مخالفات الحج والعمرة والزيارة
Hagiimdã la ʿƲmrã wã la Kaagrã yõsg-rãmbã.
Hagiimdã la ʿƲmrã wã la Kaagrã yõsg-rãmbã.
Bãngrã sull sẽn be Tiging ning sẽn gεtɑ Lɩslaangã kɑrengã sõgnegã ne buud-rãmbã goamã.
Tudg-rãmb la yõsg-rãmb nins sẽn kẽed ne ʿƲmrã wã.
Rẽenem: nebã yõsg-rãmbã la b tuudgã ɭhraamã yelgrẽ.
Yaa koεεgã zẽkr basbo, ne a sẽn ka zẽkd a koεεgã n pʋd tũudum ning a sẽn ratã a ɭhraamã ningr sɩngr wakato.
La Sũnnah: yaa a zẽk a koεεgã ne rẽndɑ.
Nebã sãndã tẽedame tɩ ɭhraamã (yaa fu-loabdgã la fu-sẽkã ningrã)
La ɭhraamã: yaa Anniy wã maane n kẽ tũudum ning fo sẽn na n tʋmã, la a tagmasã: yaa a zẽk a koεεgã ne Labbayka yeelgo, rẽnd ned ning sẽn sɩnga n zẽk a koεεgã ne Labbaykɑ n maan a Anniy wã tɩ yaa Hagiimdu maa ʿƲmra, a kẽe ɭhraam pʋga.
Nebã sãnda tẽedame tɩ yaa tɩlae tɩ b so koom, n yaool n ning ɭhraamã.
Lɑ ad yẽ yaa Sũnnah, yell ka be ne ned ning sẽn bas koomã soob ye.
Nebã sãnda tẽedame tɩ Rakaar a yiibã maaneg ɭhraamã ningr wakat yaa tɩlae, maa Sũnnah sẽn welg toor tɩ yɑɑ tɩlɑe t'a pʋʋsd-ba, sẽn wa n yaa halhaal ning fãa.
La sẽn zemsã, yaa tɩ sãri wã maaname tɩ b pʋʋs taoor tɩ b na n ka ning ɭhraamã ye, la a ka bũmb sẽn yaa Pʋʋsg sẽn welg toor ye, rẽnd ned sã n pʋʋs farila maa pʋʋsg ning fãa sãri wã sẽn kõ sore, sãri wã kõ-a-la sor t'a tõe n ning ɭhraamã Pʋʋsg-kãngã poorẽ.
Nebã sãnda tẽedame tɩ yals Al-miiƙaatã (Todsã) zĩigẽ wã la sig n kẽng miisrẽ wã yaa tɩlae.
La rẽ yaool n ka tɩlae ye, rẽnd ned ning sẽn rag n sεgl a meng n ning ɭhraamã teedo, n ta n pɩʋʋg Togsẽ wã, n maan Labbayka zĩ-kãngã maa zĩig ning sẽn yεglg beenẽ, tɩ yẽ be a mobill pʋga, rẽ sek-a lame, wala ned ning sẽn be sɩlg pʋgẽ, a maanda a Labbaykã a sẽn wat n zems zĩigã, maa taoor t'a na n ka ta zĩigã bilfu, sẽn na yɩl la a ra tʋg n zʋʋg zĩigã t'a ka paam n zẽk a koεεgã ne Labbaykã ye.
ɭhraamã futã ning yũ-noodo.
La sẽn zemse, yaa f sek f meng ne yĩngã meng yũ-noog ningri.
Neb sãnda tẽedame tɩ yaa tɩlae tɩ b põng pεla la b wõrs nus-yẽesã la b põng bãgdã ɭhraamã ningr wakato, maa b tẽed tɩ rẽ yaa Sũnnah sẽn kẽed ne ɭhraamã ningri.
La ad b yaa Sũnnah, sẽn gũbg wakat fãa gilli, a sẽn wat n tar tʋlsem ne-ba, a ka welg ne ɭhraamã bal ye.
Ning ɭhraam taoor tɩ f na n ka ta Todsẽ wã.
La yel-kãng yaa bũmb sẽn yõsg ne Sũnnah, la sã n yaa ned sẽn be sɩlg pʋgẽ, sakda ne-a t'a reng n ning t'a ka ta beenẽ, ne zĩig bilfu, sẽn na yɩl tɩ yeglgã zĩig ra wa põs-a ye, sɩlgã sẽn tʋʋlã yĩnga, yaa woto bala, a sã n yεεsd t'a na n gũsɑme tɩ zĩigã yεglg wa põsg-a, sakda ne-a t'a sã n be sɩlgã pʋg t'a reng n ning ɭhraamã n zems a tʋlsemã.
Ned ning sẽn rɑtɑ n tɩ mɑɑn Tũudumã, ɑ sã n gãndg Todsã zĩigẽ, tɩ ka tũ ne ɭhraamã rɩkre, maa tɩ yɑɑ zɩɩlem, maa yam yaal-yaale, maa a bee sɩlgã pʋgẽ.
