تخلفات مربوط به حج، عمره و زیارت

تخلفات مربوط به حج، عمره و زیارت

کمیته علمی انجمن خدمت به محتوای اسلامی به زبان‌های گوناگون

اشتباهات و تخلفات مربوط به عمره

اولاً: تخلفات و اشتباهات مردم در احرام.

ترک اعلام نیت احرام، به این معنا که فرد صدای خود را هنگام شروع احرام با ذکر نیّت (لبیک) برای نسک مورد نظر بلند نکند.

سنت این است که صدای خود را بلند کند.

برخی از مردم گمان می‌کنند که احرام فقط به معنای پوشیدن لباس (لنگ و رداء) است.

احرام در واقع نیت ورود به نسک است و علامت آن اعلام نیت با لبیک گفتن است. بنابراین، هر کسی که به نیت حج یا عمره لبیک بگوید، وارد احرام شده است.

برخی از مردم گمان می‌کنند که غسل کردن برای احرام واجب است.

در واقع، غسل کردن برای احرام سنت است و براى کسی که آن را ترک کند، هیچ گناهی نیست.

برخی از مردم گمان می‌کنند که دو رکعت نماز قبل از احرام واجب و یا اینکه سنتی خاص است که باید حتماً خوانده شود، بنابراین همیشه آن را می‌خوانند.

درست این است که نماز قبل از احرام مستحب است، اما نماز خاصی برای این کار وجود ندارد. بنابراین، اگر نماز فرض یا هر نماز مشروع دیگری را خواند، می‌تواند بلافاصله پس از آن احرام ببندد.

برخی از مردم گمان می‌کنند که توقف در میقات و ورود به مسجد آن واجب است.

این امر واجب نیست؛ زیرا هر کسی که با لباس احرام آماده شده و از میقات عبور می‌کند و در همان محل یا در مقابل آن لبیک بگوید، همین برای او کافی است، همانطور که کسی که در هواپیماست، هنگام همراستایی یا کمی قبل از آن لبیک می‌گوید تا از محدوده‌ى میقات تجاوز نکند.

عطر زدن به لباس احرام.

و درست آن است که تنها بدن را معطر کند.

برخی از مردم گمان می‌کنند که تراشیدن موهای زاید، کوتاه کردن ناخن‌ها و تراشیدن موهای زیر بغل هنگام احرام واجب است یا آن را از سنت‌های احرام می‌دانند.

بلکه این امر یک سنت عمومی است که هنگام نیاز انجام می‌شود.

احرام بستن پیش از رسیدن به میقات.

این برخلاف سنت است، اما اگر کسی در هواپیما باشد، می‌تواند احرام را کمی زودتر ببندد تا به دلیل سرعت هواپیما از موازات میقات باز نماند. همچنین اگر فردی بترسد که بخوابد و موازات میقات را از دست بدهد، می‌تواند احرام را بر اساس نیاز خود کمی زودتر ببندد.

عبور کسی که قصد انجام مناسک حج یا عمره دارد از میقات بدون احرام، به دلیل نادانی، یا سهل‌انگاری، یا به دلیل این که در هواپیما است.

کسی که قصد عمره یا حج داشته باشد ولی از میقات بگذرد و آنجا احرام نبندد، بر او واجب است که به میقات بازگشته و از آنجا احرام ببندد. همینطور اگر کسی از فرودگاه جده فرود آید و در هواپیما احرام نبسته باشد، به هر دلیلی، باید به یکی از میقات‌ها برود و از آنجا احرام ببندد. اما استثناهایی وجود دارد، مانند کسانی که اصلاً از میقات نمی‌گذرند یا به میقات نمی‌رسند، این افراد باید از جده احرام ببندند، مانند اهل سودان که با هواپیما یا کشتی به جده می‌آیند، مگر آنکه بدانند از میقات یلملم یا میقات جحفه عبور می‌کنند.

فهم نادرست از «لباس دوخته نشده» این است که آن را به معنای هر چیزی که دارای دوخت باشد در نظر می‌گیرند، به طوری که از پوشیدن کمربند یا کفشی که دارای دوخت است، خودداری می‌کنند.

