ބަންގީގެ ލަފްޒުތަކުގެ ޝަރަޙަ
(އައް-ލަޖްނަތުލް-ޢިލްމިއްޔަތު ބިޖަމްޢިއްޔަތި ޚިދްމަތިލް-މުޙްތަވަލް-އިސްލާމީ ބިއް-ލުޣާތި)
އެކި ބަސްބަހުން އިސްލާމީ މުޙްތަވާތަކަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޖަމްޢިއްޔާގެ ޢިލްމީ ލަޖްނާ
ބަންގިއަކީ، ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަސްފަހަރު، މުސްލިމަކަށް އިވިގެންދާ ރައްބާނީ ގޮވާލުމެކެވެ. (އެ ބަންގިން) އޭނާއަށް ﷲ ގެ މަތިވެރިކަން ހަނދުމަކޮށްދީ، ހެވާއި ކާމިޔާބާއި ފަލާޙަށް ގޮވާލައެވެ. އެވަޤުތުކޮޅަކީ، އިންސާނާ، އޭނާ ހެއްދެވި ޚާލިޤު ފަރާތާ ގުޅުވައިލަދޭ ވަޤުތުކޮޅެކެވެ. (އަދި) ދުނިޔޭގެ ހަލަބޮލިކަމުން ވީއްލި، އޭނާގެ ވެރި ރައްބަށް މުނާޖާދެންނެވުމުގައި ހުއްޓިހުންނަ ވަޤުތުކޮޅުވެސްމެއެވެ. ބަންގިއަކީ، ހަމައެކަނި، ނަމާދު ވަޤުތު އިޢުލާނުކޮށްދޭ (އިއްވާލުމެއް) ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ މަޑުމައިތިރިކަމަށާއި އީމާންކަމަށާއި އަދި ﷲ އާ އޮންނަ ގުޅުން އައު ކޮށްލުމަށް ދެވޭ ދަޢުވަތެކެވެ. ބަންގީގައި ނުހަނު މަތިވެރި މާނަތަކެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. (ބަންގި) ފެށިގެންދަނީ ﷲ ތަޢުޡީމުކޮށް މަތިވެރި ކުރުމުންނެވެ. އަދި ނިމިގެންދަނީ، މުސްލިމު އަޅާގެ ހިތްހަމަޖެހުން އެކަމަކުން ލިބިގެންދާ، ނަމާދަށް ދަޢުވަތު ދެމުންނެވެ. އެ ބަންގި ގޮވައި އުފުލައިލެވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ހަމަކަށަވަރުން ޙަޤީޤީ ޙަޔާތް ފެށިގެންދަނީ، ﷲ އާ ކުއްތަންވުމުން ކަމުގައި، ހިތުގައި ސިއްރުން ބުނެވެއެވެ.
اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ
އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ.
ލަފްޡުލް ޖަލާލާ: "ﷲ" ގެ މާނައަކީ، އަލް-މައުލޫހު (ޙައްޤުވެގެންވާ އިލާހު) އެވެ. އެބަހީ: އަޅުކަންކުރެވޭ އިލާހެވެ. އަދި އެއީ ޚާލިޤުވަންތަ ރައްބު ﷻ ގެ އިސްމުފުޅެވެ. (އެބަހީ: ނަންފުޅެވެ.) އަދި އިލާހީ ކޮންމެ އިސްމުފުޅަކީ، މި އިސްމުފުޅަށް ތަބާވާ އަދި މި އިސްމުފުޅު ޞިފަކުރުމުގައިވާ އިސްމުފުޅެކެވެ. އަދި ﷲ އީ އެއްކައުވަންތަ ހަމައެކަނި ފަރާތެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ އެއިލާހުއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އުފަންވެގެން ނުވާ، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެއިލާހު އުފަންވެވޮޑިގެންނުވާ ފަރާތެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވި ފަރާތްވެސްމެއެވެ.
