Skip to content

Hamileliğinin başında, kazada yaralanarak şiddetli kanama nedeniyle cenini düşüren bir kadın, orucunu tutmaya devam mı eder yoksa orucunu bozması caiz midir? Orucunu bozarsa ona bir günah var mıdır?

السؤال

Soru 1:

Hamileliğinin başında, kazada yaralanarak şiddetli kanama nedeniyle cenini düşüren bir kadın, orucunu tutmaya devam mı eder yoksa orucunu bozması caiz midir? Orucunu bozarsa ona bir günah var mıdır?

س28: امرأةٌ أصيبت في حادثةٍ، وكانت في بداية الحمل، فأسقطت الجنين إثر نزيفٍ حادٍّ، فهل يجوز لها أن تفطر، أو تواصل الصّيام؟ وإذا أفطرت فهل عليها إثمٌ؟

الجواب

Cevap 1:

İmam Ahmed'in dediği gibi hamile kadın hayız görmez diyoruz: Kadınlar hamileliği adetin kesilmesiyle bilirler. Alimlerin dediği gibi hayız, Allah Teâlâ'nın anne karnında cenine besin olması için yarattığı bir hikmettir. Eğer hamile kalınırsa hayız kesilir.

Ancak bazı kadınlar hamilelikten önceki gibi hamilelik esnasında hayız görmeye devam edebilir. Onun gördüğü bu kanama hüküm olarak hayız kanamasıdır. Çünkü o normal hayız görmeye devam etmekte ve hamilelikten etkilenmemektedir. Dolayısıyla bu kanama, hamilelik dışında hayız görmenin getirdiği bütün yükümlülükleri kendisine farz kılar ve mani olduğu her şeyi de engeller.

Özetle: Hamile bir kadından gelen kan iki çeşittir:

Birincisi: Hamilelik öncesinde olduğu gibi devam ettiğinden bunun hayız kanı olduğuna hükmedilir. Bunun anlamı şudur: Hamileliğin ona bir etkisi olmamış ve hayız görmeye devam etmektedir.

İkincisi de: Hamilelik sürecinde başına gelen bir kaza, taşıdığı bir yük veya bir yerden düşme gibi sebepler neticesinde gelen kandır. Bu kan ise damardan gelen bir kandır.

Buna göre, onun namaz ve oruç tutmasına mani olmaz, bilakis o temiz olan kadınların hükmündedir.

Fakat ilim ehlinin dediği gibi eğer bir kaza sonucu düşük yapar ve karnındaki ceninin bir çocuk şeklini almış olarak çıktığı görülürse, sonrasında gelen kan lohusalık kanı sayılır. Bu sebeple temizlenene kadar namaz kılmaz, oruç tutmaz ve eşi ile ilişkiye girmez.

Eğer cenin çocuk şeklini almamış olarak çıkarsa, o zaman bu kan lohusa kanı sayılmaz, onu namaz kılmaktan, oruç tutmaktan ve diğer ibadetleri yapmaktan alı koymaz.

İlim ehli, cenin anne karnındayken, şeklinin belirginleşmesi için gerekli sürenin en az seksen bir gün olduğunu söylemiştir.

Abdullah b. Mes'ûd -radıyallahu anh-'ın dediği gibi: Doğru sözlü olan ve Allah Teâlâ'nın doğruluğunu tasdik ettiği Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bize şöyle buyurdu: «Sizden birinizin yaratılışının başlangıcı, annesinin karnında kırk günde derlenir toplanır. Sonra bir o kadar süre içinde pıhtı olur. Sonra da bir o kadar zaman içinde de bir parça et olur. Sonra ona bir melek gönderilir. Bu melek dört şeyle; anne rahmindeki canlının rızkını, ecelini, amelini, iyi ve bahtiyar biri mi, yoksa kötü ve bedbaht biri mi olacağını yazmakla emrolunur.»

Ceninin bundan önce yaratılması mümkün değildir. Bazı âlimlerin dediği gibi, genellikle ceninin şekli doksan günden önce belli olmaz.

ﺟ28: نقول: إن الحامل لا تحيض، كما قال الإمام أحمد:

"إنما تعرف النّساء الحمل بانقطاع الحيض".

والحيض -كما قال أهل العلم- خلقه الله تبارك وتعالى لحكمة غذاء الجنين في بطن أمّه، فإذا نشأ الحمل انقطع الحيض.

لكن بعض النّساء قد يستمرّ بها الحيض على عادته كما كان قبل الحمل، فهذه يحكم بأن حيضها حيضٌ صحيحٌ؛ لأنه استمر بها الحيض، ولم يتأثر بالحمل، فيكون هذا الحيض مانعًا لكلّ ما يمنعه حيض غير الحامل، وموجبًا لـما يوجبه، ومسقطًا لـما يسقطه.

والحاصل: أن الدم الّذي يخرج من الحامل على نوعين:

نوعٌ يحكم بأنه حيضٌ، وهو الّذي استمر بها كما كان قبل الحمل، فمعنى ذلك: أن الحمل لم يؤثّر عليه، فيكون حيضًا.

والنوع الثاني: دمٌ طرأ على الحمل طروءًا، إما بسببٍ حادثٍ، أو حمل شيءٍ، أو سقوطٍ من شيءٍ ونحوه، فهذه دمها ليس بحيضٍ، وإنما هو دم عرقٍ،

وعلى هذا فلا يمنعها من الصلاة، ولا من الصوم، بل هي في حكم الطاهرات.

ولكن إذا لزم من الحادث أن ينزل الولد أو الحمل الذي في بطنها فإنها على ما قال أهل العلم: إن خرج وقد تبين فيه خلق إنسانٍ فإن دمها بعد خروجه يعدّ نفاسًا، تترك فيه الصلاة والصوم، ويتجنبها زوجها حتى تطهر.

وإن خرج الجنين وهو غير مخلّقٍ فإنه لا يعتبر دم نفاسٍ، بل هو دم فسادٍ، لا يمنعها من الصلاة، ولا من الصّيام، ولا من غيرهما.

قال أهل العلم: وأقلّ زمنٍ يتبين فيه التخليق: واحدٌ وثمانون يومًا؛ لأن الجنين في بطن أمّه، كما قال عبد الله بن مسعودٍ رضي الله عنه: حدثنا رسول الله ﷺ وهو الصادق المصدوق، فقال:

«إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيُكْتَبُ رِزْقُهُ، وَأَجَلُهُ، وَعَمَلُهُ، وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ» [1]،

ولا يمكن أن يخلق قبل ذلك، والغالب أن التخليق لا يتبين قبل تسعين يومًا، كما قال بعض أهل العلم.

[10] رواه البخاري، كتاب أحاديث الأنبياء، باب خلق آدم وذريته (3333)، ومسلم، كتاب القدر، باب كيفية خلق الآدمي في بطن أمه (1) (2643).