این تصور درست نیست؛ زیرا منظور از لباس دوخته شده لباس‌هایی است که به اندازه‌ى بدن دوخته یا برش خورده‌اند، مانند پیرهن‌ها و شلوارها؛ زمانی که به شکل معمول خود پوشیده شوند.

پوشیدن دستکش، برقع، نقاب یا پوشش کامل صورت برای زن در هنگام احرام.

برای زنان واجب است که در حضور مردان غریبه، صورت و دست‌های خود را با چیزی غیر از نقاب و دستکش بپوشانند، زیرا پیامبر -صلی الله علیه و سلم- از پوشیدن این‌ها برای محرم نهی کرده است.

بعضی از مردم گمان می‌کنند که زن‌ها باید لباس ویژه‌ای برای احرام بپوشند که باید یا سیاه، یا سبز، یا سفید باشد.

این قول درست نیست؛ زن مُحرم می‌تواند هر لباسی که می‌خواهد بپوشد، به شرطی که در آن به زینت‌آرایی نپردازد.

بعضی از مردم بر این باورند که تغییر لباس احرام یا درآوردن آن جایز نیست.

صحیح این است که محرم می‌تواند لباس خود را تغییر دهد یا آن را بشوید و دوباره بپوشد.

اضطباع از اول تا آخرین لحظه‌ى احرام.

صحیح این است که اضطباع تنها در طواف عمره یا طواف قدوم مشروع است.

امتناع از احرام و یا خارج شدن از آن بدون وجود دلیل شرعی.

واجب است که مُحرم تا پایان اعمال حج یا عمره، احرام خود را حفظ کند، مگر اینکه علت شرعی برای شكستن احرام وجود داشته باشد، مانند «احصار» به‌معنای بازماندن از اتمام مناسک؛ بخاطر بیماری و یا ترس و یا غیره. در این صورت، برای او جایز است که تحلل کند و از احرام خارج شود. اگر هنگام احرام، تحلل را شرط کرده باشد، هیچ مشکلی ندارد. اما اگر شرط نکرده باشد، لازم است گوسفندی بعنوان فدیه ذبح کند، سپس سر خود را بتراشد یا مقداری از موهای خود را کوتاه کند و بعد از آن تحلل کند و از احرام خارج شود.

***

دوم: اشتباهات و تخلفات مردم در طواف.

التزام و پایبندی به دعاهای هنگام دخول مسجدالحرام و دیدن کعبه که در شریعت ثابت نیستند.

و سنت این است که فقط به دعاهایی که از پیامبر -صلی‌ الله‌ علیه ‌و آله ‌و سلم- نقل شده است، اکتفا شود.

تلفظ نیت قبل از شروع طواف.

محلّ نیّت در دل است، بنابراین بر زبان آوردن آن مشروع نیست.

براى احتياط، طواف را قبل از رسيدن به حجرالاسود شروع كند.

و این از افراط و سختگیری است.

شروع طواف پس از عبور از حجرالاسود و در نظر گرفتن آن به عنوان یک دور، اشتباه است.

این اشتباه است؛ زیرا اگر این کار را انجام دهد، آن دور به حساب نمی‌آید.

بالا بردن دستان در هنگام رسیدن به موازات حجرالاسود، یا سه بار تکرار بالابردن دستان، همانند نماز.

و سنت این است که فقط یک بار با دست راست به آن اشاره کند.

ایستادن طولانی هنگام رسیدن به موازات حجرالاسود.

سنت این است که از ایستادن طولانی خودداری شود.

ازدحام شدید برای رسیدن به حجرالاسود و بوسیدن آن.

سنت این است که برای رسیدن به حجرالاسود ازدحام نکند. اگر بدون ازدحام توانست به آن دسترسی پیدا کند، آن را لمس کند، و در غير اين صورت فقط به سمت آن اشاره کند.

بازگشت برای اشاره و تکبیر گفتن، اگر هنگام عبور از حجرالاسود به آن اشاره نکرد و تکبیر نگفت.

همه‌ى این‌ها نادرست است؛ زیرا این سنتی است که زمان آن گذشته و بازگشت برای انجام آن توصیه نمی‌شود. همچنین، کسی که تکبیر را فراموش کرده یا عمداً آن را ترک کرده است، گناهی بر او نیست.