La sẽn yaa tɩlae ne yẽnda, yaa t'a sã n zʋʋg Toadgã tɩ yẽnda yaa sẽn maan Anniyã ne Ʋmrã maa Hagiimdu, n ka paam n maan ɭhɑɑmã zĩigẽ wã: bɩ a lebg n kẽng Todsẽ wã n tʋg n rɩk a Anniy wã beenẽ, yaa woto bala lɑ ned ning sẽn na n sig Gidda sɩlgã yiri, n rag n ka paam n rɩk Anniy ne ɭhraam sɩlgã pʋgẽ, sẽn yaa sabab ning fãa: yaa tɩlae ne yẽ t'a yi n kẽng Todsã zĩig a yembre n tʋg rɩk a Anniy wã beenẽ, la b tũusame n yi yel-kãngã pʋgẽ ned ning sor sẽn ka pɩʋʋgd Todsẽ wã, la a leb n ka tʋg n yεgend Toadg baa a yembre, yẽ soabã ningda ɭhraamã Giddɑ, wala Sʋʋdɑn (Sʋdã) rãmbã tɩ b sã n wa ne sɩlga maa koom koglgo, sã n ka b bãngame tɩ b na n yεglga Yalamlam Toadgẽ wã, maa Gʋhfa Toadgẽ wã, sor ning bãmb sẽn tũ n wa wã.
Yaa nebã sẽn fasem faseng sẽn pa zemse sẽn kẽed ne fu-sẽtgã, tɩ ad yaa sẽeb sẽn be fuug ning fãa pʋgẽ, tɩ bãmb tũusdẽ n ka rat n na n yelg fu-loabgdga maa sãntɩɩre, maa neoodr ning sẽeb sẽn be a pʋgẽ.
La wãndɩ ka woto ye, b sẽn yeel tɩ sẽn sẽ wã, yaa bũmb ning sẽn sẽ, maa b wãag-a lame n zems yĩnga wala futã la pãntalõ-rãmba; t'a sã n yelg-a wala b sẽn nong n yeelgd zĩig ning sẽn ka Hagiimdẽ wã.
Pag sẽn na n yeelg nug-wʋʋdo maa Niƙaabã, maa a tolg n sẽba a nengã gilli n ludi.
La sẽn yaa tɩlae ne paga -tɩ sã n mikame t'a bee rap-zems sʋka- yaa a lud a nengã la a nus a yiiibã ne bõn-zẽng sẽn pa Niƙaabã la nug-wʋʋdã ye, bala Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) gɩdgame tɩ b ra ning b yiibã tɩ pag sã n wa be ɭhraamẽ ye.
Neb sãnda tẽedame tɩ pag tara fut sẽn welg toore, t'a sã n na n rɩk ɭhraamã, maa t'a yɩ sabelle, maa kẽega, maa peelle.
La wãndɩ ka zems ye, rẽnd pag sã n wa tʋg n be ɭhraam pʋgẽ, a yeenda a sẽn rat fut ninsi, yaa a ra puk a faas teedã bal ye.
Nebã sãnda tẽedame tɩ ka sakd tɩ ned toeem a ɭhraamã futu, maa a yãk-a ye.
La sõma yaa tɩ ɭhraam soaba, sakd-a ne-a t'a toeem ɭhraamã, maa a pek-a, n le lebg n yelg-a noor a to.
Ning fuugã n bas bãokã, sẽn na n sɩng ɭhraamã yeelgo n tãag a baasgẽ wã.
La sẽn manegã yaa tɩ yelg-kãngã, sãri wã maan-a lame ʿƲmrã Tawaaf zĩigẽ, maa waoongã wakat Tawaafã, f sẽn wat n ta Makã bala.
Sãnda sẽn tõdgd ɭhraamã la b yit ɑ pʋgẽ, tɩ ka tũ ne sãri sẽn rɩglg tɩ b maan woto ye.
La sẽn yaa tɩlae n zao ne ɭhraam soaba, yaa a pa a ɭhraamã pʋgẽ, halɩ t'a tʋʋmã fãa gill wa tʋg n sε, sã n ka mikame t'a paama bũmb ning sãri sẽn kõ sor t'a tõe n yiime, taoor tɩ Hagiimdã tʋʋm na n ka sε ye, yẽ soaba me la gɩdb sẽn na n gɩd-a, wakat-kãngã sakda ne-a t'a yi ɭhraamã pʋgẽ, la a sã n maan sart yẽ ɭhraamã ningr wakato tɩ gɩdgr sã n wa, yẽ na n yi a Hagiimdã pʋga, yẽ soabã a yita a Hagiimdã a wakatã sasa tɩ yell ka be ne-a ye, la sã n mikame t'a ka maan sarte yaa tɩlae ne-a t'a kodg maan-n-rolg rũnga la a põng a zoobdã maa a wõrs-ba, rẽ poorẽ t'a yi a ɭhraamã pʋgẽ.
***
Yiib soabã: nebã yõsgrã la b tudgrã Tawaafẽ wã
Yaa tablg ne doos sẽn welg toore, sãri wã sẽn ka sagl tɩ b maan-ba Lohorem miisrã kõom wakato, maa b sẽn wat n yã Al-Ƙaabã.
La Sũnnah yaa b pa ne bũmb ningã sẽn wa n yi Nabiyaamã nengẽ wã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa gom tɩ vẽneg ne Anniy wã taoor tɩ b na n ka sɩng Tawaafã.
La Anniy wã zĩig yaa sũurẽ wã, sãri ka kõ sor tɩ b vẽneg-a ye.
Sɩng Tawaafã taoor tɩ na n ka ta kug-sabellẽ wã, sẽn na yɩl tɩ gũbg la ra wa yõsg ye.
La yãwã yaa maan-n-zʋʋg la maan-tɩ-looge.
