙයක් ඒ වෙනුවට තමන්ව විකුණා දැමුවේ ද සැබැවින් ම එය නපුරු විය. ඔවුහු (මේ ගැන) දැන සිටියාහු නම්." (අල් බකරා: 102)
සැබැවින්ම හූනියම දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කිරීමක් බවත් හූනියම් කරුවන් අඹු සැමියන් අතර වෙන් කරන බවත් මෙම පාඨය පෙන්වා දෙයි. එමෙන්ම එම හූනියම එහි පැවැත්මෙන් කිසිදු සෙතක් හෝ හානියක් හෝ ඇති නොකරන බවත් පෙන්වා දෙයි. එසේ යම් බලපෑමක් ඇති වන්නේ පූර්ව නියමයේ වූ අල්ලාහ්ගේ අනුමැතියෙන් පමණි. යහපත මෙන්ම අයහපත මැව්වේ උත්තරීතර අල්ලාහ්ය.
එමෙන්ම හූනියම හදාරන්නෝ එසේ හැදෑරුවේ ඔවුනට සෙත නොසලසන හානි පමුණුවන දෑය. සැබැවින්ම ඔවුනට අල්ලාහ් අභියස කිසිදු කොටසක් නැත. (කිසිදු පංගුවක් හෝ භාග්යයක් හෝ නැත.) මෙම දැඩි අවවාදය මෙලොවෙහි හා මතුලොවෙහි ඔවුන්ගේ අලාභහානිය කෙතරම් දරුණු දැයි පෙන්වා දෙයි. සැබැවින්ම ඔවුන් ඔවුන්ව නොවටිනා මිලකට විකුණා දැමුවෝය. එබැවින් අල්ලාහ් පවසන පරිදි ඔහු ඔවුන් අවමානයට ලක් කළේය. {සැබැවින් ම ඔවුහු කවර දෙයක් ඒ වෙනුවට තමන්ව විකුණා දැමුවේ ද සැබැවින් ම එය නපුරු විය. ඔවුහු (මේ ගැන) දැන සිටියාහු නම්.} [3] (අල් බකරා: 102) මෙහි මිලදී ගැනීම යනු විකුණා දැමීම යන අර්ථයෙන් අර්ථවත් වේ.
මෙහි හානිය බලවත් විය. දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නන්ගෙන් මෙම දැනුම උරුම කරගත්, දුර්වල මනස් විකෘති කළ මෙවන් මුසාවාදීන් පිළිබඳ දේශන දැඩි විය. සැබැවින්ම අපි අල්ලාහ් වෙත අයත් වන අතර, ඔහු වෙත නැවතත් යාමට නියමිතයි. අපට අල්ලාහ් ප්රමාණවත්ය, ඔහු හොඳම ආධාරකය.
හූනියම් කරුවන්, සාස්තර කරුවන් මෙන්ම අනෙකුත් මන්ත්ර ගුරුකම් කරන්න්නගේ හානියෙන් ආරක්ෂාව හා සුවය අල්ලාහ්ගෙන් පතමු. එමෙන්ම ඔවුන්ගේ හානියෙන් මුස්ලිම්වරුන් ආරක්ෂා කරන මෙන් ද මුස්ලිම්වරුන්ගේ කටයුතු මෙහෙයවන බලධාරීන් ඔවුන්ගෙන් වැළකී සිටීමටත් ඔවුන්ගේ හානියෙන් හා ඔවුන්ගේ මෙම නපුරු ක්රියාවන්ගෙන් මිනිසුන් සැනසුම ලබන තෙක් ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ්ගේ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමටත් ආශිර්වාද කරන මෙන් අපි සුවිශුද්ධයාණන්ගෙන් ප්රාර්ථනා කර සිටිමු. සැබැවින් ඔහු මහා ත්යාගශීලීය. ධනපතිය.
හූනියම බලපෑමට පෙර එහි ඇති වන හානියෙන් ආරක්ෂාව පැතිය යුතු ආකාරය අල්ලාහ් තම ගැත්තන් හට ආගමානුගත කර ඇත. එමෙන්ම එසේ බලපෑමට පත්වීමෙන් පසු එයින් සුවය ලබන ආකාරය ද සුවිශුද්ධයාණන් ඔවුනට පැහැදිළි කර ඇත. එය ඔවුනට ඔහුගෙන් වූ දයාවක් උපකාරයක් මෙන්ම ඔවුන් කෙරෙහි වූ ඔහුගේ ආශිර්වාද සම්පූර්ණ කිරීමක් වශයෙනි.
පහතින් සඳහන් වන්නේ හූනියමෙන් ඇතිවන අනතුර, එය බලපෑමට පෙර එයින් ආරක්ෂාව සලසා ගන්නා හා එය බලපෑමෙන් පසු සුව කර ගන්නා ආගමානුගත අනුමත කරුණු ගැනය. එය පහත පරිදි පැහැදිළි කර ඇත:
පළමුව: හූනියමෙන් ඇතිවන අනතුරුවලින්, එය බලපෑමට පෙර එයින් ආරක්ෂාව සලසා ගැනීම. ඒ අතරින් වඩාත් වැදගත් මෙන්ම වඩාත් ප්රයෝජනවත් කරුණු කිහිපයක් ඇත. ඒවානම්: ආගමානුගත කරන ලද දෛනිකව පවසන දික්ර් හෙවත් මෙනෙහි කිරීම්, දුආ හෙවත් ප්රාර්ථනා හා මුඅව්විදතයින් නම් ආරක්ෂාව පතන සූරාවන් තුළින් ආරක්ෂාව ලැබීම ය. ඒ අතරින් සෑම අනිවාර්යය සලාතයකට පසුවම සලාම් කීමෙන් පසු ආයතුල් කුර්සී පාරායනය කිරීම ද එකකි. ආයතුල් කුර්සී යනු අල් කුර්ආනයේ ඇති ඉතා බලගතු පාඨයකි. අල්ලාහ්ගේ එම පාඨය මෙසේය. "අල්ලාහ් වනාහි ඔහු හැර වෙනත් දෙවියෙක් නොමැත. සදා ජීවමාන ය, සදා පැවැත්ම ඇත්තා ය. මද නින්ද හෝ (තද) නින්ද හෝ ඔහුව ග්රහණය නො කරයි. අහස්හි ඇති දෑ ද මහපොළොවේ ඇති දෑ ද ඔහු සතු ය. ඔහුගේ අනුමැතියෙන් මිස ඔහු අබියස මැදිහත් වන්නෙකු විය හැක්කේ කවරෙකුට ද? ඔවුනට ඉදිරියේ ඇති දෑ ද ඔවුනට පසුපසින් ඇති දෑ ද ඔහු දන්නේ ය. ඔහු අභිමත කළ පරිදි මිස ඔහුගේ දැනුමෙන් කිසිවක් ඔවුහු ග්රහණය නො කරති. ඔහුගේ අසුන අහස්හි හා මහපොළොවෙහි ව්යාප්තව ඇත. ඒ දෙක ආරක්ෂා කිරීම ඔහුට දුෂ්කර නො වේ. තවද ඔහු අති උත්තරීතර ය. සර්ව බලධාරී ය. (අල්-බකරා: 255) එමෙන්ම නිදාගන්නා විට ද මෙය කිව යුතුය. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ඒ ගැන ප්රකාශ කර ඇති බවට සත්යය හදීස් මගින් තහවුරු වී ඇත: "කවරෙකු රාත්රියෙහි ආයතුල් කුර්සී පාරායනය කළේ ද ඔහු සමග අල්ලාහ්ගෙන් වූ ආරක්ෂයකු නිරන්තරයෙන්ම සිටින අතර ඔහු උදෑසන අවදි වන තෙක් ෂෙයිතාන් ඔහුට සමීප වන්නේ නැත."
ඒ අතරට පහත සඳහන් කුර්ආන් පාඨ කියවීම ද ඇතුළත් වේ. (නබිවරය!) නුඹ පවසනු. ඔහු එනම් අල්ලාහ් ඒකීය ය. (අල්-ඉහ්ඃලාස්: 1) සහ "(නබිවරය!) නුඹ පවසනු. අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි." (අල් ෆලක්: 1) සහ (නබිවරය!) නුඹ පවසනු. මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි. (අන්-නාස්: 1) සෑම අනිවාර්යය සලාතයකින් පසුව මෙම සූරාවන් තුන තුන් වරක් බැගින් පාරායනය කළ යුතුය. ෆජ්ර් සලාතයෙන් පසු දවස ආරම්භයේ ද මග්රිබ් සලාතයෙන් පසු රාත්රිය ආරම්භයේ ද කියනු ලැබේ.
