(بسم الله الرحمن الرحيم)
ﷲ، އައް-ރަޙްމާން، އައް-ރަޙީމުގެ އިސްމުފުޅުން (ރަޙްމާންވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ ﷲ ގެ ނަންފުޅުން) ފަށަމެވެ.
އިސްލާމްދީނަކީ، ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ދީނެވެ.
ތިބާގެ ވެރި ރައްބަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
މިއީ ވުޖޫދުގައިވާ އެންމެ ބޮޑުވެގެންވާ ސުވާލެވެ. އަދި އެއީ އޭގެ ޖަވާބު މަޢުރިފާވެ ދެނެގަތުން އިންސާނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ އެންމެ މުހިއްމު ސުވާލެވެ.
އަހަރުމެންގެ ވެރި ރައްބަކީ، އުޑުތަކާއި ބިން އުފައްދަވާ، އުޑުން ވާރޭ ވެއްސަވާ، ދެން އެއިން މޭވާތަކާއި ގަސްތައް ނެރުއްވިއެވެ. އެއީ އަހަރެމެންނަށާއި އަދި އަހަރެމެން އެތަކެތި ކައިއުޅޭ ޖަނަވާރުތަކަށްވެސް ހުރި ކާނާއެއް ކަމުގައެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ އަހަރުމެން ޚަލްޤުކުރައްވާ އުފައްދަވާ، އަދި އަހަރުމެންގެ ކާބަފައިންވެސް ޚަލްޤުކުރައްވާ އުފައްދަވާ، އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއް ޚަލްޤުކުރެއްވި އުފެއްދެވި އިލާހެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ ރޭގަނޑާއި ދުވާލު ލެއްވި އިލާހެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ ރޭގަނޑު ނިދުމަށާއި އަރާމުކުރުމަށްހުރި ވަޤުތެއްކަމުގައި ލައްވާ، އަދި ކޮއްތާއި ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ހޯދުމަށްވާ ވަޤުތެއްކަމުގައި ދުވާލު ލެއްވެވި އިލާހެވެ. އަދި އެއީ އަހަރުމެންނަށްޓަކައި އިރާއި، ހަނދާއި، ތަރިތަކާއި އަދި ކަނޑުތައް ޚިދުމަތްކުރެއްވި އިލާހެވެ. އަދި އަހަރުމެން ކައިބޮއެ އުޅުމަށްޓަކައި، ޖަނަވާރުތައްވެސް އަހަރުމެންނަށް ކިޔަމަންކުރުވާ ޚިދުމަތުގައި ލެއްވެވި އިލާހެވެ. އަދި އެއީ އެތަކެތީގެ ކިރާއި ކެހެރިންވެސް އަހަރެމެން ފައިދާ ހޯދުމަށްޓަކައެވެ.
ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޞިފަތަކަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ރައްބަކީ ޚަލްޤުތަކުން ޚަލްޤުކުރައްވާ އުފެއްދެވި ފަރާތެވެ. އަދި އެއީ ޚަލްޤުތަކުންނަށް ޙައްޤާއި ހިދާޔަތަށް މަގުދައްކަވާ ފަރާތެވެ. އަދި އެއީ ހުރިހާ މަޚްލޫޤުންގެ އެންމެހާ ކަންކަން ތަދުބީރުކުރައްވާ ހިންގަވާ ފަރާތެވެ. އަދި އެ މަޚްލޫޤުންތަކަށް ރިޒްޤު ދެއްވަނީވެސް އެ ފަރާތެވެ. އަދި އެއިލާހީ ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތުގައި ވާހާ އެއްޗަކާއި، އާޚިރަތުގައި ވާހާ އެއްޗެއްގެވެސް މިލްކުވެރި ފަރާތެވެ. އަދި ކޮންމެ އެއްޗެއްމެ ފަހެ އެއީ އެއިލާހުގެ މިލްކެކެވެ. އަދި އެ އިލާހު ފިޔަވައި ދެން ހުރި ކޮންމެ އެއްޗެއްވަނީ ފަހެ އެއިލާހުއަށް މިލްކުވެގެންނެވެ. އަދި އެއިލާހީ އަވަހާރަނުވާ، އަދި އަވަހާރަފުޅު ނުލައްޕަވާ ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި އެ އިލާހީ ދިރިހުރި ކޮންމެ އެއްޗެއް ޤާއިމުވުން އެ އިލާހުގެ އަމުރުފުޅާއެކުވާ އަލް-ޤައްޔޫމެވެ. (އަބަދަށް