حدیث «در حالی که نزد رسول الله ﷺ نشسته بودیم…» را کامل کن و برخی از نکات آن را بگو.
- الباب / الفصل
- قسم الحديث
السؤال
س3: أكمل حديث «بينما نحن جلوس عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ...»، واذكر بعض فوائده.
پرسش ۳: حدیث «در حالی که نزد رسول الله ﷺ نشسته بودیم…» را کامل کن و برخی از نکات آن را بگو.
الجواب
ج:عن عمر بن الخطاب رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قال:
«بينما نحن جلوس عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ذات يوم، إذ طلع علينا رجل شديد بياض الثياب، شديد سواد الشعر، لا يرى عليه أثر السفر، ولا يعرفه منا أحد، حتى جلس إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فأسند ركبته إلى ركبتيه، ووضع كفيه على فخذيه، وقال: «يا محمد أخبرني عن الإسلام»، فقال له: «الإسلام: أن تشهد أن لا إله إلا الله، وأن محمدًا رسول الله، وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة، وتصوم رمضان، وتحج البيت إن استطعت إليه سبيلًا»، قال: «صدقت»، فعجبنا له يسأله ويصدقه، قال: «أخبرني عن الإيمان» قال: «أن تؤمن بالله، وملائكته، وكتبه، ورسله، واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر؛ خيره وشره»، قال: «صدقت»، قال: «فأخبرني عن الإحسان»، قال: «أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه، فإنه يراك»، قال: «فأخبرني عن الساعة»، قال: «ما المسؤول بأعلم من السائل»، قال: «فأخبرني عن أماراتها»، قال: «أن تلد الأمة ربتها، وأن ترى الحفاة العراة العالة رعاء الشاء، يتطاولون في البنيان» ثم انطلق فلبث مليًّا، ثم قال: «يا عمر! أتدري من السائل؟»، قلت: "الله ورسوله أعلم"، قال: «فإنه جبريل، أتاكم يعلمكم دينكم»
رواه مسلم.
فوائد من الحديث:
- ذكر أركان الإسلام الخمسة؛ وهي:
- شهادة أن لا إله إلا الله، وأن محمدا رسول الله.
- وإقام الصلاة.
- وإيتاء الزكاة.
- وصوم رمضان.
- وحج بيت الله الحرام.
- ذكر أركان الإيمان، وهي ستة:
- الإيمان بالله.
- وملائكته.
- وكتبه.
- ورسله.
- واليوم الآخر.
- والقدر خيره وشره.
- ذكر ركن الإحسان، وهو ركن واحد، وهو أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه، فإنه يراك.
- وقت قيام الساعة، لا يعلمه إلا الله تَعَالَى.
پاسخ: از عمر بن الخطاب رضی الله عنه روایت است که گفت:
(يكى از روزها در حالى كه ما نزد رسول الله ﷺ نشسته بوديم ناگهان مردى با لباس بسيار سفيد، و موهاى بسيار سياه بر ما وارد شد، اما نشانههاى سفر در او ديده نمىشد، و هیچکدام از ما او را نمىشناخت، تا اينكه پيش پيامبر ﷺ نشست، به طوری که زانوهايش را به زانوهاى ايشان چسباند و دو دستش را روى دو رانش گذاشت و گفت: اى محمد من را از اسلام باخبر كن؟ پس رسول الله ﷺ فرمودند: «اسلام عبارتست از اينكه گواهى دهى معبود به حقّى به جز الله نيست و محمد فرستادهٔ اوست، نماز را برپا كنى، زكات را بپردازى، ماه رمضان را روزه بگيرى و اگر توانايى رفتن به خانه الله برای ادای حج را داشتى آن را به جا آورى». [آن مرد] گفت: «راست گفتى». ما از او تعجب كرديم، از پيامبر سؤال مىكند و وى را تصديق مىكند، [آن مرد] گفت: «من را از ايمان باخبر كن». [پيامبر] فرمودند: «اينكه به الله و فرشتگان او و كتابهايش و فرستادگانش و روز رستاخيز و تقدير خير و شر ايمان داشته باشى». [آن مرد] گفت: «راست گفتى». سپس پرسيد: «من را از احسان باخبر كن». [پيامبر] فرمودند: «اينكه الله را چنان پرستش كنى، گويا او را مىبينى، و اگر چه تو او را نمىبينى، او تو را مىبيند» [آن مرد] گفت: «من را از روز رستاخيز باخبر كن». [پيامبر] فرمودند: «سؤال شونده در مورد آن، آگاهتر از سؤال کننده نیست». [آن مرد] گفت: «من را از نشانههاى آن باخبر كن». [پيامبر ﷺ] فرمودند: «اينكه كنيز مالكش را بزاید و پابرهنگان و برهنه های نيازمند و چوپان ها را می بينی که در ساختمان سازی بر يک ديگر سبقت می گيرند». سپس [آن مرد] رفت و رسول الله ﷺ مدت زيادی درنگ کرد؛ آنگاه فرمودند: «اى عُمر، آيا مىدانى كه سؤال كننده چه كسى بود؟» گفتم: الله و رسولش آگاهترند. فرمودند: «او جبرئیل بود، آمده بود تا دينتان را به شما بياموزد».
به روایت مسلم.
نکاتی از این حدیث:
۱- پنج رکن اسلام در این حدیث آمده؛ یعنی:
- گواهی دادن به اینکه معبودی به حق نیست جز الله، و اینکه محمد فرستاده الله است (لا اله الا الله، محمد رسول الله).
- و برپا داشتن نماز.
- و دادن زکات.
- و روزهٔ رمضان.
- و حج خانهٔ کعبه.
۲- ارکان ایمان را یاد کرده که شش مورد است:
- ایمان به الله.
۲- و ایمان به ملائکهٔ او.
۳- و ایمان به کتابهای او.
۴- و ایمان به پیامبرانش.
۵- و ایمان به آخرت.
۶- و ایمان به تقدیر - خیر و شر آن -.
۳- رکن احسان در این حدیث یاد شده که یک رکن است، به این معنا که الله را عبادت کنی انگار او را میبینی و اگر او را نمیبینی او تو را میبیند.
۴- زمان برپا شدن قیامت را کسی جز الله تعالی نمیداند.