اختصاص دادن هر دور (طواف) به دعای مشخص.

برای این کار هیچ دلیلی وجود ندارد. سنت این است که طواف‌کننده هر دعایی که دوست دارد، از خیر دنیا و آخرت[1]، بخواند و خداوند را با هر ذکر مشروعی مانند تسبیح (سبحان الله)، تحمید (الحمدلله)، تهلیل (لا اله الا الله)، تکبیر (الله اکبر) یا قرائت قرآن یاد کند.

رمل کردن [شتابان راه رفتن] در تمام دورهای طواف.

سنت این است که رمل كردن فقط در سه دور اول طواف باشد.

عدم رعایت قراردادن کعبه در سمت چپ در هنگام طواف، بدونه عذر.

سنت این است که کعبه در سمت چپ طواف‌کننده باشد، بنابراین نباید در مخالفت با این امر تساهل کند. اما اگر به دلیل ازدحام یا مشابه آن نتواسته باشد به این ترتیب طواف کند، گناهی بر او نیست.

بوسیدن رکن یمانی، یا اشاره به آن در صورت ناتوانی از بوسیدن آن.

سنت این است که فقط با دست رکن یمانی را لمس کند، اما بوسیدن آن جایز نیست. اگر نتوانست آن را لمس کند، نباید به آن اشاره کند.

لمس کردن و بوسیدن تمام گوشه‌های کعبه یا دیوارهای آن و دست کشیدن به آن.

این کار مخالف سنت است؛ زیرا تنها بوسیدن حجرالاسود و لمس کردن رکن یمانی مشروع است.

گمان اینکه لمس کردن رکن یمانی و حجرالاسود برای تبرک است، نه برای عبادت.

و همه‌ى این‌ها جهل و گمراهی است؛ زیرا نفع و ضرر تنها در دست خداوند است. و از عمر -رضی الله عنه- روایت شده است که به نزد حجرالاسود آمد و آن را بوسید و گفت: «إني أعلم أنك ‌حجر ‌لا تضر ولا تنفع، ولولا أني رأيت النبي صلى الله عليه وسلم يقبلك ما قبلتك». يعنى: «من می‌دانم که تو فقط یک سنگ هستی و نه ضرری می‌رسانى و نه فایده‌ای داری، و اگر نمی‌دیدم که پیامبر -صلی‌ الله‌ عليه ‌و آله ‌و سلم- تو را بوسید، من هرگز تو را نمی‌بوسیدم». [1] روایت بخاری به‌شماره (۱۵۹۷).

بلند کردن صدای دعا به اندازه‌ای که سبب ایجاد مزاحمت برای طواف‌کنندگان شود.

سنت این است که انسان پروردگار خود را یاد کند و میان نفس خود و خداوند دعا کند تا موجب مزاحمت برای دیگران نشود.

مشغول شدن به عکاسی یا صحبت‌های جانبی در حین طواف.

آنچه برای طواف‌کننده مشروع است این است که با خشوع، خضوع و حضور قلب، پروردگار خود را یاد کند.

تمام کردن طواف قبل از اطمینان از رسیدن به حجرالاسود.

واجب است که دور هفتم را کامل کند تا اطمینان پیدا کند یا به گمان غالب برسد که به موازات حجرالاسود رسیده است.

اعتقاد به این که دو رکعت طواف باید دقیقاً پشت مقام ابراهیم یا نزدیک به آن خوانده شود، به طوری که مردم برای این کار ازدحام می‌کنند و موجب آزار طواف‌کنندگان در ایام موسم [حج و عمره] می‌شوند و مسیر طواف آنان را مختل می‌کنند.

این گمان نادرست است؛ زیرا دو رکعت پس از طواف در هر نقطه‌ای از مسجدالحرام خوانده شود درست است. نمازگزار می‌تواند مقام ابراهیم را بین خود و کعبه قرار دهد، حتی اگر از آن فاصله داشته باشد، و در صحن یا ايوان مسجدالحرام نماز بخواند، بدون اینکه به دیگران آزار برساند، و می‌تواند نمازی توأم با خشوع و آرامش ادا کند.

طولانی کردن دو رکعت طواف و دعا پس از آن.

