شرح ألفاظ الأذان

Shpjegimi i fjalëve të ezanit

Komisioni Shkencor pranë Shoqatës për Shërbimin e Mesazhit Islam në Gjuhë të Ndryshme

Ezani është thirrje hyjnore që muslimani e dëgjon pesë herë në ditë, i cili ia kujton madhështinë e Allahut dhe e fton drejt së mirës dhe shpëtimit. Ai është një çast komunikimi ndërmjet njeriut dhe Krijuesit të tij, duke u shkëputur nga zhurma e kësaj bote për të qëndruar para Zotit të tij në lutje e përgjerim. Ezani nuk është thjesht lajmërim për hyrjen e kohës së namazit, por është thirrje për qetësi dhe besim, si edhe ripërtëritje e lidhjes me Allahun e Lartësuar. Ezani mbart mesazhe të larta që fillojnë me madhërimin e Allahut dhe përfundojnë me thirrjen për në namaz, ku muslimani gjen qetësinë e tij. Sa herë që thirret ezani, në zemër dëgjohet një pëshpërimë se jeta e vërtetë fillon kur të jesh në afërsi me Allahun e Lartësuar.

Fjalët e ezanit:

Allahu ekberu Allahu ekber, Allahu ekberu Allahu ekber

Allahu është më i Madhi

Emri i lartmadhërishëm “Allah”, do të thotë "i adhuruari", dhe është emri i Zotit Krijues, i Lartmadhëruar është Ai! Të gjithë emrat e tjerë hyjnorë janë përshkrues e shpjegues të tij. Allahu është Një dhe i Vetmi, i Cili nuk ka lindur kënd e as nuk është i lindur prej kujt. Ai është Krijuesi i qiejve dhe i Tokës.

Fjala "Allahu ekber" do të thotë se Allahu është më i Madh se çdo gjë, dhe se Ai është më lart se të gjitha ato gjëra që mund t'i përshkruhen Atij dhe që nuk i kanë hije madhështisë dhe përsosmërisë së Tij.

"Allahu ekber.." Kjo frazë ia kujton muslimanit faktin se asgjë në këtë jetë nuk duhet ta shpërqendrojë nga Krijuesi i tij, dhe se njeriut i takon të ecë në këtë jetë sipas vullnetit të Allahut dhe ligjit të Tij, e jo sipas tekave dhe dëshirave të veta, sepse Allahu është më i Madhi se çdo gjë që ekziston në këtë botë.

“Allahu ekber”, këtë frazë e dëgjon zejtari dhe e ndal punën, e dëgjon bujku dhe e ndal lëvrimin, e dëgjon tregtari dhe e mbyll dyqanin, e dëgjon mësuesi dhe e ndërpret mësimin; sepse Allahu është më i Madh se çdo punë e angazhim. Kjo ndalesë dhe kjo vajtje drejt adhurimit është dëshmi se Allahu është më i Madh në zemrën e besimtarit se të gjitha pasuritë e kësaj bote. Allahu është më i madh se çdo sprovë e fatkeqësi dhe se çdo rrethanë e jetës. Kush beson në këtë, krizat i duken të vogla dhe zemra e tij qetësohet, ngase ai është me Allahun, i kënaqur me caktimin e Tij, i bindur në urtësinë dhe përkujdesin e Tij.

"Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) veç Allahut, dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) veç Allahut!"

"Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) veç Allahut!"

Kjo është dëshmia e parë, kuptimi i së cilës është: Të pohojmë se Allahu është Krijuesi i çdo gjëje si dhe Zoti, Sunduesi dhe Ai që përkujdeset për çdo gjë; dhe se vetëm Ai duhet të adhurohet i Vetëm pa asnjë ortak. Dhe se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut. Dhe se Ai është Një, pa ortak, s'ka fëmijë dhe askush nuk është i ngjashëm me Të. Andaj adhurimi nuk i kushtohet askujt tjetër veç Allahut dhe nuk i bëhet lutje askujt tjetër veç Tij.