ޤާއިމުވެވޮޑިގެންވާ ޤާއިމުކުރައްވާ އިލާހެވެ.) އަދި އެ އިލާހީ، ކޮންމެ އެއްޗަކަށް އެއިލާހުގެ ރަޙްމަތް ތަނަވަސްވެގެންވާ އިލާހެވެ. އަދި އެ އިލާހީ، ބިމުގައިވެސް އަދި އުޑުގައިވެސް އެއިލާހުގެ މައްޗަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ފޮރުވި ވަންހަނާވެގެން ނުވާ ފަރާތެވެ. އެއިލާހުއާ އެއްފަދަ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއިލާހުއީ އެންމެ މޮޅަށް ގިނަގިނައިން އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ. އަދި އެއިލާހު ވޮޑިގެންވަނީ އެއިލާހުގެ އުޑުތަކުގެ މަތީގައި އެއިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންނާ ނުލައި ފުދިވޮޑިގެންވާ ޙާލުގައެވެ. އަދި ހުރިހާ ޚަލްޤުތަކުން ވަނީ އެއިލާހަށް ޙާޖަތްޖެހި ބޭނުން ޖެހިގެންނެވެ. އެއިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި އެއިލާހު ވަދެވޮޑިގެން ނުވެތެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއް އެއިލާހު ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޛާތުފުޅުގެ ތެރެއަށްވެސް ވަދެ ހިމެނިގެން ނުވެއެވެ. ރައްބަކީ މި ފެންނަ ޢާލަމު، އޭގެ ތަފާތުވުމެއް ނުވާ، ވަޒަން ހަމަކޮށްވާ އެންމެހާ ނިޡާމުތަކާއެކު ޚަލްޤުކުރައްވާ އުފެއްދެވި ފަރާތެވެ. އެއީ އިންސާނީ އަދި ޙަޔަވާނީ ޖިސްމުގެ ނިޡާމުތައްވިޔަސް، ނުވަތަ އަހަރުމެންގެ ވަށައިގެންވާ ކަޥްނުގެ ނިޡާމުތައް -އެ ކަޥްނުގެ އިރާއި ތަރިތަކާއި ދެންވެސް އެކުލެވޭ ތަކެތި- ވިޔަސްމެއެވެ.
އަދި އެއިލާހު ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވޭ ކޮންމެ ފަރާތެއް، ފަހެ އެ ފަރާތެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ފައިދާއެއް އަދި ގެއްލުމެއް ދިނުންވެސް މިލްކުވެގެން ނުވެއެވެ. ދެންފަހެ އެފަދަ ފަރާތަކަށް އަޅުކަންކުރި މީހަކަށް އެފަދަ ފަރާތަކުން ފައިދާއެއް ގެނެސްދޭނީ ނުވަތަ ގެއްލުމެއް ދުރުކޮށްދޭނީ އަދި ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟
އަހަރުމެންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ، އަހަރުމެންގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙައްޤުފުޅަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ހުރިހާ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ އެއިލާހުގެ ޙައްޤުފުޅަކީ: އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކޮށް އަޅުކަންކޮށް، އަދި އެއިލާހުއާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކު ނުކޮށް އަދި ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ. އެގޮތުން އެއިލާހު ފިޔަވައި ނުވަތަ އެއިލާހުއާ އެކު އިންސާނަކަށް، އަދި ހިލަޔަކަށް، އަދި ކޯރަކަށް، އަދި ދިރުމެއް ޙަރަކާތެއް ނެތް އެއްޗަކަށް، އަދި ތަރިޔަކަށްވިޔަސް އަދި (އެހެން) އެއްވެސް އެއްޗަކަށްވިޔަސް އަޅުކަން ނުކުރާހުށިކަމެވެ. ކިއެއްތަ، ހަމައެކަނި ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ﷲ އަށް އަޅުކަން ޚާލިޞްކޮށް ހަދާހުށިކަމެވެ.