سنت این است که دو رکعت طواف را کوتاه بخواند و پس از آن هیچ دعایی نکند؛ زیرا چنین چیزی از پیامبر -صلی ‌الله‌ عليه ‌و آله ‌و سلم- وارد نشده است.

خواندن دو رکعت نماز طواف به صورت مضطبع (انداختن لنگ بر روی شانه و رد کردن گوشه‌ای از آن از زیر بغل).

سنت این است که پس از اتمام طواف، لنگ خود را بلافاصله بر روى شانه‌هایش برگرداند.

***

سوم: اشتباهات و تخلفات مردم در انجام سعی.

مضطبع بودن در حین سعی. (رد کردن لنگ از زیر بغل و قراردادن گوشه‌ى رد شده‌ى آن بر روی شانه).

پیشتر گفته شد که مضطبع بودن تنها در هنگام طواف مجاز است.

تلفظ کردن نیت قبل از آغاز سعی.

پیشتر گفته شد که جایگاه نیت قلب است و بیان آن با زبان درست نیست.

آغاز سعی كردن از مروه.

این اشتباه است، و کسی که چنین کاری انجام دهد، آن دور به حساب نمی‌آید.

گمان برخی از مردم این است که یک دور انجام سعی شامل رفت و برگشت است، بنابراین چهارده دور سعی می‌کنند.

این اشتباه است؛ زیرا رفتن از صفا به مروه یک دور است، و برگشت از مروه به صفا یک دور دیگر. شروع سعی از صفا و پایان آن در مروه است.

بالا رفتن تا بالاترین نقطه‌ى کوه صفا با این گمان که این کار الزامی است.

هیچ دلیلی بر الزامی بودن این کار وجود ندارد.

بلندکردن دست‌ها و اشاره با آن‌ها مانند آنچه در تکبیرهای نماز انجام می‌شود.

درست این است که تنها به سمت قبله رو کرده و دعاهای وارد شده را بخواند.

دویدن زن بین دو نشانه در هنگام سعی کردن به مانند مردها:

به اجماع علما برای زن مشروع این است که فقط به راه رفتن اکتفا کند؛ تا از آشکارشدن بدن خود جلوگیری کند.

اختصاص دادن هر دور از دورهای سعی به دعايى معين.

برای این کار دلیلی وجود ندارد، بلکه شخص می‌تواند هر دعایی که می‌خواهد بخواند بدون اینکه آن را به دعای خاصی اختصاص دهد[2].

بلند کردن صدا در سعی به‌گونه‌ای که موجب مزاحمت برای مردم شود.

سنت این است که انسان پروردگار خود را یاد کند و میان خود و خداوند دعا کند تا موجب مزاحمت برای دیگران نشود.

شتاب کردن در سعی بین صفا و مروه در همه‌ى یک دور.

سنت این است که شتاب رفتن فقط بین دو نشانه‌ى سبز رنگ باشد.

دو رکعت نماز خواندن پس از پایان سعی.

برای این کار دلیلی وجود ندارد، پس انجام آن مشروع نیست.

سعی کردن به طور داوطلبانه در غیر از مناسک.

سعی در غیر از مناسک مشروع نیست.

***

چهارم: اشتباهات و تخلفات مردم در تراشیدن یا کوتاه کردن موى سر

بی‌توجهی به تراشیدن یا کوتاه کردن کل موهای سر.

سنت این است که موهای سر را به طور کامل بتراشد یا کوتاه کند. (یعنی از همه‌ى اطراف سر نه فقط یک قسمت آن).

تراشیدن یا کوتاه کردن مو در داخل مسجدالحرام و انداختن موها در آنجا.

واجب است که مسجدالحرام را بزرگ داشته و مراقب نظافت آن باشیم.

تاخیر زیاد در تراشیدن یا کوتاه کردن مو منجر به فراموشی یا غفلت از آن می‌شود.

مناسب است که بلافاصله پس از اتمام طواف و سعی، این کار انجام شود.

انجام دادن کارهای ممنوعه‌ى احرام قبل از تراشیدن یا کوتاه کردن موى سر.

واجب است که هیچ‌یک از کارهای ممنوعه‌ى احرام انجام نشود، مگر بعد از تراشیدن یا کوتاه کردن موى سر.

