Jɔn le ka duniya dan? jɔn le ka n dan? Wa muna?
Gafe ni be kuma duniya ni adamaden aslu kan, k’a sinsin a kan ko Danbaga belebele b’o la, min ye Alla ye, min ka sariyaw sigi ka ɲɛnɛmaya mara, a be Alla mankutuw gwɛya ani limaniya nafa cidenw ni sankolo gafew ma, A b’a sinsin a kan ko silamaya dina le ye cɛn dina ye duniya ni lahara kunadiya sɔrɔli kama.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
Jɔn le ka duniya dan? Ani jɔn le ka n dan? Ani mun kama?
Lɔniyako jɛnkulu min be dinakow ɲɛmɔgɔya kɔrɔ, hɔrɔma misiri ni kira ya misiri la.
Yala ne be sira ɲuman kan wa?
Jɔn le ka sankolow dan ani dugukolo ani fɛn minugu be o ni ɲɔgɔncɛ, ka bɔ danfɛn baw bɛɛ la, minugu bɛɛ te se ka lɔn?
Jɔn le ka ni fɛn labɛni koɲuman ani ni fɛn dakɛɲɛni dan sankolo ani dugukolo kɔnɔ?
Jɔn le ka adamaden dan ani ka mɛnni ni yeli ani hakili di a ma, ani k'a kɛ a be se ka lɔnniyaw sɔrɔ ani ka w faamu?
Jɔn le ka ni fɛn dakɛɲɛni ɲuman ni dan i farikolo la, ani ka i ja, ka i ja cɛɲi?
Miri danfɛn niimaw danni la, ani o suguya caman faranfasicogow, jɔn le ka o dan ni cogoyaw ye dan te minugu la?
cogo di nin duniya ba be dakɛɲɛ ani ka sabati n'a ka sariyaw ye min be ni dunya basigi, basigi ko ɲuman la, saan cama kɔnɔ?
Jɔn le ye ni sariyaw don minw be ni dunya mara (ɲɛnamaya ani saya, ɲɛnɛma fɛnw bangeli, su ani tile, waatiw yɛlɛmali, ani o ɲɔngɔnnaw)?
Yala nin duniya nin k'a yɛrɛ dan wa? Walima a bɔla gwansan na wa? Wala a nana a kunfɛ wa? Alla kɔrɔtani ko: {yala o dan na o yɛrɛ ma le wa? walima o ka o yɛrɛ dan wa? 35} yala o ka sankolo ni dugukolo dan? O kuma toy, o ma dɛngɛnɛya le. 36} [At-Tur: 35-36].
Ni an ma an yɛrɛ dan, wa a te se ka kɛ ko an bɔla gwansan na wala kunfɛ bolo ma, o la; cɛn min siga t'a la: o le ye Danbagaba ani se tigi le be duniya nin la, sabu a te se ka kɛ ko duniya nin k’a yɛrɛ dan! Walima a bɔla gwansan la! Wala a nana kunfɛ bolo ma!
Mun na mɔgɔ lanin be fɛnw la a ɲɛ te minugu la? I n’a fɔ: (famuyali, hakili, nii, dusukunnakow ani kanu), yala o sababu te k'a fɔ ko a b'o nɔnw yela wa? Mɔgɔ be se k'a nankari cogo di ko Danbaga te nin duniya ba nin na, k’a sɔrɔ a b’a ya danfɛnw, a ya bara n’a ya hinɛ nɔnw yela?!
Mɔgɔ hakilitigi si tena sɔn ko a ye fɔ a ye ko nin bon lɔla k’a sɔrɔ mɔgɔ si m’a lɔ! Walima ko a ye fɔ a ye ko gwansan le ka nin bon bila! O la, cogo di mɔgɔ dɔw be mɔgɔ cɛntigiya minugu b’a fɔ ko nin duniya belebeleba nana k’a sɔrɔ danbaga te a la? Hakilitigi be se ka sɔn cogo di k’o y’a fɔ a ye ko nin duniya labɛn cogo ɲuman kɛla a yɛrɛ ma?
Nin bɛɛ b’an lase kuncɛ kelen le ma, o le ye ko tigi ba, sebaga ani ko labɛnbaga dɔ bey duniya nin na, wa ko A le kelen pe le ka kan ni bato ye, wa ko fɛn o fɛn be bato ka bɔ A le kɔ, o bato ye fu le ye, wa o man kan ni bato ye.
lamon masa (tigi) danbaga ani masa ba
Lamɔ masa, danbaga kelen pe le bey, A le le ye mara tigi ye, kow labɛn baga, garizɛgɛ baga, ɲɛnɛmaya di baga ani saya kɛ baga, wa A le le ka dugukolo dan k'a kolo, k'a kɛ yɔrɔ ɲuman ye a ya danfɛnw ye, wa A le le ka sankolow dan ani fɛn minugu b'a kɔnɔ ka bɔ danfɛn baw la, ani a ka tele, kalo, su, ani telefɛyɔrɔ kow labɛn ni labɛnni tigitigi ye min b'a ya boɲɛ yira.
A le le ka fɔɲɔ kolo an ye an te se ka balo min kɔ. A le le be sanji jigi an kan ani ka bajiw ni kɔjiw kolo an ye. A le le k’an balo ani k’an latanga k’an to denɲɛnɛniw ye an bamusow kɔnɔ k’a sɔrɔ fanga si tun t’an na. A le le k’a kɛ joli be boli an jolisiraw la k’a ta an wolotumana fɔɔ ka taga se an saya ma.
Nin Matigi danbaga, garizɛgɛ baga sɔnlibaga, o le ye Alla ye saniya b’a ye ani a kɔrɔtani le.