ඒ අතරින්: රාත්රිය ආරම්භයේ සූරා අල් බකරාහි අවසාන පාඨ දෙක පාරායනය කිරීම ද තවත් කරුණකි. අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය වන එම පාඨ දෙක මෙසේය: "තම පරමාධිපතිගෙන් තමන් වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ පිළිබඳව ධර්ම දූතයා විශ්වාස කළේ ය. විශ්වාස කළවුන් ද (විශ්වාස කළෝ ය.) සියල්ලෝ ම අල්ලාහ්ව ද ඔහුගේ දේව ග්රන්ථ ද ඔහුගේ ධර්ම දූතයින්ව ද විශ්වාස කළෝ ය. ඔහුගේ ධර්ම දූතයින් අතුරින් කිසිවෙකු අතර හෝ අපි වෙනස්කම් ඇති නො කරන්නෙමු. තවද අපි සවන් දුනිමු. අවනත වූයෙමු අපගේ පරමාධිපතියාණනි! ඔබෙන් සමාව පතන්නෙමු. තවද යොමු වන ස්ථානය ඇත්තේ ඔබ වෙතය යැයි ඔවුහු පැවසුවෝ ය." එතැන් සිට සූරාව අවසානය දක්වා. (අල් බකරා: 285)
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට තහවුරු වූ හදීසයක් මෙසේය: "කවරෙකු රාත්රියේ සූරා අල් බකරාහි අවසාන ආයත් දෙක පාරායනය කළේ ද ඒ දෙක ඔහුට ප්රමාණවත් වේ." එහි අර්ථය අල්ලාහ් මැනවින් දන්නාය. සියලුම නපුරුකම්වලින් ආරක්ෂා වන්නට ඒ දෙක ඔහුට ප්රමාණවත් වේ. රාත්රියේ හා දහවලේ මෙන්ම යම් ගොඩනැගිල්ලකට හෝ කාන්තාරයකට හෝ අහසට හෝ සාගරයට හෝ ගොඩ වැදුනේ නම්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ පරිදි "අඌදු බිකලිමාතිල්ලාහිත් තාම්මාති මින් ෂර්රි මා කලක්" (අල්ලාහ්ගේ පූර්ණ වදන් තුළින් ඔහු මැවූ සියලු දෑහි හානියෙන් මම ආරක්ෂාව පතමි.) යන අනුවාදයෙන් ආරක්ෂාව අධිකව පැතීම ද ඉන් එකකි. කවරෙකු යම් ස්ථානයකට ගොඩ වැදී; ඔහු: أعوذ بكلمات الله التامات من شر ما خلق ‘අඌදු බිකලිමාතිල්ලාහිත් තාම්මාති මින් ෂර්රි මා කලක්’ (අල්ලාහ්ගේ පූර්ණ වදන් තුළින් ඔහු මැවූ සියලු දෑහි හානියෙන් මම ආරක්ෂාව පතමි.) යනුවෙන් පවසා සිටයේ ද එම ස්ථානයෙන් ඔහු නැවත ගමන් කරන තුරු ඔහුට කිසිදු හානියක් සිදු වන්නේ නැත.
ඉන් තවත් ප්රාර්ථනාවක් වනුයේ මුස්ලිම්වරයා දහවල ආරම්භයේ මෙන්ම රාත්රී ආරම්භයේ පහත සඳහන් පරිදි තුන් වරක් පැවසීමය. بسم الله الذي لا يضر مع اسمه شيء في الأرض ولا في السماء وهو السميع العليم "බිස්මිල්ලාහිල්ලදී ලා යළුර්රු මඅස්මිහි ෂෙයිඋන් ෆිල් අර්ලි වලා ෆිස්සමාඉ වහුවස් සමීඋල් අලීම්." (අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් -දවස- ආරම්භ කරමි. ඔහු වනාහි, ඔහුගේ නාමයත් සමග මහපොළොවේ හෝ අහසෙහි හෝ කිසිදු හානියක් ඇති වන්නේ නැත. ඔහු සර්ව ශ්රාවකය සර්ව ඥානීය.)
මේ ගැන දිරිගැන්වීමේ වලංගු භාවය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් විසින් වාර්තා කර ඇත. සැබැවින්ම එය සෑම උවදුරකින්ම ආරක්ෂා වන්නට හේතුවක් වේ.
දෙවැන්න: හූනියම බලපෑමෙන් පසු එය සුව කර ගන්නා ආකාරය, මෙය කරුණු බොහෝමයක් තුළින් සිදු වේ:
පළමුව: අල්ලාහ් වෙත අධික ලෙස බැගෑපත් වීම, හිංසා පීඩා ඉවත් කර දෙන මෙන් ද දුක්ඛිත තත්ත්වයන් ඉවත් කර දෙන මෙන් ද සුවිශුද්ධයාණන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීම.
දෙවැනි කරුණ: භූමියක හෝ කන්දක හෝ වෙනත් තැනක හෝ සිදු කර ඇති හූනියම් ස්ථානය සොයා ගැනීම සඳහා වෙර දැරීමය. එසේ හඳුනා ගත් විට එය එළියට ගෙන විනාශ කර දැමීමෙන් හූනියම නිශ්ඵල වේ. මෙය හූනියම් සඳහා වන සාර්ථක ප්රතිකර්මයකි.
තුන්වනුව: ආගමානුගත මැතිරීම් හා ආරක්ෂිත ප්රාර්ථනා, ඒවා බොහෝමයක් ඇත. ඒ අතරින්:
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ප්රකාශ කළ හදීසයක මෙසේ සහතික වේ: اللهم رب الناس أذهب البأس واشف أنت الشافي لا شفاء إلا شفاؤك شفاء لا يغادر سقماً "අල්ලාහුම්ම රබ්බන් නාසි අද්හිබිල් බඃස, වෂ්ෆි, අන්තෂ් - ෂාෆී ලා ෂිෆාඅ ඉල්ලා ෂිෆාඋක ෂිෆාඅන් ලා යුගාදිරු සකමා" (අහෝ දෙවිඳුනි, මිනිසුන්ගේ පරමාධිපතියාණනි, හානිය පහකරනු මැනව! එය සුව කරනු මැනව! සුව කරන්නා ඔබය. කිසිදු රෝගයක් ඉතිරි නොකරන ඔබේ සුවයෙන් හැර වෙනත් සුවයක් නැත.) මෙය තුන්වරක් පවසයි.
ඒ අතරින් ආරක්ෂාව සළසා දෙන තවත් ආරක්ෂක ප්රාර්ථනාවක් වනුයේ ජිබ්රීල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමා නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්හට රැකවරණය පැතූ ප්රාර්ථනාවකි. එනම්: بِسْمِ الله أرْقِيكَ، مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ، مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِد، اللهُ يَشْفِيك، بِسمِ اللهِ أُرقِيك "බිස්මිල්ලාහි උර්කීක මින් කුල්ලි ෂෙය්ඉන් යුඃදීක මින් ෂර්රි කුල්ලි නෆ්සින් අව් අය්නි හාසිදින් අල්ලාහු යෂ්ෆීක බිස්මිල්ලාහි උර්කීක" (අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, ඔබට වේදනාව ගෙන දෙන සෑම දෙයකින්ම ආරක්ෂාව හා සෑම ආත්මයකම හානියෙන් මෙන්ම ඊරෂ්යා කරන්නාගෙන් ඇති විය හැකි ඇස්වහින් ආරක්ෂාව මම ඔබ වෙනුවෙන් පතමි. අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් මම ඔබට ආරක්ෂාව පතමි.) මෙය නැවත නැවතත් තුන්වරක් පැවසිය යුතු වේ.
ඒ අතර - මිනිසාට සෙත සලසන ප්රතිකර්මයක් වනුයේ, පුද්ගලයකු තම බිරිය සමග සංසර්ගයේ නියැළීමෙන් සීමා වූ විට - අමු මසන් කොළ හතක් ගෙන එය ගලකින් හෝ වෙනත් යම් දෙයකින් කොටා එය භාජනයක දමා සේදීමට ප්රමාණවත් ජලය එහි වක් කොට එහි පහත පාඨ පාරායනය කිරීමය.
ආයතුල් කුරුසි، හා (නබිවරය!) නුඹ පවසනු; අහෝ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නනි!) යන අර්ථය ගෙන දෙන "කුල් යා අය්යුහල් කාෆිරූන්" (අල්-කාෆිරූන්: 1) සහ (නබිවරය!) නුඹ පවසනු. ඔහු එනම් අල්ලාහ් ඒකීය ය" යන අර්ථය ගෙන දෙන "කුල් හුවල්ලාහු අහද්" (අල්-ඉහ්ඃලාස්:1) සහ "(නබිවරය!) නුඹ පවසනු. අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි." යන අර්ථය ගෙන දෙන සූරා කුල් අඌදු බිරබ්බිල් ෆලක්" අල්-ෆලක්. (අල් ෆලක්: 1) සහ "(නබිවරය!) නුඹ පවසනු. මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි." යන අර්තය ගෙන දෙන කුල් අඌදු බිරබ්බින් නාස් යන සූරාව. (අන්-නාස්: 1)
එමෙන්ම සූරා අල් අඃරාෆ් හි සඳහන් හූනියම් පිළිබඳ පාඨ පාරායනය කිරීම. උත්තරීතර වූ අල්ලාහ්ගේ එම පාඨ මෙසේය.: "තවද ‘නුඹ නුඹේ සැරයටිය බිම දමනු’ යැයි අපි මූසා වෙත දන්වා සිටියෙමු. එවිට එය ඔවුන් සිදු කළ විජ්ජාවන් ගිල දැමී ය." "තවද සත්ය පැහැදිලි විය. ඔවුන් කරමින් සිටි දේ නිෂ්ඵල විය." "එවිට එහි ඔවුන් පරාජයට පත් කරන ලදි. තවද ඔවුහු අවමානයට ලක් වූවන් බවට පෙරළුණෝ ය." (අල් අඃරාෆ්: 117-119)
සූරා යූනුස්හි පාඨ පාරායනය කිරීම. සුවිශුද්ධයාණන්ගේ එම පාඨ මෙසේය: "තවද ‘මනා දැනුම ඇති සෑම මායාකරුවකුම මා වෙත නුඹලා ගෙන එනු’යි ෆිර්අවුන් පැවසුවේ ය." "මායාකරුවෝ පැමිණි කල්හි ‘නුඹලා හෙළන්නට සිටින දෑ නුඹලා හෙළනු’ යැයි මූසා ඔවුනට කීවේ ය." "එසේ ඔවුන් හෙළු කල්හි ‘නුඹලා කවර දෙයක් ගෙන ආවද එය මායාවකි. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් එය නිෂ්ඵල කරනු ඇත. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් කලහකාරීන්ගේ ක්රියාව විධිමත් නො කරනු ඇත’ යැයි මූසා පැවසුවේ ය." "තවද වැරදිකරුවෝ පිළිකුල් කළද අල්ලාහ් ඔහුගේ ප්රකාශයන් මඟින් සත්යය සනාථ කරනු ඇත." (යූනුස් 10:79-82)
සූරා තාහා හි ඇති පාඨ පාරායනය කිරීම. "අහෝ මූසා! (පළමුව) ඔබ (සතු දෑ බිම) හෙළනු. එසේ නැතහොත් හෙළන්නන්ගෙන් මුල් අය අප වන්න දැ? යි ඔවුහු පැවසුවෝ ය." "‘එසේ නම් නුඹලා හෙළනු’ යැයි ඔහු (මූසා) පැවසුවේ ය. එවිට ඔවුන්ගේ මායාව හේතුවෙන් ඔවුන් සතු ලණු හා සැරයටිය (සර්පයන් සේ) උරගා යන්නාක් මෙන් දිස් විය." "එවිට එය මූසාට, ඔහුගේ සිත තුළ බියක් ඇති කරන්නට විය." "නුඹ බිය නො වනු. නියත වශයෙන් ම අබිබවා යනුයේ නුඹ ම යැයි අපි පැවසුවෙමු." "තවද නුඹේ දකුණතෙහි ඇති දෑ නුඹ හෙළනු. ඔවුන් සිදු කළ දෑ එය ගිලනු ඇත. එසේ ඔවුන් සිදු කළේ මායාකරුවන්ගේ කුමන්ත්රණයයි. මායාකරු කවර අයුරින් පැමිණිය ද ජය නො ලබනු ඇත." (සූරා තාහා 20: 65, 69)
සඳහන් කරනු ලැබූ අල් කුර්ආන් පාඨ ජලය තුළ පාරායනය කිරීමෙන් පසුව ඉන් උගුරු තුනක් පානය කොට ඉතිරියෙන් ස්නානය කර ගනී. අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම්, එමගින් රෝගය ඉවත්ව යනු ඇත. එය දෙවතාවක් හෝ ඊට වැඩි වතාවක් උපයෝගී කිරීමට අවශ්ය බව දැනුනේ නම් රෝගය ඉවත් වන තුරු එසේ සිදු කිරීමෙහි වරදක් නැත.