***

اشتباهات و تخلفات مربوط به حج.

اول: اشتباهات و تخلفات مردم در روز ترویه (روز هشتم ذوالحجه).

گمان برخی از مردم در رابطه با اینكه آنچه مشروعيت دارد این است که در روز ترویه از مسجدالحرام و یا زیر آب‌ریز کعبه احرام بسته شود.

درحالی‌که سنت این است که شخص در همان‌جایی که سكونت دارد احرام ببندد؛ چه در مکه باشد یا در منا.

تاخیر انداختن احرام به بعد از نماز ظهر.

درحالی‌که سنت این است که در وقت چاشت روز ترویه، قبل از نماز ظهر، برای حج احرام ببندد.

ترک شب گذراندن در منا با وجود توانایی انجام آن.

و سنت این است که حاجی در صورت توان شب را در منا بگذراند؛ زیرا پیامبر -صلی‌ الله‌ علیه‌ و سلم- این کار را انجام داده‌اند.

جمع کردن نمازها در منا.

سنت این است که در منا نمازها به صورت قصر (شکسته) و بدون جمع (یعنی هر نمازی در وقت خود) خوانده شوند؛ زیرا پیامبر -صلی‌ الله‌ علیه‌ و سلم- اینگونه عمل کرده‌اند.

***

دوم: اشتباهات و تخلفات مردم در روز عرفه

ایستادن در عرفات در بخشی از روز هشتم به عنوان احتیاط.

این از تکلف و غلو است که از آن نهی شده است.

خارج شدن به‌سمت عرفات از روز هشتم یا شب نهم و شب گذراندن در آنجا.

این برخلاف سنت است و با این کار، سنت شب گذراندن در مِنا ضایع می‌شود.

ایستادن خارج از حدود عرفات.

بر حاجی واجب است که دقت به خرج دهد تا داخل حدود عرفات ایستاده باشد.

گمان اینکه حتماً باید نماز را با امام در مسجد نمره خواند و ازدحام شدید برای ماندن در آنجا.

این ضروری نیست و ازدحام به خاطر آن مشروع نیست.

متمایل شدن به سمت کوه (الآل) هنگام دعا.

سنت این است که رويش به سمت قبله باشد.

باور به واجب بودن صعود به کوه ایلال یا اینکه این کار از اعمال حج است یا اینکه در آن فضیلت یا برتری نسبت به سایر بخش‌های عرفات وجود دارد.

هیچ دلیلی بر این موضوع وجود ندارد، بلکه این برخلاف روش پیامبر -صلی‌ الله‌ علیه‌ و سلم- است.

نامیدن کوه «الآل» به کوه رحمت یا کوه دعا.

صحیح این است که نام آن کوه «اِلال» است و دلیلی بر نامیدن آن به کوه رحمت یا دعا وجود ندارد.

وارد شدن به گنبدی که بر روی کوه عرفات قرار دارد، و نامیدن آن به گنبد آدم و نماز خواندن در آن و طواف کردن گرد آن مانند طواف خانه‌ى کعبه.

و تمام این‌ها از بدعت‌های ممنوع است که ممکن است به شرک منتهی شود.

تبرک جستن به ستونی که بر بالای کوه رحمت در عرفات نصب شده و نوشتن نام‌ها بر روی آن.

همه‌ى این کارها از بدعت‌هایی است که از آن نهی شده و چه‌ بسا ممکن است به شرک منتهی شود.

قرار دادن پول در شکاف‌های کوه عرفات یا کوه نور، یا قرار دادن مو، ناخن یا قطعه‌هایی از لباس و اعتقاد به اینکه این کار باعث بازگشت صاحب آن به این مکان‌ها می‌شود.

همه‌ى این کارها از بدعت‌هایی است که از آن نهی شده و چه‌ بسا ممکن است به شرک منتهی شود.

گمان برخی از مردم در رابطه با وجوب ایستادن در مکانی که پیامبر -صلی الله علیه و سلم- در آن ایستاده‌اند، يا براى اين كار خود را به‌سختی باندازد.

صحیح این است که این کار واجب نیست و به سختی انداختن خود برای آن نیز مشروع نیست.