Alla kɔrɔtani ko: {Aw Matigi ye Alla le ye, min ka sankolow ni dugukolo dan tele wɔrɔ kɔnɔ, ka sɔrɔ ka sabati masasiginan kan. A be sufɛyɔrɔ datugu ni telefɛyɔrɔ ye, a be tugu a kɔ jona jona; tele ni kalo ni lolow koloni le ni a ya yamaruya ye, i tolo malɔ, danfɛnw ni yamaruya ye A ta le ye. barika be Alla ye, danfɛn bɛɛ tigi 54} [Suratul Ahraaf 54].
Alla le ye Matigi ye, duniya kɔnɔ fɛn bɛɛ danbaga, an be min ye, an te min ye. Fɛn tɔw bɛɛ ye a ya danfɛnw dɔw le ye. A le kelen pe le ka kan ni bato ye, fɛn wɛrɛ man kan ka bato ka fara a kan. Jɛnɲɔgɔn si t’a la a ya masaya la, a ya danli la, a ya ko labɛn la wala a bato la.
Hali n’an tun k’a fɔ sɔsɔli boloma, ko tigi wɛrɛw bey ka fara Alla kan -boɲɛ b'A ye-, duniya tun bena cɛn; sabu a te ɲɛ ko tigi fila ye duniya kow ɲɛnɛbɔ wagati kelen na. Alla kɔrɔtani ko: {Ni tigi wɛrɛw tun be o fila kɔnɔ ni Alla tɛ, o fila tun bena cɛn...} [Al Anbiya: 22].
Danbaga min ye Matigi ye mankutuw.
lamɔn masa saniya b'a ye, tɔgɔ sanumanw be A le le ye minugu te se ka jate, ani mankutu kɔrɔtaniw caman ba be A le le ye minugu b'a ya dafanin ya yira, a be ka bɔ a tɔgɔw la: danbaga, ani "Allahu" wa a kɔrɔ ye: Batofɛn min ka kan ni bato ye A kelen pe jɛnɲɔgɔn t'a la. Ani ɲɛnɛmaya masa (min te sa), ani masa min lɔni le ni a yɛrɛ ye ani a ya danfɛnw, ani hinɛ masa, ani garizɛgɛ masa, ani masa fonisere, Alla kɔrɔtani ko kurana ba kɔnɔ: "Alla - tigi wɛrɛ tey ni A le tɛ, A le min be nii la tuma bɛɛ, min lɔni le ni A yɛrɛ ye ani A ya danfɛnw bɛɛ. Jingɔ t'a sɔrɔ, sunɔgɔ fana t'a sɔrɔ. Fɛn o fɛn be sankolo la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye A le ta le ye. Jɔn le be se ka solonadoli kɛ a yɔrɔ ni a ma kɛ n’a ya diɲɛ ye ? Fɛn min b'o ɲɛ ani min b'o kɔ A b'o lɔn, o te A ya lɔniya foy lɔn fɔɔ ni min k'a diya, a ya masasigilan ka sankolo ni dugukolo bɛɛ lajɛni wasa, o marali t’a dɛsɛ, wa, A le le ye Alla kɔrɔtani ye, masa ba le 255." [Suratu'lbaqara:255].
Ani Alla kɔrɔtani ko: {A fɔ ko: Alla ye kelen ye 1 Alla, mɔgɔ bɛɛ mako be min na 2 A ma den wolo, fɛn fana m'a wolo 3. ani bɔɲɔgongo fana t’A la 4} [ Al Ikhlaas 1-4].
Matigi batota be mankutu ni mankutu dafaniw ye.
A mankutu dɔ ye: ko A le le ni bato ka kan, fɛn o fɛn te a le ye, o bɛɛ ye danfɛn ne ye min be sariya kɔrɔ, o bɛɛ be yamaruya ani o bɛɛ be karaba
A ya mankutu dɔ ye: ko A le le ye ɲɛnɛmaya masa ye, min lɔni le ni A yɛrɛ ye ani A ya danfɛnw, wa ɲɛnɛmaya fɛn minugu bey, Alla le ka ɲɛnɛmaya di a bɛɛ ma ani k'a dan k'a sɔrɔ a tey. Wa A le le lɔni be ni a ya kɛ ye, ni a ya balo ni a ya wasa ye. Wa Matigi ye ɲɛnɛmaya masa le ye, min te sa, wa a te se ka ban abada. A le le lɔni be ni a ya danfɛnw ye a te sunɔgɔ, o kuma toy, jingɔ walima sunɔgɔ t'A minɛ.
A ya mankutu dɔ ye ko A le le ye lɔniya masa ye, foy te dogo min ma dugukolo ni sankolo la.
A ya mankutu dɔ ye ko A le le be mɛni masa ye, ani yeli masa, min be fɛn bɛɛ mɛn, ani A be danfɛn bɛɛ ye, A be niiw ya wasawasa lɔn ani disiw be min dogo, ko foy te dogo A la, -saniya b'a ye- dugukolo ni sankolo la.
A ya mankutuw dɔ ye ko a le le ye Sebagayabatigi ye, foy te se k'a dɛsɛ, ani mɔgɔ si te se k’a ya laɲini lasegi. A be fɛn kɛ min k'a diya, a be fɛn bali min k'a diya, A le le be mɔgɔ bila ɲɛ ani A le le be mɔgɔ to kɔ, ani kolɔn dafani tigi le.
A ya mankutuw dɔ ye ko A le le ye Danbaga ye, A le le ye garizɛgɛdibaga ye, A le le ka danfɛnw dan ani k’o ya ko latigɛ, ani danfɛnw b’a bolo ani o be a ya mara kɔnɔ.
A ya mankutuw dɔ ye ko A le le be gɛlɛyabagatɔw jabi, ka tɔrɔbagatɔw dɛmɛ ani ka tɔrɔw wili. Danfɛn bɛɛ, n’a bena tɔrɔ wala gwɛlɛya dɔ la, a be taga a ma wajibi boloma.