އަދި "الله أكبر" (އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އޭ) ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނައަކީ، ހަމަކަށަވަރުން އެންމެހައި ތަކެއްޗަށްވުރެ، ﷲ ބޮޑުވެ މަތިވެރިވެގެންވުމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ކީރިތިކަމާއި އަދި ފުރިހަމަކަމާ ލާއިޤުވެގެންނުވާ ކަމެއް، އެއިލާހަށް ނިސްބަތްކުރެވުމަށްވުރެ އެއިލާހު މާތްވެ މަތިވެރިވެގެންވުމެވެ.
"الله أكبر" (އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ.).. މި ޢިބާރާތުން މުސްލިމަކަށް ހަނދުމަކޮށްދެނީ، (ދުނިޔޭގެ) މި ޙަޔާތުގައި އޭނާ ހެއްދެވި ޚާލިޤު ފަރާތުން، އޭނާ މަޝްޣޫލުކޮށްލާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ހުރެގެން ނުވާނެކަމެވެ. އަދި އިންސާނާއަށް އޭނާގެ ޙަޔާތުގައި އޭނާ ކުރިއަށްދިޔުން ވަނީ، ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއި އެއިލާހުގެ ޝަރުޢާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީގައިކަމެވެ. އޭނާގެ ހަވާ (ނަފްސާއި) ޝަހުވަތްތަކާ އެއްގޮތްވާގޮތަށް ނޫންކަމެވެ. ފަހެ، ދުނިޔޭގައި ވާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވުރެ، ﷲ ބޮޑުވެ މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ.
"الله أكبر" (އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ.) (މި ކަލިމަ) މަސައްކަތްކުރާ މީހާއަށް އިވުމުން، ފަހެ އޭނާގެ މަސައްކަތް އޭނާ ހުއްޓާލައެވެ. އަދި ދަނޑުވެރިޔާއަށް (އިވުމުން)، ފަހެ އޭނާގެ ގޮވާންކުރުން އޭނާ ހުއްޓާލައެވެ. އަދި ވިޔަފާރިވެރިޔާއަށް (އިވުމުން)، ފަހެ އޭނާގެ ފިހާރަ އޭނާ ބަންދުކުރެއެވެ. އަދި އުނގަންނައިދޭ އެދުރަށް (އިވުމުން)، އޭނާގެ ފިލާވަޅު އޭނާ މެދުކަނޑައިލައެވެ. އެހެނީ، ކޮންމެ މަސައްކަތަކާއި މަޝްޣޫލުވުމަކާއި އަދި ވަޒީފާއަކާއި ޢަމަލަކަށްވުރެ ﷲ ﷻ ބޮޑުވުމުންނެވެ. އަދި އަޅުކަމަށްޓަކައި، މި މެދުކަނޑައިލުމާއި ދޫކޮށްލުމުން ދަލީލުކޮށް ހެކިކޮށްދެނީ، ހަމަކަށަވަރުން، ދުނިޔޭގެ އެންމެހާ އަރާމާއި ތަކެއްޗަށްވުރެ، މުއުމިނު މީހާގެ ހިތުގައި، ﷲ ބޮޑުވެގެންވާކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ކޮންމެ މުޞީބާތަކާ ބަލާވެރިކަމަކަށްވުރެ ﷲ ބޮޑެވެ. އަދި ޙަޔާތުގައި ދިމާވާ ކޮންމެ ކަމަކަށްވުރެވެސްމެއެވެ. އެކަމަށް އީމާންވާ މީހާއަށް، ތަދުމަޑުކަން ކުޑަކަމަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އަދި އޭނާއާއެކު ﷲ ވޮޑިގެންވާ ކަމަށްޓަކައި، އޭނާގެ ހިތް ހަމަޖެހިގެންވެއެވެ. (އޭނާވަނީ) އެއިލާހުގެ ޤަޟާ (ޤަދަރަށާއި) ނިޔާތަކަށް ރުހިގެންވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. (އަދި) އެއިލާހުގެ ޙިކުމަތާއި ތަދުބީރުތަކާއި ރޭވުންތަކަށް އިތުބާރުކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ
ﷲ މެނުވީ (ޙައްޤުވެގެން) އަޅުކަމެއްވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. ﷲ މެނުވީ (ޙައްޤުވެގެން) އަޅުކަމެއްވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.
