ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((بينما نحن جلوس عند رسول الله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه.
- الباب / الفصل
- قسم الحديث
السؤال
س3: أكمل حديث «بينما نحن جلوس عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ...»، واذكر بعض فوائده.
ب3: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((بينما نحن جلوس عند رسول الله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه.
الجواب
ج:عن عمر بن الخطاب رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قال:
«بينما نحن جلوس عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ذات يوم، إذ طلع علينا رجل شديد بياض الثياب، شديد سواد الشعر، لا يرى عليه أثر السفر، ولا يعرفه منا أحد، حتى جلس إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فأسند ركبته إلى ركبتيه، ووضع كفيه على فخذيه، وقال: «يا محمد أخبرني عن الإسلام»، فقال له: «الإسلام: أن تشهد أن لا إله إلا الله، وأن محمدًا رسول الله، وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة، وتصوم رمضان، وتحج البيت إن استطعت إليه سبيلًا»، قال: «صدقت»، فعجبنا له يسأله ويصدقه، قال: «أخبرني عن الإيمان» قال: «أن تؤمن بالله، وملائكته، وكتبه، ورسله، واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر؛ خيره وشره»، قال: «صدقت»، قال: «فأخبرني عن الإحسان»، قال: «أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه، فإنه يراك»، قال: «فأخبرني عن الساعة»، قال: «ما المسؤول بأعلم من السائل»، قال: «فأخبرني عن أماراتها»، قال: «أن تلد الأمة ربتها، وأن ترى الحفاة العراة العالة رعاء الشاء، يتطاولون في البنيان» ثم انطلق فلبث مليًّا، ثم قال: «يا عمر! أتدري من السائل؟»، قلت: "الله ورسوله أعلم"، قال: «فإنه جبريل، أتاكم يعلمكم دينكم»
رواه مسلم.
فوائد من الحديث:
- ذكر أركان الإسلام الخمسة؛ وهي:
- شهادة أن لا إله إلا الله، وأن محمدا رسول الله.
- وإقام الصلاة.
- وإيتاء الزكاة.
- وصوم رمضان.
- وحج بيت الله الحرام.
- ذكر أركان الإيمان، وهي ستة:
- الإيمان بالله.
- وملائكته.
- وكتبه.
- ورسله.
- واليوم الآخر.
- والقدر خيره وشره.
- ذكر ركن الإحسان، وهو ركن واحد، وهو أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه، فإنه يراك.
- وقت قيام الساعة، لا يعلمه إلا الله تَعَالَى.
ب: ژ عومهرێ کوڕێ خەطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت:
ئانكو: ((ڕۆژهكێ ئهم ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم د ڕوینشتی بووین، مه هند دیت زهڵامهك هاته دهڤ مه، جلكێن وی گهلهك د سپی بوون و مویێن سهرو ڕيهێن وی گهلهك د ڕهش بوون، نیشانێن وهغهرێ (سهفهرێ) ل سهر نهدهاتنه دیتن و كهسێ ژ مه ئهو نهدنیاسی. هات ههتا ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤهناین و دهستێن خۆ داناینه ل سهر ڕانێن وى . گۆت: ئهی موحهممهد، بۆ من بهحسێ ئیسلامێ بكه. پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم گۆت: ئیسلام ئهوه تۆ شههدهییێ بدهی كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه و تۆ نڤێژێ بكهی و زهكاتێ بدهی و ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه حهجێ ئهگهر ڕێكا ته ههبیت و ته شیان ههبن. وی گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. عومهری گۆت: ئینا ئهم ژێ عهجێبگرتی بووین، ئهو یێ پرسیارێ دكهت و دبێژیتێ: تۆ ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا بهحسێ باوهرییێ بۆ من بكه. گۆت: باوهری ئهوه تۆ باوهرییێ ب خودێ بئینی، و ب ملیاكهتێن وی، و پهڕتووكێن وی و پێغهمبهرێن وی و ب ڕۆژا دووماهیێ و تۆ باوهرییێ ب قهدهرێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه. گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا بهحسێ قهنجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه. گۆت: قهنجی ئهوه تۆ وهسا پهرستنا خودێ بكهی ههر وهكی تۆ وی دبینی؛ چونكی ئهگهر تۆ وی نهبینی ژی، ئهو ته دبینیت. گۆت: پا بهحسێ قیامهتێ بۆ من بكه. گۆت: ئهوێ پرسیار ژێ دهێته كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكهت. گۆت: پا بهحسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه. گۆت: كو ژنێ خاتوینا خۆ ببیت و كو تۆ ببینی پێخواس و ڕویس و ههژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكهن. عومهری گۆت: پاشی ئهو چوو و ئهز بێهنهكا خۆش مام، پاشی پێغهمبهری گۆته من: ئهی عومهر، تۆ دزانی ئهو كی بوو پرسیار كری؟ من گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وی چێتر دزانن. گۆت: ئهو جبڕیل بوو هاتبوو دینێ ههوه نیشا ههوه بدهت)).
موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- ستوینێن ئیسلامێ پێنجن، ئهو ژی:
- شههدهدان كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه.
- كرنا نڤێژێ.
- دانا زهكاتێ.
- گرتنا ڕۆژییێن ههیڤا ڕهمهزانێ.
- سهرهدانا مالا خودێ یا حهرام بۆ ئهنجامدانا حهجێ.
- ستوینێن باوهرییێ شهشن، ئهو ژی:
- باوهری ئینان ب خودێ.
- ب مهلائیكهتێن وی.
- ب پهڕتووكێن وی ئیناینه خوار.
- ب پێغهمبهرێن وی.
- ب ڕۆژا دویماهیكێ.
- ب قهدهرێ یا بۆ مرۆڤی یا خۆش و یا نهخۆش.
ستوینا قهنجی و چاكهكارییێ (ئيحسانێ) ژی ئێكه، ئهو ژی ئهڤهیه تۆ وهسا خودێ ب پهرێسی ههروهكی تۆ وی دبینی، و ئهگهر تۆ وی نهبینی؛ بزانه مسۆگهر ئهو ته دبینیت.
- دهمێ ڕابوونا قیامهتێ ژ خودێ پێڤهتر كهس نزانیت.