මෙම අනුවාද, රැකවරණය සලසන පාඨ හා ක්රම වනාහි, හූනියම හා අනෙකුත් උවදුරුවලින් ආරක්ෂා වීමෙහි බලවත් සාධක අතරින් වේ. එමෙන්ම ඒවා සැබෑ ලෙසින් හා විශ්වාසයෙන් යුතුව අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය තබා ඔහු මත රැඳෙමින් කවර කරුණක් පෙන්වා දී ඇත්තේ ද ඒ වෙත හදවත විවෘත කරමින් ඒවා ආරක්ෂිතව පිළිපදින්නන් හට හූනියම බලපෑමෙන් පසුව එය ඉවත් කිරීම සඳහා වඩාත් බලවත් ආයුධයක් ද වේ.
මේවා; හූනියමෙන් ආරක්ෂා වීම හා ඒ සඳහා වූ ප්රතිකාර පිළිබඳ පැහැදිලිව සඳහන් කිරීමට හැකි වූ කරුණු කිහිපයක් පමණි. ආශිර්වාද කිරීමේ භාරකරු අල්ලාහ්ය.
මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් මතු වේ. එය හූනියම් කටයුත්තක් ඔස්සේ ජින්නුන් වෙත සත්ව කැපයක් පිළිගැන්වීම හෝ ඒ හැර වෙනත් යම් ආකාරයකින් සමීපතාව ලැබීම මඟින් ප්රතිකාර කිරීමය; මෙය අනුමත කාර්යයක් නොවන්නේය; මක්නිසාදයත් එය ෂෙයිතාන්ගේ ක්රියාවක් පමණක් නොව මහා ෂිර්ක් අතරින් එකක් වන බැවිනි. එමෙන්ම හූනියම් කරුවන්, ජ්යොතිෂ්ය වේදීන් හා සාස්තරකරුවන්ගෙන් විමසා ප්රතිකාර කිරීම හා ඔවුන් පවසන දෑ අනුව කටයුතු කිරීම ද සුදුසු නොවන්නේය. හේතුව සැබැවින්ම ඔවුන් දේවත්වය විශ්වාස නොකරන්නන් වන බැවිනි. එමෙන්ම ඔවුන් ගුප්ත දෑ පිළිබඳ වාද කරමින් ජනයා අන්දන දුෂ්ඨ මුසාවාදීන් වන බැවිනි. සැබැවින්ම දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ඔවුන් වෙත යාමත් ඔවුන්ගෙන් කරුණු විමසා සිටීමත් ඔවුන් සත්යය බව පවසා සිටීමත් වළක්වා ඇත. ඒ ගැන මෙම ලිපිය ආරම්භයේ පැහැදිලි කෙරිණි. එම නිසා එවැනි දේවල් පිළිබඳව ප්රවේසම් විය යුතුය. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ප්රකාශ කළ බවට තහවුරු වූ හදීසයක් මෙසේය. සැබැවින්ම එතුමාගෙන් හූනියම් කැපීම සම්බන්ධයෙන් විමසන ලදී. එවිට එතුමාණෝ: "එය ෂෙයිතාන්ගේ ක්රියාවෙන් වූවකි." යැයි පැවූහ. මෙය අහ්මද් හා අබූ දාවූද් යන ඉමාම්වරු විසින් මනා වාර්තා සම්බන්ධතාවකින් යුතුව වාර්තා කර ඇත.
හූනියම් කැපීම යනු හූනියම් කරනු ලබන්නාගෙන් හූනියම ඉවත් කිරීමය. (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තම මෙම ප්රකාශයෙන් අදහස් කළේ අඥාන සමයේ පරිහරනය කළ හූනියම් කැපීමේ පිළිවෙතයි. එය හූනියම් කරුගෙන් හූනියම කපන මෙන් ඉල්ලා සිටීම හෝ එවැනිම හූනියමක් තුළින් හූනියම කපන මෙන් වෙනත් හූනියම්කරුවකුගෙන් ඉල්ලා සිටීමයි.
ඉහත සඳහන් කළ පරිදි ආගමානුගත කරන ලද රැකවරණයන් හා ආරක්ෂිත ක්රම මෙන්ම අනුමත කරන ලද ඖෂධ තුළින් එය ඉවත් කිරීමෙහි කිසිදු වරදක් නැත. මහාචාර්ය ඉබ්නුල් කය්යුම් විද්වතාණන් සහ අෂ්-ෂෙයික් ශෙයික් අබ්දුල් රහ්මාන් බින් හසන් (අල්ලාහ් එතුමන්ට කරුණාව දක්වත්වා!) තුමා [ෆත්හුල් මජීද්] නම් කෘතියෙහි මෙය පවසා ඇති අතර, වෙනත් විද්වතුන් විසින්ද මෙය සඳහන් කර ඇත.
සියලු උවදුරුවලින් සුවය මුස්ලිම් ප්රජාවට අල්ලාහ් ආශිර්වාද කරන මෙන් ද ඔවුන්ගේ දහම ආරක්ෂා කර දෙන මෙන් ද එහි නිසි අවබෝධය ඔවුනට පෝෂණය කරන මෙන් ද දහමට පටහැනි සියලු දෑට ආරෝග්යමත් විසදුමක් ලබා දෙන මෙන් ද අල්ලාහ්ගෙන් පතමු.
අපගේ රසූල්වරයා වන මුහම්මද් (සල්ල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත්, හිතමිතුරන්ටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය හිමිවේවා.
මිනීවලවල් මත දේවස්ථාන ඉදි කිරීම ගැන අවවාදය
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
මෙම ග්රන්ථය නබිවරුන්ගේ හා දැහැමියන්ගේ සොහොන් මත දේවස්ථාන ඉදි කිරීම ගැන අවවාද කරන අතර, සැබැවින්ම එය දේව ආදේශය සහ සීමාව ඉක්මවා යාම වෙත යොමු කරන මාධ්යයක් බව තහවුරු කරයි. තවද, ඒ පිළිබඳව අවවාද කරන ෂරීආ සාධක මත පදනම් වන මෙම ග්රන්ථය, ඒකදේවවාදය සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා පිවිතුරු ධර්මය අනුගමනය කිරීමේ අත්යවශ්යභාවය දැඩි ලෙස අවධාරණය කර සිටියි.
දසවන ලිපිය: මිනීවලවල් මත දේවස්ථාන ඉදි කිරීම ගැන අවවාදය
අල්ලාහ්ගේ නාමයෙනි. සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතුය. ශාන්තිය හා සමාදානය දේව දූත මුහම්මද්තුමාණන්ට උදා වේවා!
මෙම උතුම් ප්රකාශයෙන් පසු: ඉස්ලාමීය විද්යා සංගමය විසින් නිකුත් කරන ලද සඟරාවේ තුන්වන අංකයේ (මාසයේ මුස්ලිම් පුවත්) කොටසෙහි පළ කරන ලද දේ මම දැක බලා ඇත: යෝර්දානයේ රාජ්යයේ ඉස්ලාමීය විද්යා සංගමය නවතම සොයාගත් රහීබ් ගම්මානයේ ලෙන් මත මස්ජිදයක් ඉදිකිරීමට අදහස් කරයි, එය අල් කුර්ආනයේ සඳහන් ලෙන් වාසීන් නිදන ලෙන් බව කියනු ලබයි, අවසන්.
අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ ගැත්තන් වෙනුවෙන් උපදෙස් කිරීමේ වගකීම ඇති බැවින් ජෝර්දානයේ හෂෙමයිට් රාජධානියේ ඉස්ලාමීය අධ්යයනය සංගමය විසින් නිකුත් කරන ලද සඟරාවක වඩාත් නිවැරැදි අදහසක් දුටුවෙමි. එහි අන්තර්ගතය: ඉහත සඳහන් කළ ගුහාව මත මුස්ලිම් පල්ලියක් ඉදිකිරීමේ අභිප්රාය ක්රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ සංගමයේ උපදෙස. එය මක්නිසාද නම්, නබිවරුන්ගේ සහ ධර්මිෂ්ඨයන්ගේ සොහොන් මත සහ ඔවුන්ගේ සම්භාවනීය ස්ථාන මත මස්ජිද් ඉදිකිරීම, සම්පූර්ණ ඉස්ලාමීය ශාස්ත්රය මගින් වළක්වා ඇති අතර, එය සිදු කරන අය ශාපයට ලක්වනු ඇත. මක්නිසාදයත් එය දේව ආදේශය වෙත මඟ පෙන්වන්නක් වන බැවින් හා නබිවරුන් ධර්මිෂ්ඨයන් සම්බන්ධයෙන් අතිශයෝක්තිමත් වීමක් වන බැවිනි. ෂරීආවේ සඳහන් දෑ සත්ය බවට වත්මන් තත්ත්වය සාක්ෂියක් වන අතර, එය සර්වබලධාරී කීර්තිමත් අල්ලාහ් වෙතින් පැමිණි බවට සාධකයක් මෙන්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) අල්ලාහ් වෙතින් ගෙනැවින් ප්රචාරය කළ දෑ සත්ය බව පෙන්වා දෙන ප්රබල සාධකයක් සහ නිර්විකල්ප සාක්ෂියක් වේ. ඉස්ලාමීය ලෝකයේ තත්ත්වයන් සොයා බැලූ විට, සොහොන් මත මස්ජිද් ඉදිකිරීම, ඒවාට ගරුබුහුමන් කිරීම, ඒවා පිරිසිදු කිරීම සහ අලංකාර කිරීම හේතුවෙන් ඇති වූ දේව ආදේශය සහ අතිශයෝක්තිය නිසා එය දේව ආදේශය වෙත මෙහෙයවන මාර්ගයන්ගෙන් එකක් බවත්, එය වැළැක්වීම ඉස්ලාමීය ෂරීආවේ සුන්දරත්වයන්ගෙන් එකක් බවත්, ඒවා ඉදිකිරීමෙන් වළකින්නැයි අනතුරු අඟවා ඇති බවත් නිසැකවම දැනගත හැක.
ඊට සාධක වශයෙන් ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය දන්වා සිටි තවත් හදීසයක් මෙසේය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ කීහ. "යුදෙව්වන්ට හා කිතුනුවන්ට අල්ලාහ්ගේ දොසක්ම වේවා! ඔවුන් ඔවුන්ගේ නබිවරුන්ගේ සොහොන් දේවස්ථාන බවට පත් කර ගත්තෝය." ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පැවසුවාය: ඔවුන් සිදු කළ දැයින් ප්රවේසම් විය යුතුය. ඇය තවදුරටත් මෙසේ පැවසුවාය: එය එසේ නොවී නම්, එතුමාගේ සොහොන් ගැබද බැහැරට ගෙන එන්නට තිබුණි. එනමුත් දේවස්ථානයක් බවට ගැනීම ගැන බිය හේතුවෙන් එසේ නොකළේය." උම්මු සලමා සහ උම්මු හබීබා (රළියල්ලාහු අන්හුමා) යන උත්තමාවියන් වීසින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාට ඇබීසීනියානු දේශයේ දුටු පල්ලියක් පිළිබඳව හා එහි ඇති පින්තූරු පිළිබඳව මතක් කළෝය. එවිට නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ ප්රකාශ කළහ. "ඔවුන් අතර දැහැමි මිනිසෙකු මිය ගිය විට ඔහුගේ මිනිවළ මත දේවස්ථාන ඉදි කර එහි එම පින්තූරු නිර්මාණය කළෝය. අල්ලාහ් අබියස වඩාත් නපුරුම ජනයා ඔවුහුය."
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මරණයට පත් වීමට දින පහකට පෙර කළ ප්රකාශයකට තමන් සවන් දුන් බව ජුන්ද් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් සඳහන් කළ හදීසයක් සහීහ් මුස්ලිම්හි මෙසේ වාර්තා වී ඇත. "නුඹලා අතරින් ඉහවහා ගිය ආදරයක් ඇති මිතුරෙකු මට වීමෙන් මම අල්ලාහ්ට නිර්දෝෂී වූයෙමි. සැබැවින්ම අල්ලාහ් ඉබ්රාහීම් තුමා මිතුරෙකු ලෙස තෝරා ගත්තාක් මෙන් ඔහු මාව ද මිතුරෙකු ලෙස තෝරා ගෙන ඇත. මාගේ ප්රජාවෙන් මම මිතුරෙකු තෝරා ගන්නෙකු වී නම් සැබැවින්ම මම අබූ බක්ර් ව මිතුරෙකු ලෙස තෝරා ගන්නෙමි. දැනගනු, සැබැවින්ම නුඹලාට පෙර සිටියවුන් ඔවුන්ගේ නබිවරුන්ගේ හා ඔවුන්ගේ දැහැමියන්ගේ මිනීවලවල් දේවස්ථාන ලෙස ගෙන සිටියෝය. දැනගනු! නුඹලා මිනීවලවල් දේවස්ථාන ලෙස නොගනු. සැබැවින්ම මම නුඹලා එයින් වළකමි. මෙම විෂය සම්බන්ධ හදීස් බොහෝමයක් ඇත.
ඉස්ලාම් ආගමික විද්වතුන අතර සිටින සියලුම මතවාදී විද්වතුන් සහ අනෙකුත් විද්වතුන් පෙන්වා දී ඇත්තේ සොහොන් මත මසජිද් ඉදිකිරීම තහනම් බව හා ඉන් වැළකී සිටිය යුතු බව ය. එය අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) සුන්නාව ක්රියාත්මක කිරීමක් ලෙස සහ ප්රජාවට උපදේශයක් ලෙසිනි. එමෙන්ම යුදෙව් සහ කිතුනුවන් වැටී ඇති අතිශයෝක්භාවය හා ඔවුන් හා සමාන මෙම ප්රජාවේ අනෙකුත් වංචකයන්ගෙන් ප්රවේසම් වීමක් ලෙසිනි.
ජෝර්දානයේ ඉස්ලාමීය අධ්යයන සංගමයේ සහ අනෙකුත් මුස්ලිම්වරුන්ගේ වගකීම වන්නේ: නබි තුමාණන්ගේ පිළිවෙත අනුගමනය කිරීම, ආචාර්යවරුන්ගේ මාර්ගය පිළිපැදීම, සහ අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් ප්රවේශම් වන්නැයි උපදෙස් දුන් දේවල් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීම ය. එය මෙලොව හා මතු ලොව සතුට, සාර්ථකත්වය සහ මිදීම සඳහා මග පෙන්වයි. ඇතැම් මිනිසුන් මෙම විෂයයෙහි සර්වබලධාරී අල්ලාහ් පෙන්වා දී ඇති ගුහාවාසීහුගේ කතාවෙහි පහත ප්රකාශය සමඟ සම්බන්ධ කරති: "ඔවුන් විෂයයෙහි ඉහවහා ගිය අය ඔවුන් වෙනුවෙන් අපි මස්ජිදයක් ඉදි කරමු යැයි පැවසුවෝ ය." (අල්-කහ්ෆ්: 21)
එයට පිළිතුර වශයෙන් ප්රකාශ කරනු ලැබුවේ.: එම කාලයේ විසූ ප්රධානීන් හා බලධාරීන් මෙම කථාව ප්රකාශ කර ඇති බව සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් විසින් සඳහන් කිරීමක් ලෙසය. නමුත් එය ඔවුන්ට සතුටුදායක හා පිළිගැනීමක් ලෙස නොව, ඔවුන්ගේ ක්රියාවන්ට විවේචනයක් හා අපහාසයක් මෙන්ම ඔවුන්ගේ ක්රියාවෙන් වැළැක්වීමක් ලෙස ය. එය පෙන්වා දෙනුයේ: මෙම ආයතය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හට හෙළිදරව් කරන ලද්දේ එහි අර්ථය පිළිබඳව මිනිසුන් අතරින් වැඩිම දැනුමක් එතුමාණන්ට තිබියදීය. එතුමාණෝ තම ප්රජාවට මිනීවළවල් මත දේවස්ථාන ඉදි කිරීමෙන් වළකින්නැයි අවවාද කළ අතර, එවන් කටයුතු වලින් වළකින ලෙස ඔවුන්ට අනතුරු ඇඟවීය. එසේම එය සිදු කරන අයට දොස් නැගුවේය.