މީސްތަކުންގެ ވެރި ރައްބުގެ މައްޗަށްވާ އެމީހުންގެ ޙައްޤަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެ މައްޗަށްވާ މީސްތަކުންގެ ޙައްޤަކީ: އެމީހުން އެއިލާހަށް އަޅުކަންކޮށްފިނަމަ، އޭގައި އަމަން އަމާންކަމާއި، ސުލްޙަމަސަލަސްކަމާއި، ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ރުހުން ލިބި ފެންނާނޭ ހެޔޮ ރަނގަޅު ޙަޔާތެއް އެއިލާހު އެމީހުންނަށް ދެއްވާ، އަދި އާޚިރަތުގެ ގޮވެތީގައި، އެތަނުގައި ފިލައިނުގޮސް ޤާއިމުވެގެންވާ ނިޢުމަތާއި ތާއަބަދަށް ދެމިގެންވުންވާ ޖަންނަތަށް ވެއްދެވުމެވެ. އަދި އެމީހުން އެއިލާހުއަށް އުރެދި، އެއިލާހުގެ އަމުރުފުޅާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން އަބާއްޖަވެރި ބަދުނަސީބެއްކަމުގައި އެއިލާހު ލައްވަތެވެ. އެއީ އެމީހުން އަމިއްލައަށް އެތިބީ އުފަލާއި އަރާމުގައިކަމަށް ހީކުރިޔަސްމެއެވެ. އަދި އާޚިރަތުގައި އެއިލާހު އެމީހުން ވައްދަވާހުށީ އެތަނުން އެމީހުން ނުނިކުންނާނޭ، އަދި ނިމުމެއްނުވާ ޢަޛާބާއި ތާއަބަދަށް ދެމިހުރުން އެތަނުގައިވާނޭ ނަރަކައަށެވެ.
އަހަރުމެން ވުޖޫދުގައިވުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ޣާޔަތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އަދި އަހަރުމެން ޚަލްޤުކުރެވި އުފެއްދެވިގެންވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ހަމަކަށަވަރުން ދީލަތިވަންތަ މާތް ރައްބު އަހަރުމެންނަށް ޚަބަރުދެއްވާފައިވަނީ، އެއިލާހު އަހަރުމެން އުފެއްދެވީ ޝަރަފުވެރި މަޤްޞަދަކަށް ކަމުގައެވެ. އެއީ އަހަރުމެން އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކޮށް އަޅުކަންކޮށް، އަދި އެއިލާހުއާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ބައިވެރި ނުކުރުމަށެވެ. އަދި ހެޔޮކަން ކޮށް، އިޞްލާޙުކޮށްގެން ބިން އާރާސްތުކުރަން އެއިލާހު އަހަރުމެންނަށް ތަކުލީފު ޖެއްސެވިއެވެ. ދެންފަހެ އެމީހެއްގެ ވެރި ރައްބު އަދި ޚާލިޤު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް އަޅުކަންކޮށްފި މީހާ، ފަހެ އޭނާ އުފެއްދެވިގެންވީ މަޤްޞަދު އޭނާއަކަށް ނޭނގުނެވެ. އަދި އޭނާ އުފެެއްދެވި ޚާލިޤާމެދު އޭނާ އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބުވެސް ޤާއިމު ނުކުރެއެވެ. އަދި ބިމުގައި ފަސާދަކޮށްފި މީހާ، ފަހެ އޭނާއަށް ތަކްލީފު ޖެއްސެވި ޙަވާލުކުރެވުނު ވަޒީފާ އޭނާއަށް އެނގުނު ކަމުގައި ނުވެއެވެ.