Bato be kɛ Alla dɔrɔn le ye, sabu A le le dafanile wa a kelen le ka kan ni bato ye, fɛn wɛrɛ man kan ni bato ye, ani fɛn o fɛn be bato A le kɔ, o be bato ni ngalon le ye, ani a nagasinile ani a be se ka sa ani ka halaki.
Alla Saniman ka hakili di an ma min b'a to an b'A ya boɲɛ dɔ famu, ani A ka hakili ɲuman dɔ don an na min be ɲumanya fɛ ka juguya kon, ani a be mafa n'a k'a yɛrɛ di Alla ma duniya bɛɛ tigi, o hakili ɲuman nin b’a yira ko A dafanile ani ko a te se ka mankutu ni nagasi ye, saniya b'aye.
A man kan adamaden Hakilitigi ye ko a ye fɛn wɛrɛ bato n'a ma kɛ min dafanile ye, O la; adamaden be se ka danfɛn dɔ bato cogo di min nagasini be i nafɔ a le yɛrɛ wala min be a le yɛrɛ duguma!
Min kakan ni bato ye te se ka kɛ adamaden ye, walima boli, walima yiri, walima bagan!
Matigi be a ya sankolow sanfɛ, a dakɛɲɛni be a ya masa-siginan kan, a faranin be a ya danfɛnw na, a ya danfɛn foy te a yɛrɛ kɔnɔ, ani a yɛrɛ foy te a ya danfɛnw kɔnɔ, a te don a ya danfɛn foy kɔnɔ, wa a te a yɛrɛ kɛ fari ye a ya danfɛn foy la .
Matigi, foy t'a ɲɔgɔn ye wa A le le ye Mɛnnikɛbaga ani Yelikɛbaga ye, mɔgɔ si t'a bɔɲɔgɔn ye, a mako t'a ya danfɛnw na, a te sunɔgɔ ani a te domini kɛ, masaba le furu muso te se ka kɛ a fɛ walima den; danbaga, mankutubaw le b'a la, A te se cogo si k'a mankutu ni makoya ye walima ni nagasili ye fiyew.
Alla kɔrɔtani ko: Yaa a lugu Adamadenw! misaliya dɔ fɔla, a y'a lamɛn, a be fɛn minugu welela Alla kɔ, o lugu tena se ka nimɔgɔ fitini foy le dan fiyew, hali n’o lajɛna o kama. Wa ni nimɔgɔ ka fɛn bosi o la, o tena se k'o bɔ a la. Ɲinikɛbaga ni ɲinita laganfola. 73 {O ma Alla boɲɛ A ya boɲɛ yɛrɛ yɛrɛ la, cɛn na, Alla ye Fangatigi le ye, Se bɛɛ tigi le 74} [Al-Hajj 73-74]
Mun le kama nin danli masa, masa ba ka an dan? ani A be mun le ɲinina an nugu fɛ?
Yala a be se ka kɛ wa ko Alla ka ni danfɛnw bɛɛ dan n'a ma kɛ ni laɲini dɔ ye, yala a k'o dan fu k'a sɔrɔ A le ye kolabɛn masa ani Lɔnnikɛlaba ye wa?
Yala a be se ka kɛ wa ko min k'a an dan ni nin labɛn ni ɲɛnɛbɔli ɲuman nin ye, ka fɛnw kolo an ye minugu be sankolo ni dugukolo kan, k'o y'an dan n'a ma kɛ ni laɲini jonjon dɔ ye, wala k'an toy fu k'a sɔrɔ jabi te ɲiningali nafamanbaw la minugu b'an hakili ta, i nafɔ: Mun na an be yan? Wa mun ne be kɛ saya kɔfɛ? Wa an dan kun jɔnjɔn ye mun ye wa?
Yala hakili be se ka sɔn ko jangata tena kɛ tɔɲɔlikɛbaga ye, ani sara tena kɛ ɲumankɛbaga ye wa?
Alla kɔrɔtani ko: {Yala a k'a jate ko An (Alla) k'aw dan tolon le kosɔn wa, ani ko a tena lasegi An ma? 115} [Al Muhminuun: 115].
O kuma toy, Alla ka Cidenw ci walasa an y'an dankun lɔn, ani A ka an kalan A bato cogo la ani an be masurunya A le la cogo min na, ani A be fɛn min ɲinina an fɛ! ani cogo di an b'a ya diɲɛ sɔrɔ, ani A k'an laban yɔrɔ fɔ an ɲɛnɛ saya kɔfɛ?
Alla ka cidenw ci k’a fɔ an ye ko A le kelenpe le ka kan ni bato ye, k’an kalan an kaɲi k’a bato cogo min na, k’a ya yamaruya n’a ya baliliw lase an ma, ani k’an kalan jogo ɲumanw na, n’an ka minugu ta, an ya ɲɛnɛmaya be ɲɛ ani ka fa barika ni hɛrɛ la.
Wa Alla ka ciladen caman ci i nafɔ: (Nuhu, Ibrahima, Musa, ani Isa), k'o dɛmɛ ni tagamasiyɛnw ni kabakow ye minugu b'a yira ko o ye cɛntigiw le ye, ani ko o ye ciladenw le ye ka bɔ A yɛrɛ fɛ, saniya b'a ye, wa o laban ye Muhamadu ye nɛma ni kisi b’a ma.