تلف کردن وقت و ترک دعا و ذکر و مشغول شدن به کارهایی که فایده‌ای ندارد.

تأخیر در شروع دعا تا نزدیک غروب آفتاب یا آخر روز.

به‌سختی انداختن خود در ایستادن برای دعا و گمان اینکه این‌کار سنت است، یا گمان اینکه وقوف در عرفات همان ایستادن برای دعا است.

و صحیح این است که ایستادن در عرفات به این معناست که در این زمان در آنجا حضور داشته باشد، خواه ایستاده باشد یا نشسته، سوار بر وسیله‌ى نقلیه باشد یا پیاده.

حرکت از عرفات پیش از غروب خورشید.

این کار حرام است؛ زیرا خلاف سنت پیامبر -صلی‌ الله‌ علیه‌ و سلم- است.

تأخیر در حرکت بعد از غروب آفتاب بدون عذر.

و سنت آن است که بلافاصله پس از غروب آفتاب از عرفات خارج شود، مگر در صورت وجود عذر.

برخی از مردم گمان می‌کنند که ماندن در عرفه در روز جمعه معادل هفتاد حج است.

اما هیچ دلیلی برای این باور وجود ندارد.

***

سوم: اشتباهات و تخلفات مردم در رفتن به سوى مزدلفه و شب گذراندن در آنجا

شتاب كردن در هنگام حرکت از عرفات و ایجاد مزاحمت با خودروها.

سنت آن است که با آرامش و وقار از عرفات حرکت کند، و آزارى به دیگران نرساند.

گمان برخی از مردم در رابطه با مشروعیت غسل کردن برای شب گذراندن در مزدلفه.

هیچ دلیلی بر مشروعیت این کار وجود ندارد.

گمان برخی از مردم در رابطه با مستحب بودن پیاده شدن از وسیله‌ى نقلیه و وارد شدن به مزدلفه به‌صورت پیاده.

هیچ دلیلی بر مشروعیت این کار وجود ندارد.

نزول در مکان پیش از آنکه مطمئن شود داخل محدوده‌ى مزدلفه است.

ترک ادای فوری نماز به‌ محض ورود به مزدلفه.

سنت آن است که به محض رسیدن به مزدلفه، فوری نماز را به جای آورد.

مشغول شدن به جمع سنگریزه‌ها در ابتدای ورود به مزدلفه و تأکید بر آن، و گمان اینکه این کار مشروعيت دارد.

و هیچ دلیلی برای این باور وجود ندارد.

تأخیر نمودن در ادای نماز مغرب و عشا تا خارج شدن وقت آن‌ها، یعنی تا نیمه‌ى شب.

واجب است که نماز مغرب و عشاء قبل از نیمه‌ى شب ادا شود، حتی اگر هنوز شخص به مزدلفه نرسیده باشد.

احیای شب مزدلفه با نماز یا عبادت یا سرگرمی و بازی.

و سنت آن است که با تأسی به پیامبر -صلی الله علیه و سلم- بلافاصله به خواب و استراحت بپردازد تا برای انجام کارهای روز عید آماده و سرحال باشد.

خروج افراد ضعیف و همراهان آنها قبل از نیمه‌ى شب.

واجب است که آنها تا بعد از نیمه‌ى شب از مزدلفه خارج نشوند.

خروج قبل از اذان صبح براى افراد غیر ضعیف و کسانی که افراد ضعیف همراهشان نیست.

واجب است که حاجی تا نماز صبح در مزدلفه بماند.

تأخیر در خارج شدن از مزدلفه تا طلوع خورشید.

سنت این است که حاجیان قبل از طلوع آفتاب از مزدلفه خارج شوند.

***

چهارم: تخلفات و اشتباهات مردم در روز قربانی

گمان برخی از مردم در رابطه با اینکه غسل کردن قبل از رمى يا سنگ انداختن مشروعيت دارد.

هیچ دلیلی بر مشروعیت این عمل وجود ندارد.

شستن سنگ‌ریزه‌هایی که با آن جمرات را رمی می‌کند.

هیچ دلیلی براى مشروعیت این عمل وجود ندارد.