එය සම්මත වූවක් නම්, ඒ පිළිබඳව මුහම්මද් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන් දැඩි සේ අවවාද නො කරන්නට තිබුණි. එසේම එය අතිශයෝක්ති ලෙස සිදු කළ අයට ශාප නොකරන්නට තිබුණි. එසේම සර්වබලධාරී අල්ලාහ් අබියස එවැන්නක් සිදු කරන අය නරකම මිනිසුන් බව ද ඔහු දැනුම් දුන්නේය. මෙය සත්යය සොයන්නන්ට ප්රමාණවත්ය; සෑහෙන්නේය. සොහොන් මත මස්ජිද් තැනීම අපට පෙර පැවති අය සඳහා සම්මත කරුණක් වුව ද එය අපට අනුගමනය කළ නොහැක; මක්නිසාදයත් අපගේ ෂරීආව පෙර පැවති සියලු පිළිවෙත් වෙනස් කළ එකකි. අපගේ දේව දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) අවසන් වක්තෘවරයාණන් ය. එතුමාණන්ගේ ෂරීආව සම්පූර්ණ හා පොදු වූවකි. එතුමාණන් සොහොන් මත මස්ජිද් තැනීම තහනම් කර ඇත. එබැවින් එතුමාණන්ට පටහැනිව කටයුතු කළ නොහැක. එතුමාණන්ව අනුගමනය කිරීම, එතුමාණන් ගෙන ආ දේ පිළිපැදීම හා පෙර පැවති පිළිවෙත් හා ඒවා අනුගමනය කළ අයගේ ක්රියාවන් අත්හැරීම අපගේ වගකීමකි. මක්නිසාද අල්ලාහ්ගේ ෂරීආවට වඩා සම්පූර්ණ කිසිවක් නැත. එමෙන්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මග පෙන්වීමට වඩා ශ්රේෂ්ඨ කිසිවක් නැත.
අල්ලාහ් අපට සහ මුස්ලිම්වරුන්ට ඔහුගේ දහම මත ස්ථීරව සිටීමටත්, ඔහුගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ෂරීආව අනුගමනය කිරීමටත්, වචනයෙන් හා ක්රියාවෙන්, බාහිරයෙන් හා අභ්යන්තරයෙන් සියලු කටයුතු තුළ දී අල්ලාහ්ව අපි මුණගැසෙන තුරු ආශිර්වාද කරන මෙන් අල්ලාහ්ගෙන් පතමු. සැබැවින්ම ඔහු සර්ව ශ්රාවකය. ඉතා සමීපව සිටින්නාය.
අල්ලාහ්ගේ ගැති මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත්, හිතමිතුරන්ටත්, විනිශ්චය දිනය දක්වාම එතුමාණන්ගේ මාර්ගය අනුගමනය කරන සියලු දෙනාටත් හිමි වේවා!
මස්ජිද් තුළ මළවුන් වැළලීම
අබ්දුල් අzසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාzස්
මස්ජිද් තුළ මිනී වළ දැමීම දේව ආදේශය වෙත යොමු කරවන මාධ්යයක් ලෙස සැලකෙන බැවින් එය තහනම් බව මෙම ග්රන්ථය පැහැදිලි කරයි. තවද, අල් කුර්ආනයේ සහ සුන්නාවේ සඳහන් දෑ මත පදනම් වෙමින්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ මිතුරන් කටයුතු කළ පරිදි, මුස්ලිම්වරුන් ඔවුන් අතර මිය ගිය ඇත්තන් මස්ජිද්වල පිටත වළ දමන්නට වග බලා ගත යුතු බවට ද උනන්දු කරවයි.
එකොළොස්වැනි ලිපිය: දේවස්ථානය තුළ මියගිය අය වැළලීම
අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් ආරම්භ කරමි. සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ් සතුය. ශාන්තිය හා සමාදානය අල්ලාහ්ගේ දූත මුහම්මද් තුමාණන්ටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියටත් එතුමාණන්ව අනුගමනය කළ උදවියටත් අත් වේවා!
හිජ්ර් 1415 / 4/17 වැනි දින නිකුත් වූ «කුර්තූම්» පත්රිකාව මම නිරීක්ෂා කළෙමි. එහිදී මම දුටුවේ, 'උම් දර්මාන්' නගරයේ අස්-සෙය්යිද් මුහම්මද් අල්-හසන් අල්-ඉද්රීසී තුමාව සිය පියාණන් අසල ඔවුනට අයත් දේවස්ථානයක වළ දමන ලද බව හා ඒ ගැන කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමකි.
මුස්ලිම්වරුන්ට උපදෙස් දීම හා නින්දා පිළිකුල් සහගත දෑ පැහැදිලි කිරීම අල්ලාහ් විසින් නියම කර ඇති බැවින්, මස්ජිද් තුළ මිනී වළ දැමීම අනුමත කාර්යයක් නොවන බවට මම අවධාරණය කර සිටිමි. එය දේව ආදේශය වෙත යොමු කරවන මාධ්යයක් වන අතර, යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන් හට අල්ලාහ් විවේචනය කළ හා අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ඔවුන්ට දොස් නැගූ කටයුත්තකි. බුහාරි හා මුස්ලිම් ග්රන්ථවල සඳහන් වන පරිදි, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය විසින් මෙසේ වාර්තා කර ඇත. "යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන්ට අල්ලාහ්ගේ දොසක්ම වේවා! ඔවුන් ඔවුන්ගේ නබිවරුන්ගේ සොහොන් ගැබ් මස්ජිද් බවට සකසා ගත්තෝය." සහීහ් මුස්ලිම් හි සඳහන් පරිදි ජුන්දුබ් බින් අබ්දුල්ලාහ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බවට මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: "දැනගන්න. ඔබට පෙර පැවති ජනයා තම නබිවරුන්ගේ සහ සත්පුරුෂයන්ගේ මිනීවලවල් දේවස්ථාන ලෙස ගත්හ. අවවාදයෙන් කටයුතු කරන්න. මිනීවලවල් දේවස්ථාන ලෙස නොගන්න. මම ඔබව එයින් වළක්වමි." මේ අර්ථයෙන් යුත් හදීසයන් බොහෝමයක් ඇත.
මුස්ලිම්වරුන් සෑම ස්ථානයකම -ආණ්ඩු වශයෙන් සහ ජනතාව වශයෙන්- අල්ලාහ්ව මෙනෙහි කර, ඔහු තහනම් කළ දේවල් වලින් වැළකී සිටිය යුතුය. ඔවුන් අතර මිය ගිය ඇත්තන් මස්ජිද්වල පිටත වළ දමන්නට වග බලා ගත යුතුය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ මිතුරන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) මිය ගිය අය මස්ජිද්වල පිටත වළ දමන ලදී. එසේම ඔවුන්ගේ යහපත් අනුගාමිකයෝ ද එසේම කටයුතු කළහ.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහ එතුමාණන්ගේ මිතුරන් වන අබූ බක්ර් හා උමර් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමන්ලාගේ මිනීවලවල් එතුමාණන්ගේ පල්ලිය තුළ දකින්නට ලැබීම, මිනීවලවල් පල්ලිය තුළ වළලීම සඳහා සාධකයක් නොවේ. මක්නිසාදයත් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වළලනු ලැබුවේ තම නිවසේ, ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ කුටිය තුළ ය. පසුව එතුමාණන්ගේ මිතුරන් එතුමාණන් සමග වළලනු ලැබුවෝය. වලීද් බින් අබ්දුල් මලික් මස්ජිදය විශාල කරන විට, හිජ්රි පළමු සියවස මුලදී, ඔහු එම කුටිය පල්ලිය තුළට ඇතුළත් කළේය. ඒ පිළිබඳව විද්වතුන් ප්රතික්ෂේප කර සිටිය නමුත් එය මස්ජිදය විශාල කිරීමට තහනමක් නොවන බවත්, සැකයකින් තොරව කාරණය ඉතා පැහැදිලි බවත් ඔහු අදහස් කළේය.
මෙමගින් සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුටම පැහැදිලි වන්නේ: නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ සහචරයන් දෙදෙනා (රළියල්ලාහු අන්හුමා) මස්ජිදය තුළ වළලනු ලැබුවේ නැති බව ය. ඔවුන් එයට ඇතුළත් වූයේ මස්ජිදය විශාල කිරීමේ හේතුවෙනි. මෙමඟින් මස්ජිදය තුළ වළලීමේ අනුමැතියක් ලෙස එය සනාථ නොවන්නේය. සැබැවින්ම ඔවුන් වළලනු ලැබ ඇත්තේ එතුමාණන්ගේ නිවසේය. වලිද් තුමාගේ ක්රියාව ඒ සම්බන්ධයෙන් කිසිවෙකුට සාධකයක් නොවේ. සාධක ලෙස ගත යුත්තේ අල්-කුර්ආනයේ සහ සුන්නාවේ මෙන්ම ප්රජාවේ පෙරගමන්කරුවන්ගේ එකඟතාවයේය. ඔවුන් අනුගමනය කරන යහපත් අනුගාමිකයන් බවට අප පත් කරත්වා
උපදේශය හා වගකීමෙන් නිදහස සඳහා 1415 හිජ්රි වර්ෂය, 5 වන මාසය, 14 වන දින ලියන ලදි.
අල්ලාහ් ආශිර්වාදයේ භාරකරුය. අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් හා එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවියට, හිතමිතුරන්ට හා ඔවුන්ගේ යහපත් අනුගාමිකයන්ට අල්ලාහ් ශාන්තිය හා සමාදාන උදා කරත්වා!
මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ ෂරීආවෙන් බැහැර වීමට කිසියම් කෙනෙකුට අවසර ඇති බව සිතන අයගේ ප්රතික්ෂේපභාවය සහ නොමඟ යාම පැහැදිලි කිරීම.
අබ්දුල් අසීස් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාස්
මෙම ග්රන්ථය, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ෂරිආවෙන් බැහැර වීමට අවසර ඇතැයි පවසන්නන්ගේ දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කිරීම පැහැදිලි කරයි. යුදෙව්වන් සහ කිතුනුවන් තම ආගම්වලම රැඳී සිටීම පිළිබඳව සමහර රචකයින් පවසා වාද කිරීම දැඩි සේ ප්රතික්ෂේප කරමින්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දූත පණිවිඩය මුළු මිනිස් වර්ගයාටම පොදු වූවක් බවත්, අල් කුර්ආනය සහ සුන්නාවෙහි සඳහන් වන පරිදි ඉස්ලාම් යනු එකම සත්ය ආගම බවත් තහවුරු කරයි.