Yaa Tawaafã sɩngre, kug-sabεllã yõsgr poorẽ, n yaool n sõd rẽnda tɩ yaa gilgr a yembre.
La wãnde ka zems ye, la a sã n maane ka manegd ne-a ye, ka sakd ne-a t'a geel gilg-kãngã soabã ye.
Nus a yiibã zẽkre, f sẽn wat n yeglg kug-sabεllẽ wã, wala b sẽn zẽkd-b Pʋʋsgẽ wã, maa nus a yiibã zẽkr yɩleng noor a tãabo.
La Sũnnah yaa a tees-a ne a rɩtgã vugr tãa.
Yals wok f sẽn wat n yεgl kug-sabellã.
La Sũnnah yaa b ra woglg yalsgã beenẽ ye.
Sẽk-kεgeng ning sẽn maand sẽn na yɩl n ta kug-sabellẽ wã, n na n mok-a.
La Sũnnah yaa b ra sẽdg ye, la a sã n tõog n ta-a tɩ ka tũ ne sẽdg-taaba, a maandame, sã n ka rẽ a teesd-a lame bala.
Lebgrã t'a sã n loog kug-sabellã n ka maan Takbɩɩrã; maa sẽn na yɩl n paam n tees nugã la a yeel tɩ "Allaahʋ Akbarʋ", maa a maan Takbɩɩrã a sẽn gãndg-a poorẽ.
La wãndɩ fãa yaa tudgri, bala yaa bũmb sẽn yaa Sũnnah t'a zĩigã paam n yõsge, yell ka be ne ned ning sẽn yĩma Takbɩɩr ning sẽn be Tawaafẽ wã ye, maa a bas-a lame ne pʋ-toogo.
Yaa tũus gilgr fãa ne doaag sẽn welge.
La yãwã daliil ka be a zug ye, la Sunnah yaa tɩ sẽn gilgda Roogã n maan Tawaafã yaa a kos Wẽnd ne a sẽn tʋll bũmb ningã fãa, dũni la laahr yel-sõmde [1], la a tẽeg Wẽnd yʋʋrã wʋsgo, sẽn yaa zɩkr buud Wẽnd sẽn kõ sore, sʋbhaanalla, maa Alhamdu lillaah, maa laa'ɩlaaha ɩllallaah, maa Allaah akbarʋ, maa Alkʋrãan karengo.
Zoet n zãoosdẽ Tawaafã gilgrã gilli.
La Sunnah yaa tɩ zãoosgã yɩ rẽenem gilgr a tãabã bala.
Yaa b sẽn ka tabend ne maan Al-ƙaabã (Roogã) t'a be goabg wεεngẽ Tawaafã maaneg wakato, tɩ padang sã n ka be.
La Sunnah yaa tɩ Al-ƙabã zĩnd a goabg wεεngẽ, rẽnd pa sõmb ne-a t'a maan yam yaal-yaal n yõsg yel-kãng ye, la sã n mikame tɩ padang n be be, sẽdgr yĩng la sẽn wõnd rẽ yell ka be ye.
Zeng-raoog ning sẽn be Yaman wεεngẽ wã mokre, maa tees-a t'a sã n wa ka tõe n mok-a.
La Sunnah yaa fo saag-a ne nug bala, mokr ka be beenẽ ye, la a sã n ka tõog n sɩɩs-a ne nugu a ka teesd-a ye.
Mɑk Roogã zeng raadã la a lalsã gill sɩɩsgo maa b mokre, maa a la ruud a yĩngã ne-ba.
La yãwã yaa sẽn yõsg ne Sunnah, Sãri ka kõ sor rẽnda kug-sabellã mokr bala, la b sɩɩs Yaman zeng-raoogã ne nug bala.
Yaa b sẽn tẽed tɩ Yaman zeng-raoogã la kug-sabellã mokrã yaa bark baoobo, pa tũudum yĩng ye.
La wãndɩ fãa yaa zɩɩlem la menengo, rẽnd nafg la namsgo bee Wẽnd A Yembr nugẽ, la yi a ʿƲmar nengẽ (Wẽnd yard be a yĩnga) t'a waa kug-sabellẽ wã, n mok-a, la a yeele: "Ad mam miime tɩ fo yaa kugri, f ka tõe n nafe, la f ka tõe n namse, la sã n ka mam sẽn yã tɩ Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) t'a mokd foomã, m kõn n mok-f ye" [1] Al-bʋhaarɩy n togs-a, ne sõor (1597) .
Zẽk koεεga ne doaagã maanego zẽkr sẽn tʋg n liibd neb a taabã sẽn yaa Tawaafã maandbã.
La Sunnah yaa a tẽeg Wẽnd yʋʋrã la a kos-A yẽ ne a mengã sʋka; sẽn na yɩl la a ra liib a taab ye.
Yaa maan soagl ne fot-rãmbã yõgbo maa sõasga Tawaafã maaneg wakato.
La sãri sẽn kõ sor ne Roogã gilgda, yaa a tẽed Wẽnd yʋʋr yelle, ne Wẽnd zoεεga la gãneg-m-menga la ning-m-yamẽ.
Tawaafã sεεsg taoor t'a ka paam bas-m-yam t'a taa kug-sabellã zĩigẽ.
La sẽn yaa tɩlae, yaa a pids gilgr a yopoe soabã halɩ n wa tall bas-m-yam la bãng-n-wãaka, maa wil a tẽebẽ wã, tɩ ad yẽnda taa kug-sabellã yεgellẽ.
