Een vrouw raakte gewond bij een ongeval en was in de vroege stadia van haar zwangerschap. Ze leed aan een ernstige bloeding en verloor het ongeboren kind. Is het toegestaan voor haar om haar vasten te verbreken of moet ze doorgaan met vasten? En als ze haar vasten verbreekt, rust er dan een zonde op haar?
السؤال
V1:
Een vrouw raakte gewond bij een ongeval en was in de vroege stadia van haar zwangerschap. Ze leed aan een ernstige bloeding en verloor het ongeboren kind. Is het toegestaan voor haar om haar vasten te verbreken of moet ze doorgaan met vasten? En als ze haar vasten verbreekt, rust er dan een zonde op haar?
س28: امرأةٌ أصيبت في حادثةٍ، وكانت في بداية الحمل، فأسقطت الجنين إثر نزيفٍ حادٍّ، فهل يجوز لها أن تفطر، أو تواصل الصّيام؟ وإذا أفطرت فهل عليها إثمٌ؟
الجواب
A1:
We zeggen: Een zwangere vrouw heeft geen menstruatie, zoals Imam Ahmed zei: Vrouwen herkennen zwangerschap door het stoppen van de menstruatie. Menstruatie, zoals geleerden hebben gezegd, is door Allah geschapen om het ongeboren kind in de buik van zijn moeder te voeden. Wanneer de zwangerschap begint, stopt de menstruatie.
Sommige vrouwen kunnen echter hun menstruatie zoals voorheen blijven ervaren tijdens de zwangerschap. In dit geval wordt geoordeeld dat hun menstruatie normaal is, omdat het onaangetast blijft door de zwangerschap. Deze menstruatie heeft dezelfde belemmeringen en verplichtingen als normale menstruatie, en het annuleert dezelfde zaken als normale menstruatie.
Het komt erop neer dat het bloed dat uit een zwangere vrouw komt, twee soorten heeft:
Een type wordt beschouwd als menstruatie, namelijk degene die blijft zoals het was vóór de zwangerschap. Met andere woorden, de zwangerschap heeft er geen invloed op, dus het wordt beschouwd als menstruatie.
Het tweede type is bloed dat zich vermengt met de zwangerschap als gevolg van een incident, het dragen van iets of een val, en dergelijke. Dit bloed wordt niet beschouwd als menstruatie, maar eerder als ontlading.
Op basis hiervan wordt ze niet verhinderd om te bidden of te vasten, integendeel, ze wordt beschouwd als ritueel rein (in de staat van Taharah).
Als het geval zich voordoet waarbij de foetus of de zwangerschap wordt geëxpulseerd als gevolg van een ongeval, dan wordt volgens de geleerden het bloed dat na de uitdrijving verschijnt beschouwd als postnataal bloeden (nifas). Tijdens deze periode laat ze het gebed en het vasten achterwege en vermijdt haar echtgenoot gemeenschap totdat ze rein is geworden.
Als de foetus wordt uitgestoten en deze zich niet heeft ontwikkeld tot een menselijk wezen, wordt het bloed dat vrijkomt niet beschouwd als postnataal bloeden (nifas). In dit geval heeft het geen invloed op haar verplichting om te bidden, te vasten of andere religieuze handelingen te verrichten.
Geleerden hebben gezegd dat de minimale periode waarin de ontwikkeling van het embryo duidelijk wordt, éénentachtig dagen is. Dit komt omdat de foetus zich in de baarmoeder van zijn moeder bevindt.
Zoals Abdoellah ibn Mas'oed (moge Allah tevreden zijn met hem ) heeft gezegd: "De boodschapper van Allah (vrede zij met hem), de waarachtige en betrouwbare, vertelde ons: 'Een van jullie wordt in de baarmoeder van zijn moeder verzameld gedurende veertig dagen, dan wordt het een bloedklonter van dezelfde duur, en vervolgens wordt het een klomp vlees van dezelfde duur. Dan wordt er een engel naar hem gestuurd om vier zaken op te tekenen: zijn voorziening, zijn levensduur, zijn daden en of hij gelukkig of ongelukkig zal zijn.
Het is niet mogelijk dat de vorming eerder plaatsvindt, en het lijkt waarschijnlijk dat de vorming niet duidelijk wordt tot negentig dagen, zoals sommige geleerden hebben gezegd.
ﺟ28: نقول: إن الحامل لا تحيض، كما قال الإمام أحمد:
"إنما تعرف النّساء الحمل بانقطاع الحيض".
والحيض -كما قال أهل العلم- خلقه الله تبارك وتعالى لحكمة غذاء الجنين في بطن أمّه، فإذا نشأ الحمل انقطع الحيض.
لكن بعض النّساء قد يستمرّ بها الحيض على عادته كما كان قبل الحمل، فهذه يحكم بأن حيضها حيضٌ صحيحٌ؛ لأنه استمر بها الحيض، ولم يتأثر بالحمل، فيكون هذا الحيض مانعًا لكلّ ما يمنعه حيض غير الحامل، وموجبًا لـما يوجبه، ومسقطًا لـما يسقطه.
والحاصل: أن الدم الّذي يخرج من الحامل على نوعين:
نوعٌ يحكم بأنه حيضٌ، وهو الّذي استمر بها كما كان قبل الحمل، فمعنى ذلك: أن الحمل لم يؤثّر عليه، فيكون حيضًا.
والنوع الثاني: دمٌ طرأ على الحمل طروءًا، إما بسببٍ حادثٍ، أو حمل شيءٍ، أو سقوطٍ من شيءٍ ونحوه، فهذه دمها ليس بحيضٍ، وإنما هو دم عرقٍ،
وعلى هذا فلا يمنعها من الصلاة، ولا من الصوم، بل هي في حكم الطاهرات.
ولكن إذا لزم من الحادث أن ينزل الولد أو الحمل الذي في بطنها فإنها على ما قال أهل العلم: إن خرج وقد تبين فيه خلق إنسانٍ فإن دمها بعد خروجه يعدّ نفاسًا، تترك فيه الصلاة والصوم، ويتجنبها زوجها حتى تطهر.
وإن خرج الجنين وهو غير مخلّقٍ فإنه لا يعتبر دم نفاسٍ، بل هو دم فسادٍ، لا يمنعها من الصلاة، ولا من الصّيام، ولا من غيرهما.
قال أهل العلم: وأقلّ زمنٍ يتبين فيه التخليق: واحدٌ وثمانون يومًا؛ لأن الجنين في بطن أمّه، كما قال عبد الله بن مسعودٍ رضي الله عنه: حدثنا رسول الله ﷺ وهو الصادق المصدوق، فقال:
«إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيُكْتَبُ رِزْقُهُ، وَأَجَلُهُ، وَعَمَلُهُ، وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ» [1]،
ولا يمكن أن يخلق قبل ذلك، والغالب أن التخليق لا يتبين قبل تسعين يومًا، كما قال بعض أهل العلم.
[10] رواه البخاري، كتاب أحاديث الأنبياء، باب خلق آدم وذريته (3333)، ومسلم، كتاب القدر، باب كيفية خلق الآدمي في بطن أمه (1) (2643).