އަހަރުމެންގެ ވެރި ރައްބަށް އަހަރެމެން އަޅުކަންކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ހަމަކަށަވަރުން ރައްބު -ޖައްލަ ޖަލާލުހޫ- އަހަރުމެން އުފައްދަވާފައި، ބޭކާރު ގޮތެއްގައި ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް އުޅޭކަށް އަހަރެމެން ދޫކޮށެއް ނުލައްވަތެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ޙަޔާތަކީވެސް ބޭނުމެއްނެތް ބޭކާރު ޙަޔާތެއްކަމުގައި ނުލައްވައެވެ. ކިއެއްތަ، އިންސާނުންގެ ތެރެއިން ރަސޫލުންތަކެއް އެބޭކަލުންގެ ޤަޥްމުތަކަށް ފޮނުއްވުމަށް އެއިލާހު އިޚްތިޔާރުކުރެއްވިއެވެ. އެބޭކަލުންނީ، މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އަޚްލާޤު ފުރިހަމަވެގެންވާ، އަދި ނަފްސުތައް އެންމެ ޠާހިރުވެގެންވާ، އަދި ހިތްތައް އެންމެ ސާފުވެގެންވާ ބޭކަލުންނެވެ. ދެންފަހެ އެއިލާހު އެބޭކަލުންގެ މައްޗަށް އެއިލާހުގެ ރިސާލަތުތައް ބާވައިލެއްވިއެވެ. އަދި ރައްބު -ޖައްލަ ޖަލާލުހޫ- އާމެދު، އަދި ޙިސާބު ބެއްލެވި ޖަޒާ ދެއްވޭ ދުވަސްކަމުގައިވާ ޤިޔާމަތް ދުވަހު، މީސްތަކުން އަލުން ދިރުއްވިގެން ފޮނުއްވުމާމެދު މީސްތަކުން ދެނެގަނެ އެނގެންޖެހޭ ހުރިހާކަމެއް އެ ރިސާލަތުތަކުގައި އެއިލާހު ހިމެނުއްވިއެވެ. އަދި ރަސޫލުން އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް އެމީހުންގެ ވެރި ރައްބަށް އަޅުކަންކުރާނޭ ގޮތް ފޯރުކޮށްދެއްވާ، އަދި އަޅުކަންތަކުގެ ވައްޓަފާޅިތަކާއި، ވަޤުތުތަކާއި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި އެ ކަންކަމުގެ އަޖުރު ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ވެރި ރައްބު އެމީހުންގެ މައްޗަށް ޙަރާމްކުރެއްވި ކާތަކެއްޗާއި، ބުއިންތަކާއި، ކައިވެނީގެ ގުޅުންތަކާމެދު އިންޛާރުދެއްވާ، އަދި ހެޔޮ ރަނގަޅު އަޚްލާޤީ ޞިފަތަކަށް އެމީހުންނަށް އިރުޝާދުދެއްވާ، ނުބައި ހުތުރު އަޚްލާޤީ ޞިފަތައް އެބޭކަލުން އެމީހުންނަށް ނަހީކުރެއްވިއެވެ.
ރައްބު -ޖައްލަ ޖަލާލުހޫ- ގެ ޙަޟްރަތުގައި ޤަބޫލުވެވިގެންވާ ދީނަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ޤަބޫލުވެވިގެންވާ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. އެއީ ހުރިހާ ނަބިއްޔުންވެސް ފޯރުކޮށްދެއްވި ދީނެވެ. އަދި އެ ނޫން ދީނެއް ޤިޔާމަތް ދުވަހު ﷲ ޤަބޫލެއް ނުކުރައްވާނެތެވެ. އަދި އިސްލާމްދީން ފިޔަވައި މީސްތަކުން ޤަބޫލުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ދީނަކީ، ފަހެ ބާޠިލު ދީނެކެވެ. އެ ދީނުން އޭގެ އަހުލުވެރިޔާއަށް އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކޮށްދޭނެއެވެ. ކިއެއްތަ، އެ ދީން ވާހުށީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ހުރި ބަދުނަޞީބެއް ކަމުގައެވެ.