දොළොස්වන ලිපිය: මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පිළිවෙතින් බැහැර විය හැකි බව පවසන අයගේ දේව ප්රතික්ෂේපය හා නොමග යාම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
සියලු ප්රශංසා සර්ව ලෝකයන්හි පරමාධිපති වූ අල්ලාහ් සතුය. තවද අපගේ නබිවරුන් හා දහම් දූතවරුන් අතරින් අවසාන නබිවරයාණන් වන අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් කෙරෙහිත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය හා එතුමාණන්ගේ මිතුරන් යන සියලු දෙනා කෙරෙහිත් ශාන්තිය හා සමාදනය උදා වේවා.
මෙම උතුම් ප්රකාශයෙන් පසු: මම "අෂ්-ෂර්ක් අල්-අවුසත්" නම් පත්රිකාවේ 5824 වැනි අංකය යටතේ 1415 හිජ්රී 5/6 දිනැති පළ වූ ලිපියක් කියවා බැලුවෙමි. එය 'අබ්දුල් ෆත්තාහ් අල්-හායික්' යන නමින් තමන්ව හඳුන්වා ගත් අයෙකු විසින් 'වැරදි අවබෝධය' යන මාතෘකාව යටතේ ලියන ලද්දකි.
මෙම ලිපියේ සාරාංශය: ඉස්ලාම් දහමෙහි අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු දේවල් මෙන්ම පාඨ හා එකඟතාවය මත පදනම් වූ දේවල් ප්රතික්ෂේප කිරීම, එනම් මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දූත පණිවිඩය මුළු මිනිස් වර්ගයාටම පොදු වූවක් බව ප්රතික්ෂේප කිරීම, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව අනුගමනය නොකර, ඔහුට අවනත නොවී, යුදෙව් හෝ කිතුනුවකු ලෙස සිට තමන් සත්ය ආගමක සිටින බව පවසා වාද කිරීම, දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන්නන් හට හා පාපිෂ්ඨයින් හට දඬුවම් කිරීමේ දී ඔහුගේ තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් අපහාස කිරීම, එය අසාර්ථක කරුණක් ලෙස පත් කිරීම යනාදියයි.
ඔහු නෛතික සාක්ෂිවලට හා මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පණිවිඩය සම්බන්ධයෙන් ඇති පැහැදිලි නීතිගත ලිපිවලට විරුද්ධව, එම ලිපිවල අර්ථය වෙනස් කරමින්, තමන්ගේ කැමැත්තට අනුව විවරණය කර ඇත. එමෙන්ම, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පණිවිඩය සම්බන්ධයෙන් ඇති පැහැදිලි සාක්ෂිවලට හා ඔහුගේ පණිවිඩය අසා එය අනුගමනය නොකළ කෙනෙකු කාෆිර්වරයෙක් බවට සනාථ කරන ලිපි ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඉස්ලාමය හැර වෙනත් ආගමක් අල්ලාහ් පිළිගන්නේ නැත යන පැහැදිලි නීතිගත ලිපි ද ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඔහුගේ ප්රකාශ මඟින් අඥානයින් රවටා දමන්නට උත්සාහ කර ඇත. මෙසේ කටයුතු කිරීම පැහැදිලි කුෆ්ර් නම් දේව ප්රතික්ෂේපයකි. ඉස්ලාම් ආගමෙන් බැහැර වීමකි. අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණව (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) බොරු කිරීමකි. එමෙන්ම මෙය කිය වූ දැනුම හා දේව විශ්වාසය ඇති උදවිය මේ ගැන වටහා ගනු ඇත.
මෙම පුද්ගලයාව පාපොච්චරණ සඳහා අධිකරණය වෙත යොමු කිරීමත්, පිවිතුරු ෂරීආව අනුව ඔහුට නියමිත දඬුවම නියම කිරීමත් කටයුතු භාර උදවිය හට අනිවාර්යය වන්නකි..
මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පොදු දූත පණිවිඩය මෙන්ම එතුමාණන්ව අනුගමනය කිරීම සියලුම මිනිස් වර්ගයාට අනිවාර්යය බව අල්ලාහ් පැහැදිලි කර ඇත. එය මුස්ලිම්වරුන් අතර අවම මට්ටමේ දැනුමක් ඇති කෙනෙකුට පවා නොදන්නා දෙයක් නොවේ.
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "අහෝ ජනයිනි! සැබැවින් ම මම නුඹලා සියළු දෙනා වෙත වූ අල්ලාහ්ගේ ධර්ම දූතයා වෙමි. අහස් හා පොළොවේ ආධිපත්යය ඔහු සතු ය. ඔහු හැර නැමදුමට වෙනත් සුදුස්සෙකු නොමැත. ඔහු ජීවය දෙයි. තවද මරණයට පත් කරයි. එබැවින් නුඹලා යහමඟ ලැබිය හැකි වනු පිණිස අල්ලාහ්ව ද ඔහු හා ඔහුගේ වදන් විශ්වාස කරන ඔහුගේ දූත උම්මි (ශාක්ෂරතාව නො දන්නා) නබිවරයාව ද විශ්වාස කරනු. තවද ඔහුව අනුගමනය කරනු’ යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (අල් අඃරාෆ්: 158) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "... (එය) මෙමඟින් නුඹලාට හා මෙය ලබන අයට මා අවවාද කරනු පිණිස ය..." (අල් අන්ආම්: 19) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "නුඹලා අල්ලාහ්ව ප්රිය කරමින් සිටියෙහු නම්, එවිට නුඹලා මා අනුගමනය කරනු. අල්ලාහ් නුඹලාව ප්රිය කරනු ඇත. තවද නුඹලාගේ පාපයන්ට ඔහු සමාව දෙනු ඇත. තවද අල්ලාහ් අතික්ෂමාශීලී ය; අසමසම කරුණාන්විතය යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (ආලු ඉම්රාන්: 31) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "කවරෙකු ඉස්ලාමය හැර වෙනත් දහමක් සොයන්නේ ද එවිට ඔහුගෙන් කිසිවක් පිළිගනු නො ලබන්නේ ම ය. තවද ඔහු මතු ලොවෙහි අලාභ වන්තයින් අතුරින් කෙනෙකි." (සූරා ආලු ඉම්රාන්: 85) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද සමස්ත ජනයාට ම ශුභාරංචි දන්වන්නකු හා අවවාද කරන්නකු ලෙසින් මිස අපි ඔබ නො එව්වෙමු..." (සබඃ: 28) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද ලෝවැසියන්හට ආශිර්වාදයක් වශයෙන් මිස අපි නුඹ නො එව්වෙමු." (අල් අන්බියා: 107) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද නුඹලා යටහත් වූයෙහු දැ? යි දේව ග්රන්ථය පිරිනමනු ලැබූවන්ගෙන් හා ලිවීමේ කියවීමේ හැකියාව නො මැත්තන්ගෙන් විමසනු. ඔවුහු එසේ යටහත් වූයෙහු නම් එවිට සැබැවින් ම ඔවුහු යහමඟ ලැබුවෝ ය. ඔවුහු පිටුපෑවෙහු නම් එවිට ඔබේ වගකීම වනුයේ දන්වා සිටීම පමණ ය. තවද අල්ලාහ් ගැත්තන් පිළිබඳව සර්ව නිරීක්ෂක ය." (ආලු ඉම්රාන්: 20) තව ද අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත: "ලෝවැසියන්ට එය අවවාදයක් වනු පිණිස තම ගැත්තා මත (සත්ය හා අසත්ය වෙන් කර දක්වන) මිනුම් දණ්ඩය (හෙවත් අල් කුර්ආනය) පහළ කළා වූ ඔහු උත්කෘෂ්ට විය." (අල් ෆුර්කාන්: 1)
බුහාරි සහ මුස්ලිම් හි මෙසේ සඳහන් වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව ජාබිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: "මට පෙර කිසිවෙකුට පිරි නොනැමූ කරුණු පහක් මට පිරිනමනු ලැබීය. මසක දුරක් ගමන් කරන තරමට (මා ගැන) බිය ඇති කිරීමෙන් මම උදව් කරනු ලැබුවෙමි. මහපොළොව මුළුමණින්ම නමදින ස්ථානයක් ලෙස ද පිරිසිදු ස්ථානයක් ලෙස ද පත් කරන ලදී. මාගේ සමූහයා අතරින් කවර මිනිසෙකු හෝ වේවා ඔහු සලාතයේ වේලාව ළඟා වූ විට සලාතය ඉටු කරත්වා! සතුරා විසින් යුධ බිමේ දමා යන වස්තුව මට අනුමත කරන ලදී. මට පෙර කිසිවකුට එය අනුමත කර තිබුණේ නැත. තවද මැදිහත්වීම ද මට පිරිනමන ලදී. නබිවරු තම ප්රජාවට පමණක් සුවිශේෂී වූ අතර මම මුළු මිනිස් සංහතියටම පොදුවේ එවන ලද්දෙමි.”