B sẽn loe tɩ Tawaafã rakaar a yiibã maanegã yaa tɩlae tɩ yɩ Nabiyaam a ɭbraahɩɩm yalsgã zĩig noorẽ, ma sẽn pẽ beenẽ, tɩ rẽ kɩt tɩ b sẽdgd taab yel-kãngã yĩnga, n namsd Tawaafã maandbã Tigã wakat-rãmbẽ la b gɩt Tawafã-rãmb kẽna.
La tẽ-kãngã yaa tudgri, rẽnd rakaar a yiib ningã sẽn be Tawaafã poorẽ wã b sekdame f sẽn maan-b zĩig ning fãa miisrẽ wã, la sakda ne pʋʋsdã t'a maan tɩ zĩigã be yẽnda ne Roogã sʋkã -baa tɩ sã n zãrã ne yẽ- n pʋʋs miisrã vɩʋʋgẽ maa miisrã pẽgsẽ, n tɩlg n yi namsgã, tɩ Pʋʋsgã yɩ ne Wẽn-zoεεg la yĩ-yõgnego.
Tawaafã rakaar a yiibã woglgo, la maand doaag b pʋʋsgã poorẽ.
La Sũnnah yaa b pʋʋs-b faag-faaga, la a ra kos baa fʋɩ b yiibã poorẽ ye, bala rẽ ka wa n yi Nabiyaamã nengẽ ye (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa Tawaafã rakaar a yiibã maaneg ne fuugã lob n bas bãokã yĩnga.
La Sũnnah yaa a yelg a fu-loabdgã a bãgd a yiibã fãa, a sẽn wat sε Tawaafã tʋʋl-tʋʋlle.
***
Tãab soaba: Yaa nebã yõsg-rãmbã la b tuudgã Safaa' ne Marwaa' kẽnẽ wã
Yaa ning fuugã n bas bãokã yɩnga safaa' la Marwaa' kẽnã wakato.
La renga taoore, tɩ pil n yãk bãokã n bas yɩnga, a ka yɩte rẽnda Tawaafã zĩigẽ bala.
Yaa b sẽn yet Anniy wã tɩ yita taoor tɩ b na n ka sɩng kãnã.
La renga taoore, tɩ Anniy wã a zĩigã yaa sũurẽ wã, la yeel-a tɩ yi wã, sãri ka maan-a ye.
Reng n sɩng Marwaa' kẽnẽ wã.
La yãwã yaa tudgri, la ned ning sẽn maana yẽ, a ka geend-a t'a yaa noor a yembr ye.
Nebã sãnda sẽn tẽed tɩ kẽnd a yembre, yaa kẽngr la lebgrã, tɩ rẽ kɩt tɩ b kẽnd noor piig la a naase.
La yãwã yaa tudgri, bala yi Safaa n kẽng Marwaa wã yaa yembre, la yi Marwaa n kẽng Safaa wã me yaa kẽnd a yembre, la sɩngrã yɩta Safaa' tɩ baasgã yɩ Marwaa'.
Yaa safaa' tãngã yĩngrã rʋʋbo, n tẽed tɩ rẽ yaa tɩlae.
La daliil ka be n maan tɩ rẽ yaa sart ye.
Yaa nus a yiibã zẽkre, n tees b yiibã wala b sẽn maand "Allaahʋ Akbarʋ" Pʋʋsgẽ wã.
La sẽn zemsã yaa b sek ne Al-ƙiblã teesgo, la b kos ne doaag ning sẽn wa wã.
Yaa pagbã sẽn kẽnd n zãoosdẽ tagmas-rãmb a yiibã sʋka wala rapã.
La sãri wã sẽn kõ sorã ne paga yaa a sek a meng ne kẽna sẽn tũ ne bãngdbã no-sɩɩre; tɩ yaa sẽn na n gũ pagã t'a futã ra wa lak ye.
Yaa welg gilgr fãa sẽn yaa kẽnã gilgri ne doaag sẽn tũusi.
La yãwã daliil ka be a zug ye, la a kota ne a sẽn nong bũmb ning fãa tɩ ka tũ ne doaag welgr toor ye [2].
Yaa koεεgã zẽkre kẽnẽ wã, zẽkr ning sẽn liibd nebã.
La Sũnnah yaa a tẽegd Wẽnd yʋʋrã la a kos-A yẽ ne a meng sʋka; sẽn na yɩl n ra wa liib a to ye.
Yaa yãg Safaa' la Marwaa' sʋk kẽnã gilgr fãa pʋgẽ.
La Sũnnah yaa tɩ yãgbã yɩ tagmas-rãmb a yiib nins sẽn yaa kẽegã ne taab sʋk bala.
Yaa rakaar a yiib Pʋʋsgo b sẽn wat n sε Safaa' la Marwaa kẽnã.
La yãwã daliil ka be a zug ye, rẽnd a maanegã ka sãri n rɩglg ye.
Yaa tʋg n maan Safaa' la Marwaa gilgri ne yam yãkre (Nɑɑfɩlɑ), tɩ ka tũ ne Hagiimd maa ʿƲmra (Ūmra) maa Hagiimd tʋʋmd ye.
La kẽn-kãngã sãri ka maan-a t'a yaa Naafɩl (yam yãkr) tʋʋmd ye.