ﷲ މެނުވީ (ޙައްޤުވެގެން) އަޅުކަމެއްވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.
މިއީ ފުރަތަމަ ޝަހާދަތެވެ. އަދި އެ ޝަހާދަތުގެ މާނައަކީ؛ އެއިލާހުއީ އެންމެހާ ތަކެތި ހެއްދެވި ފަރާތްކަމާއި، އަދި އެތަކެތީގެ ވެރި ރައްބުކަމާއި، އެތަކެތީގެ ވެރިފަރާތްކަމާއި، އަދި އެތަކެތީގެ ކަންކަން ތަދުބީރު ކުރައްވާ ހިންގަވާ ފަރާތްކަމަށް އިޤްރާރުވުމެވެ. އަދި އެފަރާތަކަށް އަޅުކަންކުރުން ވާޖިބުވެގެންވާ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީ، ހަމައެކަނި އެއިލާހު ކަމަށް އިޤްރާރުވުމެވެ. އެއީ އެފަދަ ދެވަނަ ފަރާތެއް ނުވާ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެއިލާހު ފިޔަވާ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެން ފަރާތެއް ނުވާކަމަށާއި، އަދި އެއިލާހަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށާއި، އެއިލާހަށް ދަރިއަކު ނުވާކަމަށާއި، އެއިލާހުއާ އެއްފަދަކުރެވޭ އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުވާކަމަށްވެސް އިޤްރާރުވުމެވެ. އެހެންކަމުން، ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް އަޅުކަން އަނބުރާލުމެއްނުވެއެވެ. އަދި ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ދުޢާކުރުމެއްވެސް ނުމެވޭމެއެވެ.
މި ހެކިވުމަކީ، ވުޖޫދުގައިވެސްވާ އެންމެ ބޮޑު ހެކިވުމެވެ. އަދި އެއީ ކޮންމެ އިލާހީ ރިސާލަތެއްގައިވާ އީމާންކަމުގެ އަޞްލުވެސްމެއެވެ. ފަހެ، ނޫޙުގެފާނާއި އިބްރާހީމްގެފާނާއި މޫސާގެފާނާއި ޢީސާގެފާނުން ގޮސް މުޙައްމަދުގެފާނާ ހަމައަށް، (ފޮނުއްވުނު) ކޮންމެ ނަބީބޭކަލެއްވެސް عليهم السلام، އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް އެކަމަކަށް އިޤުރާރުވެ ޤަބޫލުކޮށް އީމާންވުމަށް، ގޮވާލެއްވީ ﷲ ފިޔަވާ ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އިލާހަކު ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެކަލިމައަކަށްޓަކައި ﷲ ޚަލްޤުތަކުން ޚަލްޤު ކުރައްވާ ހެއްދެވި ކަލިމައަކީ އެއީއެވެ. އަދި އެކަލިމައެއް ތަޤްރީރުކޮށް ކަށަވަރުކުރުމަށް އެއިލާހުގެ ރަސޫލުބޭކަލުން ފޮނުއްވި ކަލިމައަކީވެސް އެއީއެވެ. އަދި އެކަލިމައެއް ބަޔާންކުއްވުމަށް އެއިލާހުގެ ފޮތްތައް ބާވާލެއްވި ކަލިމައަކީވެސް އެއީއެވެ. އަދިހަމައެހެންމެ، ހިތުގެ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އެ ކަލިމައެއް ގެނެސްގެންފި މީހަކަށް ޘަވާބެއްގެ ގޮތުގައި ޖަންނަތު ލައްވާފައިވާ ކަލިމައަކީވެސް އެއީއެވެ. އަދި އެކަލިމައެއް ޔަޤީންކުރާ ޙާލު މަރުވާ މީހާ ނަރަކައިގެ މައްޗަށް ޙަރާމްކުރެއްވިފައިވާ ކަލިމައަކީވެސް ހަމައެއީއެވެ.