Ani cidenw k'a fɔ an ɲɛnɛ ka gwɛ ko ni ɲɛnɛmaya ye lajarabili le ye, ani ko ɲɛnɛmaya yɛrɛ yɛrɛ bena kɛ saya kɔfɛ.
ani ko Alijinɛ bey muminiw ye, minugu ka Alla kelen bato jɛnɲɔgɔn t'a la, ka la cidenw bɛɛ la, ani ko Jahanama tasuma bey Alla ka min labɛn kafiriw ye, minugu ka batofɛn wɛrɛw bato ka fara Alla kan, walima ka kafiriya ciden dɔ ma Alla ya cidenw cɛma.
Alla kɔrɔtani ko: (E Adama denw, ni cidenw nana aw ma ka bɔ aw la ka ne ya aayaw kalan aw ye, ni minugu siranna Alla ɲɛ ka bara ɲuman kɛ, siranya te o tigiw ma, o fana tena sunu. 35) Wa Minugu ka lagbasi kɛ an ya tagamasiyɛnw na, k'o yɛrɛ boɲɛ o ma, o lugu le ye tasuma dongow ye; o bena dumɛ a kɔnɔ 36) [Al Ahraaf: 35-36].
Alla kɔrɔtani ko: {Yaa a lugu mɔgɔw, a ye a Matigi bato, min k'a dan ani ka jona mɔgɔw dan, walasa aw bena Alla ɲɛsiranya sɔrɔ 21 A le min ka dugukolo fɛnzɛn a ye ani ka sankolo lɔ, ani ka sanji jigi ka bɔ sankolo la, ka yiridenw falen n'o ye, k'o kɛ garizɛgɛ ye a lugu ye, a kana filanan fara Alla kan kasɔrɔ a b'a lɔn 22 n’aw be sigasigala fɛn na An ka min jigi an ya jɔncɛ kan, aw ye na ni sura dɔ ye ka bɔ a ɲɔgɔn la, k’aw ya serew wele minugu te Alla ye, n’aw ye cɛnfɔlaw ye. ٢٣ :(ni aw ma o kɛ, aw kɔni tena se ka o kɛ abada, a ye siran tasuma ɲɛ, tasuma min dadonan ye mɔgɔw ye ani kabakuruw, o labɛnna kafiruw le ye .24) Wa kibaru duman di mɔgɔw ma minugu limaniyala ani ka bara ɲumanw kɛ, ko Alijinɛw le be o ye, kɔw be bori minugu duguma. Tuma o tuma n'o balo la ni a kɔnɔ yiriden dɔ ye, o b'a fɔ ko: Nin ɲɔgɔn le dila an ma ka kɔn. K'a sɔrɔ a dila o ma ka bɔ ɲɔgɔn fɛ le. Furuɲɔgɔn saniyaniw le b'o ye a kɔnɔ, ani o ye dumɛ bagaw ye a kɔnɔ. 25 [ Al Bakara: 21-25].
Mun na cidenw caya la?
Alla k'a ya cidenw ci mantonw ma, manton si tey fɔɔ Alla ka ciden ci a ma, walasa k'o wele ko o ye o Matigi bato, ani k'a ya yamaruyaw n'a ya baliliw lase o ma. O bɛɛ ya weleli laɲini tun ye le: ko o ye Alla kelenpe bato, Alla ka bon ani a kɔrɔtani le. Wa tuma o tuma ni manton k'a daminɛ ka fɛn bila ciden nana ni min ye wala k'a yɛlɛma, min ye Alla kelenyali yamaruya ye, Alla tun be ciden wɛrɛ ci ka sira latilen, ani ka mɔgɔw lasegi o dancogo ɲuman kan, ni Alla kelenyali n'a labatoli ye.
Fɔ Alla ka cidenw laban kɛ Muhamadu ye, Alla ka nɛma ni kisi b’a ma, min nana ni dina dafanin ye ani sariya banbali min ye adamadenya bɛɛ ta ye fɔɔ kiyamalon, min kɛla dafa ye ani sariya tɛminiw nɔnabila minugu kɔnna a ɲɛ, wa Tigi -boɲɛ ni kɔrɔta b'a ye- ka garanti ta ko nin dina nin bena dumɛ ka sabati fɔɔ kiyamalon.
Mɔgɔ te kɛ limaniyatigi ye fɔɔ a ye limaniya cidenw bɛɛ ma.
Alla le ka cidenw ci, ka A ya danfɛnw bɛɛ yamari ko o ye o kan labato, wa ni min banna o dɔ kelen ya cidenya ma, o tigi banna o bɛɛ ma, sabu jurumu si tey min ka bon ka tɛmɛ adamaden ye ban Alla ya wahayu ma, o la sa; walasa ka don alijinɛ na, jagoya le ka limaniya cidenw bɛɛ ma.
Jagoya le bɛɛ kan nin wagati la, ka limaniya Alla ma, ani Alla ya cidenw bɛɛ ma, ka limaniya lon laban ma. O be se ka kɛ dɔrɔn n’an limaniya la o laban ma ciden wɛrɛ te min kɔ, n’o ye Muhamadu ye nɛma ni kisi b’a ma, min dɛmɛna ni kabako banbali ye, o min ye alikurana ba ye, Alla ka min garanti k’a mara fɔɔ ka taga dugukolo n’a kɔnɔfɛnw bɛɛ cɛn ta.
Alla k’a fɔ kurana ba kɔnɔ ko ni mɔgɔ o mɔgɔ banna ka limaniya a ya ciden dɔ ma, o tigi kafiriyala Alla ma, k'a ya jiginin galontigɛya. Alla kɔrɔtani ko: ﴿ i k'a lɔn mɔgɔ minugu banna Alla n'a ya cidenw na, ani o b'a fɛ ka danfara don Alla n'a ya cidenw cɛ, ani o b'a fɔ ko an be limaniya dɔw ma, ka ban dɔw la, ani o b'a fɛ ka sira dɔ ta o ni ɲɔgɔn cɛ.١٥٠﴾ O lugu le ye kafiri yɛrɛ yɛrɛw ye, wa an ka ɲangili dɔ labɛn kafiriw ye min be mɔgɔ dɔgɔya. (151) ﴿151﴾ [An Nisaa: 150-151].
