ژنەكێ د ڕەمەزانێدا حەفت ڕۆژی خوارن، چونكی یا چلكدار بوو و ئەڤ ڕۆژێن وێ خوارین، پشتی هنگی بۆ خۆ نەگرتنەڤە هەتا ڕەمەزانا ب دویڤدا هاتی و حەفت ڕۆژێن دی ژی ژ ڕەمەزانا دووێ ب سەردا بورین و ئەوێ هێشتا شیر ددا بچویكێ خۆ و ڕۆژییێن خۆ نەگرتنەڤە، چونكی د گۆت ئەز یا نەساخم، ڤێجا كا چ ل سەر وێیە ئەو بكەت، چونكی نێزیكە دێ ڕەمەزانا سێیێ ژی ب سەردا هێت؟ بەرسڤەكا ب مفا بدەنە مە خودێ خێرا هەوە بنڤیسیت؟
السؤال
پ1:
ژنەكێ د ڕەمەزانێدا حەفت ڕۆژی خوارن، چونكی یا چلكدار بوو و ئەڤ ڕۆژێن وێ خوارین، پشتی هنگی بۆ خۆ نەگرتنەڤە هەتا ڕەمەزانا ب دویڤدا هاتی و حەفت ڕۆژێن دی ژی ژ ڕەمەزانا دووێ ب سەردا بورین و ئەوێ هێشتا شیر ددا بچویكێ خۆ و ڕۆژییێن خۆ نەگرتنەڤە، چونكی د گۆت ئەز یا نەساخم، ڤێجا كا چ ل سەر وێیە ئەو بكەت، چونكی نێزیكە دێ ڕەمەزانا سێیێ ژی ب سەردا هێت؟ بەرسڤەكا ب مفا بدەنە مە خودێ خێرا هەوە بنڤیسیت؟
س19: امرأةٌ أفطرت في رمضان سبعة أيامٍ وهي نفساء، ولم تقض حتى أتاها رمضان الثاني، وطافها من رمضان الثاني سبعة أيامٍ وهي مرضعٌ، ولم تقض؛ بحجّة مرضٍ عندها، فماذا عليها وقد أوشك دخول رمضان الثالث؟ أفيدونا أثابكم الله.
الجواب
ب1:
ئەگەر ژ ڕاستا ژی وەكی وێ گۆتی ئەو یا نەساخ بیت و نەشێت ڕۆژییێن خۆ قەزا بكەت، هنگی كانێ ئەو كەنگی ساخ دبیت و شیان بۆ پەیدا دبن كو ڕۆژییێن خۆ بگریت؛ دێ هنگی گریت، بلا ڕەمەزانا دووێ ژی ب سەردا بهێت، چونكی وێ ئهگهرهكێ شهرعی (عوزر) یێ هەی.
بەلێ ئەگەر وێ چ ئهگهرێن شهرعی (عوزر) نەبن و هەما ژ قەستا خۆ نەساخ بكەت و سستاهییێ بكەت، هنگی چێنابیت ڕۆژییێت خۆ ڤەهێلیت و قەزا نەكەت هەتا ڕەمەزانا دووێ ژی ب سەردا دهێت،
عائیشا (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: ڕۆژییێن ڕەمەزانێ دكەڤتنە سەر من و من نەدشییا قەزا بكەم و بگرمەڤە هەتا هەیڤا شەعبانێ (ئانكو هەیڤەكێ بەری ڕەمەزانێ).
ڤێجا ژ بەر هندێ ل سەر ڤێ ژنێیە بەرێ خۆ بدەتە خۆ، ئەگەر چ ئهگهرێن شهرعی (عوزر) نەبن؛ هنگی ئەو یا گوننەهكارە و ل سەر وێ پێدڤییە ئەو تەوبە بكەت و بزڤریتە لایێ خودێ و كا چ ڕۆژی ل سەرن هەر زوی بگریت و قەزا بكەت و ئەگەر وێ ئهگهرهكێ شهرعی (عوزر) هەبیت و یا نەساخ بیت؛ هنگی چ ل سەر نینە ئەو سالەكێ دوو سالان ڤەهێلیت و نەگریت، چونكی ئهگهرهكێ شهرعی یێ هەی و نە ب وێیە.
ﺟ19: إذا كانت هذه المرأة كما ذكرت عن نفسها -أنها في مرضٍ، ولا تستطيع القضاء- فإنها متى استطاعت صامته؛ لأنها معذورةٌ، حتى ولو جاء رمضان الثاني.
أما إذا كان لا عذر لها، وإنما تتعلل وتتهاون، فإنه لا يجوز لها أن تؤخّر قضاء رمضان إلى رمضان الثاني، قالت عائشة رضي الله عنها:
«كَانَ يَكُونُ عَلَيَّ الصَّوْمُ، فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَقْضِيَهُ إِلَّا فِي شَعْبَانَ» [1].
[4] البخاري، كتاب الصوم، باب متى يقضي قضاء رمضان (1950)، ومسلم، كتاب الصيام، باب في جواز تأخير قضاء رمضان (151) (1147).
وعلى هذا، فعلى هذه المرأة أن تنظر في نفسها، إذا كان لا عذر لها فهي آثمةٌ، وعليها أن تتوب إلى الله، وأن تبادر بقضاء ما في ذمتها من الصّيام، وإن كانت معذورةً فلا حرج عليها، ولو تأخرت سنةً أو سنتين.