އެއީ އީމާންކަމުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ. އަދި ނަޖާވުމުގެ ދޮރެވެ. އަދި ދީނުގެ އަޞްލެވެ. އަދި ތައުޙީދުގެ އަސާސެވެ.
މީސްތަކުން އެބައިމީހުންގެ ކަށްވަޅުތަކުން ނެރެވެނީވެސް މި ކަލިމައަށްޓަކައެވެ. އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހުން އެބައިމީހުން ޙިސާބުބެއްލެވެނީވެސް ހަމަ މިކަލިމައަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، އެކަލިމައިގެ މަތީގައި ދިރިއުޅެ، އަދި އެމީހެއްެ ޙަޔާތް އެ ކަލިމައަކުން ނިމިގެންދާ މީހާ، ފަހެ ބޮޑުވެގެންވާ ކާމިޔާބަކުން ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ. އަދި އެ ކަލިމަ އިންކާރުކޮށް، އަދި އެ ދުލުން ނުކިޔައިފި މީހަކަށް ނަރަކައިގައި ދާއިމަށް ދެމިގެންވުން ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ.
أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ
މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.
މި ޝަހާދަތުގެ މާނައަކީ؛ ﷲ ﷻ، މުޙައްމަދުގެފާނު ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވީ، އިލާހީ ރިސާލަތްތައް ޚަތިމްކުރައްވާ، މީސްތަކުންގެ ވެރި ރައްބު އެބައިމީހުންނަށް (ބާވާލެއްވި) ރިސާލަތު، އެބައިމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދެއްވުމަށްޓަކަައިކަން، މުސްލިމު އަޅާ ހެކިވުމެވެ. އަދި ރަސޫލު ﷺ ގެ ރިސާލަތަށް ހެކިވުމާއި، އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމާއި، އެކަލޭގެފާނު ދެއްކެވި މަގުން ހިނގައިގެން މެނުވީ، ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމާއި، އެއިލާހުގެ ރުއްސެވުމުން ކާމިޔާބުވުމަށް އެހެން އެއްވެސް މަގެއް ނެތްކަން މުސްލިމް އަޅާ ކަށަވަރު ކުރުމެވެ. އަދި ރަސޫލާ މުޙައަމަދު ﷺ ފޯރުކޮށްދެއްވި ޝަރީޢަތާ އެއްގޮތަށް ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމާއި، އަދި ރަސޫލު ފޯރުކޮށްނުދެއްވާ ކަމަކުން، އިންސާނާ އެެއިލާހަށް ކުއްތަންވާ ކޮންމެ އަޅުކަމަކީ، ފަހެ އެއަޅުކަން ކުރި ޞާޙިބު މީހާއަށް ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް އެއްވެސް ފައިދާއެއްނުކުރާ، ބާޠިލު އަޅުކަމެއްކަން އޭނާ ކަށަވަރު ކުރުމެވެ. ކިއެއްތަ، އެކަމުގެ މައްޗަށް އޭނާ ޙިސާބުބެއްލެވި، އަދި އޭނާއަށް ޢުޤޫބާތް ދެވިގެންދާނެއެވެ. އެހެނީ (އެހިނދުގައި އޭނާ އެވަނީ) އޭނާގެ ރަސޫލު ﷺ ފޯރުކޮށްނުދެއްވާ ކަމަކުން އޭނާ ﷲ އަށް އަޅުކަންކޮށްފައި ކަމުގައިވާތީއެވެ.