O le kosɔn, an silamaw be limaniya Alla ma ani lon laban - i nafɔ Alla k’a fɔ cogo min na - ani an be limaniya cidenw ni gafew bɛɛ ma minugu tɛmɛna. Alla kɔrɔtani ko: ﴿.Ciden limaniyala fɛn ma min jigila a kan ka bɔ a Matigi fɛ, limaniyabagaw fana limaniyala o ma. O bɛɛ limaniyala Alla ma, ani a ya mɛlɛkɛw, ni a ya kitabuw, ni a ya cidenw, -o b’a fɔ ko-: «An te danfara si don a ya cidenw ni ɲɔgɔn cɛ.» O ko: "An k'a mɛn ani an sɔnna. An b'i ya yafa ɲini an Matigi, ani tagayɔrɔ laban be ka taga i le le ma." (285) » 285﴾ [ Al-Baqara 285 ] .
Kurana ba ye mun ne ye?
Kurana ba ye Alla fonisere ya kuma ni A ya gundo siri ye, A ka min jigi cidenw laban Muhamadu kan, ani o ye kabanako fɛn bɛɛ la belebeleba ye min be a ya Nabiɲumaya cɛntigiya - Alla ya nɛma ni kisi b'a ma -, ani Kurana ba le ye cɛn ye a ya sariyaw la, ani cɛn ne a ya kibaruw la,
Wa Alla ka kurana sɔsɔbagaw ya dan yira ko o ye hali sura kelen bɔ i nafɔ kurana, nga o ma se k’o kɛ, k’a sababu kɛ a kɔnɔkow ka bon, ani a be tali kɛ adamadenw ya ko bɛɛ lajɛni na ɲɛnɛmayala ani lahara. Wa ka tali kɛ limaniya kow bɛɛ la a be jagoya ka limaniya min ma.
I nafɔ a ka tali kɛ cogo min yamaruyaw ni gɛniw la, a be jagoyala mɔgɔ kan ka tagama minugu kan a ni a Matigi cɛ, walima a ni a yɛrɛ cɛ, walima a ni danfɛn tɔw bɛɛ cɛ, wa o bɛɛ kɛla ni kuma lase cogo ni walawalali ɲuman ne ye.
Wa hakili daliluya ni lɔnni cɛnman caman b’a kɔnɔ minugu b’a yira ko ni Kitabu, adamadenw te se k’a ladinɛ, nga adamadenw Matigi kɔrɔtani sanuya b’a ye ya kuma le.
Silamaya ye mun ne ye?
Silamaya ye: ka i yɛrɛ kolo Alla ye ni a kelenbagatiya ye, ka i yɛrɛ kolo a ye ni a kan labato ye, ka a ya sariya labato ni diɲɛ ni sɔnni ye, ani ka ban fɛn bɛɛ bato la minugu be bato Alla duguma.
Alla ka cidenw ci ni cikan kelen ne ye, o le ye: ka mɔgɔw wele ka taga Alla kelenpe bato ma, jɛnɲɔgɔn t'a la, ani ka ban fɛn bɛɛ la minugu be bato ni Alla tɛ.
Silamaya ye kiraw bɛɛ ya dina le ye. O ya welekan ye kelen le ye, nga o ya sariyaw te kelen ye. Bi, silamaw dɔrɔn le ka dina sɛbɛ minɛ, kiraw bɛɛ nana ni min ye. Silamaya cikan nin wagati la, o le ye cɛn ye, ani o le ye cikan laban ye min bɔla Danbaga fɛ ka taga adamadenw ma.
O la, Alla min ka Ibrahima, ni Musa, ani Isa ci - Alla ka nɛma ni kisi b'o ma -, A le le ka cidenw laban Muhamadu ci - Alla ka nɛma ni kisi b'a ma -, wa Silamaya sariya nana ka sariya kɔrɔw bɛɛ jɔsi kabɔy minugu kɔna a ɲɛ.
Mɔgɔw be bato kɛ ni dina minugu ye bi - ma fɔ Silamaya - O ye dinaw le ye minugu labɛna adamadenw fɛ, wala dinaw le minugu bɔla Alla fɛ o kɔfɛ adamadenw ka tolon kɛ a la, a labana ka kɛ ngalonw ye minugu farani le ɲɔgɔn kan, nsirinw minugu ciyɛn tala, ani adamadenw ya jijaw.
Nga min ye silamaw ya dina ye, a le ye dina kelen le ye min gwɛni le ani a te yɛlɛma, i nafɔ o ya batow fana ye kelen ye cogo min o be min kɛ Alla ye. O bɛɛ be seli loru kɛ, ka jaga bɔ o ya nafolow la, ka sunkalo kalo sun. I hakili jagabɔ o ya sariya sun la, o min ye Kurana Sanuman ye, a le ye kitabu kelen le ye jamana bɛɛ la. Alla kɔrɔtani ko: {...Bi lon na, ne ka a ya dina dafa a ye, ka n'ya nɛmaw dafa a kan, ani ka diɲɛ ka silamaya kɛ a ya dina ye. Nga ni mɔgɔ min degula kɔngɔ gɛlɛn bolo, k'a sɔrɔ a ma jurumu laɲini, cɛn na, Alla ye Yafabaga ye, Hinɛbaga le.} [Suratul Maaida: 3].
