ਉੱਮਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ।
ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਿਨ ਬਾਜ਼ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾ ਅਲੈਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਉੱਮਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ" ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਿਸਾਲਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇਮਾਮ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਮ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੀਨ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੌਹੀਦ, ਈਮਾਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ, ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ (ਤਹਾਰਤ) ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ, ਇਸਲਾਮੀ ਆਦਾਬ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਕ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੁਰਆਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੱਕ ਸਹੀ ਅਕੀਦਾ ਅਤੇ ਇਬਾਦਤ ਦੀ ਸਮਝ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
ਉੱਮਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ।
ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼ੇਖ
ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਿਨ ਬਾਜ਼
ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੇ।
ਲੇਖਕ ਦੇ ਮੁਡਲੇ ਸ਼ਬਦ
ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰੀਫਾਂ ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨਾਂ ਦਾ ਰੱਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ਗਾਰਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਤੇ ਸਲਾਮਤੀਆਂ ਹੋਣ ਉਸਦੇ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ, ਸਾਡੇ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ:
ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ' ਉੱਮਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ' ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਤੋਂ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰੇ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਿਨ ਬਾਜ਼ ਉੱਮਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ [1] [1] ਮਜਮੂਅ ਫਤਾਵਾ ਵਾ ਮਕਾਲਾਤ ਮੁਤਨੱਵਿਆ (3/ 288- 298)।
ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ: ਸੂਰਤ ਅਲ-ਫਾਤਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ
ਸੂਰਤ ਫਾਤਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਭਾਵ ਸੂਰਤ ਜ਼ਲਜ਼ਲਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਰਤ ਨਾਸ ਤੱਕ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਤੇ ਸਿਖਾਉਣਾ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਲਾਵਤ (ਉਚਾਰਨ) ਕਰਨਾ, ਹਿਫ਼ਜ਼ (ਯਾਦ) ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਪਾਠ: ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ: ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇਲੱਲਾਹ ਮੁਹੰਮਦੁਰ-ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣਾ; ਇਸਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: (ਲਾ ਇਲਾਹਾ) ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜਿਸਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, (ਇਲੱਲਾਹ) ਅਤੇ ਇਬਾਦਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੱਲਾਹ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ, ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਣਾ। "ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ" ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ: 1. ਉਹ ਇਲਮ, ਜੋ ਜਹਾਲਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 2. ਉਹ ਯਕੀਨ, ਜੋ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 3. ਉਹ ਇਖਲਾਸ, ਜੋ ਸ਼ਿਰਕ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 4. ਉਹ ਸੱਚਾਈ, ਜੋ ਝੂਠ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 5. ਉਹ ਮੁਹੱਬਤ, ਜੋ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 6. ਉਹ ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਜੋ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; 7. ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ, ਜੋ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ 8. ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਦੋ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਇਲਮ, ਯਕੀਨ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆਕਾਰਤਾ... ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਕਬੂਲੀਅਤ ਫੇਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਸ਼ਰਤ ਜੋੜੀ ਜਾਵੇ ਕਿ... ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ।
“ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ” ਇਸ ਗਵਾਹੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਕਾਜ਼ੇ: ਆਪ ﷺ ਦੀ ਦੱਸੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣਾ, ਆਪ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ, ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨਾ। ਫੇਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਹਨ: ਨਮਾਜ਼, ਜ਼ਕਾਤ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਰੋਜ਼ੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਬੈਤੁੱਲਾਹ ਹਰਮ (ਕਾਅਬਾ) ਦਾ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ।
ਤੀਜਾ ਪਾਠ: ਈਮਾਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ
ਈਮਾਨ ਦੇ ਛੇ ਥੰਮ੍ਹ (ਅਰਕਾਨ) ਹਨ: ਅੱਲਾਹ 'ਤੇ ਈਮਾਨ, ਉਸਦੇ ਫਰਿਸ਼ਤਿਆਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ, ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ, ਉਸਦੇ ਰਸੂਲਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ, ਆਖ਼ਰਤ ਦੇ ਦਿਨ 'ਤੇ ਈਮਾਨ, ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਤਕਦੀਰ 'ਤੇ ਈਮਾਨ।
ਚੌਥਾ ਪਾਠ: ਤੌਹੀਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਤੌਹੀਦ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਰੁਬੂਬੀਅਤ, ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਉਲੂਹੀਅਤ, ਅਤੇ ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਅਸਮਾ-ਓ-ਸਿਫ਼ਾਤ।
1- ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਰੁਬੂਬੀਅਤ: ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਰੱਖਣਾ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2- ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਉਲੂਹੀਅਤ : ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਰੱਖਣਾ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮਾਬੂਦ (ਭਾਵ ਇਸ਼ਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ "ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਮਾਬੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਇਬਾਦਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਮਾਜ਼, ਰੋਜ਼ਾ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਹੀ ਨਿਰੋਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ,ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਬਾਦਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3- ਤੌਹੀਦੇ-ਅਸਮਾ-ਓ-ਸਿਫ਼ਾਤ: ਜੋ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸਹੀਹ ਹਦੀਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਨਕਾਰੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੇਰਵੇ ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ। ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: "(ਹੇ ਨਬੀ!) ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ ਕਿ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਬੇਨਿਆਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੰਮਿਆ ਹੈ (ਭਾਵ ਨਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ)। ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੈ। (ਸੂਰਤ ਅਲ-ਇਖ਼ਲਾਸ: 1-4) ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਨ ਕਿ: (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ) ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੈਅ ਉਸ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ (ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ) ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਤੇ (ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ) ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। (ਸੂਰਤ ਅਸ਼-ਸ਼ੂਰਾ: 11) ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੌਹੀਦੇ-ਅਸਮਾ-ਓ-ਸਿਫ਼ਾਤ ਨੂੰ ਤੌਹੀਦ-ਏ-ਰੱਬੂਬੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵੰਡਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤਿੰਨ ਹਨ: ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਰਕ, ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ, ਅਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਰਕ।
ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਰਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਪਾਈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਹੈ: "...ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸ਼ਿਰਕ (ਰੱਬ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ) ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ (ਨੇਕ ਅਮਲ) ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਬਰਬਾਦ (ਨਸ਼ਟ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" (ਸੂਰਤ ਅਲ-ਅਨਾਮ: 88) ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਫਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ: "ਮੁਸ਼ਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਮਸੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਬਾਦ ਕਰਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੁਫ਼ਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ (ਸੇਵਾ) ਅਜਾਈਂ ਗਏ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।" (ਸੂਰਤ ਅਤ-ਤੌਬਾ: 17) ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਕਿ ਸ਼ਿਰਕ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੰਨਤ ਉਸ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ: ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਲਾਹ ਸ਼ਿਰਕ (ਰੱਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ) ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ, ਇਸ (ਗੁਨਾਹ) ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੇ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ... [ਸੂਰਤ ਅਨ-ਨਿਸਾ: 48] ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਇਹ ਵੀ ਫਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ: "ਬੇਸ਼ੱਕ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਲਾਹ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਜੰਨਤ ਹਰਾਮ ਕਰ ਛੱਡੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨਰਕ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" (ਸੂਰਤ ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 72)
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ: ਮੁਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਤਾਂ/ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੰਨਤ ਮੰਨਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।
ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ: ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ (ਹਦੀਸ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ, ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸੁੰਹ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਫਲਾਣਾ ਬੰਦਾ ਚਾਹੇ ਆਦਿ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਹੈ: «ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ ਹੈ।» ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪ ﷺ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: « ਇਹ ਰਿਯਾ (ਦਿਖਾਵਾ) ਹੈ» [2] ਇਸਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ, ਅਤ-ਤਬਰਾਨੀ, ਅਤੇ ਅਲ-ਬੈਹਕੀ ਨੇ ਮਹਿਮੂਦ ਬਿਨ ਲਬੀਦ ਅਨਸਾਰੀ (ਰ.) ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਇਸਨਾਦ (ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਵਾਲੇ) ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਤ-ਤਬਰਾਨੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਇਸਨਾਦਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਮੂਦ ਬਿਨ ਲਬੀਦ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਫੇ ਬਿਨ ਖਦੀਜ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। [2] ਇਸਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ (5/428), ਤਬਰਾਨੀ ਨੇ 'ਅਲ-ਕਬੀਰ' (4/338) ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬੈਹਕੀ ਨੇ 'ਅਸ਼-ਸ਼ੁਅਬ' (14/355) ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਜਮ' ਅਲ-ਜ਼ਵਾਇਦ (1/121) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰਾਵੀ ਸਹੀਹ ਹਨ।
ਅਤੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ: «ਜਿਸਨੇ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਧੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕ ਕੀਤਾ।» [3] ਇਸ ਹਦੀਸ ਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹੀਹ ਇਸਨਾਦ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਬਿਨ ਖ਼ਤਾਬ (ਰ.) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਅਤੇ ਅਲ-ਤਿਰਮਿਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਹੀ ਇਸਨਾਦ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਬਨ ਉਮਰ (ਰ.) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜਿਸਨੇ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਧੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਰਕ ਕੀਤਾ।» [4] "ਅਤੇ ਆਪ ﷺ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਹੈ:" «ਇਹ ਨਾ ਕਹੋ: ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਅਤੇ ਫਲਾਣੇ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਹੋ: ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਫੇਰ ਫਲਾਣੇ ਨੇ ਚਾਹਿਆ।» [5] ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਦੁਆਰਾ ਸਹੀਹ ਇਸਨਾਦ ਨਾਲ, ਹੂਜ਼ੈਫਾ ਬਿਨ ਯਮਨ (ਰ.) ਤੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। [3] ਇਸਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ (1/47)। [4] ਇਸਨੂੰ ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਨੇ ਨੰਬਰ (3251), ਅਤੇ ਤਿਰਮਿਜ਼ੀ ਨੇ ਨੰਬਰ (1535) ਨਾਲ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। [5] ਇਹ ਹਦੀਸ ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਨੇ ਨੰਬਰ (4980) ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਨੇ (5/384) ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਰਕ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਮੁਰਤਦ (ਅਧਰਮੀ) ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਹੰਨਮ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੀ ਤੌਹੀਦ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪੂਰਨ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।