මෙය අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දූත පණිවිඩය මුළු මිනිස් වර්ගයාටම පොදු වූ බවට සහ එය පෙර පැවති සියලුම පිළිවෙත් සංශෝධනය කළ බවට පැහැදිලි ප්රකාශයකි. කවරෙකු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව අනුගමනය නොකර, එතුමාණන්ට අවනත නොවන්නේ ද ඔහු කාෆිර්වරුන් අතරට අයත් වන අතර, ඔහු දඬුවම් ලැබීමට සුදුස්සෙකු බවට පත් වේ. අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "... තවද ජන සමූහයන් අතරින් කවරෙකු එය ප්රතික්ෂේප කරන්නේ ද එවිට ඔහුගේ ප්රතිඥත ස්ථානය (නිරා) ගින්න ය..." (හූද්: 17) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසා ඇත. "... ඔහුගේ අණට විරුද්ධවන්නන් ඔවුනට අර්බුදයක් ඇති වීම ගැන හෝ ඔවුනට වේදනීය දඬුවමක් ඇති වීම ගැන ප්රවේශම් විය යුතු ය." (අන් නූර්: 63) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "තවද කවරෙකු අල්ලාහ්ට හා ඔහුගේ දූතයාණන්ට පිටු පා ඔහුගේ සීමාවන් ඉක්මවා යන්නේ ද ඔහු ඔහුව ගින්නට ඇතුළත් කරයි. එහි ඔහු සදාතනිකයකු වේ. තවද ඔහුට නින්දා සහගත දඬුවමක් ඇත." (අන් නිසා: 14) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "... තවද කවරෙක් විශ්වාසය වෙනුවට ප්රතික්ෂේපය හුවමාරු කරන්නේ ද එවිට සැබැවින් ම ඔහු නිවැරදි මාර්ගයෙන් නොමඟ ගියේ ය." (අල් බකරා: 108) මේ අර්ථයෙන් යුත් අල්කුර්ආන් පාඨ බොහෝමයක් ඇත.
සැබැවින්ම අල්ලාහ් තම දූතයාණන්ට (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) අවනත වීම තමන්ට අවනත වීම සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත. ඉස්ලාමය හැර වෙනත් විශ්වාසයක් තබන කෙනෙකු අලාභවන්තයෙකු බවත් ඔහුගෙන් කිසිදු හැරවුමක් හෝ විකල්පයක් හෝ පිළිගනු නොලැබෙන බවත් පැහැදිළි කළේය. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "කවරෙකු ඉස්ලාමය හැර වෙනත් දහමක් සොයන්නේ ද එවිට ඔහුගෙන් කිසිවක් පිළිගනු නො ලබන්නේ ම ය. තවද ඔහු මතු ලොවෙහි අලාභ වන්තයින් අතුරින් කෙනෙකි." (ආලු ඉම්රාන්: 85) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "කවරෙකු මෙම රසූල්වරයාට අවනත වන්නේ ද සැබැවින් ම ඔහු අල්ලාහ්ට අවනත විය." (අන් නිසා :80) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත. "නුඹලා අල්ලාහ්ට අවනත වනු. තවද පණිවිඩකරුට ද අවනත වනු යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු. එහෙත් නුඹලා පිටුපෑවෙහු නම් එවිට ඔහු මත පටවනු ලැබූ දෑ ඔහු කෙරෙහිය, නුඹලා මත පටවනු ලැබූ දෑ නුඹලා කෙරෙහි ය. තවද නුඹලා ඔහුට අවනත වන්නෙහු නම් නුඹලා ඍජු මග ලබනු ඇත." (අන්-නූර්: 54) උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ද පවසා ඇත. "සැබැවින් ම පුස්තක ලත් ජනයා අතුරින් වූ ප්රතික්ෂේප කළවුන් හා ආදේශ තබන්නන් නිරා ගින්නෙහි ය. ඔවුහු එහි සදාතනිකයෝ වෙති. ඔවුන් මය මැවීම් අතරින් නපුරුම මැවීම වනුයේ." (අල්-බය්යිනා :6)
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ප්රකාශ කළ බව සහීහ් මුස්ලිම්හි මෙසේ වාර්තා වී ඇත. "මුහම්මද්ගේ ජීවිතය කවුරුන් සන්තකයේ ඇත්තේ ද ඔහු මත දිවුරමින්, යුදෙව් හෝ කිතුනු ප්රජාව අතරින් කිසිවෙකු හෝ මා ගැන අසා, නමුත් මා කවර කරුණක් සමග එවනු ලැබුවේ ද ඒ ගැන විශ්වාසය සහතික නොකර (එම තත්වයෙන්ම) මිය ගියේ ද ඔහු අපායේ පුද්ගලයින් අතරින් කෙනෙකු විය."
ඉස්ලාම් ආගම තුළට නොපිවිසුනු අයගේ ආගම නිෂ්ඵල බව අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තම ක්රියා හා ප්රකාශ මඟින් පැහැදිලි කළහ. එතුමාණෝ යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන් සමග අරගල කළහ. එමෙන්ම දේවත්වය ප්රතික්ෂේප කරන අනෙකුත් අය සමග ද අරගල කළහ. එතුමාණෝ ඔවුන්ගෙන් 'ජිසියා' (ආරක්ෂක බදු) ලබා ගත්හ. එසේ එය ලබා ගත්තේ දඃවා ප්රචාරය ඔවුන් අතර සිටි අන් අයට සේන්දු වීම නොවැළැක්වීමටත් ඔවුන්ගේ පිරිස අතරින් ඉස්ලාමය තුළට පිවිසෙන්නට අපේක්ෂා කළ අයව ඔහුගේ ජනයා ඔහුට බාධා කිරීම හෝ වැළැක්වීම හෝ ඔහුව මරා දැමීමේ බියකින් තොරව ඉස්ලාමයට පිවිසෙන්නටත් ඉඩ සළසා දීම සඳහාය.
අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් පැවසූ හදීසයක් බුහාරි හා මුස්ලිම් හි මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: අපි මස්ජිදයේ රැඳී සිටියදී අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) පිටව ගොස් මෙසේ පැවසූහ: «ඔබ යුදෙව්වන් වෙත යන්න». එවිට අපි එතුමාණන් සමග පිටත්ව ගොස් බයිතුල් මිද්රාස් වෙත පැමිණියෙමු. එවිට නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් නැගිට ඔවුන්ව කැඳවා මෙසේ පැවසූහ: «අහෝ යුදෙව් සමුදය, ඉස්ලාමය පිළිගන්න, ඔබට ආරක්ෂාව ලැබෙනු ඇත». එවිට ඔවුහු: "අබුල් කාසිම්, ඔබ පණිවිඩය ලබා දුන්නෙහිය" යැයි පැවසූහ. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔවුන්ට මෙසේ පැවසූහ: «එය මම බලාපොරොත්තු වන්නෙමි, ඉස්ලාමය පිළිගන්න, ඔබට ආරක්ෂාව ලැබෙනු ඇත». ඔවුහු: "අහෝ අබූල් කාසිම්, ඔබ පණිවිඩය ලබා දුන්නෙහිය." යැයි පැවසූහ. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ඔවුන්ට මෙසේ පැවසූහ: «එය මම අපේක්ෂා කරමි». පසුව එය තුන් වැනි වරටද පැවසූහ...» නබි වදනකි
ඉන් අදහස් වන්නේ: නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් යුදෙව්වන්ගේ ආගමික පාසලට ගොස්, ඔවුන්ට ඉස්ලාමය වෙත කැඳවමින්, ‘ඉස්ලාමය පිළිගන්න, ඔබලා ආරක්ෂිතව සිටිනු ඇත’ යැයි පවසමින්, එය ඔවුන්ට නැවත නැවතත් පවසා සිටි බවය.
එසේම: එතුමාණෝ තම ලිපිය හිර්කල් වෙත එවමින්, ඔහුට ඉස්ලාමය වෙත ඇරයුම් කළ අතර, ඔහු එය ප්රතික්ෂේප කළහොත්, ඔහුගේ ප්රතික්ෂේපය නිසා ඉස්ලාමය ප්රතික්ෂේප කළ අයගේ පාපය ඔහු මත පැටවෙනු ඇතැයි ද දන්වා සිටියේය. බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන සහීහ් මූලාශ්ර දෙකෙහි මෙසේ වාර්තා වී ඇත. හිර්කල් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ලිපිය ගෙන්වා ගෙන එය කියෙව්වේය. එහි මෙසේ සඳහන්ව තිබුණි: මහා කාරුණික පරම දයාබර අල්ලාහ්ගේ නාමයෙනි, අල්ලාහ්ගේ දූත මුහම්මද් තුමා විසින් රෝම අධිරාජ්ය හෙරකල් වෙත. ඍජුමග අනුගමනය කරන්නන් වෙත ශාන්තිය අත්වේවා! මේ සියල්ලෙන් පසු, ඉස්ලාමීය ධජය වෙත සැබැවින්ම මම ඔබව ඇරයුම් කරමි. ඔබ ඉස්ලාමය වෙත පිවිසෙන්න. සැනසුම ලබනු ඇත. ඔබේ තිළිණය අල්ලාහ් ඔබට දෙගුණ කර පිරිනමනු ඇත. නමුත් ඔබ පිටුපෑවෙහි නම් අල්-අරීසීන්වරුන්ගේ පාපය ඔබ වෙත පැටවෙනු ඇත. තවද, "අහෝ දහම් ලත් ජනයිනි! අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු අපි නො නමදිමු. ඔහුට කිසිවක් ආදේශ නො තබමු. අල්ලාහ්ගෙන් තොරව අප අතරින් ඇතැමෙක් ඇතැමෙකුව දෙවියන් ලෙස නො ගත යුතුය යනුවෙන් අප හා ඔබ අතර වූ පොදු සම්මත වදනක් වෙත පැමිණෙනු’ යැයි (නබිවරය!) පවසනු. එවිට ඔවුහු පිටුපෑවෙහු නම් ‘සැබැවින් ම අපි අවනත වූවන් බවට නුඹලා සාක්ෂි දරනු’ යැයි පවසනු." (ආලු ඉම්රාන්: 64)
පසුව ඔවුන් ඉස්ලාමයට ඇතුළු වීම ප්රතික්ෂේප කොට, එයින් ඉවත්ව ගිය පසු, (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ සහ එතුමාගේ සහාබිවරුන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) ඔවුන් සමග අරගල කළ අතර ඔවුන්ට ජිසියා (ආරක්ෂක) බදු ද නියම කළහ.