މި ދީނުގެ (އިސްލާމްދީނުގެ) އުޞޫލުތަކާއި ރުކުންތަކަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ﷲ ވަނީ މި ދީން އެއިލާހުގެ އަޅުތަކުންނަށް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެ ގޮތުން މި ދީނުގެ އެންމެ މަތިވެރި ރުކުނަކީ، ﷲ އީ ރައްބު އަދި އިލާހުކަމުގައި އީމާންވުމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެއިލާހުގެ ފޮތްތަކާއި ރަސޫލުންނާއި، އާޚިރަތް ދުވަހަށާއި ޤަދަރަށް އީމާންވުމެވެ. އެގޮތުން ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށް ތިބާ ހެކިވެ، އަދި ނަމާދު ޤާއިމުކޮށް، އަދި ތިބާގެ އަތުގައި ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުދަލެއް ހުރިނަމަ ޒަކާތް ދީ، އަދި ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފާނީއެވެ. އެއީ އަހަރު ތެރޭގައިވާ އެއް މަހެވެ. އަދި ﷲ ގެ އަމުރުފުޅަށް އިބްރާހީމު عليه السلام ބިނާކުރައްވާފައިވާ ޒަމާންވީ ގެފުޅަށް ގޮސް ﷲ އަށް ޙައްޖުވާން ތިބާ ކުޅަދާނަވެގެންވާނަމަ ޙައްޖުވާނީއެވެ. އަދި ﷲ ތިބާގެ މައްޗަށް ޙަރާމްކުރައްވާފައިވާ ޝިރުކާއި، (ޙައްޤަކާ ނުލައި) ނަފްސެއް ޤަތުލުކުރުމާއި، ޒިނޭކުރުމާއި، ޙަރާމް މުދާ ކެއުމުން ތިބާ އެއްކިބާވެ ދުރުވުމެވެ. ދެންފަހެ ތިބާ ﷲ އަށް އީމާންވެ، މި އަޅުކަންތައް ކޮށް، ޙަރާމްވެގެންވާ މި ކަންކަމުން ތިބާ އެއްކިބާވެއްޖެނަމަ، ފަހެ ތިބާއީ ދުނިޔެމަތީގައި މުސްލިމެކެވެ. އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހު ޖަންނަތުގައި ދާއިމީ ނިޢުމަތާއި ތާއަބަދަށް ދެމިހުރުމުގެ ނިޢުމަތް ﷲ ތިބާއަށް ދެއްވާނެތެވެ.
އިސްލާމްދީނަކީ ވަކި ޤައުމަކަށް ނުވަތަ ޖިންސަކަށްވާ ދީނެއް ހެއްޔެވެ؟
އިސްލާމްދީނަކީ: ހުރިހާ މީސްތަކުންނަށްވާ ﷲ ގެ ދީނެވެ. ތަޤުވާވެރިކަމާއި ޞާލިޙު ޢަމަލުން މެނުވީ އެ ދީނުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް އަނެކާގެ މައްޗަށް މޮޅުކަމެއް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. އަދި މީސްތަކުން އެ ދީނުގައިވަނީ ހަމަހަމަވެ އެއްވަރުވެގެންނެވެ.
ރަސޫލުން عليهم الصلاة والسلام ގެ ތެދުވެރިކަން މީސްތަކުންނަށް އެނގޭނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟
ރަސޫލުންގެ ތެދުވެރިކަން މީސްތަކުންނަށް އެކި ގޮތްގޮތުން އެނގެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
އެބޭކަލުން ގެނެސްދެއްވާ ޙައްޤާއި ހިދާޔަތަކީ، ސަލާމަތުންވާ ބުއްދިތަކާއި ފިޠުރަތު ބަލައިގަނެ ޤަބޫލުކުރާ ކަންކަމެވެ. އަދި އެ ކަންކަން ހެޔޮވެ ރަނގަޅުވެގެންވާކަމަށް ބުއްދިތައް ހެކިވެއެވެ. އަދި ރަސޫލުން ފިޔަވައި އެހެން ބަޔަކު އެބޭކަލުން އެ ގެނެސްދެއްވިފަދަ ކަންކަން ނުގެނެވޭނެއެވެ.