این اعتقاد که رمی (سنگ انداختن در محل شاخص‌ها) تنها در صورتی صحیح است که سنگریزه‌هاى جمع شده در مزدلفه باشد.

هیچ دلیلی بر این عمل وجود ندارد، بنابراین می‌تواند سنگ‌‌ریزه‌ها را از هر جایی بردارد.

رمی کردن با چیزی غیر از سنگ‌ریزه و یا با سنگ بزرگ.

این کار مخالف با روش پیامبر -صلی الله علیه و سلم- است.

خشمگین شدن در هنگام رمی و باور به اینکه آنچه هدف قرار می‌دهد شیطان است.

تشکیل حلقات و گروه‌های متصل در هنگام رفتن برای رمی و آزار رساندن به مردم.

زیاده‌روی در ذکر هنگام رمی (انداختن سنگ‌ریزه).

اولویت این است که فقط به تکبیر اکتفا شود.

انداختن هفت سنگ به طور یک‌جا.

در این حالت، تنها یک سنگ برای او محسوب می‌شود و لذا باید هر سنگ به طور جداگانه انداخته شود.

قرار دادن سنگ‌ریزه‌ها در حوض بدون انداختن آن‌ها.

این کار کافی نیست، بلکه باید سنگ‌ریزه‌ها را حداقل در حدی که به آن رَمی گفته شود، بيندازد.

باور به اینکه دیواری که در آنجاست مقصود رمی كردن است و مقصود اساسى آن است.

آنچه مشروع است این است که سنگ‌ریزه را در حوض بيندازد، اگرچه به آن دیوار برخورد نکند.

انداختن سنگ‌ریزه از راه دور و اطمینان حاصل نکردن از اینکه درون حوض افتاده است.

ایستادن برای دعا بعد از سنگ زدن به جمره‌ى عقبه.

این کار مشروع نیست، زیرا دلیلی بر مشروعیت آن وجود ندارد.

ذبح حیوان حج تمتع و قِران قبل از روز قربانی.

اگر کسی چنین کاری انجام دهد، قربانی او معتبر نخواهد بود و باید آن را دوباره در زمان مقرر شرعی، یعنی روز عید تا پایان ایام تشریق، ذبح کند.

تمايل براى صدقه دادن قیمت قربانی به جای ذبح حیوان.

هر کس چنین کاری را انجام دهد، برایش کافی نیست و باید حیوان قربانی کند.

تراشیدن یا کوتاه کردن بخشی از موی سر.

سنت این است که موهای سر را به طور کامل بتراشد یا کوتاه کند.

اکتفا کردن به طواف قدوم وانجام ندادن طواف افاضه، و یا تقدیم طواف افاضه بر وقوف در عرفات و مزدلفه.

کسی که این کار را انجام دهد، حجش صحیح نیست؛ زیرا طواف افاضه یکی از ارکان حج است و حج بدون آن صحیح نمی‌شود، و نمی‌توان آن را قبل از وقوف در عرفات و مزدلفه انجام داد.

***

پنجم: اشتباهات و تخلفات در اعمال روزهای مِنا (ایام تشریق)

تساهل در نیابت دادن و وکالت دادن برای رمی جمرات.

اصل بر این است که حاجی باید خود شخصاً رمى انجام دهد، مگر به دلیل عذر شرعی معتبر که به او اجازه می‌دهد، برای این کار به كسى وکالت دهد.

مسافرت براى کسی که قبل از پایان اعمال و انتهاى روزهای حج برای رمى وکالت داده است.

این اشتباه است، و بر او واجب است که در منا یا مکانی که در آن است بماند تا اعمال حج تمام شود، سپس طواف وداع را انجام داده و خارج شود.

سنگ انداختن در ایام تشریق قبل از زوال خورشید.

سنت این است که رمی جمرات باید بعد از زوال خورشید انجام شود.

رعایت نکردن ترتیب در رمى جمرات

در رمى جمرات واجب این است که ترتیب رعایت شود، به این صورت که ابتدا باید جمره‌ى اولى، سپس جمره‌ى وسطی و بعد جمره‌ى بزرگ که همان جمره‌ى عقبه است را سنگ بيندازد. اگر کسی ترتیب را برهم زد یا خلاف آن عمل کرد، باید دوباره آن را به ترتیب صحیح سنگ بيندازد و ابتدا از جمره‌ى اول شروع کند و بعد جمره‌هاى بعدی را سنگ بيندازد.