***
Naas soaba: yaa nebã yõsgrã la b tudg-rãmbã zoobdã põngrẽ maa wõrsgẽ wã
Yaa b sẽn maan yam yaal-yaale ne zugã gũbgri zoobdã põngrẽ maa b wõrsgẽ wã.
La Sũnnah yaa b gũbg zugã gilli, b sã n na n põnge maa b wõrse.
Yaa zugã põngre maa a wõrsg Lohorem miisrã pʋgẽ, la zoobdã lobr beenẽ.
La sẽn yaa tɩlae yaa b waoog Lohorem miisrã la b tall yã-beed ne a na yɩ yɩlenga.
Yaa zoobdã põngrã maa b wõrsgã yaoolgo, yaoolg sẽn yaa wʋsgo n tõe n kɩt tɩ b yĩm-a, maa b maan soagl n yi-a.
La sãri sẽn maanã yaa b yãg n tʋg yel-kãngã, b sẽn sε Tawaafã safaa' la Marwaa poorẽ.
Yaa b sẽn tʋmd ɭhraamã sẽn gɩdg yεl ninsã taoor tɩ b na n ka põng b zutã maa b wõrse.
La sẽn yaa tɩlae yaa b ra tʋm ɭhraamã sẽn gɩdgã, rẽnda zoobdã põngr poorẽ maa a wõrsgo.
***
Tuudg nins la yõsb sẽn yag ne Hagiimdã
Rẽenem: nebã yõsgr la b tudgrã rasem a nii wã pʋgẽ
Nebã sãnda tẽedame tɩ rasem a nii wã pʋgẽ, sãri wã maaname tɩ b rɩk ɭhraamã Lohorem miisrẽ wã, maa Lohorem Misrã Sãmbondã tẽngre.
La Sunnah yaa a rɩk ɭhraamã zĩig ning yẽ sẽn beẽ wã, zem tɩ yaa Maka maa Minaa.
ɭhraamã yaoolg n tʋg n tãag Zafarã poorẽ.
La Sunnah yaa a maan Anniy wã ne Hagiimdã sõorã wakato, tɩ Zafarã na n ka ta ye.
Bas Minaa gãagã n lagem ne tõog sẽn be sẽn tõe n gãand beenẽ.
La Sunnah ne Hagiimd maanda yaa a gãand Minaa t'a sã n tar tõogo, bala Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) maana rẽnda.
Yaa Pʋʋs-rãmbã tigim n pʋʋs Minaa.
La Sunnah yaa a maan Pʋʋs-rãmbã Minaa, n koeeg-ba la a ra lagem-b taab ye; tɩ yaa Nabiyaamã tikri (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
***
Yiib soabã: Nebã yõsgrã la b tudgrã Arafa raarã
Yals Arafa rasem a nii wã raar pedgo, tɩ yaa sẽn na n gũbg tɩ baa yõsgr sã n zĩnd me bɩ paam n gũbgi.
La yãwã yaa rogl-m-meng la maan-n-zʋʋg ning sãri wã sẽn gɩdge.
Yi n kẽng Arafa, rasem a nii wã maa rasem a wae wã raar yʋngo, n tʋg n gãand beenẽ.
La yãwã yõsga ne Sunnah, a leb n põsgda ned Sunnah sẽn be Minaa gãagã pʋgẽ.
Yaa tʋg n yals Arafa todsã yɩnga.
La sẽn yaa waagib ne Hagiimd maanda, yaa a vees sõma n yals Arafa todsã pʋgẽ.
Yaa b sẽn tẽed tɩ yaa tɩlae tɩ b pʋʋs Namira miisrẽ wã, la sẽdg-taab ning sẽn yaa wʋsgã, sẽn na yɩl n zĩnd beenẽ.
La yãwã ka bũmb sẽn yaa tɩlae ye, la sãri leb n ka maan tɩ b sẽdg taab yel-kãngã yĩng ye.
Yaa togl (ɭlaal) tãngã doaagã kosg wakato.
La Sunnah yaa b tees Al-ƙiblã.
Yaa b sẽn loe tɩ yaa tɩlae tɩ b rʋ (ɭlaal) tãngã, maa b sẽn tẽed tɩ rẽnda bee Hagiimdã tʋʋmdẽ, maa yel-sõmde maa yɩɩdlem n be beenẽ n yɩɩd Arafa zĩisã sẽn kellã.
La daliil ka be tẽ-kãngã zug ye, a pʋs n yaa bũmb sẽn yõsgd ne Nabiyaamã sagellã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa b sẽn pʋd (ɭlaal) tãngã tɩ (yolsg tãngã) maa (doaag tãngã).
La sẽn manege yaa t'a yʋʋrã yaa (ɭlaal), la daliil ka be b sẽn pʋd-a tɩ yolsg tãnga maa doaag tãng ye.
Yaa tʋg n kẽ zãnd ning sẽn be Arafa tãngẽ wã la b sẽn pʋt-a t'a Adam zãndã, la b sẽn pʋʋsd a pʋgẽ la b gilgd-a wala Lohorem Roogã.
La yãwã fãa yaa Bida nins b sẽn gɩdge, a pʋs n tõeeme n taas ninsaal lagem-n-taar zĩigẽ.
Yaa tʋg n baood bark ne zandaluk ning sẽn sel Arafa wã la b gʋlsd b yʋyã beenẽ.