ރަސޫލުން ގެނެސްދެއްވި ކަންކަމުގައި: މީސްތަކުން ދީނީގޮތުންނާއި ދުނިޔަވީ ގޮތުން އިޞްލާޙުވުމާއި، އަދި އެމީހުންގެ ކަންކަން ސީދާވެގެން ދިޔުމާއި، އެމީހުންގެ ޙަޟާރަތު ބިނާކޮށްދިނުމާއި، އެމީހުންގެ ދީނާއި ބުއްދިތަކާއި، އެމީހުންގެ މުދާތަކާއި އަބުރުތައް ރައްކާކޮށްދިނުން ވެއެވެ.
މީސްތަކުންނަށް ހެޔޮކަމާއި ހިދާޔަތަށް މަގުދައްކައިދިނުމުގެ މައްޗަށް ރަސޫލުން عليهم السلام އެއްވެސް އުޖޫރައަކަށް އެމީހުންގެ ކިބައިން ނޭދެއެވެ. ކިއެއްތަ، އެބޭކަލުންގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން އޭގެ އަޖުރު ލިބުމަށް އިންތިޒާރުކުރައްވައެވެ.
ރަސޫލުން ގެންނެވި ކަންކަމަކީ، އެއާ އެއްވެސް ޝައްކެއް އެކުނުވާ، އަދި އެކަތި އަނެކައްޗާ ފުށުނާރާ، އަދި ޘާބިތުކަމެއްނެތި އެގޮތްމިގޮތްވުމެއް ނުވާ ޙައްޤު އަދި ޔަޤީނެވެ. އަދި ކޮންމެ ނަބިއްޔަކުވެސް އިސްވެދިޔަ ނަބިއްޔުން ތެދުކުރައްވައެވެ. އަދި ގޮވާލައްވާ ދަޢުވަތުދެއްވަނީވެސް ހަމަ އެބޭކަލުން ގޮވާލެެއްވި ކަންތަކަށެވެ.
ބަޔާންވެގެންވާ ހެކިތަކުންނާއި، އަދި އެބޭކަލުންގެ އަތްތަކުގެ މަތިން ﷲ ހިންގަވާ ވަރުގަދަ މުޢުޖިޒާތްތަކުން ﷲ ރަސޫލުން عليهم السلام އަށް ތާއީދާއި ބާރުދެއްވަވައެވެ. އެއީ އެބޭކަލުންނީ ހަމަ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ފޮނުއްވުނު ބޭކަލުންކަމަށް ހުރި ތެދު ހެކިތަކެއްކަމުގައި ވުމަށެވެ. އަދި ނަބިއްޔުންގެ މުޢުޖިޒާތްތަކުން އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ މުޢުޖިޒާތަކީ: (ރަސޫލުކަމާއި ނަބީކަން) ޚަތިމްކުރެއްވި ރަސޫލު މުޙައްމަދު ﷺ ގެ މުޢުޖިޒާތްކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރްއާނެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާނަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ކީރިތި ޤުރްއާނަކީ، ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ފޮތެވެ. އަދި އެއީ މަލާއިކަތާ ޖިިބްރީލް عليه السلام، ރަސޫލު މުޙައްމަދު ﷺ ގެ މައްޗަށް އެއާގެން ފައިބާވަޑައިގެންނެވި ﷲ ގެ ބަސްފުޅެވެ. އަދި އެ ފޮތުގައި، ﷲ އާމެދު، އަދި އެއިލާހުގެ މަލާއިކަތުންނާއި އެއިލާހުގެ ފޮތްތަކާއި، އެއިލާހުގެ ރަސޫލުންނާއި