ਤੀਜੀ ਕਿਸਮ: ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਰਕ (ਸ਼ਿਰਕ-ਏ-ਖ਼ਫ਼ੀ) ਹੈ; ਜਿਸਦੀ ਦਲੀਲ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਇਹ ਹਦੀਸ ਹੈ: «ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਨਾ ਦੱਸਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਸੀਹ ਦੱਜਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ?» ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜ਼ਰੂਰ, ਹੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ। ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਰਕ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨਮਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।» [6] ਇਸ ਹਦੀਸ ਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਸਨਦ ਵਿੱਚ, ਅਬੁ ਸਈਦ ਖੁਦਰੀ (ਰ.) ਤੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। [6] ਇਸ ਹਦੀਸ ਨੂੰ ਇਬਨ ਮਾਜਾ ਨੇ ਹਦੀਸ ਨੰਬਰ (4204) ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਅਹਮਦ ਨੇ (3/30) ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਰਕ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਰਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਰਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਰਕ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ: ਮੁਨਾਫਿਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਰਕ; ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਝੂਠੇ ਅਕੀਦੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਰਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਰਕ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ: ਰਿਯਾ (ਦਿਖਾਵਾ), ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਬਿਨ ਲਬੀਦ ਅਨਸਾਰੀ ਦੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਅਬੁ ਸਈਦ ਦੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਤੌਫੀਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪੰਜਵਾਂ ਪਾਠ: ਇਹਸਾਨ
ਇਹਸਾਨ ਇਹ ਹੈ: ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹ ਧਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਛੇਵਾਂ ਪਾਠ: ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ:
1.ਇਸਲਾਮ 2.ਅਕਲ (ਸਮਝ) 3.ਤਮੀਜ਼ (ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ) 4.ਹਦਸ (ਸਰੀਰਕ ਨਾਪਾਕੀ) ਤੋਂ ਪਾਕ ਹੋਣਾ 5.ਨਜਾਸਤ (ਗੰਦਗੀ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ 6.ਸਤਰ ਢੱਕਣਾ 7.ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਜਾਣਾ 8.ਕਿਬਲੇ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 9.ਨੀਅਤ ਕਰਨਾ।
ਸੱਤਵਾਂ ਪਾਠ: ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਅਰਕਾਨ (ਥੰਮ੍ਹ)
ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਅਰਕਾਨ ਹਨ:
1. ਤਾਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ 2.ਤਕਬੀਰੇ ਤਹਿਰਮੀਨਾ (ਪਹਿਲੀ ਤਕਬੀਰ) ਕਹਿਣਾ 3.ਸੂਰਤ ਫਾਤਿਹਾ ਪੜ੍ਹਨਾ 4.ਰੁਕੂ ਕਰਨਾ 5.ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ 6.ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨਾ 7.ਸਜਦੇ ਤੋਂ ਉੱਠਣਾ 8.ਦੋਵੇਂ ਸਜਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਣਾ 9. ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ 10. ਅਰਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ 11.ਆਖਰੀ ਤਸ਼ਹੁੱਦ 12.ਆਖਰੀ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ 13.ਨਬੀ ﷺ 'ਤੇ ਦਰੂਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ 14.ਦੋਨੋ ਪਾਸੇ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ।
ਅੱਠਵਾਂ ਪਾਠ: ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਾਜਿਬ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਚੀਜ਼ਾਂ।
ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਵਾਜਿਬ ਹਨ:
1. ਤਕਬੀਰੇ ਤਹਿਰੀਮਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਤਕਬੀਰਾਂ 2. ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਦਾ ਉਂਜ ਇਕੱਲੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਦਾ «ਸਮਿਅੱਲਾਹੁ ਲਿਮਨ ਹਮਿਦਾਹ» ਕਹਿਣਾ 3.ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ «ਰੱਬਾਨਾ ਵਲਾਕਲ ਹਮਦ» ਕਹਿਣਾ 4.ਰੁਕੂ ਵਿੱਚ «ਸੁਬਹਾਨਾ ਰੱਬੀਅਲ ਅਜ਼ੀਮ» ਕਹਿਣਾ 5.ਸਜਦੇ ਵਿੱਚ «ਸੁਬਹਾਨਾ ਰੱਬੀਅਲ ਆਲਾ» ਕਹਿਣਾ 6.ਦੋਨੋ ਸਜਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ «ਰੱਬਿਗ਼ ਫਿਰ ਲੀ» ਕਹਿਣਾ 7.ਪਹਿਲਾ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਅਤੇ 8.ਪਹਿਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਲਈ ਬੈਠਣਾ।
ਨੌਵਾਂ ਪਾਠ: ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਦਾ ਵਰਣਨ
ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ, ਇਬਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਨਬੀ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਸਲਾਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਹੋਣ। ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇਕ ਬੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਲਾਮ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਇਬਾਦਤ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ (ﷺ) ਉਸ ਦੇ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਰਸੂਲ ਹਨ।
ਫੇਰ ਨਬੀ ﷺ 'ਤੇ ਦਰੂਦ, ਸਲਾਮ ਅਤੇ ਬਰਕਤ ਭੇਜੇ, ਅਤੇ ਕਹੇ: ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੇ ਘਰਾਨੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮਤ ਭੇਜੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅ.) ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅ.) ਦੇ ਘਰਾਨੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮਤ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੁਸੀਂ ਤਾਰੀਫਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ। ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੇ ਘਰਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਰਕਤ ਭੇਜੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅ.) ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅ.) ਦੇ ਘਰਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਰਕਤ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੁਸੀਂ ਤਾਰੀਫਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ।