އަދި ރަސޫލާ ﷺ އަކީ ﷲ ގެ އަޅެއް ކަމަށާއި ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ރަސޫލެއްކަމަށް ހެކިވުން (މި ޝަހާދަތުގައި) އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ރަސޫލާ ﷺ އަކީ، އެންމެހާ ނަބީބޭކަލުން عليهم السلام ގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުގެ ރަސޫލު ކަމަށް ހެކިވުމާއި، އެކަލޭގެފާނަށް ފަހު އިތުރު ނަބިއްޔެއް ނުވާކަމަށް ހެކިވުންވެސް (މި ޝަހާދަތުގައި) އެކުލެވިގެންވެއެވެ. ހަމައެފަދައިން، އެކަލޭގެފާނު އެ އާޔަތްތަކައިގެން (މުޢުޖިޒާތްތަކަކާއިގެން) ވަޑައިގެންނެވި އެންމެހައި އާޔަތްތަކަށް (މުޢުޖިޒާތްތަކައް) އީމާންވުންވެސް (މި ޝަހާދަތުގައި) އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި (އެމުޢުޖިޒާތްކުގެ ތެރެއިން) އެންމެ މަތިވެރި މުޢުޖިޒާތަކީ، ކީރިތި ޤުރްއާނެވެ. އަދި (އެ ޤުރްއާނަކީ) އަދިއަދަށްދާންދެން އެ ބާވާލެއްވުނު ބަހުން، އުނިއިތުރުވުމާއި ތަޣައްޔަރުވުމުން ރައްކާކުރެވިފައި އޮތް، އެންމެފަހުގެ އިލާހީ ރިސާލަތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން މި ކީރިތި ޤުރްއާނަކީ؛ އޭގެ ބަލާޣާތްތެރިކަމުގައާއި އަދި ޙުކުމްތަކުގައާއި އަދި ހިދާޔަތުގައި، އެއާ އަޅާކިޔާނުލެވޭނޭ ފޮތެކެވެ. އަދި ﷲ ވަނީ، އެންމެ ކުޑަމިނުން އެފަދަ އެންމެ ސޫރަތެއްވެސް ގެނައުމަށް، މުޅި އިންސާނިއްޔަަތަށް ގޮންޖައްސަވާފައެވެ. ފަހެ، (މި ގޮންޖެއްސެވުމަށް) އެތަށް އަހަރުތަކެއްވެގެން ދިޔައިރުވެސް އެބައިމީހުންވަނީ އެކަމަށް ނުކުޅެދިފައެވެ. އަދި މިއަދާ ހަމައަށް އައި އިރުވެސް މުޅި އިންސާނިއްޔަތު ވަނީ އެކަމަށް ނުކުޅެދިފައެވެ.
އަދި ރަސޫލާ ﷺ ވަޑައިގެންނެވީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން އިބްރާހީމްގެފާނާއި މޫސާގެފާނާއި ޢީސާގެފާނު عليهم السلام ވެސް ކަންކުރެއްވިފަދައިން، މީސްތަކުން ތައުޙީދަށް އަނބުރާ އިޢާދަކުރެއްވުމަށްޓަކައިކަން ހެކިވުން (މި ޝަހާދަތުގައި) އެކުލެވިގެންވެއެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ރަސޫލެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހިންގެވީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން އިސްވެދިޔަ އެންމެހައި ނަބިއްޔުން، އެބޭކަލުންގެ ވެރި ރައްބުގެ ރިސާލަތުތަށް ފޮރުކުރެއްވުމުގައި، ހިންގެވި މަގުގެ މަތީގައެވެ. ތަފާތަކީ، އެކަލޭގެފާނަށް ފަހު އިތުރު އެހެން ނަބިއްޔެއް ނުވާކަމެވެ.
حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ، حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ
ނަމާދަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ. ނަމާދަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ.
ނަމާދަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ.
މި ޖުމްލައިގެ މާނައަކީ: އެންމެހައި މުއުމިނުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރި ރައްބަށް އަޅުކަންކުރުމަށް ކުރިމަތިލާ އަންނާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެއިލާހުއީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ ރަޙީމްވަންތަ އިލާހެވެ. އަދި އެއިލާހު ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާ އަދި ފާފަތައް ޢަފޫކޮށްދެއްވައެވެ.