އާޚިރަތްދުވަހާއި، ޤަޟާޤަދަރު -އޭގެ ހެޔޮ މިންވަރާއި ނުބައި މިންވަރު-، މި ކަންކަމާމެދު ދެނެގަތުން މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް ﷲ ވާޖިބުކުރެއްވި ކޮންމެ ކަމެއްވެއެވެ. އަދި އެ ފޮތުގައި، ވާޖިބުވެގެންވާ އަޅުކަންތަކާއި، އެއިން ދުރުވެ ރައްކާތެރިވާންޖެހޭ ޙަރާމް ކަންކަމާއި، ރިވެތި އަދި ނުބައި އަޚްލާޤާއި، މީސްތަކުންގެ ދީނާއި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކަންކަމާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ ކަމެއްވެއެވެ. އަދި އެއީ އެފަދަ ފޮތެއް ގެނައުމަށް ﷲ ތަޢާލާ މީސްތަކުންނަށް ގޮންޖައްސަވާފައިވާ މުޢުޖިޒާތެއްކަމުގައި ވަނިވި ފޮތެކެވެ. އަދި އެ ފޮތުން އެންމެ އަކުރެއްވެސް އުނިވުމެއް ނެތި، އަދި އެންމެ ކަލިމައެއްވެސް ބަދަލުވުމެއް ނެތި، އެ ފޮތް ބާވައިލެއްވުނު ބަހުން، ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް އެ ފޮތްވަނީ ރައްކާތެރިކުރެވިގެންނެވެ.
އަލުން ދިރުއްވުމާއި ޙިސާބު ބެއްލެވުމުގެ ދަލީލަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
އެއްވެސް ދިރުމެއް އޭގައި ނެތި، މަރުވެފައިވާ ބިންގަނޑު ތިބާ ނުދެކެން ހެއްޔެވެ؟ ދެން އެ ބިންގަނޑަށް ވާރޭ ވެހޭހިނދު ތެޅި ޙަރަކާތްކޮށް، އުޖާލާކުރަނިވި ކޮންމެ ގަހެއް ފަޅައިގެންދެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެ ބިން ދިރުއްވި ފަރާތް، މަރުވެފައިވާ މީހުން ދިރުއްވުމަށް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވެއެވެ. ނިކަމެތި ފެން ތިއްކަކުން އިންސާނާ އުފެއްދެވި ފަރާތް، ޤިޔާމަތްދުވަހު އޭނާ އަލުން ދިރުއްވާ، އޭނާގެ ޙިސާބު ބައްލަވާ، އެންމެ ފުރިހަމަ ޖަޒާ ދެއްވާ، -ހެޔޮ ރަނގަޅު މީހެއްނަމަ ހެޔޮ ޖަޒާ، އަދި ނުބައި މީހެއްނަމަ ނުބައި ޖަޒާދެއްވުމަށް- ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވާކަން ކަށަވަރެވެ. އުޑުތަކާއި ބިމާއި ތަރިތައް އުފެއްދެވި ފަރާތް، އިންސާނާގެ އުފެދުން އަލުން އިޢާދަކުރައްވަން ކަށަކުޅަދުންވަންތަކަން ހަމަ ޔަޤީނެވެ. އެހެނީ އިންސާނާގެ ޚަލްޤު ދެވަނަ ފަހަރަށް އަނބުރާ އިޢާދަކުރެއްވުމަކީ، އުޑުތަކާއި ބިން އުފެއްދެވުމަށްވުރެ މާ ފަސޭހަ އާދައިގެ ކަމެކެވެ.