Kjo dëshmi, se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut, është dëshmia më e madhe në ekzistencë dhe është themeli i besimit në të gjitha shpalljet hyjnore. Të gjithë profetët (alejhim selam), si Nuhu, Ibrahimi, Musai dhe Isai, e deri te Muhamedi ﷺ, i thirrën popujt e tyre në miratimin, pranimin dhe besimin se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut. Ajo është fjala për hir të së cilës u krijuan të gjitha krijesat; për të Allahu i Lartësuar dërgoi të dërguarit e Tij, shpalli librat e Tij; e bëri Xhenetin shpërblim për atë që e thotë me sinqeritet nga zemra, dhe ia ndaloi Zjarrit atë që vdes duke qenë i bindur në të.

Ajo është çelësi i besimit, dera e shpëtimit, thelbi i fesë dhe baza e teuhidit.

Për hir të kësaj fjale do të ringjallen njerëzit prej varreve të tyre dhe do të japin llogari në Ditën e Kiametit; kush jetoi me të dhe e përmbylli me të jetën e tij, ka arritur fitoren e madhe, e kush e refuzoi dhe nuk e shqiptoi atë, e meriton përjetësinë në Zjarrin flakërues.

"Dëshmoj se Muhamedi është i dërguari i Allahut", "Dëshmoj se Muhamedi është i dërguari i Allahut."

"Dëshmoj se Muhamedi është i dërguari i Allahut"

Kuptimi i kësaj dëshmie është që muslimani të dëshmojë se Allahu e ka dërguar Muhamedin si përmbyllës të shpalljeve hyjnore dhe si lajmëtar që ua kumton njerëzve mesazhin e Zotit të tyre; dhe të besojë prerazi se nuk ka rrugë për ta adhuruar Allahun dhe për të fituar kënaqësinë e Tij, veçse duke dëshmuar për Muhamedin se është i Dërguari i Allahut, duke e pasuar dhe duke e marrë atë për shembull (në fe), dhe duke e adhuruar Allahun sipas sheriatit që solli Profeti Muhamed ﷺ. Po ashtu, çdo adhurim me të cilin njeriu kërkon t’i afrohet Allahut, e që nuk e ka kumtuar i Dërguari i Allahut, është adhurim i pavlefshëm dhe nuk i sjell dobi personit që e bën, as në këtë botë e as në botën tjetër; përkundrazi, ai merret në llogari dhe ndëshkohet për të, sepse e ka adhuruar Allahun me diçka tjetër nga ajo që e ka kumtuar i Dërguari i Tij ﷺ.

Kjo dëshmi përfshin gjithashtu se i Dërguari ﷺ është rob i Allahut dhe i Dërguari i Zotit të botëve; përfshin gjithashtu se i Dërguari ﷺ është vula e të dërguarve (alejhim selam) dhe se pas tij nuk ka më profet tjetër; po ashtu përfshin besimin në të gjitha mrekullitë që ai solli, ndër të cilat më e madhja është Kurani i Madhërishëm, i cili është shpallja hyjnore përmbyllëse që ende ekziston në gjuhën në të cilën ka zbritur, i ruajtur nga shtesat, mangësitë dhe ndryshimet. Kurani i Madhërishëm është i pakrahasueshëm në elokuencën, dispozitat dhe udhëzimet e tij. Allahu e sfidoi mbarë njerëzimin të sjellin qoftë edhe një sure të vetme të ngjashme me Kuranin, por ata nuk patën mundësi ta bënin këtë. Përgjatë shekujve e deri në ditët e sotme njerëzimi mbetet akoma i paaftë për një gjë të tillë.

Kjo dëshmi përfshin gjithashtu se i Dërguari i Allahut, Muhamedi ﷺ, erdhi vetëm për t’i rikthyer njerëzit te teuhidi (monoteizmi), ashtu siç bënë para tij Ibrahimi, Musai dhe Isai (alejhim selam). Ai është i Dërguari i Zotit të botëve; ka ndjekur rrugën në të cilën kanë ecur të gjithë profetët në transmetimin dhe kumtimin e shpalljeve të Zotit të tyre, por pas tij nuk ka profet tjetër.

"Eja në namaz!" "Eja në namaz!"

"Eja në namaz!"

Kuptimi i kësaj fraze është: O besimtarë, përkushtojuni adhurimit të Zotit tuaj; vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëplot; pranon pendimin dhe i shlyen të këqijat.

Sa nder i madh që Allahu e urdhëron një njeri, në çdo vend ku jeton një grup muslimanësh, të thërrasë publikisht ezanin dhe t’i ftojë pesë herë në ditë, e t’u thotë: "Ejani dhe përkushtohuni adhurimit të Zotit tuaj!"