ਫੇਰ ਅਖੀਰਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਪਨਾਹ ਮੰਗੇ ਇਹ ਦੁਆ ਪੜ੍ਹ ਕੇ; ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਨਾਹ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ ਜਹੰਨਮ ਦੇ ਅਜ਼ਾਬ ਤੋਂ, ਕਬਰ ਦੇ ਅਜ਼ਾਬ ਤੋਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਦੱਜਾਲ ਦੇ ਫ਼ਿਤਨੇ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ। ਫੇਰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੁਆ ਮੰਗ ਲਵੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੀਆਂ (ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ) ਸਾਬਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ:
(ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਤੇਰਾ ਜ਼ਿਕਰ (ਸਿਮਰਨ) ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੈਥੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੂੰ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਪਹਿਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਦੁਆ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੁਹਰ, ਅਸਰ, ਮਗਰਿਬ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਰਕਆਤ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਬੀ ﷺ ਉੱਤੇ ਦਰੂਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਹਦੀਸਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਸਵਾਂ ਪਾਠ: ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸੁੰਨਤਾਂ
ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸੁੰਨਤਾਂ ਹਨ:
1- ਇਸਤਿਫ਼ਤਾਹ ਦੀ ਦੁਆ: ਭਾਵ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੁਆ।
2- ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ।
3- ਪਹਿਲੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਰੁਕੂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵੇਲੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਰਕਆਤ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ; ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੋਢਿਆਂ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਚੁੱਕਣਾ।
4- ਰੁਕੂਅ ਅਤੇ ਸਜਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਤਸਬੀਹ (ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਸਿਮਰਨ) ਕਹਿਣਾ।
5- ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ «ਰੱਬਨਾ ਵਲਾਕਲ ਹਮਦ» ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਸਜਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਆ ਕਰਨਾ।
6- ਰੁਕੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਣਾ।
7- ਸਜਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਪੇਟ ਨੂੰ ਪੱਟਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰੱਖਣਾ।
8- ਸਜਦੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ।
9- ਪਹਿਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਅਤੇ ਦੋ ਸਜਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣਾ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਣਾ।
10- ਤਿੰਨ ਰਕਆਤ ਜਾਂ ਚਾਰ ਰਕਆਤ ਵਾਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਆਖਰੀ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਤਵੱਰੁਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ: ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਖੜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਸੱਜੀ ਪਿੰਜਣੀ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਕੱਢਕੇ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਚੂਲੇ 'ਤੇ ਬੈਠਣਾ।
11- ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੁਆ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣਾ।
12- ਪਹਿਲੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅ.) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਦਰੂਦ ਅਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਭੇਜਣਾ।
13- ਆਖਰੀ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਕਰਨਾ।
14- ਫਜਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਦੋਵੇਂ ਈਦਾਂ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਇਸਤਿਸਕਾ (ਮੀਂਹ) ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਅਤੇ ਮਗ਼ਰਿਬ ਤੇ ਈਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਰਕਆਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ।
15- ਜ਼ੁਹਰ, ਅਸਰ, ਮਗ਼ਰਿਬ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ (ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ) ਪੜ੍ਹਨਾ।
16- ਸੂਰਤ ਫਾਤਿਹਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਇਤਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਮਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸੁੰਨਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਇਮਾਮ, ਪਿੱਛਲੇ ਨਮਾਜ਼ੀ, ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਰੱਬਾਨਾ ਵਲਾਕਲ ਹਮਦ) ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੱਧ ਦੁਆ/ਜ਼ਿਕਰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁੰਨਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ: ਰੁਕੂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਲਾਉਣਾ।
ਗਿਆਰਵਾਂ ਪਾਠ: ਨਮਾਜ਼ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਇਹ ਅੱਠ ਹਨ:
1- ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ। ਲੇਕਿਨ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ।
2- ਹੱਸਣਾ
3- ਖਾਣਾ।
4- ਪੀਣਾ
5- ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਆੜ (ਸਤਰ) ਦਾ ਖੁੱਲ ਜਾਣਾ।
6- ਕਿਬਲੇ ਦੇ ਰੁਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਟ ਜਾਣਾ।
7- ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਲੋੜੀ ਹਰਕਤਾਂ/ਹਿੱਲਜੁਲ ਕਰਨਾ।
8- ਵੁਜ਼ੂ ਦਾ ਟੁੱਟ ਜਾਣਾ।
ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪਾਠ: ਵੁਜ਼ੂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਵੁਜ਼ੂ ਦੀਆਂ ਦੱਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ:
1.ਇਸਲਾਮ 2.ਅਕਲ 3.ਸਮਝਦਾਰੀ 4.ਨੀਅਤ 5.ਨੀਅਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ, ਭਾਵ ਵੁਜ਼ੂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾ ਕਰਨਾ 6.ਵੁਜ਼ੂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ 7.ਵੁਜ਼ੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਇਸਤਿੰਜਾ ਜਾਂ ਇਸਤਿਜਮਾਰ ਕਰਨਾ 8.ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਕ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਣਾ 9.ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ 10.ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵੁਜ਼ੂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ।
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਪਾਠ: ਵੁਜ਼ੂ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼
ਵੁਜ਼ੂ ਦੇ ਛੇ ਫਰਜ਼ ਹਨ:
1.ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ੍ਹੀ ਕਰਨੀ ਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ 2.ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੂਹਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧੋਣਾ 3.ਪੂਰੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮਸਾਹ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 4.ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਟਿਆਂ ਸਮੇਤ ਧੋਣਾ 5.ਵੁਜ਼ੂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 6.ਵੁਜ਼ੂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ (ਭਾਵ ਬਿਨਾ ਦੇਰ ਕੀਤੇ) ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ। ਚਿਹਰੇ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧੋਣਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ) ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਲ੍ਹੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ। ਫਰਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਿਰ ਦੇ ਮਸੇਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸਤਹੱਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਹੀਹ ਹਦੀਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚੌਦਵਾਂ ਪਾਠ: ਵੁਜ਼ੂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਅਤੇ ਇਹ ਛੇ ਹਨ:
1.ਦੋਵਾਂ ਰਸਤਿਆਂ (ਅਗਲੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ) ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ 2.ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਪਾਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ 3.ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਣਾ 4.ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆੜ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਗਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਛਲਾ 5.ਊਠ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਅਤੇ 6.ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਫਿਰ ਜਾਣਾ (ਮੁਰਤਦ ਹੋਣਾ)।ਅੱਲਾਹ ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੂਚਨਾ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੁਜ਼ੂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੱਥ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆੜ (ਰੁਕਾਵਟ) ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਵੁਜ਼ੂ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸ 'ਤੇ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਆੜ ਨਾਲ ਹੀ ਛੂਹੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੁਜ਼ੂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ; ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਪਤੰਗ (ਲਿੰਗ) ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਨਿੱਕਲੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ, ਫੇਰ ਬਿਨਾ ਵੁਜ਼ੂ ਕੀਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ।
ਰਹੀ ਗੱਲ ਸੂਰਤ ਅਨ-ਨਿਸਾ ਅਤੇ ਅਲ-ਮਾਇਦਾ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਇਸ ਫਰਮਾਨ ਦੀ: (...ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ...) (ਸੂਰਤ ਅਨ-ਨਿਸਾ: 43) [ਸੂਰਤ ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 6] ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ: ਸੰਭੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰ.) ਅਤੇ ਸਲਫ਼ (ਪਹਿਲੇ ਵਿਦਵਾਨ) ਤੇ ਖ਼ਲਫ਼ (ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਤੌਫ਼ੀਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪੰਦਰਵਾਂ ਪਾਠ: ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਸ਼ਰੀਅਤੀ ਅਖਲਾਕ (ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ) ਅਪਣਾਉਣਾ।
ਇਹ ਹਨ: ਸੱਚਾਈ, ਈਮਾਨਦਾਰੀ, ਪਰਹੇਜ਼, ਲਾਜ, ਨਿਮਰਤਾ, ਹਿੰਮਤ, ਉਦਾਰਤਾ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਅੱਲਾਹ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ, ਚੰਗਾ ਗੁਆਂਢੀ ਹੋਣਾ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅਖਲਾਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ (ਹਦੀਸ) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਪਾਠ: ਇਸਲਾਮੀ ਅਦਾਬ (ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ) ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਹਨ: ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ 'ਤੇ 'ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ' ਕਹਿਣਾ, ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ 'ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹ' ਕਹਿਣਾ, ਛਿੱਕ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹ' ਕਹਿਣਾ, ਛਿੱਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ 'ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹ' ਕਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਬਿਮਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਜਾਣਾ, ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ, ਮਸਜਿਦ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰੀਅਤੀ ਅਦਾਬਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ, ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਛੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ, ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੁਬਾਰਕਬਾਦ ਦੇਣਾ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ, ਉਤਾਰਨ; ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣ ਆਦਿ ਦੇ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਅਦਾਬ।
ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪਾਠ: ਸ਼ਿਰਕ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਤੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਸੱਤ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹ ਹਨ: ਅੱਲਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਿਰਕ ਕਰਨਾ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਜਾਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਹਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਿਬਾ (ਵਿਆਜ) ਖਾਣਾ, ਯਤੀਮ (ਅਨਾਥਾਂ) ਦਾ ਮਾਲ ਖਾਣਾ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜਣਾ, ਅਤੇ ਪਾਕਦਾਮਨ, ਭੋਲੀਆਂ-ਭਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬਦਕਾਰੀ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣਾ।
ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ: ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋੜਨਾ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣਾ, ਝੂਠੀਆਂ ਸੂੰਹਾਂ ਖਾਣਾ, ਗੁਆਂਢੀ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਮਾਲ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ, ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ, ਜੂਆ ਖੇਡਣਾ, ਗ਼ੀਬਤ ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਉਹ ਕੰਮ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਮਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਠਾਰਵਾਂ ਪਾਠ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨਾ।
ਇਸਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ: ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ) ਕਹਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ: “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 'ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ' ਕਹਿਣ ਦੀ ਤਲਕੀਨ (ਸੁਝਾਅ) ਕਰੋ।” [7] ਇਮਾਮ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਕੇ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹੋਣ। [7] ਮੁਸਲਿਮ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਦੀਸ ਨੰਬਰ (916-917) ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ: ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਬਾੜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੰਨਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੀਜਾ: ਮੁਸਲਮਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਗੁਸਲ (ਇਸ਼ਨਾਨ) ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵੇ ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗੁਸਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਹੁਦ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁਸਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਬਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਗੁਸਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲਪੇਟੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੇ, ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਵੁਜ਼ੂ ਵਾਂਗ ਵੁਜ਼ੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਉਸਦੇ ਸੱਜਾ ਪਾਸ ਧੋਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ, ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਧੋਇਆ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਵਾਰ ਧੋਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਫੇਰੇ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧੋ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਾ ਰੁਕੇ ਤਾਂ ਸਾਫ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਡਾਕਟਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ (ਲੈਸਕ) ਆਦਿ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਚੌਥੀ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਗੁਸਲ ਦੇਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ:
ਉਸਦਾ ਵੁਜ਼ੂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧੋਣ ਨਾਲ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਰ ਤੱਕ ਗੁਸਲ ਦੇਵੇ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰੀਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਫ਼ਨ ਨੂੰ ਬਖੂਰ ਦੀ ਧੂਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਲੰਬੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਘੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਉਸਦੇ ਪੱਟਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਮੁੰਨੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਖਤਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੁੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ।
ਪੰਜਵੀਂ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਕਫ਼ਨ ਦੇਣਾ
ਬਿਹਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਮੀਜ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਮਾਮਾ (ਪੱਗ ਆਦਿ), ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸਨੂੰ ਕਮੀਜ਼, ਇਜ਼ਾਰ (ਧੋਤੀ, ਪਜਾਮਾ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਿਫਾਫੇ (ਚਾਦਰ) ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਦਿਰ੍ਹਾ (ਕਮੀਜ਼), ਖ਼ਿਮਾਰ (ਸਿਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ), ਇਜ਼ਾਰ (ਨਿਚਲਾ ਕਪੜਾ), ਅਤੇ ਦੋ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ (ਲਪੇਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ)। ਬੱਚੇ (ਲੜਕੇ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੋ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆਂ (ਲਪੇਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਵੇ, ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਇਹਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਸਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਰਿਦਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤਲਬੀਆ (ਲੱਬੈਕ) ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਤੋਂ ਸਹੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਮੁਹਰਿਮ (ਇਹਰਾਮ ਵਾਲੀ ) ਔਰਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਫ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਕਾਬ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਢੱਕੇ ਜਾਣਗੇ। ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਉਸੇ ਕਫ਼ਨ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਜਾਣਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਫ਼ਨ ਦੇਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਬਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਛੇਵੀਂ: ਉਸਨੂੰ ਗੁਸਲ ਦੇਣ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ, ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਕਦਾਰ:
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ , ਫੇਰ ਪਿਓ, ਫੇਰ ਦਾਦਾ, ਫੇਰ ਮਰਦ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਬੰਦਾ।
ਔਰਤ ਨੂੰ ਗੁਸਲ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਕਦਾਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਵਸੀਅਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਮਾਂ, ਫੇਰ ਦਾਦੀ, ਫੇਰ ਉਸਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ। ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੁਸਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਬੁ-ਬਕਰ ਸਿੱਦੀਕ (ਰ.) ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਗੁਸਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੀ (ਰ.) ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਫਾਤਿਮਾ (ਰ.) ਨੂੰ ਗੁਸਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੱਤਵੀਂ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਜਨਾਜ਼ਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ:
ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਤਕਬੀਰਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਤ-ਅਲ-ਫਾਤਿਹਾ ਪੜ੍ਹੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਸੂਰਤ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਆਇਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰ.) ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਹੀਹ ਹਦੀਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਦੂਜੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹੇ ਅਤੇ ਨਬੀ ﷺ 'ਤੇ ਦਰੂਦ ਭੇਜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਤੀਜੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ: "ਅੱਲ੍ਹਾਹੁਮੱਗਫ਼ਿਰ ਲਿ-ਹੱਯਿਨਾ ਵਾ ਮੱਯਿਤਿਨਾ, ਵਾ ਸ਼ਾਹਿਦਿਨਾ ਵਾ ਗ਼ਾਇਬਿਨਾ, ਵਾ ਸਗ਼ੀਰਿਨਾ ਵਾ ਕਬੀਰਿਨਾ, ਵਾ ਜ਼ਕਰਿਨਾ ਵਾ ਉਨਸਾਨਾ। ਅੱਲ੍ਹਾਹੁੰਮਾ ਮਨ ਅਹਯੈਤਹੂ ਮਿੰਨਾ ਫ਼-ਅਹਯਿਹੀ ਅਲਲ-ਇਸਲਾਮ, ਵਾ ਮਨ ਤਵੱਫ਼ੈਤਹੂ ਮਿੰਨਾ ਫ਼-ਤਵੱਫ਼ਹੂ ਅਲਲ-ਈਮਾਨ। ਅੱਲ੍ਹਾਹੁਮੱਗਫ਼ਿਰ ਲਹੂ, ਵਰ੍ਹਹਮਹੁ, ਵਾ ਆਫ਼ਿਹੀ, ਵਾਅਫ਼ੁ ਅਨਹੁ, ਵਾ ਅਕਰਿਮ ਨੁਜ਼ੁਲਹੂ, ਵਾ ਵੱਸਿਅ ਮੁਦਖ਼ਲਹੂ, ਵਗ਼ਸਿਲਹੁ ਬਿਲ-ਮਾਇ ਵੱਸ-ਸਲਜਿ ਵਲ-ਬਰਦ, ਵਾ ਨੱਕਿਹੀ ਮਿਨਲ-ਖ਼ਤਾਯਾ ਕਮਾ ਯੁਨੱਕੱਸ-ਸੌਬੁਲ-ਅਬਯਜ਼ੁ ਮਿਨਦ-ਦਨਸ। ਵਾ ਅਬਦਿਲਹੁ ਦਾਰਨ ਖ਼ੈਰਮ-ਮਿਨ ਦਾਰਿਹੀ, ਵਾ ਅਹਲਨ ਖ਼ੈਰਮ-ਮਿਨ ਅਹਲਿਹੀ, ਵਾ ਅਦਖ਼ਿਲਹੁਲ-ਜੰਨਤਾ, ਵਾ ਅਇਜ਼ਹੁ ਮਿਨ ਅਜ਼ਾਬਿਲ-ਕਬਰਿ, ਵਾ ਅਜ਼ਾਬਿਨ-ਨਾਰ, ਵਫ਼ਸਹ ਲਹੂ ਫ਼ੀ ਕਬਰਿਹੀ, ਵਾ ਨੱਵਿਰ ਲਹੂ ਫ਼ੀਹਿ। ਅੱਲ੍ਹਾਹੁੰਮਾ ਲਾ ਤਹਰਿਮਨਾ ਅਜਰਹੂ ਵਾ ਲਾ ਤੁਜ਼ਿੱਲਨਾ ਬਅਦਹੂ।" ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਸਾਡੇ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ (ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ)। ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਜਿਸਨੂੰ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਸਲਾਮ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਈਮਾਨ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ। ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਇਸ (ਮ੍ਰਿਤਕ) ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ, ਇਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ, ਇਸਨੂੰ ਅਫ਼ੀਅਤ (ਸਲਾਮਤੀ) ਦੇ, ਇਸਦੀਆਂ ਖ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਗੁਜ਼ਰ ਕਰ, ਇਸਦੀ ਮਹਿਮਾਨਨਿਵਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰ (ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਦੇ), ਇਸਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾਦਾ (ਵੱਡਾ) ਕਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਧੋ ਦੇ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਤੋਂ ਇੰਝ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਕੱਪੜਾ ਮੈਲ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਘਰ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਘਰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਬਰ ਦੇ ਅਜ਼ਾਬ (ਦੁੱਖ) ਅਤੇ ਦੋਜ਼ਖ਼ (ਨਰਕ) ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ। ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲਈ ਨੂਰ (ਰੋਸ਼ਨੀ) ਭਰ ਦੇ। ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਵਾਬ (ਅਜਰ) ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰੱਖੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਨਾ ਕਰੀਂ।" ਫੇਰ ਚੌਥੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਲਾਮ ਫੇਰ ਲਵੇ।
ਇਹ ਮੁਸਤਹੱਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਤਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: (ਅੱਲਾਹੁਮ-ਮਗ਼ਫਿਰ ਲਹਾ...) ਆਦਿ, ਅਤੇ ਜੇ ਦੋ ਜਨਾਜ਼ੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: (ਅੱਲਾਹੁਮ-ਮਗ਼ਫਿਰ ਲਹੁਮਾ...) ਆਦਿ, ਅਤੇ ਜੇ ਜਨਾਜ਼ੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜਮ੍ਹਾ (ਬਹੁਵਚਨ) ਦੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: (ਅੱਲਾਹੁਮ-ਮਗ਼ਫਿਰ ਲਹੁਮ...) ਆਦਿ। ਲੇਕਿਨ ਜੇਕਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਮਗ਼ਫਿਰਤ (ਮਾਫ਼ੀ) ਦੀ ਦੁਆ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਅੱਲਾਹੁੱਮੱਜ ਅਲਹੁ ਫਰਾਤੰਵ- ਵਾ ਜ਼ੁਖਰਨ ਲਿਵਾਲਿਦਈਹ, ਵਾ ਸ਼ਾਫੀਅੱਮ-ਮੁਜਾਬਾ, ਅੱਲਾਹੁੱਮਾ ਸੱਕਿਲ ਬਿਹੀ ਮਵਾਜ਼ੀਨਾਹੁਮਾ, ਵਾ ਆਅਜ਼ਿਮ ਬਿਹੀ ਉਜੁਰਾਹੁਮਾ, ਵਾ ਅਲਹਿਕਹੁ ਬਿ ਸਾਲਿਹੀ ਸਲਾਫਿਲ ਮੁਮਿਨ, ਵਜ ਅਲਹੁ ਫੀ ਕਫ਼ਾਲਤੀ ਇਬਰਾਹੀਮਾ ਅਲੈਹਿੱਸ-ਸਲਾਤੁ ਵੱਸ-ਸਲਾਮ, ਵਾ ਕਿਹੀ ਬਿਰਾਹਮਾਤਿਕਾ ਅਜ਼ਾਬਲ ਜਹੀਮ" (ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਨਾਮ ਅਤੇ (ਆਖਿਰਤ ਦਾ) ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਬਣਾ ਜਿਸਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਬੂਲ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਉਸ ਬੱਚੇ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ (ਮਾਪਿਆਂ) ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਤੱਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੋਮਿਨਾਂ ਦੇ ਨੇਕ ਪੁਰਖਾਂ (ਸਲਫ਼) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਬਰਾਹੀਮ (ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ) ਦੀ ਕਫ਼ਾਲਤ (ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ) ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮਤ ਨਾਲ ਜਹੰਨਮ ਦੇ ਅਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ।)
ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਜਨਾਜ਼ਾ ਮਰਦ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਮਾਮ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜਨਾਜ਼ੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮਰਦ ਇਮਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਔਰਤ ਕਿਬਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਵੀ ਹੋਣ ਤਾਂ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਔਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇ ਫੇਰ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਸਿਰ ਮਰਦ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਰਦ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਰਦ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਇਮਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਿਸਨੂੰ ਇਮਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਠਵੀਂ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਸ਼ਰੀਅਤੀ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਲੱਕ ਤੱਕ ਡੂੰਘਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਬਲੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਹਦ (ਅੰਦਰਲੀ ਕਬਰ) ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਲਹਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਕਫ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ ਸਗੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ। ਫੇਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ। ਜੇਕਰ ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਫੱਟੇ, ਪੱਥਰ, ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ। ਫੇਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾਈ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸਤਹਬ ਹੈ: (ਬਿਸਮਿੱਲਾਹੀ, ਵਾ ਅਲਾ ਮਿੱਲਤੀ ਰਸੂਲਿੱਲਾਹ; ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਦੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ)। ਫੇਰ ਕਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਹ (ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਕੂਹਣੀ ਤੱਕ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੰਕਰ ਪਾਏ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਫਾਰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸ (ਕਬਰ) ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਫਰਮਾਉਂਦੇ: «ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦੁਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।» [8] [8] ਇਸਨੂੰ ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਨੇ (3221) ਅਤੇ ਹਾਕਿਮ ਨੇ (3/399) ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨੌਵੀਂ ਗੱਲ: ਜਿਸ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਉੱਤੇ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਨਾ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਦਫ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਮਸ਼ਰੂਹ (ਜਾਇਜ਼) ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਸਮਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਬਰ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਕਬਰ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਦਸਵੀਂ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਣਯੋਗ ਸਹਾਬੀ ਜਰੀਰ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਜਲੀ (ਰ.) ਦੇ ਕੌਲ ਅਨੁਸਾਰ: «ਅਸੀਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਨਿਹਾਯਾ (ਸੋਗ) ਵਿੱਚੋਂ ਸਮਝਦੇ ਸੀ।»