Ani Alla kɔrɔtani ko Kurana kɔnɔ: ﴿A fɔ ko: "An limaniyala Alla ma, ani min jigila an ma, ani min jigila Ibrayima ni Sumayila ni Isiyaka ni Yakuba n'a denw ma, ani min dila Musa ni isa ma ani Nabiɲumaw ma ka bɔ o Matigi fɛ, An te danfara si don o cɛ, wa an be an yɛrɛ majigi A le Alla le ye. 84 . ٨٤﴾ Ni mɔgɔ min ka dina wɛrɛ ta min te silamaya dina ye, o te minɛ a fɛ, wa lahara fana, a bena kɛ bɔnɛbagaw cɛma 85﴾ [Aali Imran: 84-85].
Silamaya dina ye ɲɛnɛmaya tagasira dafani le ye, min bɛni be adamadenya cogoya n’a ya hakili ma, ani nii ɲumanw be sɔn min ma. Danbagaba le ka nin sariya sigi a ya danfɛnw ye, O ye dina ye min be hɛrɛ ni kunadiya di mɔgɔ bɛɛ ma duniya ni lahara, a te siya dɔ danfara ka bɔ siya wɛrɛ la, ani kulɛri dɔ ni dɔ wɛrɛ cɛ. Mɔgɔw bɛɛ ye kelen ye a la. Silamaya la, mɔgɔ si te danfara kɛ mɔgɔ wɛrɛ la fɔɔ n'a ya kɛwale ɲumanw hakɛya ye.
Alla kɔrɔtani ko: Mɔgɔ o mɔgɔ ka bara ɲuman kɛ, cɛ la walima muso la, k'a sɔrɔ a le ye limaniya baga ye - Siga te a la, an bena ɲɛnɛmaya ɲuman kɛ o tigi ye, ani an bena o sara o ya bara ɲumanw la. [An Nahl: 97].
Silamaya ye kunadiya sira le ye.
Silamaya ye Nabiɲumaw bɛɛ ya dina le ye ani a ye Alla ya dina ye mɔgɔ bɛɛ ye, a te dina ye min ɲɛsina arabuw dɔrɔn ma..
Silamaya ye kunadiya yɛrɛ yɛrɛ sira le ye duniya kɔnɔ, ani nɛma banbali lahara.
Silamaya le ye dina kelen ye min be nii ni farikolo makow wasa, ka adamadenya gɛlɛyaw bɛɛ ɲɛnɛbɔ, Alla kɔrɔtani ko: ﴿Alla ko: «A bɛɛ ye jigi ka bɔ a kɔnɔ (alijinɛ kɔnɔ) a ye ɲɔgɔn juguw ye, o tuma na, ni ne ya kandaya nana a ma, ni mɔgɔ o mɔgɔ tugula ne ya kandaya kɔ, o tigi tena fili, a fana tena kunagoya» 123﴾ Wa Ni mɔgɔ o mɔgɔ k'a kɔ don ne ya kandaya la, o tigi bena ɲɛnɛmaya deguni le sɔrɔ, wa an bena o tigi lakunu kiyamalon na fiyentɔya la. 124﴾ [Tɔha: 123-124].
silama be nafa dumɛ le sɔrɔ duniya ni lahara?
Nafa baw le be silamaya la, o dɔ ye:
- kunadiya ni danbe duniya la, o ye adamaden ye kɛ Alla ya jɔn ye, n'o tɛ a be kɛ a yɛrɛ sago, Sitana, ani farikolo negew ya jɔn ye.
- kunadiya sɔrɔ lahara, o kɔrɔ ye ko Alla be yafa a ma, k’a ya diɲɛ di a ma, k’a don alijinɛ kɔnɔ, ani a be Alla ya diɲɛ ni nɛma banbali sɔrɔ, ani k’a kisi jahanama jangata ma..
- Limaniyabaga bena kɛ kiyamalon na ni Nabiɲumaw ye, ni cɛntigiw ye, ni shedufilew ye, ani mɔgɔ ɲumanw, o bena kɛ jɛnɲɔgɔn ɲumanw ye dɛ! Ani, mɔgɔ o mɔgɔ ma limaniya, o tigi bena kɛ ni da, mɔgɔjuguw, kojugukɛlaw ani cɛnikɛlaw le ye..
- Alla bena mɔgɔ minugu don alijinɛ kɔnɔ, o bena ɲɛnɛmaya kɛ nɛma banbali le la, saya, bana, dimi, kɔrɔya ani dusukasi tena kɛ o la, ani a bena o negelakow bɛɛ dafa. Minugu bena don jahanama kɔnɔ, olugu bena to janga banbali le la, min te ban..
- Alijina kɔnɔ, diya fɛnw bey min ɲɛ si m'a ye, ani tolo si m'a mɛn, a yɛrɛ ma tɛmɛ adamaden si dusukun kan, o dalilu dɔ ye Alla Kɔrɔtani ya kuma ye: Mɔgɔ o mɔgɔ ka bara ɲuman kɛ, cɛ la walima muso la, k'a sɔrɔ a le ye limaniya baga ye - Siga te a la, an bena ɲɛnɛmaya ɲuman kɛ o tigi ye, ani an bena o sara o ya bara ɲumanw la. [An Nahl: 97].
Ani A ko kɔrɔta b'a ye : Nii si t’a lɔn ɲɛnɛgɛ fɛn minugu dogoni be o ye; o ye bara sara le ye o tun be min kɛla duniya kɔnɔ. 17 [As Sajda:17].
Mɔgɔ min te silama ye, o tigi be bɔnɛ mun ne la?
Adamaden bena bɔnɛ lɔnniya ni hakilitigiya la min ka bon ni a bɛɛ ye, o min ye lɔnniya ni hakilitigiya ye Alla ko la, ani a bena bɔnɛ limaniyala Alla la, o min be jigimafa ni hakilisigi di mɔgɔ ma duniya kɔnɔ ani nɛma banbali lahara.
Adamaden bena bɔnɛ limaniyala ani labatolila kitabu bɛɛ la belebele la Alla ka min jigi Adamadenw kan.
A bena bɔnɛ limaniyala Nabiɲuma baw ma, i nafɔ a bena bɔnɛ o ya jɛnɲɔgɔnya la cogo min alijinɛ kɔnɔ kiyamalon na, ani a bena kɛ sitanaw, kojugukɛlaw ani dantɛmɛbagaw ya jɛnɲɔgɔn ye jahanama tasuma kɔnɔ, wa sigiyɔrɔ nin ni sigiɲɔgɔnya nin cɛkajugu kosɔbɛ..
Alla kɔrɔtani ko: ﴿A fɔ ko: "cɛn na, bɔnɛbagaw ye mɔgɔw le ye minugu bɔnɛ la o yɛrɛkunw n'o ya denbayaw la lahara. Siga t'a la, o le ye bɔnɛ gwɛnin ye." 15﴾ Tasuma datugunanw bena kɛ o kunna, tasuma datugunanw bena kɛ o jukɔrɔ, Alla b’a ya jɔnw lasiran o le ɲɛ. E, ne ya jɔnw, a ye siran ne ɲɛ.! 16﴾ [Az Zumar 15-16].
Ni mɔgɔ min b'a fɛ ka kisi lahara; fɔɔ a ye kɛ Silama ye, k'i yɛrɛ kolo Alla ye, ani ka tugu a ya ciden kɔ, Alla ya nɛma ni kisi b'a ma.
Cɛn min ni nabiɲumaw ni cidenw, -Alla ya kisi b'o ma, bɛnna a kan, o ye ko silama minugu limaniyala Alla kɔrɔtani ma, o ma fɛn si fara a kan bato la, ani o limaniyala Nabiɲumaw ni cidenw bɛɛ ma, o lugu dɔrɔn le bena kisi lahara. Cidenw kɔmɔgɔw minugu bɛɛ limaniyala o ma, k’o cɛntigiya, o lugu bɛɛ bena don alijinɛ kɔnɔ ka kisi jahanama ma.
Minugu tun be nabila Musa ya wagati la, ani o tun limaniyala a ma ani o tun b’a ya kalanw labato, o lugu ye silamaw ye ani limaniyabagaw minugu ye mɔgɔ ɲumanw ye. Nga, Alla ka Isa ci ka ban tuma min na, a kɛla wajibi ye Musa kɔmɔgɔw kan o ye limaniya Isa ma ani ka tugu a kɔ..
Ni minugu limaniyala Isa ma, o lugu ye silamaw le ye ani mɔgɔ ɲumanw, wa ni mɔgɔ min bana ka limaniya Isa ma k’a fɔ ko: “Ne bena to Musa ya dina kan,” o tigi te limaniyabaga ye; sabu a bana ka limaniya Nabiɲuma dɔ ma Alla ka min ci.
O kɔfɛ, Alla kɛni kɔfɛ ka ciden laban ci ka ban, n’o ye Muhamadu ye - nɛma ni kisi b'a ma-, a kɛla wajibi ye bɛɛ ye limaniya a ma. Matigi le ka Musa ni Isa ci, a le le ka cidenw laban ci min ye Muhamadu. O la, ni mɔgɔ o mɔgɔ banna Muhamadu ya cikan na nɛma ni kisi b’a ma, k’a fɔ ko: «Ne bena to ka tugu Musa walima Isa kɔ», o tuma na, o tigi te limaniyabaga ye.
Wa a te wasa kɛ ko adamaden y'a fɔ ko a le be silamaw boɲɛ, wa a te wasa a ye kisi sɔrɔ lahara a ye saraka bɔ ani ka misikinaw dɛmɛ, nga wajibi le a ye ka limaniya Alla ma, ani a ya kitabuw, ani a ya cidenw, ani lahara lon; walasa Alla ye o minɛ a fɛ! O cogola, jurumu si tey min ka bon ka tɛmɛ filankafoya ani ka kɛ kafiri ye Alla ma, ani ka ban gundo siri ma Alla ka min jigi, walima ka ban a ya Nabiɲuma laban ya Nabiɲumaya ma min ye Muhamadu ye nɛma ni kisi b’a ma.
Yahudiyaw, nasaraw ani mɔgɔ wɛrɛ minugu ka Alla ya ciden Muhamadu ya cikan mɛn, ka ban ka limaniya a ma, ka ban ka don silamaya dina la, o lugu bena kɛ jahanama tasuma kɔnɔ, ka toy abada. Nin ye Alla ya kiti ye, adamaden si ya kiti tɛ. Alla kɔrɔtani ko: ﴿ Minugu kafiriyala ka bɔ kitabu dongow la ani filankafow, o lugu bena kɛ jahanama tasuma kɔnɔ, o bena toy abada. O lugu le ye danfɛnw bɛɛ la juguman ye. 6﴾ [Al Bayina: 6].
Wa cila laban jigini kɔfɛ ka bɔ Alla fɛ ka taga adamadenya ma, a wajibiyala adamaden bɛɛ kan min ka silamaya ko mɛn, ani ka ciden laban ya kuma mɛn min ye Muhamadu ye Alla ka nɛma ni kisi b’a ma, ko a ye limaniya a ma, ka tugu a ya sariya kɔ, ani k'a kan minɛ a ya yamariyaw ni a ya kɔnniw la. O kama, mɔgɔ o mɔgɔ ka ci laban nin ko la mɛn ni ka ban a ma, Alla tena foy minɛ a fɛ, wa A bena a jangata lahara lon.
O dalilu dɔ ye Alla kɔrɔtani ya kuma ye: Ni mɔgɔ min ka dina wɛrɛ ta min te silamaya dina ye, o te minɛ a fɛ, wa lahara fana, a bena kɛ bɔnɛbagaw cɛma 85. [Aali Imran 85].
Ani A lla kɔrɔtani le : {A fɔ ko: «Yaa kitabu dongow, a ye na kuma dɔ ma kuma min dama ka kan an ni ɲɔngɔn cɛ - ko an tena fɛn bato fɔɔ Alla, an tena foy fara A kan, an tena ɲɔgɔn minɛ ka kɛ tigiw ye Alla kɔ». n’o k’o kɔ don, a y’a fɔ ko: «A ye sereya kɛ ko an nugu ye silamaw ye».(64)} [Aali-Imran: 64].
Mun le wajibiyani be silama kan?
A be wajibiya Silama kan ka limaniya lɔsen wɔrɔ ninugu ma:
Ka limaniya Alla kɔrɔtani ma, ko A le le ye Danbaga ye, ko A le le ye garizɛgɛbaga ye, ko A le le ye jɔnw ya kɔw latigɛbaga ye, ko a le le ye masa ye, foy te i nafɔ a le, ko muso ni den t’a fɛ, ko a le kelenpe le ka kan ka bato, ko fɛn wɛrɛ man kan ka bato ka fara a kan, ani ka dusukuna siri kɛ ko fɛn o fɛn be bato a duguma, o bato fu le ye.
Ka limaniya mɛlɛkɛw ma, ko o lugu ye Alla kɔrɔtani ya jɔnw le ye, a k'o dan ka bɔ nɔrɔ la, ani a k'a kɛ o ya baraw dɔ ye ko o be jigi ni gundo siri ye a ya Nabiɲumaw kan.
Ka limaniya gafew (kitabuw) bɛɛ ma Alla ka minugu jigi a ya Nabiɲumaw kan (i nafɔ taurata ni injila-ka kɔn a ye yɛlɛma-) wa kitabuw bɛɛ laban ye kurana ye.
Ka limaniya cidenw bɛɛ ma, i nafɔ: Nuhu, ni Ibrahima, ni Musa, ni Isa, ani o laban Muhamadu, wa o lugu ye adamadenw le ye, Alla ka o dɛmɛ ni wahayu ye, ka tagamasɛn baw ni kabako baw di o ma minugu b'a yira ko cɛntigiw le.
Ka limaniya lon laban ma, tuma min na Alla be fɔlɔ mɔgɔw ni laban mɔgɔw kunu, Alla be kiti tigɛ a ya danfɛnw cɛ, ka limaniya bagaw don alijinɛ kɔnɔ, ka kafiriw don jahanama kɔnɔ.
Ka limaniya latigɛ ma ani ko Alla be fɛn bɛɛ lɔn, min kɛla ka tɛmɛ ani min bena kɛ sini ma, ani ko Alla k'o bɛɛ lɔn, A k’o sɛbɛ, k’o laɲini ani a ka fɛn bɛɛ dan.
ani ka Alla bato ni fɛn ye a ka min sariya, i nafɔ seli, jaga ani sun, ani heji n'i k'a sira sɔrɔ, o kɔfɛ a be a ya dina kalan min bena kɛ a ya kunadiya sababu ye duniya, ani a ya kisi lahara.
Related books
All books
Silamaya89 languagesSilamaya
N’be n’ka kalan daminɛ ni Alla tɔgɔ barikama ye, dunya nɛma tigi ani lahara nɛma kɛrɛkɛrɛni tigi. Yala i y’i yɛrɛ ɲininga wa: Jɔn le ka sankolow dan ani dugukolo ani fɛn minw be o ni ɲɔngɔcɛ, kabɔ danfɛnbaw bɛɛ la? Ani jɔn le ye ni fɛn labɛnɛ koɲuman ani ni fɛn dakɛɲɛ ni dan dunya ni kɔnɔ?
Seli kɛcogo (videwo surun la)86 languagesSeli kɛcogo (videwo surun la)
Nin ye bara kɛcogoya surun ye Seli kɛcogo la, walasa an ye se ka Alla bato ni lɔnni ye ani an ya seli lɔsenw n'a saratiw ye dafa. Seli kɛcogo Ni an b'a fɛ ka seli kɛ, a wajibiyani le ko an y'an yɛrɛ saniya ka bɔ nɔgɔ fitini ni nɔgɔ ba la. Ani ko an ye seli kɛ ni fani sanimanw ye ani fani minugu b’an lebuw sutara. Ani an farikolo ni an ya seli yɔrɔ ye saniya ka bɔ nɔgɔw ma. An b'an ɲɛsin kɔrɔn ma. A kanuni le ko an ye sutara bila an ya seli ɲɛ .
Tagabolo nafamaw ɲɛnamaya ɲuma yé.85 languagesTagabolo nafamaw ɲɛnamaya ɲuma yé.
Kitabu min tɔgɔ ye ko "taabolo nafamaw ɲɛnamaya ɲuman ye" Shekou Abdul Rahman bin Nasser Al-Saadi ye min sɛbɛ, o bɛ kunadiya bɛrɛ bɛrɛ sababuw ɲɛfɔ ka bɔ limenya jonjon ka famuya la, A bɛ kalankɛla bilasira ka taa dusu sigi la ni limɛnya ni baara ɲuma sira fɛ, ani Alla kofɔ, ani kaari, ani ka tagasi Alah ka nɛmaw la, ani ɲumaya, ani jigi sɛmɛ, ani sabari, ani kow jateminɛ cogo ɲuman , o be ɲenɛmaya basigi sira bila i ɲan kɔrɔ, ɲenɛmaya sabati ni ani min ye ankunandiya taye ka bɛn ɲenɛmaya yɛlɛmali yɛlɛmali ma.
أنا مسلم