ایستادن برای دعا بعد از رمى جمره‌ى عقبه.

سنت این است که دعا تنها بعد از سنگ انداختن به جمره‌ى اولى و وسطی انجام شود.

***

ششم: اشتباهات و تخلفات مردم در طواف وداع

انجام دادن طواف وداع پیش از رمى جمرات در روز آخر؛ تا اینکه بعد از رمى فوراً سفر كند.

این کار اشتباه بوده و کسی که آن‌ را در غیر وقتش انجام دهد برایش کافی نیست و باید بعد از رمی دوباره طواف کند.

وکالت دادن به شخصی برای انجام رمى از سوی خود و طواف کردن قبل از انجام رمى توسط وکیل.

صحیح این است که او باید صبر کند تا زمانی که وکیل رمى را انجام داده باشد، سپس طواف وداع را انجام دهد.

پشت نکردن عمدی به کعبه و به‌صورت عقب‌گرد برگشتن برای تعظیم و بزرگ‌داشت کعبه.

هیچ دلیلی بر مشروعیت این کار وجود ندارد و بهترین راه و روش، راه و روش محمد -صلی الله علیه و سلم- است.

توقف براى دعا كردن هنگام خروج از مسجدالحرام.

و هیچ دلیلی برای این کار وجود ندارد.

اقامت طولانی در مکه پس از طواف وداع بدون عذر شرعی معتبر.

واجب این است که پس از طواف وداع، سریعاً از مکه خارج شود و اگر برای انتظار همراهان یا خرید وسایل سفر و امثال آن تأخیر نمايد، هيچ اشكالى ندارد.

اگر فرد مدت طولانی بدون عذر شرعی پس از طواف وداع در مکه بماند، باید طواف وداع را دوباره انجام دهد.

اشتباهات و تخلفات مربوط به زیارت مسجد نبوی

لمس کردن دیوارها و نرده‌های فلزی هنگام زیارت قبر پیامبر -صلی الله علیه و سلم- و بستن نخ و موارد مشابه به پنجره‌ها به قصد تبرک جستن.

برکت در چیزی است که الله و پیامبرش -صلی‌ الله‌ علیه‌ و سلم- تشریع کرده‌اند، نه در بدعت‌ها.

رفتن به غارها در کوه احد، و دیگر غارها مانند غار حراء و غار ثور در مکه، بستن پارچه در آنجا، خواندن دعاهایی که الله به گفتن آن‌ها اجازه نداده است، و تحمل كردن سختی در انجام اين کارها.

و همه‌ى این‌ها بدعت‌هایی هستند که هیچ اصل و اساسی در شریعت پاک اسلام وجود ندارند.

زیارت برخی از اماکنی که ادعا می‌شود از جزء آثار پیامبر -صلی الله علیه و سلم- هستند، مانند محل نشستن شتر پیامبر -صلی الله علیه و سلم-، چاه انگشتر یا چاه عثمان، و برداشتن خاک از این مکان‌ها برای تبرک جستن.

به‌فریاد خواندن مردگان هنگام زیارت قبرهای بقیع و قبرهای شهدای احد، و انداختن سکه‌ها در آنجا به‌نیت نزدیک شدن به آن‌ها و تبرک جستن به کسانی که در آنجا آرامیده‌اند.

این از اشتباهات بزرگ و بلکه از شرک بزرگ است، همان‌طور که علما ذکر کرده‌اند و قرآن و سنت پیامبر -صلى الله عليه و سلم- به آن اشاره دارند؛ زیرا عبادت فقط برای خداوند است و نمی‌توان چیزی از آن را به غیر او اختصاص داد، مانند دعا، قربانی، نذر و امثال آن، به دلیل فرمایش خداوند: (وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ). يعنى: (و [به چیزی] امر نشدند مگر آن‌که الله را عبادت کنند، در حالی که دین را برای او خالص گردانند و به توحید روی آورند). [بينه: ۵]

و درود و سلام الله بر پیامبرمان محمد باد