السؤال
س٢٢: ما أركان الصلاة؟
Soalan 22: Apakah rukun-rukun solat?
الجواب
ج:هي أربعة عشر ركنًا، كما يلي:
- أحدها: القيام في الفرض على القادر.
لحديث عمران بن حصين رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم:
«صل قائمًا، فإن لم تستطع فقاعدًا، فإن لم تستطع فعلى جنب»
رواه البخاري.
- تكبيرة الإحرام، وهي: "الله أكبر".
لقوله عليه الصلاة والسلام:
«إذا قمت إلى الصلاة فكبر»
متفق عليه.
- قراءة الفاتحة.
«لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»
- الركوع، ويمد ظهره مستويًا ويجعل رأسه حياله.
الرفع منه.
- الاعتدال قائمًا.
لقوله صلى الله عليه وسلم:
«ثم اركع حتى تطمئن راكعًا، ثم ارفع حتى تعتدل قائمًا»
- السجود، وتمكين جبهته، وأنفه، وكفيه، وركبتيه، وأطراف أصابع قدميه من محل سجوده.
- الرفع من السجود.
- الجلوس بين السجدتين.
«ثم اسجد حتى تطمئن ساجدًا، ثم ارفع حتى تطمئن جالسًا»
والسُّنَّة: أن يجلس مفترشًا على رجله اليسرى، وينصب اليمنى، ويوجهها إلى القبلة.
لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها:
«وكان يفرش رجله اليسرى، وينصب رجله اليمنى»
رواه مسلم.
- الطمأنينة، وهي السكون في كل ركن فعلي.
- التشهد الأخير.
لحديث ابن مسعود رضي الله عنه قال:
كنا نقول في الصلاة قبل أن يفرض التشهد.
رواه النسائي وأصله في الصحيحين.
- الجلوس له.
- التسليمتان، وهو أن يقول مرتين: "السَّلام عليكم ورحمة الله".
لحديث:
«أنه كان يسلم عن يمينه وعن يساره: السلام عليكم ورحمة الله، السلام عليكم ورحمة الله»
رواه الترمذي وغيره.
- ترتيب الأركان -كما ذكرنا-، فلو سجد مثلًا قبل ركوعه عمدًا؛ بطلت صلاته، وسهوًا؛ لزمه الرجوع ليركع، ثم يسجد.
Jawapan: Rukun solat ialah 14 perkara yang wajib dilakukan. Jika salah satu daripadanya ditinggalkan, solat tidak sah. Rukun-rukun solat adalah:
- Berdiri tegak dalam solat fardu bagi yang mampu.
Nabi SAW bersabda:
"Solatlah dengan berdiri, jika tidak mampu, maka duduklah dan jika tidak mampu juga, solatlah dengan berbaring."
Riwayat al-Bukhari dan Muslim.
- Takbiratul ihram, iaitu mengucapkan "Allahu Akbar".
"Apabila kamu hendak solat, maka bertakbirlah (dengan mengucapkan Allahu Akbar)."
- Membaca surah al-Fatihah dalam setiap rakaat.
"Tidak sah solat seseorang yang tidak membaca Fatihah al-Kitab (surah al-Fatihah)."
- Rukuk, dan dia meratakan belakangnya setentang dengan kepalanya.
Bangkit daripada rukuk.
- Iktidal dalam keadaan berdiri.
"Kemudian rukuklah sehingga kamu tenang dalam keadaan tersebut. Kemudian bangkitlah sehingga tubuhmu tegak berdiri."
- Sujud, dengan menancapkan dahinya, hidungnya, tapak tangannya, lututnya dan hujung jari-jemari kakinya di atas tempat sujud.
- Bangkit daripada sujud.
- Duduk antara dua sujud.
"Kemudian sujudlah sehingga kamu tenang dalam posisi sujud. Kemudian bangkitlah, sehingga kamu tenang dalam posisi duduk."
Tatacara duduk sunnah: Iftirasy, dengan duduk di atas kaki kiri yang dibantalkan bawah punggung, sementara kaki kanan dilipat ke belakang dengan hujung jari-jemarinya dilipat ke arah kiblat.
'Aisyah RAH meriwayatkan:
"Nabi SAW biasa membantalkan kaki kirinya dan menegakkan kaki kanannya."
Hadis riwayat Muslim.
- Tumakninah, iaitu tenang dalam setiap perbuatan rukun.
- Tahiyat akhir.
Ibn Mas'ud RA berkata:
"Dahulu kami membaca dalam solat... sebelum diwajibkan tahiyat."
Riwayat al-Nasa'i.
- Duduk tahiyat akhir.
- Memberi salam dua kali, iaitu dengan menyebut: "Assalamualaikum warahmatullah."
Ini berdasarkan hadis:
Nabi SAW biasa memberi salam ke arah kanan, "Assalamualaikum warahmatullah," dan ke arah kiri, "Assalamualaikum warahmatullah."
Riwayat al-Tirmidhi dan lain-lain.
- Tertib setiap rukun dengan aturan yang kita sebutkan. Jika dia melanggar tertib, seperti sujud sebelum rukuk dengan sengaja, batal solatnya. Jika kerana tersilap, hendaklah dia kembali ke posisi rukuk semula.