Skip to content

नमाजका अरकान (स्तम्भहरू) के-के हुन्?

الباب / الفصل
قسم الفقه

السؤال

س٢٢: ما أركان الصلاة؟

प्रश्न २२: नमाजका अरकान (स्तम्भहरू) के-के हुन्?

الجواب

ج:هي أربعة عشر ركنًا، كما يلي:

  • أحدها: القيام في الفرض على القادر.

لحديث عمران بن حصين رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم:

«صل قائمًا، فإن لم تستطع فقاعدًا، فإن لم تستطع فعلى جنب»

رواه البخاري.

  • تكبيرة الإحرام، وهي: "الله أكبر".

لقوله عليه الصلاة والسلام:

«إذا قمت إلى الصلاة فكبر»

متفق عليه.

  • قراءة الفاتحة.

«لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»

  • الركوع، ويمد ظهره مستويًا ويجعل رأسه حياله.

الرفع منه.

  • الاعتدال قائمًا.

لقوله صلى الله عليه وسلم:

«ثم اركع حتى تطمئن راكعًا، ثم ارفع حتى تعتدل قائمًا»

  • السجود، وتمكين جبهته، وأنفه، وكفيه، وركبتيه، وأطراف أصابع قدميه من محل سجوده.
  • الرفع من السجود.
  • الجلوس بين السجدتين.

«ثم اسجد حتى تطمئن ساجدًا، ثم ارفع حتى تطمئن جالسًا»

والسُّنَّة: أن يجلس مفترشًا على رجله اليسرى، وينصب اليمنى، ويوجهها إلى القبلة.

لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها:

«وكان يفرش رجله اليسرى، وينصب رجله اليمنى»

رواه مسلم.

  • الطمأنينة، وهي السكون في كل ركن فعلي.
  • التشهد الأخير.

لحديث ابن مسعود رضي الله عنه قال:

كنا نقول في الصلاة قبل أن يفرض التشهد.

رواه النسائي وأصله في الصحيحين.

  • الجلوس له.
  • التسليمتان، وهو أن يقول مرتين: "السَّلام عليكم ورحمة الله".

لحديث:

«أنه كان يسلم عن يمينه وعن يساره: السلام عليكم ورحمة الله، السلام عليكم ورحمة الله»

رواه الترمذي وغيره.

  • ترتيب الأركان -كما ذكرنا-، فلو سجد مثلًا قبل ركوعه عمدًا؛ بطلت صلاته، وسهوًا؛ لزمه الرجوع ليركع، ثم يسجد.

उत्तर: यसका १४ स्तम्भहरू छन्, जुन निम्नानुसार छन्:

– तीमध्ये एक: कियाम: सक्षम व्यक्तिले उभिएर फर्ज नमाज पढ्नु।

इम्रान बिन हुसैन (रजियल्लाहु अन्हु) ले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) द्वारा वर्णन गर्नुभएको हदीसको आधारमा:

“उभिएर नमाज पढ, यदि सक्दैनौ भने बसेरै पढ र यदि त्यसो पनि सक्दैनौ भने कोल्टेमा पढ।”

(बुखारी)

  • तक्बीरे तहरीमा (अल्लाहु अक्बर) भन्नु।

नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ:

"जब तिमी नमाजका लागि उभिन्छौ, तब तकबीर (अल्लाहू अकबर) भन।"

(बुखारी र मुस्लिम)

  • सुरह फातिहा पढ्नु।

«जो व्यक्ति सूरह फातिहा पढ्दैन, उसको नमाज स्वीकार हुँदैन।»

  • रुकू गर्नु, यसमा आफ्नो ढाड सीधा राखिन्छ र टाउकोलाई ढाडको समान स्तरमा राखिन्छ।

रुकूबाट उठ्नु।

  • सीधा खडा हुनु।

किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ:

"त्यसपछि रूकूअ गर यहाँसम्म रुकूमा पूरा शान्ति (इतमीनान) प्राप्त होस्, त्यसपछि रुकूबाट उठ यहाँसम्म तिमी सीधा उभिएको अवस्थामा ठीकसँग सन्तुलित (सिधा) भइहालोस्।”

  • सज्दा गर्नु र निधार, नाक, दुवै हात्केलाहरू, घुँडा र खुट्टाका औंलाका टुप्पाहरूलाई राम्रोसँग सज्दाको ठाउँमा राख्नु।
  • सज्दाबाट उठनु।
  • दुवै सज्दाबीच बस्नु।

“त्यसपछि सज्दा गर र त्यति समयसम्म सज्दामा रह कि स्थिर भइहालोस्, त्यसपछि सज्दाबाट उठेर त्यति समयसम्म बस कि स्थिर भइहालोस्।”

सुन्नत तरिका: बायाँ खुट्टा फैलाएर त्यसमा बस्ने र दायाँ खुट्टालाई किब्लातिर फर्काएर ठाडो राख्ने।

यसको प्रमाण; उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरेका छन्:

"नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आफ्नो बायाँ खुट्टा फैलाउनुहुन्थ्यो र दायाँ खुट्टालाई सिधा राख्नुहुन्थ्यो।"

(मुस्लिम)

  • इतमीनान (स्थिरता): नमाजका प्रत्येक कार्यलाई शान्ति र स्थिरताका साथ सम्पन्न गर्नु हो।
  • अन्तिम तशह्हुद।

किनभने, अब्दुल्लाह बिन मस्ऊद रजियल्लाहु अन्हुले वर्णन गरेका छन्, उनले भने:

"नमाजमा तशह्हुद फर्ज हुनु अघि हामी यसरी भन्ने गर्थ्यौं।"

यसलाई नसईले वर्णन गरेका छन् र यसको मूल कुरा सहीह बुखारी र मुस्लिममा पनि छ।

  • तशह्हुदको लागि बस्नु।
  • दुवैतिर सलाम फेर्नु: अर्थात दायाँ र बायाँ "अस्सलामु अलैकुम व रह्मतुल्लाह" भन्नु।

यसको प्रमाण यो हदीस हो:

"नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) पहिले दायाँ फेरि बायाँतिर गर्धन घुमाउदै ‘अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह’ भन्नुहुन्थ्यो।"

यसलाई तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।

  • स्तम्भ (अर्कान) हरूमा त्यही क्रम ख्याल राख्नुहोस्, जुन मैले व्याख्या गरेको छु। यदि कसैले जानाजानी रुकूभन्दा पहिले सज्दा गर्यो भने, उसको नमाज नष्ट हुनेछ र यदि भूलवश (अनजानमा) गर्यो भने उसले फर्केर पहिले रुकू गर्नुपर्छ र त्यसपछि सज्दा गर्नु पर्छ।