ހުރި ޝަރަފެއްގެ މަތިވެރިކަމާއެވެ! މުސްލިމުންގެ ބަޔަކު ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ތަނެއްގައި، މި ނިދާ ފާޅުކޮށް އިޢުލާންކުރުމަށާއި އަދި ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަސްފަހަރު އެބައިމީހުންނަށް ގޮވާލާ، "އެބައިމީހުންގެ ވެރި ރައްބަށް އަޅުކަންކުރުމަށް ކުރިމަތިލާ އަވަހަށް އަންނާށޭ" މިފަދައިން ބުނުމަށް، ﷲ އިންސާނާއަށް އަމުރުފުޅު ކުރައްވާފައިވުމުންނެވެ.
ހަމަކަށަވަރުން އެއީ މުއުމިނުންނަށް، އެބައިމިހުންގެ ރައްބަށް އަޅުކަންކުރުމުގެ ވަޤުތު ޖެހިއްޖެކަން ހަނދުމަކޮށްދޭ އަދި (އެކަމަށްޓަކާ އިއްވާލެވޭ) ނިދާއެކެވެ. އަދި (އެ ނިދާ އިވުމުން) އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވަނީ، ދުނިޔޭގެ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން (އެ ވަޤުތު) އެބައިމީހުން އަވަދިނެތިވެފައިވާ ކަންކަން ދޫކޮށް، އަދި އަޅުކަމުގެ މައްޗަށް ކުރިމަތިލައި އައުމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެބައިމީހުންގެ އަތުގައިވާ ފިޔަފާރިޔާއި ދަނޑުވެރިކަން (އެވަޤުތަށް) ދޫކޮށްލާ، އަދި ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އައުމެވެ. އަދި މިކަމަކީ، އީމާންކަމުގެ ތެދުކަން އަންގައިދޭ ބުރުހާނެކެވެ. އަދި އެއީ ދުނިޔޭގެ އުފާ ލިއްބައިދޭ ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އިސްވެގެންވާ ކަމެކެވެ.
ހަމަކަށަވަރުން އެނިދާއަކީ، އަޅާއާއި އޭނާގެ ވެރި ރައްބާ ދެމެދު ސީދާ ގުޅުވައިދޭ ގުޅުން ކަމުގައިވާ ނަމާދަށް، މިސްތަކުންނަށް ގޮވާލައި ދެވޭ ދަޢުވަތެއްވެސްމެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ނަމާދަކީ (މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި އޮންނަ) ގިންތިކުރުން މުގުރާލާ، އަދި އެންމެހައި މީސްތަކުން އެބައިމީހުންގެ ރައްބުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަކޮށްދޭ އަޅުކަމެކެވެ.
حَيَّ عَلَى الفَلَاحِ، حَيَّ عَلَى الفَلَاحِ
ފަލާޙާ ކާމިޔާބަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ. ފަލާޙާ ކާމިޔާބަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ.
ފަލާޙާ ކާމިޔާބަށް އަވަހަށް އަންނާށެވެ.
ފަލާޙުގެ މާނައަކީ؛ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ރުއްސެވުމާއި ކާމިޔާބާއި ސަލާމަތާއި ނަޖާވުން ލިބިގެންދިޔުމެވެ. އަދި ދާއިމީ އުފާވެރިކަން ލިބި، އަދި ޞައްޙަ މަގަށް ހިދާޔަތް ލިބިގެންދިޔުމެވެ.
އަދި އޭގެ މާނަތަކުގެ ތެރޭގައި؛ ﷲ ގެ ރުއްސެވުން ކާމިޔާބުވުމާއި، ޖަންނަތުގެ ކާމިޔާބުވުމާއި، ނަރަކައިން ނަޖާވެގެންދިޔުން ހިމެނެއެވެ. އެހެނީ؛ އީމާންވެ ނަމާދު އަދާކޮށްފި މީހާ، ފަހެ އޭނާ (ދެ ދުނިޔޭގައި) ކާމިޔާބު ވެއްޖެއެވެ. އަދި (ދެ ދުނިޔޭގައި) ކާމިޔާބު ވެއްޖެ މީހާ، ފަހެ (ނަރަކައިން) އޭނާ ނަޖާވެއްޖެކަން ގައިމެވެ. އަދި ޖަންނަތުގައި ދާއިމަށް ދެމިހުރުމުގެ (ނިޢުމަތް) ކާމިޔާބުކޮށްފިއެވެ.
ހަމަކަށަވަރުން ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ވަޤުތުގައި، ބަންގިދޭ މީހާ، މުއުމިނުންނަށް ހަނދާނކޮށްދެނީ؛ އަމަން އަމާންކަމަށާއި، ހިތުގެ ހަމަޖެހުމަށާއި، ރޫޙުގެ ޞާފުކަމަށާއި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ އުފާވެރިކަމަށް އައުމަށެވެ.
اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ
އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. އެންމެ ބޮޑީ ﷲ އެވެ. ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަމެއްވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ.
ނިންމާލެވިފައިވަނީ ތަކްބީރުންނާއި ތައުޙީދުންނެވެ.
ބަންގި ނިމެނީ "الله أكبر" މި ޖުމްލަ ތަކުރާރުކުރެވިގެންނެވެ. އަދި "لا إله إلا الله" ޖުމްލައަށް ތާކީދުކޮށް ބަވަސް ކުރަމުންނެވެ. މި ދެ ޖުމްލައަކީ، އިސްވެދިޔަ މާނަތައް ތާކީދުކޮށް ބާރުދޭ ދެ ޖުމްލައެވެ. އަދި އެދެޖުމުލައިގެ މައްޗަށް އިންސާނިއްޔަތު ވުޖޫދުގައިވާކަމުގެ މަދާރު (ވަށައިގެން އެނބުރޭ ކަންކަން) ވެއެވެ. އަދި (މި ދެ ޖުމްލައިގައި މިވާ ޙަޤީޤަތަކީ)، ވުޖޫދުގައިވާ އެންމެ ތެދުވެގެންވާ ކައުނީ ޙަޤީޤަތްވެސްމެއެވެ. އެއީ އެ ޙަޤީޤަތް އިންސާނާއަށް ފޯރައި ހޭވެރިފައިވިޔަސް އަދި ނުވިޔަސްމެއެވެ. އަދި އެކަން އޭނާއަށް އެނގިފައިވިޔަސް އަދި ނޭނގުނަސްމެއެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން ބޮޑެތި ޙަޤީޤަތްތަކާމެދު ބައެއް މީހުން ނޭނގުމެއްގެ ތެރޭގައިވުމަކުން، އެ ބޮޑެތި ޙަޤީޤަތްތަކަށް ގެއްލުމެއް ނުވެއެވެ. މި ޙަޤީޤަތަކީ، ޒަމާން ކިތަންމެ ދިގުލައިގެންދިޔަ ނަމަވެސް، ތަޣައްޔަރުވާނޭ އަދި ބަދަލުވާނޭ ޙަޤީޤަތެއްނޫނެވެ. އަދި އެތައްކަމެއް ހިނގައިގެންދިޔަ ނަމަވެސް ތަޣައްޔަރުވާނޭ އަދި ބަދަލުވާނޭ ޙަޤީޤަތެއްނޫނެވެ. އެ ޙަޤީޤަތްތަކަކީ؛ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އީ ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވުރެ އެންމެ ބޮޑުފަރާތް ކަމާއި، އަދި ﷲ އީ ޙައްޤު އިލާހުކަމާއި، އަދި އެއިލާހުއީ އަޅުކަން ޙައްޤުވެގެންވާ ހަމައެކަނި އިލާހު ކަމާއި، އަދި އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުރެވޭ އަޅުކަން ބާޠިލުވެގެންވާކަމެވެ.