Ezani është thirrje dhe përkujtim për besimtarët se ka ardhur koha për të adhuruar Zotin e tyre; se duhet të heqin dorë nga angazhimet e kësaj bote dhe t'i përkushtohen adhurimit; të lënë atë që kanë në duar, si tregtia apo bujqësia dhe t’i drejtohen Allahut. Kjo është dëshmi e besimit të sinqertë dhe se adhurimi ka përparësi ndaj të gjitha përfitimeve materiale të kësaj jete.

Ezani është një thirrje që i fton njerëzit në namaz, që është lidhja e drejtpërdrejtë ndërmjet robit dhe Zotit të tij. Namazi është adhurim që i rrëzon ndarjet klasore dhe i bën njerëzit të barabartë para Zotit të tyre.

"Eja në shpëtim!""Eja në shpëtim!"

"Eja në shpëtim!"

Fjala "Felah" do të thotë: kënaqësi, fitore, siguri dhe shpëtim në këtë jetë dhe në jetën tjetër, lumturi e përjetshme dhe udhëzim në rrugën e drejtë.

Pjesë e domethënies së saj është dhe fitimi i kënaqësisë së Allahut, fitimi i Xhenetit dhe shpëtimi nga Xhehenemi; sepse kush beson dhe fal namaz, ka arritur të shpëtojë, e kush ka arritur të shpëtojë, ka fituar përjetësinë në Xhenet.

Muezini u kujton besimtarëve në çdo namaz: Ejani drejt sigurisë dhe paqes, rehatisë së zemrës, pastërtisë së shpirtit dhe lumturisë së kësaj bote dhe të botës tjetër.

"Allahu është më i Madhi" "Allahu është më i Madhi" "Nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) veç Allahut!"

Përmbyllja e ezanit është me tekbir dhe teuhid.

Ezani mbyllet me përsëritjen e frazës "Allahu ekber" dhe me pohimin e frazës "La ilahe il-lallah"; këto dy fraza janë pohim i mesazheve të lartpërmendura, dhe mbi to mbështetet ekzistenca njerëzore. Dhe kjo e vërtetë është e vërteta më e qëndrueshme, universale dhe ekzistenciale, pa marrë parasysh nëse njeriu e kupton apo nuk e kupton, e di apo nuk e di; sepse të vërtetat madhore nuk dëmtohen nga padituria e disa njerëzve. Kjo e vërtetë nuk ndryshon e as nuk shndërrohet, sado kohë e gjatë të kalojë dhe sado ngjarje të shumta të ndodhin; kjo e vërtetë është se Allahu është më i Madh se çdo gjë, se Allahu është i Adhuruari i vërtetë, se vetëm Ai është i denjë për adhurim dhe se adhurimi i çdo gjëje tjetër përveç Tij është i pavlefshëm.

Ezani është thirrje për madhërimin e asaj që e ka madhëruar Allahu i Lartmadhëruar, dhe dëshmi për Allahun e asaj që Ai ka dëshmuar për Veten e Tij, dhe e asaj që pejgamberët dhe besimtarët kanë dëshmuar për Të.

Në përmbyllje: Ezani nuk është vetëm thirrje për namaz, por është thirrje për mbarësi, fitore dhe sukses; është një mesazh që jehon në xhami pesë herë në ditë, për të zgjuar zemrat dhe për të na kujtuar se Allahu është afër, se qetësia e shpirtit është e mundur, dhe se rruga drejt mbarësisë fillon me namazin dhe me lidhjen ndërmjet robit dhe Krijuesit të tij.

Atëherë përsërite bashkë me myezinin: "Allahu ekber, Allahu ekber, La ilahe il-lallah"; përsërit dëshminë e monoteizmit dhe dëshmo për atë që Allahu ka dëshmuar për Veten e Tij, dhe për atë me të cilën erdhën të dërguarit e Tij: dëshmo për të vërtetën, që të jesh prej të shpëtuarve dhe prej muslimanëve monoteistë.

Hape zemrën për besimin dhe thuaj: "Dëshmoj se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut", që të hysh në mëshirën e Allahut, të arrish lumturinë në këtë botë dhe të shpëtosh në botën tjetër, dhe të ringjallesh Ditën e Kiametit në mesin e besimtarëve.