ඔවුන්ගේ ව්යාජ ආගම පිළිබඳව සහ ඔවුන් මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලය්හි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ආගමෙන් පසුව අහෝසි වූ ව්යාජ ආගමක සිටින බව තහවුරු කිරීම සඳහා, සෑම දිනකම, සෑම සලාතයකම, සෑම රකආතයකම, පිළිගනු ලැබූ, නිවැරදි ඍජු මාර්ගය එනම්: තමන්ට ඉස්ලාමය, පෙන්වා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටින මෙන් අල්ලාහ් මුස්ලිම්වරයාට නියෝග කර ඇත. කෝපය අත් වූ අයගේ මාර්ගයෙන් ඔහුව වළක්වා ගන්නා මෙන් ද නියෝග කළේය. එනම් ඔවුන් යුදෙව්වන් හා ඔවුන්ට සමානව අය වෙති. ඔවුන් තමන් වැරදි මාර්ගයේ සිටින බව දැන සිටින නමුත් එය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යන උදවියයි. දැනුමකින් තොරව නැමදුම් ඉටු කරන මුළා වී ගියවුන්ගේ මාර්ගයෙන් ඔහුව වළක්වා ගන්නා මෙන් ද නියෝග කළේය. ඔවුන් තමන් ඍජු මාර්ගයේ සිටින බව පවසා සිටිති. නමුත් ඔවුන් සිටිනුයේ මුළා වූ මාර්ගයේ ය. ඔවුන් කිතුනුවන් හා ඔවුන්ට සමාන දැනුමකින් තොරව මුළාවෙන් නැමදුම් ඉටු කරන අනෙකුත් ප්රජාවන් වෙති. මේ සියල්ල: ඉස්ලාමය හැර අනෙකුත් සියලු ආගම් ව්යාජ බවත්, ඉස්ලාමය හැර වෙනත් මගකින් දෙවියන්ට නැමදුම් කරන කවරෙකු හෝ වේවා ඔහු මුළාවේ සිටින බවත්, මෙය පිළි නොගන්නා කවරෙකු හෝ වේවා ඔහු මුස්ලිම්වරුන් අතරින් කෙනෙකු නොවන බවත් මුස්ලිම්වරයා නිසැකවම දැනුවත් කර ඇත. මෙම කරුණ පිළිබඳ සාක්ෂි හා සාධක අල්කුර්ආන් සහ සුන්නාහ් තුළ බොහෝය.
එම ප්රකාශයේ හිමිකරු වූ අබ්දුල් ෆත්තාහ් අනිවාර්යයෙන්ම පශ්චාත්තාපයෙහි නිරත විය යුතු අතර, ඔහුගේ පශ්චාත්තාපය ප්රකාශ කරන ලිපියක් ප්රකාශයට පත් කළ යුතුය. කවරෙකු අල්ලාහ් වෙත අවංක ලෙස පශ්චාත්තාපයෙහි නිරත වූයේ නම්, අල්ලාහ් ඔහුට සමාව දෙනු ඇත; අල්ලාහ්ගේ ප්රකාශය මෙසේය: "... තවද අහෝ දේවත්වය විශ්වාස කරන්නනි! නුඹලා ජය ලැබිය හැකි වනු පිණිස නුඹලා සියල්ල පශ්චාත්තාප වී අල්ලාහ් වෙත නැඹුරු වන්න." (අන්-නූර්: 31) තවද, උත්තරීතර වූ අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි. "තවද ඔවුහු වනාහි අල්ලාහ් සමඟ තවත් දෙවියකුට අයද නො සිටිති. තවද අල්ලාහ් තහනම් කළ ආත්මය නියමයකින් තොරව මිස ඔවුහු ඝාතනය නො කරති. තවද කාම අපචාරයේ නිරත නො වෙති. තවද කවරෙකු එය සිදු කරන්නේ ද ඔහු (ඊට අදාල) ප්රතිවිපාකය ලබනු ඇත." මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ එම දඬුවම ඔහුට ගුණ කරනු ලැබේ. ඔහු එහි නින්දාවට පත්ව සදාකල් වෙසෙනු ඇත. "එහෙත් පශ්චාත්තාප වී දේවත්වය විශ්වාස කොට යහකම් සිදු කළ අය හැර. තම පාපකම් යහකම් බවට අල්ලාහ් පරිවර්තනය කරන උදවිය ඔවුහු ම ය. තවද අල්ලාහ් අතික්ෂමාශීලී මහාකරුණාන්විත විය." (අල්-ෆුර්කාන්: 68-70) නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්රකාශයකට අනුව: "ඉස්ලාමය ඊට පෙර පැවති සියලු දෑ අබිබවා යනු ඇති අතර තව්බාව හෙවත් පාපක්ෂමාව ඊට පෙර පැවති දෑ මකා දමනු ඇත." එතුමාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තවත් ප්රකාශයක් මෙසේය: "පාපයෙන් පසුතැවිලි වන තැනැත්තා පාපයක් නැති අයෙකු හා සමාන වේ."
මේ අර්ථයෙන් යුත් ශුද්ධ වූ අල්කුර්ආන් පාඨ සහ නබි වදන් බොහෝමයක් ඇත.
සත්යය සත්ය ලෙස පෙන්වා, එය අනුගමනය කිරීමට හැකියාව අප වෙත ලබා දෙන ලෙසත්, අසත්යය අසත්යය ලෙස පෙන්වා, එය වළක්වා ගැනීමේ හැකියාව අපට ලබා දෙන ලෙසත්, අපට මෙන්ම ලේඛක අබ්දුල් ෆත්තාහ් ඇතුළුව සියලුම මුස්ලිම්වරුන්ට ඔවුන්ගේ අවංක පශ්චාත්තාපය පිළිගෙන සමාව දෙන ලෙසත්, අප අර්බුදවල වැටීමෙන් සහ ආත්මාශාවන් හා ෂෙයිතාන් අනුගමනය කිරීමෙන් ආරක්ෂා කරන ලෙසත් අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමි. සැබැවින්ම ඔහු එයට භාරකරු ය. ඒ කෙරෙහි බලය ඇත්තා ය.
අපගේ වක්තෘ මුහම්මද් තුමාණන් හටත් එතුමාණන්ගේ පවුලේ උදවිය හටත් එතුමාණන්ගේ සගයන් හටත් ධර්මිෂ්ඨ ලෙස ඔවුන් අනුගමනය කරන සියලු දනන් හටත් විනිශ්චය දිනය දක්වාම ශාන්තිය හා සාමය ඇති කරනු මැනව!
Related books
All books
මූලධර්ම තුන හා ඒවායේ සාක්ෂි හා සාධක73 භාෂාමූලධර්ම තුන හා ඒවායේ සාක්ෂි හා සාධක
මෙම ග්රන්ථය මුස්ලිම්වරයෙකු ඉගෙන ගත යුතු මූලික මූලධර්ම වන අල්ලාහ් පිළිබඳව දැන ගැනීම, ඉස්ලාම් දහම පිළිබඳව දැන ගැනීම, සහ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් පිළිබඳව දැන ගැනීම යන කරුණු සාකච්ඡා කරයි. එමෙන්ම, ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනයේ හා නබි වදන් වල සාක්ෂි මත පදනම්ව, විශ්වාසය හා යහපත් ක්රියා ගොඩනැගීමෙහිලා මෙම මූලධර්මවල ඇති වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.
الدروس المهمة لعامة الأمة78 භාෂාالدروس المهمة لعامة الأمة
يهدف الكتاب إلى تعليم المسلمين أساسيات دينهم بطريقة مبسطة وشاملة. يتناول مجموعة من الدروس المهمة مثل قراءة الفاتحة وقصار السور، وأركان الإسلام والإيمان، وأقسام التوحيد والشرك، وشروط وأركان وواجبات الصلاة، بالإضافة إلى مبطلاتها، مع بيان مختصر لشروط الوضوء وفروضه ونواقضه. كما يسلط الضوء على التحلي بالأخلاق الإسلامية والآداب الشرعية، ويقدم إرشادات لطيفة حول تجهيز الميت والصلاة عليه ودفنه.
ඉස්ලාමීය විශ්වාසය හා බැඳුණු ප්රතිපත්තීන් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්.75 භාෂාඉස්ලාමීය විශ්වාසය හා බැඳුණු ප්රතිපත්තීන් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්.
මෙම ග්රන්ථය විශ්වාසයේ මූලධර්ම විස්තර කරයි; ඒ අතර අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය, ඔහුගේ මලක්වරුන්, ඔහුගේ දිව්ය ග්රන්ථ, ඔහුගේ දූතවරුන්, අවසන් දිනය, සහ පූර්ව නියමය යන කරුණු අන්තර්ගත වේ. එමෙන්ම මෙම ග්රන්ථය මුස්ලිම් කෙනෙකු අනිවාර්යයෙන් විශ්වාස කළ යුතු හා ඒ අනුව ක්රියා කළ යුතු මූලික මූලධර්ම ඉදිරිපත් කරයි. ඉස්ලාමීය විශ්වාසය ගැඹුරු ලෙස අවබෝධ කරගැනීම හරහා අල්ලාහ් සමඟ සම්බන්ධතාවය ශක්තිමත් කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.
ඉස්ලාමය89 භාෂාඉස්ලාමය
මහා කාරුණික පරම දයාබර අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් ඔබ ඔබෙන් ම විමසුවෙහි ද? අහස් හා මහපොළොව මෙන්ම ඒ දෙක අතර ඇති සුවිසල් මැවීම් නිර් මාණය කළේ කවු ද? මෙම ස්ථාවර හා සූක්ෂම සැකසුම නිර්මාණය කළේ කවු ද?