ޤިޔާމަތްދުވަހު ވާނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
ރައްބު -ޖައްލަ ޖަލާލުހޫ- ޚަލްޤުތަކުން އެމީހުންގެ ޤަބުރުތަކުން އަލުން ދިރުއްވާ، ދެން އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކުގެ ޙިސާބު ބައްލަވާނެއެވެ. ދެންފަހެ އީމާންވެ، ރަސޫލުން ތެދުކޮށްފި މީހާ، އެއިލާހު އޭނާ ޖަންނަތަށް ވައްދަވާނެއެވެ. އެއީ އެތަނުގެ ނިޢުމަތްތަކުގެ މަތިވެރިކަމުން އިންސާނެއްގެ ވިސްނުމާއި ޚިޔާލަށްވެސް ނާރާ، ދެމިހުންނަނިވި ނިޢުމަތްވާ ތަނެވެ. އަދި ކާފަރުވެއްޖެ މީހާ، އެއިލާހު އޭނާ ނަރަކައަށް ވައްދަވާނެއެވެ. އެއީ އިންސާނާއަށް ތަޞައްވަރުވެސް ނުކުރެވޭ، ދެމިހުންނަނިވި ޢަޛާބު އެތަނުގައިވާ ތަނެވެ. އަދި އިންސާނާ ޖަންނަތަށް ނުވަތަ ނަރަކައަށް ވަދެއްޖެނަމަ، ދެން ދުވަހަކުވެސް އޭނާ މަރުނުވާނެއެވެ. އެގޮތުން އޭނާވަނީ ނިޢުމަތުގައި ނުވަތަ ޢަޛާބުގައި ތާއަބަދަށް ދެމިހުންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އިންސާނާ އިސްލާމްދީނަށް ވަންނަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ފަހެ އޭނާ ކުރަންވީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އިސްލާމްދީނަށް ވަނުމަށް ކުރަން ޖެހޭ ވަކި ޚާއްޞަ ކިޔެވެލި ޢަމަލުތަކެއް، ރަސްމިއްޔާތެއްވޭ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ވަކި ޝަޚްޞުންތަކެއް އޭނާއަށް އެކަމަށް ހުއްދަދޭން ޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟
ޙައްޤު ދީނަކީ އިސްލާމްދީންކަން، އަދި އެއީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ދީންކަން އިންސާނާއަށް އެނގިއްޖެނަމަ، ދެންފަހެ އޭނާގެ މައްޗަށްވަނީ އިސްލާމްދީނަށް ވަންނަން އަވަސްވުމެވެ. އެހެނީ ބުއްދިވެރިޔާއަށް ޙައްޤު ބަޔާންވެ ސާފުވެއްޖެނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށްވަނީ އެއަށް އަވަސްވުމެވެ. ފަހެ މި ކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި، އޭނާއަށްވަނީ، އެކަމަށް އަވަސްވެގަނެ އަދި އެކަމަށް ލަސްކޮށް ފަސްނުކުރުމެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަށް ވަންނަން ބޭނުން މީހަކުގެ ވަކި ޚާއްޞަ ރަސްމީ ކަންތަކެއް ކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި ޚަލްޤުތަކުންގެ އެއްވެސް މީހެއްގެ ޙާޟިރުގައި އެކަންކުރާކަށްވެސް ނުޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ މުސްލިމެއްގެ ޙާޟިރުގައިނަމަ، ނުވަތަ އިސްލާމީ މަރްކަޒެއްގައިނަމަ، އެއީ ހެޔޮކަމެއްގެ މައްޗަށްވާ އިތުރު ހެވެކެވެ. އެހެންނޫނީ ހަމައެކަނި މިހެން ކިޔާލުމުން އޭނާއަށް ފުދޭނެއެވެ:
(أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا رسول الله)
(މާނައީ: ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލުކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.)
އެއީ އެ ކަލިމައިގެ މާނަ އެނގި އެއަށް އީމާންވާ ޙާލުގައެވެ. އެއިން އޭނާ މުސްލިމަކަށް ވެދެއެވެ. ދެން އޭނާ އިސްލާމްދީނުގެ ބާކީ ހުރި ޝަރީޢަތްތައް މަޑުމަޑުން ކަމަކަށް ފަހު ކަމެއް ދަސްކުރަމުން ގެންދާނީއެވެ. އެއީ الله އޭނާއަށް ވާޖިބުކުރައްވާފައިވާ ކަންތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައެވެ.
އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހޯއްދެވުމަށް:
https://byenah.com/ar