[9] ਇਸ ਹਦੀਸ ਨੂੰ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਇੱਕ ਹਸਨ ਸਨਦ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, [9] ਇਸ ਨੂੰ ਇਬਨ ਮਾਜਾਹ ਨੇ ਹਦੀਸ ਨੰਬਰ (1612) ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨੇ (2/204) ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ (ਸੀਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਜਾਫ਼ਰ ਬਿਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ (ਰ.) ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਾਫ਼ਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘੜੀ ਆਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।» [10] [10] ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (976), ਨਸਾਈ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (2034), ਅਬੁ-ਦਾਉਦ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (3234), ਇਬਨ ਮਾਜਾ ਜਨਾਜ਼ੇ... (1569), ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ (2/441)।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਖਾਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਈ ਬਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਗੱਲ: ਔਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਸ (ਔਰਤ) ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਦੱਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇੱਦਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਇੱਦਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਸਹੀ ਹਦੀਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੈ।
ਪਰ ਮਰਦ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ: ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਬਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਹਿਮ ਦੀ ਦੁਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਿਉਂਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ: "ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਰਤ (ਦੌਰਾ) ਕਰਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖ਼ਰਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" [11] ਇਹ ਹਦੀਸ ਸਹੀਹ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। [11] ਇਸ ਨੂੰ ਇਬਨ ਮਾਜਾਹ ਨੇ ਹਦੀਸ ਨੰਬਰ (1569) ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਨਬੀ ﷺ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਰਤ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਹਿਣ: «ਅਸਲਾਮੁ ਅਲੈਕੁਮ, ਆਹਲੱਦ-ਦਿਆਰ, ਮਿਨਲ ਮੁਮਿਨੀਨਾ ਵਲ ਮੁਸਲਿਮੀਨ, ਵਾ ਇੱਨਾ ਇਨ ਸ਼ਾਅ ਅੱਲਾਹੁ ਬਿਕੁਮ ਲਾ ਹਿਕੂਨ, ਨਸ ਅਲੁੱਲਾਹਾ ਲਨਾ ਵਲਾਕੁਮੁਲ ਆਫਿਯਾਹ, ਯਰ ਹਮੁੱਲਾਹੁਲ-ਮੁਤਕੱਦਿਮੀਨਾ ਮਿੱਨਾ ਵਲ-ਮੁਸਤਾਅਖ਼ਿਰੀਨ।» [12] (ਹੇ ਇਸ ਥਾਂ (ਕਬਰਾਂ) 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੋਮਿਨੋਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਖ਼ੈਰ (ਤੰਦਰੁਸਤੀ) ਦੀ ਦੁਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਲਾਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ।) [12] ਮੁਸਲਿਮ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਦੀਸ ਨੰਬਰ (975) ਨਾਲ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਲਾਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਫਿਤਨਾ (ਫ਼ਸਾਦ) ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਅਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ ਸਾਡੇ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਸਹਾਬੀਆਂ 'ਤੇ।
Related books
All books
ਤਿੰਨ ਉਸੂਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ73 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਤਿੰਨ ਉਸੂਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਹਨਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਸਿੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ: ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਹਦੀਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਈਮਾਨ ਅਤੇ ਨੇਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ, ਇਮਾਮ, ਖ਼ਤੀਬ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁਫੀਦ ਸੰਖੇਪ47 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਮੁਅੱਜ਼ਿਨ, ਇਮਾਮ, ਖ਼ਤੀਬ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁਫੀਦ ਸੰਖੇਪ
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇਕਾਮਤ ਦੇ ਅਹਕਾਮ, ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਇਮਾਮਤ, ਜੁਮੇ ਦੇ ਖੁਤਬੇ, ਅਤੇ ਆਦਾਬ-ਇ-ਮਸਜਿਦ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨਾਂ, ਇਮਾਮਾਂ ਅਤੇ ਖਤੀਬਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਰਈ ਅਹਕਾਮ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਅਹਮੀਅਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦੀਸਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਧਨ85 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਧਨ
ਸ਼ੇਖ਼ ਅਬਦੁਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਬਿਨ ਨਾਸਿਰ ਅਸ-ਸਾਅਦੀ ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ "ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਧਨ" ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਈਮਾਨੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਈਮਾਨ, ਨੇਕ ਅਮਲਾਂ, ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ, ਸੰਤੋਖ, ਨਿਅਮਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ, ਚੰਗਿਆਈ, ਅੱਲਾਹ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਕਦਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿਲ ਦੇ ਸੁਕੂਨ ਵੱਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ66 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਮੁਸਲਮਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਅਤਿਅੰਤ ਮਿਹਰਬਾਨ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਫ਼ਰਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੁਡਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ੁਰੂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਹਨ, ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਇਹ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ। ਇਹ ਅਕੀਦਾ (ਵਿਸ਼ਵਾਸ), ਫ਼ਿਕਹ (ਇਸਲਾਮੀ ਨਿਆ), ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਤਫ਼ਸੀਰ (ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ), ਹਦੀਸ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਕਾਰਾਂ (ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਸਿਮਰਨ) ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਰਲ ਕੋਰਸ ਹੈ; ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ…