Skip to content

Apakah rukun-rukun solat?

الباب / الفصل
قسم الفقه

السؤال

س٢٢: ما أركان الصلاة؟

Soalan 22: Apakah rukun-rukun solat?

الجواب

ج:هي أربعة عشر ركنًا، كما يلي:

  • أحدها: القيام في الفرض على القادر.

لحديث عمران بن حصين رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم:

«صل قائمًا، فإن لم تستطع فقاعدًا، فإن لم تستطع فعلى جنب»

رواه البخاري.

  • تكبيرة الإحرام، وهي: "الله أكبر".

لقوله عليه الصلاة والسلام:

«إذا قمت إلى الصلاة فكبر»

متفق عليه.

  • قراءة الفاتحة.

«لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»

  • الركوع، ويمد ظهره مستويًا ويجعل رأسه حياله.

الرفع منه.

  • الاعتدال قائمًا.

لقوله صلى الله عليه وسلم:

«ثم اركع حتى تطمئن راكعًا، ثم ارفع حتى تعتدل قائمًا»

  • السجود، وتمكين جبهته، وأنفه، وكفيه، وركبتيه، وأطراف أصابع قدميه من محل سجوده.
  • الرفع من السجود.
  • الجلوس بين السجدتين.

«ثم اسجد حتى تطمئن ساجدًا، ثم ارفع حتى تطمئن جالسًا»

والسُّنَّة: أن يجلس مفترشًا على رجله اليسرى، وينصب اليمنى، ويوجهها إلى القبلة.

لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها:

«وكان يفرش رجله اليسرى، وينصب رجله اليمنى»

رواه مسلم.

  • الطمأنينة، وهي السكون في كل ركن فعلي.
  • التشهد الأخير.

لحديث ابن مسعود رضي الله عنه قال:

كنا نقول في الصلاة قبل أن يفرض التشهد.

رواه النسائي وأصله في الصحيحين.

  • الجلوس له.
  • التسليمتان، وهو أن يقول مرتين: "السَّلام عليكم ورحمة الله".

لحديث:

«أنه كان يسلم عن يمينه وعن يساره: السلام عليكم ورحمة الله، السلام عليكم ورحمة الله»

رواه الترمذي وغيره.

  • ترتيب الأركان -كما ذكرنا-، فلو سجد مثلًا قبل ركوعه عمدًا؛ بطلت صلاته، وسهوًا؛ لزمه الرجوع ليركع، ثم يسجد.

Jawapan: Rukun solat ialah 14 perkara yang wajib dilakukan. Jika salah satu daripadanya ditinggalkan, solat tidak sah. Rukun-rukun solat adalah:

  • Berdiri tegak dalam solat fardu bagi yang mampu.

Nabi SAW bersabda:

"Solatlah dengan berdiri, jika tidak mampu, maka duduklah dan jika tidak mampu juga, solatlah dengan berbaring."

Riwayat al-Bukhari dan Muslim.

  • Takbiratul ihram, iaitu mengucapkan "Allahu Akbar".

"Apabila kamu hendak solat, maka bertakbirlah (dengan mengucapkan Allahu Akbar)."

  • Membaca surah al-Fatihah dalam setiap rakaat.

"Tidak sah solat seseorang yang tidak membaca Fatihah al-Kitab (surah al-Fatihah)."

  • Rukuk, dan dia meratakan belakangnya setentang dengan kepalanya.

Bangkit daripada rukuk.

  • Iktidal dalam keadaan berdiri.

"Kemudian rukuklah sehingga kamu tenang dalam keadaan tersebut. Kemudian bangkitlah sehingga tubuhmu tegak berdiri."

  • Sujud, dengan menancapkan dahinya, hidungnya, tapak tangannya, lututnya dan hujung jari-jemari kakinya di atas tempat sujud.
  • Bangkit daripada sujud.
  • Duduk antara dua sujud.

"Kemudian sujudlah sehingga kamu tenang dalam posisi sujud. Kemudian bangkitlah, sehingga kamu tenang dalam posisi duduk."

Tatacara duduk sunnah: Iftirasy, dengan duduk di atas kaki kiri yang dibantalkan bawah punggung, sementara kaki kanan dilipat ke belakang dengan hujung jari-jemarinya dilipat ke arah kiblat.

'Aisyah RAH meriwayatkan:

"Nabi SAW biasa membantalkan kaki kirinya dan menegakkan kaki kanannya."

Hadis riwayat Muslim.

  • Tumakninah, iaitu tenang dalam setiap perbuatan rukun.
  • Tahiyat akhir.

Ibn Mas'ud RA berkata:

"Dahulu kami membaca dalam solat... sebelum diwajibkan tahiyat."

Riwayat al-Nasa'i.

  • Duduk tahiyat akhir.
  • Memberi salam dua kali, iaitu dengan menyebut: "Assalamualaikum warahmatullah."

Ini berdasarkan hadis:

Nabi SAW biasa memberi salam ke arah kanan, "Assalamualaikum warahmatullah," dan ke arah kiri, "Assalamualaikum warahmatullah."

Riwayat al-Tirmidhi dan lain-lain.

  • Tertib setiap rukun dengan aturan yang kita sebutkan. Jika dia melanggar tertib, seperti sujud sebelum rukuk dengan sengaja, batal solatnya. Jika kerana tersilap, hendaklah dia kembali ke posisi rukuk semula.