ހަމަކަށަވަރުން (ބަންގިއަކީ)، ﷲ މަތިވެރިކުރެއްވި ކަންކަން މަތިވެރި ކުރުމަށާއި، އެއިލާހުގެ ނަފްސުފުޅަށް ހެކިވެވަޑައިގެންފައިވާ ކަންކަމަށް، ﷲ އަށް ހެކިވުމަށާއި، ރަސޫލު ބޭކަލުން عليهم السلام ހެކިވެވަޑައގެންފައިވާ ކަންކަމަށް ހެކިވުމަށާއި، އަދި އެކަންކަމަށް މުއުމިންނުން ހެކިވެފައިވާ ކަންކަމަށް ހެކިވުމަށް ދެވޭ ދަޢުވަތެކެވެ.
ނިންމާލަމުންވެސް (ތަކުރާތުކޮށްލާނީ): ބަންގިއަކީ ހަމައެކަނި ނަމާދަށް ގޮވާލެވޭ ނިދާއެއް ނޫންކަމެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ ފަލާޙާއި ކާމިޔާބާއި އަދި ފާސްވުމަށް ގޮވާލެވޭ ނިދާއެކެވެ. އެއީ (ނިދާފައިވާ) ހިތްތައް ހޭލައްވާލުމަށް، ދުވަހުން ދުވަހަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަސްފަހަރު މިސްކިތްތަކުގައި ތަކުރާރުކުރެވޭ ރިސާލަތެކެވެ. އަދި އެއިން އަހަރެމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެނީ، ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ވަނީ އަހަރެމެންނާ ދާދިގާތުގައި ކަމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ހިތްހަމަޖެހުމަކީ ލިބުން އެކަށީގެންވާ އެއްޗެއްކަމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ފަލާޙާއި ކާމިޔާބީގެ މަގު ފެށެނީ ނަމާދުންކަމެވެ. އަދި (ނަމާދަކީ)، އެއީ އަޅާއާއި އޭނާ ޚަލްޤުކޮށް ހެއްދެވިފަރާތާ ދެމެދު ގުޅުވައިދޭ ގުޅުންކަމެވެ.
ބަންގިދޭ މީހާގެ ފަހަތުން: الله أكبر، الله أكبر لا إله إلا الله މި ކަލިމަތަށް ތަކުރާރުކޮށްފި ހިނދު، (އޭނާ އެވަނީ) ތައުޙީދުގެ ހެކިވުން ތަކުރާރުކޮށްފައެވެ. އަދި ﷲ، އެއިލާހުގެ ނަފްސުފުޅަށް ހެކިވެވަޑައިގެންވާ ކަންކަމަށް، އޭނާ އެވަނީ ހެކިވެފައެވެ. އަދި ޙައްޤުގެ ތެރެއިން، ރަސޫލު ބޭކަލުން އެކަންކަމައިގެން ވަޑައިގެނެނެވި ކަންކަމަށްވެސްމެއެވެ. އެހިނދު ތިބާ ވެގެންދާނީ، ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ މީހުންގެތެރެއިންވެ. އަދި އެއްކައުވަންތަކުރާ މުވައްޙިދުންނާއި މުސްލިމުންގެތެރެއިންނެވެ.
އީމާންކަމަށް ތިބާގެ ހިތް ހުޅުވާލާށެވެ. އަދި ބުނާށެވެ: “أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا رسول الله” (ﷲ މެނުވީ (ޙައްޤުވެގެން) އަޅުކަމެއްވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅުހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށްވެސް އަޅު ހެކިވަމެވެ.) އޭރުން ﷲ ގެ ރަޙްމަތުގެ ތެރެއަށް ތިބާ ވަދެގެންދާނެއެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ސަޢާދަތާއި އުފާވެރިކަމުގެ ކާމިޔާބީއާއި އަދި އާޚިރަތުގެ ސަލާމަތްކަމާ ނަޖާވެރިކަން ތިބާއަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހުން ތިބާ އަލުން ދިރުއްވިގެންދާނީ، މުއުމިންތަކުންގެ ޖަމާޢަތުގެ ތެރެއިންނެވެ.