La yãwã fãa yaa Bidah-rãmb nins b sẽn gɩdgã, a tõe taasa ned lagem-n-taar zĩigẽ
Ligd-rãmb rɩglgo maa zoobdo maa nus-yẽese, maa bũmb sẽn yaa wala fut la sẽn wõnd rẽ, pẽgs nins sẽn be Arafa tãngã zugu, maa Gabal nuuri, n loe tɩ woto yɩta sabab tɩ b rãmbã lebg n wa zĩ-kãensã.
La yãwã fãa naaga Bida-rãmb nins b sẽn gɩdgã, a tõeeme n taas ned lagem-n-taar zĩigẽ.
Nebã sãnda sẽn tẽed tɩ yaa tɩlae tɩ b yals Nabiyaamã sẽn yalsẽ wã, maa b tʋg n rogend b mens la b namsd b mens ne yel-kãngã.
La sẽn manegã yaa tɩ rẽ ka tɩlae ye, sãri me ka yet tɩ b rogl b mens ne yel-kãng ye.
Yaa wakatã zεεmsgo la doaagã basbo, la Wẽnd yʋʋrã tẽegr basbo, la maan soagl ne yεl sẽn ka nafde n bas yεl-kãensã.
Yaa yaoolg doaagã sɩngre n tʋg n tãa wĩndgã sẽn wat n lʋɩ wã, maa a baasgẽ wã.
Yaa modg f meng n yik n yals n kotẽ, n tẽed tɩ rẽnda la Sunnah, maa n tẽed tɩ b sẽn yet tɩ yals Arafa wã yaa yik n yals n maan doaaga.
La sẽn zemsã yaa tɩ yals Arafa wã yaa zĩnd Arafa wakat-kãngã, zem tɩ f yasame maa f zĩime, maa f zaoome, maa f kẽndame.
Yaa yi Arafa taoor tɩ wĩndgã na n ka lʋɩ.
La yãwã yaa haraam b sẽn gɩdge, bala a yõsga ne Nabiyaamã Sunnah, (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa yaoolg n ka loog wĩndgã lʋɩɩs poorẽ, tɩ ka tũ ne padang ye.
La Sunnah yaa b yãg n loog Arafa wĩndgã sẽn lʋɩ poorẽ bala, sã n ka mikame tɩ padang n be beenẽ.
Yaa sãndã sẽn loe tɩ Arafa yalsgã arzũm raare, a yel-sõmdã mɑkda Hagiimd pis-yopoe.
La daliil ka be rẽ zug ye.
***
Tãab soabã: yaa nebã yõsgr la b tudgr sẽn kẽed ne yi Arafa n kẽng Mizdalɩfa n tʋg n gãand beenẽ wã.
Yaa yãgb Arafa yiibã wakat la namsd nebã ne mobilsã.
La Sunnah yaa b yi ne yĩ-yõgnego la waoore la b ra nams taab ye.
Sãnda tẽedame tɩ sãri wã maaname tɩ b so koom, Muzdalɩfã gãagã yĩnga.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Yaa nebã sãnda sẽn tẽed tɩ b bʋʋ nonglem tɩ zombd sigi n kẽ Muzdalɩfa t'a yaa sẽn kẽnd ne nao.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Yaa sig zĩiga taoor tɩ b na n ka paam bãngr tɩ zĩ-kãnga bee Muzdalɩfa todsã pʋgẽ ye.
Yaa bas yãgb n kẽng Pʋʋsgẽ maa sig Muzdalɩfã wã.
La Sunnah, yaa b yãg n pʋʋse, b sẽn wat n ta Muzdalɩfa tʋʋl-tʋʋlle.
Yaa maan soagl ne kug-bãanegã tigingu, b sẽn wat n kẽ Muzdalɩfa la b maan yã-beed ne rẽnda n tẽed tɩ sãri wã sagla woto.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Yaa yaoolg Magribã la Sãanfã halɩ tɩ b yiibã wakat wa tʋg n yi, la yẽ me la yʋng sʋkã.
La tɩlae wã yaa b kõ Magribã la Sãanfã Pʋʋsg taoor tɩ yʋng sʋkã na n ka ta ye, baa tɩ yaa taoor tɩ b na n ka ta Muzdalɩfa.
Yaa Muzdalɩfã yʋngã vɩɩmsg ne Pʋʋsgo maa tũudum, maa reem la wɩsga.
La Sunnah, yaa b yãg n tʋg gõeemẽ la vʋʋsgẽ, tɩ yaa Nabiyaamã tikri, (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) sẽn na yɩl n sõng a meng ne tigrã raar tʋʋma.
Yaa nin-valemsã yiibu la b tũud-n-taasã taoor tɩ yʋng sʋka na n ka ta.
La tɩlae wã yaa b ra yi rẽnda yʋng sʋka poorẽ.
Yaa neb nins sẽn ka valemsã, la b leb n ka zãad nin-valemsã, sẽn na n yi taoor tɩ Fagirã na n ka ta.
La tɩlae wã yaa b pa Muzdalɩfa n tʋg n tãag Fagirã.
La yaoolg Muzdalɩfa yiibã n tʋg n tãag wĩndgã pukri.
La Sunnah yaa b yi beenẽ taoor tɩ wĩndgã na n ka puk ye.
***
Naas soabã: Yaa nebã yõsbã la b tuudgã kibsã raar tʋʋm pʋgẽ
Sãnda tẽedame tɩ sãri wã saglame tɩ b so koom lobrã yĩnga.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Lobrã kug pekre.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Yaa b sẽn loe tɩ lobrã ka manegde rẽndame tɩ kugã yii Muzdalɩfa.
La daliil ka be yel-kãngã zug ye, a tõeeme n wʋk kugã sẽn yaa zĩig ning fãa.
Yaa b sẽn lobd tɩ ka tũ ne kuga, maa b lobd ne kug-bεdã.
La yãwã yõsga ne Nabiyaamã kãndagrã, (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa sũ-yikri lobrã wakato, la b tẽed tɩ b sẽn lobdã yaa sʋɩɩtãanã.
Yaa tigim taab n gilgi, n gãt taaba, b sẽn wat n rabd lobrã zĩigẽ, la b namsd nebã.
Yaa paasd doos gom-biisi, lobrã sasa, sãri wã sẽn togs goam ninsã zugu.
La sõma sẽn yɩɩde yaa b kell n koeeg ne Takbɩɩrã maaneg bala.
Yaa tigim lobr a yopoe wã n lobg vugri.
La halhaal-kãngã, ned sã n maan woto, ka sekde rẽnda lob yεng tãa bala, la sẽn yaa waagib yaa b lob yembr fãa n welge.
Yaa rɩk kugrã n saglg gõkẽ wã tɩ ka tũ ne lobr ye.
La woto ka sekd ye, la sãri wã sẽn saglã yaa b lob-bɑ bɑɑ tɩ yɑɑ lobr sẽn tʋg n paoodẽ n yɩɩde, tɩ b sã n boondɑ rẽ tɩ lobre.
Yaa tʋg n toglg lalg ning sẽn tondã ne lobrã, n tẽed tɩ yaa yẽ la b sẽn rat ne lobrã.
La sãri wã sẽn rata yaa a tʋg n lʋɩ gõkã pʋgẽ, baa t'a sã n ka yõk lalgã.
Yaa yals zĩig sẽn zãre n lobda, n ka bãng n wãage, rẽ yĩnga kugã lʋɩɩ gõkẽ wã bɩɩ.
Yaa yals n na n kos Aƙaba lobrã poorẽ.
La yãwã sãri ka kõ-a sor ye, bala daliil ka be n wilgd tɩ sãri wã rat-a lame ye.
Yaa kodg Tamattʋʿã (wʋm-noogã) hagiimd rũnga la Ƙaraanã (tõkrã) hagiimd rũnga, taoor tɩ kibsã na n ka ta.
La ned ning sẽn maana rẽ ka sek-a ye, la yaa tɩlae ne-a t'a lebg n kodg wakat ning sãri wã sẽn yãkã, yẽ me la tigrã raare, n tʋg n tãag rasem a tãab nins sẽn be a pʋgẽ wã.
Yaa kʋʋbã basbo, n kẽng n tɩ maan doaag ne rũnga ligdi.
La ned ning sẽn maana rẽnda, ka sek-a ye, yaa tɩlae ne-a t'a kodge.
Yaa zugã bεk zoobd põngre maa a wõrsgo.
La Sunnah yaa b gũbg zũgã gill n põnge, maa n wõrse.
Yaa sek ne waoongã wakat Tawaafã, n bas Tawaaf-al-ɩfaadã wã (yi Arafɑ n yɑool n mɑɑn Tɑwɑɑf ningã), maa b reng n maan Tawaaf Al-ɩfaada wã taoor tɩ b na n ka yals Arafa ne Muzdalɩfa.
La ned ning sẽn maana rẽ ka sek-a ye, bala Tawaaf-al-ɩfaadã (wɩdm-n-yi Arɑfɑ tawaafã) yaa zeng raoog sẽn be Hagiimdã pʋgẽ, hagiimdã ka manegd rẽnda ne yẽ, la ka sakd tɩ b wa ne-a rẽnda b sẽn yals Arafa la Muzdalɩfa poorẽ.
***
Nu soabã: yaa nebã yõsgrã la b tudg-rambã Minaa tʋʋmã (Hagiimdã poorẽ rasem a tãabã) pʋgẽ
Yaa rɩk tɩ yɑɑ naana n ledsd nebã la boblg neb tɩ b lobda.
La yẽgrã yaa tɩ Lahagi wã meng n lobd a toore, sã n ka sãri padang n wa n be beenẽ, sãri wã sẽn get tɩ sɩd yaa padanga, wakat-kãngã a bobenda ned ning sẽn na n leds yẽ.
Yaa ned ning sẽn bobl a to t'a lobã, sẽn na n tog sore, taoor tɩ Hagiimdã tʋʋm la a rasem-rãmbã nɑ n kɑ sε.
La yãwã yaa tudgri, la sẽn yaa tɩlae n zao-a yaa a pa Minɑa maa zĩig ning yẽ sẽn beẽ wã, halɩ tɩ hagiimdã tʋʋmd wa tʋg n sε, t'a tʋg n maan Wẽnd-na-wat-ne Tawaafã, rẽ poorẽ t'a yaool n yi.
Yaa lobrã rasem a tãabã pʋgẽ taoor tɩ wĩndgã na n ka gõbg ye.
La Sunnah yaa tɩ lobrã yaa wĩndgã gõbgr poorẽ.
Yaa pa tũngd lobr a tãabã tɑɑbã.
