السؤال
س٢٢: ما أركان الصلاة؟
- Soru: Namazın rükünleri nelerdir?
الجواب
ج:هي أربعة عشر ركنًا، كما يلي:
- أحدها: القيام في الفرض على القادر.
لحديث عمران بن حصين رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم:
«صل قائمًا، فإن لم تستطع فقاعدًا، فإن لم تستطع فعلى جنب»
رواه البخاري.
- تكبيرة الإحرام، وهي: "الله أكبر".
لقوله عليه الصلاة والسلام:
«إذا قمت إلى الصلاة فكبر»
متفق عليه.
- قراءة الفاتحة.
«لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»
- الركوع، ويمد ظهره مستويًا ويجعل رأسه حياله.
الرفع منه.
- الاعتدال قائمًا.
لقوله صلى الله عليه وسلم:
«ثم اركع حتى تطمئن راكعًا، ثم ارفع حتى تعتدل قائمًا»
- السجود، وتمكين جبهته، وأنفه، وكفيه، وركبتيه، وأطراف أصابع قدميه من محل سجوده.
- الرفع من السجود.
- الجلوس بين السجدتين.
«ثم اسجد حتى تطمئن ساجدًا، ثم ارفع حتى تطمئن جالسًا»
والسُّنَّة: أن يجلس مفترشًا على رجله اليسرى، وينصب اليمنى، ويوجهها إلى القبلة.
لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها:
«وكان يفرش رجله اليسرى، وينصب رجله اليمنى»
رواه مسلم.
- الطمأنينة، وهي السكون في كل ركن فعلي.
- التشهد الأخير.
لحديث ابن مسعود رضي الله عنه قال:
كنا نقول في الصلاة قبل أن يفرض التشهد.
رواه النسائي وأصله في الصحيحين.
- الجلوس له.
- التسليمتان، وهو أن يقول مرتين: "السَّلام عليكم ورحمة الله".
لحديث:
«أنه كان يسلم عن يمينه وعن يساره: السلام عليكم ورحمة الله، السلام عليكم ورحمة الله»
رواه الترمذي وغيره.
- ترتيب الأركان -كما ذكرنا-، فلو سجد مثلًا قبل ركوعه عمدًا؛ بطلت صلاته، وسهوًا؛ لزمه الرجوع ليركع، ثم يسجد.
Cevap: Namazın rükünleri on dört tanedir. Bunlar:
- Gücü yetenin farz namazda kıyamda ayakta durması.
İmrân b. Husayn -radıyallahu anh-'ın Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'den rivayet ettiği hadiste:
«Namazı ayakta kıl. Ayakta kılmaya güç yetiremezsen oturarak kıl. Buna da gücün yetmezse yan tarafın üzere yatarak kıl.» diye buyrulmuştur.
Hadisi Buhârî rivayet etmiştir.
- İftitâh Tekbiri (Namaza Başlangıç): "Allahu Ekber"
Peygamber -aleyhisselâtu vesselam- şöyle buyurmuştur:
«Namaza durduğun vakit başlangıç tekbirini al.»
Hadis Müttefakun aleyhtir.
- Fâtiha Suresi'ni okumak.
«Fâtihatu’l-Kitabı okumayan kimsenin namazı yoktur.»
- Rükû etmek. Sırtı dümdüz tutup başı da sırtın hizasında düz tutmak.
- Rükûdan doğrulmak.
- Tamamen doğrulduktan sonra ayakta durmak.
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Sonra rükûa varıp da azaların yerleşmiş oluncaya kadar dur. Sonra başını kaldırıp ayakta (büsbütün) doğruluncaya kadar dur.»
- Secde etmek; alnını, burnunu, ellerini, dizlerini ve ayak parmak uçlarını secde yerine tam bir şekilde koymak.
- Secdeden doğrulmak.
- İki secde arasında oturmak:
«Sonra secdeye var ve azaların yerleşinceye kadar secdede kal. Sonra başını kaldırıp da azaların yerleşinceye kadar otur.»
Bu oturuştaki sünnet; iftiraş oturuşudur. O da sol ayağının üzerine oturup, sağ ayağını parmaklar kıbleye gelecek şekilde dikmektir.
Müminlerin annesi Âişe -radıyallahu anhâ-'nın rivayet ettiği hadiste:
«Sol ayağının üzerine oturur ve sağ ayağını dikerdi.» denilmiştir.
Hadisi Müslim rivayet etmiştir.
- Ta‘dîl-i erkân: O da fiili rükünlerin yerli yerince acele etmeden sükûnet içinde yerine getirilmesidir.
- Son teşehhüt.
İbn Mesûd -radıyallahu anh- şöyle demiştir:
Teşehhüd, farz kılınmadan önce namazda şöyle derdik:
Nesâî rivayet etmiştir ve aslı sahihayndedir.
- Son teşehhüt için oturmak.
- İki kere selam vermek. O da iki kere “Es-selâmu aleykum ve rahmetullah” denilmesidir.
Hadiste şöyle buyrulmuştur:
«Es-selamu aleykum ve rahmetullah deyip sağına selam verir, es-selamu aleykum ve rahmetullah deyip soluna selam verirdi.»
Hadisi Tirmizî ve diğerleri rivayet etmiştir.
Namazın rükünlerini sırasıyla yapmak. -Yukarıda açıkladığımız gibi-. Mesela bir kimse kasten rükûdan önce secde ederse namazı batıl olur. Yanlışlıkla yaparsa, rükûa geri dönmesi sonra da secde etmesi gerekir.