La sẽn yaa waagiba yaa b tũnug b ne taaba n lobe, rẽenem soabã, rẽ poorẽ tɩ b lob tẽng-n-sʋgrã, rẽ poorẽ tɩ b lob bedrã, yẽnda la Aƙaba lobrã, rẽnd ned ning sẽn wa n maana tʋlli, maa a yõsgame, yaa tɩlae ne-a t'a lebg n tũnug b taab n lobe, la a kelled n geendame tɩ yẽ maana rẽenem soabã n sɩng ne tẽng-n-sʋgr soabã n yaool n kẽng bedrã masa.
Yaa yals n maan doaaga b sẽn lob Aƙaba wã poorẽ.
La Sunnah yaa tɩ doaagã yɩta rẽenem soabã lobr la tẽng-n-sʋgrã poorẽ bala.
***
Yoob soabã: yaa nebã yõsgrã la b tudg-rãmbã Wẽnd-na-wat-ne Tawaafẽ wã
Yaa lʋɩɩs Wẽnd-na-wat-ne Tawaafã taoor tɩ b na n ka maan lob-basdgã; sẽn na yɩl n paam n bob lobrã poorẽ bɑlɑ.
La yãwã yaa tudgri, la ned ning sẽn maan-a a waa ne-a sẽn ka a wakatẽ, a ka sekd-a ye, yaa tɩlae ne-a t'a lebg n maan-a a lobrã poorẽ.
Yaa boblg ned ning sẽn na n lob a yĩnga, la a yaool n maan Tawaafã taoor tɩ yẽ sẽn bobl a soabã na n ka lob ye.
La sẽn zemsã yaa a kolle, halɩ t'a wa lobe, t'a yaool n maan Wẽnd-na-wat-ne Tawaafã.
Yaa toglg n ka rat n na n gũd a zãn-kuidgã ne Roogã ye, n lebg n tard tulli, tɩ yaa Al-ƙaabã zɩsgre.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye, la kãndgr sẽn yɩɩd sõmblem yaa a Mʋhammad kãndagrã, (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga).
Yaa yals n kose, b sẽn wat n yi Lohorem miisrẽ wã.
La daliil ka be n wilgd rẽnda ye.
Yaa yals n woglg Wẽnd-na-wat-ne Tawaafã poorẽ, Maka, tɩ k tũ ne padang sãri sẽn kõ sor ye.
La sẽn yaa tɩlae wã yaa a yãg n yi Maka, gilgrã poorẽ, la yell ka be tɩ b yals n koll tũud-n-taas ye, maa so-toakã teed raab la sẽn wõnd rẽ.
Rẽnd a sã n pa Mak rẽ poorẽ n woglg tɩ ka tũ ne padanga: yaa tɩlae ne-a t'a lebg n maan Wẽnd-na-wat-ne Tawaafã.
Tudg-rãmb nins la yõsgr nins sẽn be Nabiyaamã misrã kaagrã pʋgẽ
Yaa ruugd yĩngã ne lalsã la bãndaadã Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be ayĩnga) yaoogã kaagr wakato, la gĩs loees la sẽn wõnd gĩsi, peem-leesẽ wã (fẽnetã wã) tɩ yaa bark baoob yĩnga.
La Al-barka a bee bũmb ning Wẽnd sẽn maan sãri wã pʋgẽ, la A Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), a ka be Bida wã pʋgẽ ye.
Yaa kẽng bogdẽ wã wala bok ning sẽn be Ʋhd tãngẽ wã la sẽn wõnd yẽ, sẽn yaa Hɩraa longẽ wã la Sawr longẽ wã sẽn be Makã, la tʋg n sẽbd kʋɩds beenẽ, la kot doose, Wẽnd sẽn ka kõ sor ne doos ninsi, la maan f meng musak la keelem n na n kẽng beenẽ.
La yãwã fãa yaa Bidah-rãmba b ka tar yẽgr sãri wã pʋgẽ ye.
Tʋg n kaagd zĩis sãnda b sẽn yẽgemd tɩ yaa Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) vũun-rãmb n be beenẽ, wala a yʋgʋmdã yĩgĩmdg zĩiga, la nug-bĩngã bulgã maa a ʿƲsmaan bulgẽ wã, la tʋg n yãk tom zĩ-kãngã n na n bao barka.
Tʋg n kot kiidbã, Baaƙiiʿ yaadã kaagrẽ, la Ʋhʋd gɩhaadɩ wã zab-laagã kiidbã yaadẽ, la tʋg n lobd lidg-rãmb beenẽ, tɩ yaa sẽn baood pẽnegr ne-ba la bark baoobo ne b rãmbã.
La yãwã bee yel-tuuti-kãensã sẽn yaa bεdã pʋgẽ, pʋs n bee beenẽ sẽn yaa lagem-n-ta-kãsenga, wala bãngdbã sẽn togsã, tɩ Gafã la Wẽnd Tẽn-tʋʋmã Sũnnah wilgã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), bala tũudmã yaa Wẽnd A Yembr Tãa n so, ka sakd tɩ b wẽnems bũmb beenẽ n kõ zẽng sẽn ka Wẽnd ye, wala doaag kosgo, la kodgre, la pʋlenga la sẽn wõnd rẽ, ne A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (La b pa sagl-ba rẽnda b tũ Wẽnd, tɩ b yaa sẽn maan pʋ-peelem ne dĩinã, Wẽnd yĩnga). [Al-bayna (Vẽnegrã sʋʋra): 5]
Lɑ Wẽnd nɑ pʋʋs lɑ A tɩlg tõnd Nabiyaamã ɑ Mʋhɑmmɑde.