الإسلام دين رب العالمين

Kw'izina ry'Imana Allah Nyenimpuhwe ku biremwa, Nyenimbabazi ku batoni bayo

Ubwislamu ni idini ry'Umubungabunzi w'ibiremwa Allah

Imana yawe Rurema, ni nde?

Iki ni co kibazo gihambaye cane ku biremwa, ni na co kibazo gikomeye umuntu ategerezwa kumenya inyishu yaco.

Imana yacu Rurema Allah, ni Yo yaremye amajuru n'isi, Inatuma imvura igwa izananye mu kirere, Iraheza Inagisha hakoreshejwe amazi y'imvura ivyamwa n'ibiti kugira twebwe abantu dufungure kuri nya vyamwa, ibindi binyabuzima na vyo bibeshweho n'ibiti mu gufungura no kurisha; ni na Yo Yaturemye, Irema n'abavyeyi bacu, Yongera Irema n'ikintu ico ari co cose kibaho, ni na Yo Yatumye habaho ijoro n'umurango, maze Igira ijoro kuba ari umwanya wo kuryama no kuruhuka, Igira n'umurango kuba ari umwanya wo kurondera imfungurwa n'ibindi bibeshaho ibiremwa; ni Yo kandi Yaturemeye izuba, ukwezi, inyenyeri n'amabahari, Ituremera n'ibikoko duheza tukikorako mu gufungura, tukikorako no ku mata n'ubwoya bwavyo.

Ni ibihe biranga Imana Allah, Umubungabunzi w'ibiremwa?

Imana Rurema Allah, ni Yo Yaremye ibiremwa vyose, Ibirongora mu nzira y'ukuri n'inzira y'ubugororotsi, ni Yo Itunganiriza ibiremwa ivyo bikeneye vyose, Ikanabironsa ibibibeshaho, ni na Yo Rugaba Igaba Ikaganza vyose biri mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa, ikintu ico ari co cose rero ni Yo Rugaba waco, ikitari Yo na co kigabwa na Yo; ni Yo Nyenubugingo budashira, kuko ntihwera eka ntinahunyiza ngo iryame, ni Yo Muhagarikizi wa vyose ku buryo ikintu cose gifise ubuzima kibayeho ku bw'itegeko ryayo, ni Yo Nkomoko y'impuhwe zisaga ikintu cose kibaho, ni Yo ata na kimwe gishobora kuyinyegeza kw'isi cibure mw'ijuru. Nta na kimwe rero gisa canke gisusa n’Imana Allah mu kuntu Iteye, mu mazina yayo, mu matazirano yayo no mu bikorwa vyayo, ni Yo Nyenukwumva, Irumva ivyo muvuga; Nyenukubona, Irabona neza ivyo mukora; Ihangamye hejuru y'amajuru, Irikenuye muri vyose nta co Ikeneye ku biremwa, mu gihe ibiremwa vyose mu kubaho kwavyo biyikeneye; ntiyihindura ngo yigire ikiremwa cayo, eka nta n'ikiremwa cihindura ngo cigire Imana Nyenukuninahazwa, Nyenuguhabwicubahiro nta ngere. Imana Rurema Allah, ni Yo Yaremye ibiremwa biboneka vyose, mu kuntu bitunganijwe bikaringanira ata na kimwe gishoboye guca kubiri n'iyo ndinganizo, haba mu vyerekeye indinganizo y'ukuntu umubiri w'umuntu canke w'igikoko ukora, kibure indinganizo y'ibibera mw'isi ufatiye ku bidukikije; nk'izuba n'inyenyeri n'ibindi biremwa bigendana na vyo.

Kirya cose rero ciyegerezwa mu gusengwa mu gishingo c'Imana Allah, nta na kimwe ubwaco kigaba ngo kigire ico cimariye canke ngo kigire ico ciyiciye, nkeswe rero kuba hari ico gishoboye kumarira uwugisenga, canke ngo gishobore kugira ico kimukingiye.

Ni ubuhe burenganzira bw'Imana Rurema Allah Idufiseko?

Mu vy'ukuri, uburenganzira bw'Imana Allah Ifise ku bantu bose, ni uko bayiyegereza mu vyo bakora vyose bakanayisenga ari Imwe Rudende batayibangikanya na kimwe mu biremwa, gutyo bakareka kwiyegereza na kimwe mu biremwa mu kugisenga mu gishingo cayo canke mu kugisenga hamwe na Yo, nta gikwiye gusengwa hamwe na Yo rero, caba ari umuntu, kibure ibuye, kibure uruzi, eka n'aho coba ari ikitagira ubuzima, canke ikintu ico ari co cose, ahubwo abantu bategerezwa guharira Imana allah ibikorwa nyegerezamana vyabo, Yo Rurema Ikaba n'Umubungabunzi w'ibiremwa vyose.

Ni ubuhe burenganzira bw'abantu bafise ku Mana yabo Rurema Allah?

Mu vy'ukuri, uburenganzira bw'abantu bafise ku Mana Allah mu gihe bayiyegereje mu vyo bakora vyose bakanayisenga batayibangikanya, ni uko Ibaha ubuzima bwiza bw'iteka n'itekane kw'isi, maze bakabaho batekanye mu mahoro n'ituze nta ngere, bashimishwa n'ukunru babayeho. Nayo mu buzima bw'inyuma yo gupfa, ni uko Izobinjiza mu Bwami bw'ijuru, bakazobubamwo bari mu nema z'akaroruhore kandi vyamaho ibihe bidashira. Mu gihe naho bogabitanya mu guca kubiri n'amabwirizwa yayo, Izoshoka Ibaha ubuzima bw'amagorwa n'amaganya bakiri kw'isi, n'aho bokwibwira ko babayeho mu mahirwe borohewe; nayo mu buzima bw'inyuma yo gupfa, Ikazobinjiza mu muriro udahera, maze bawubemwo ibihe bidashira, bari mu bihano vyamaho bitagira iherezo.

Ni irihe hangiro riri mu kubaho kwacu? Ni kuki twaremwe?

Mu vy'ukuri, Imana Rurema Nyenubugwaneza Yaratwiganiye ko Yaturemye mu ntumbero yubashwe kandi ihambaye, nayo ikaba ari ukugira tuyiyegereze mu vyo dukora vyose tukanayisenga Yo Yonyene tutayibangikanya na kimwe mu biremwa, Ikaba Yadushinze ibanga ryo kubungabunga isi mu gukora ivyiza no kuyitunganya; uwo wese rero yiyegereje mu vyo akora akanasenga ikitari Imana Rurema Allah, aba yayovye ihangiro ry'iremwa ryiwe, ntaba anashize mu ngiro ivyo yategetswe n'Imana yiwe Rurema. Uwugenjejwe na we n'ubwononyi kw'isi rero, ntaba yatahuye ibanga yajejwe n'Imana Allah.

Ni gute twokwiyegereza Imana yacu Rurema Allah mu vyo dukora vyose, tukanayisenga ari Imwe Rudende?

Mu vy'ukuri, Imana Rurema Nyenicubahirogisumba vyose, ntiyaturemye ngo Itureke gutyo gusa Itatwitayeho, eka ntiyanagize ubuzima bwacu kuba ari ubufyinyi, ahubwo Yaratoye mu biremwa Intumwa Irungikira abantu bazo, kuko ari zo ntungane kurusha abandi mu migenzo n'inyifato, zejejwe zikagira n'umutima utunganye gusumba abandi, Iraheza rero Izimanurira ubutumwa bwayo, buhurikiyemwo ivyankenerwa vyose abantu bategerezwa kumenya mu vyerekeye Imana Rurema Allah Nyeniteka n'icubahiro gisumba vyose, ivyerekeye izurwa ry'abantu ku musi w'izuka, ukaba ari na wo musi w'iharurirwa n'ihembwa ry'ibiremwa. Izo Ntumwa rero, zarashikirije abantu zarungitsweko, ukungene biyegereza Imana Allah mu vyo bakora vyose bakanayisenga ari Imwe Rudende; zaranabatomoreye ingene ibikorwa nyegerezamana bitunganywa, imyanya bikorerwako, impera yavyo mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa; zaranabihanije kuvogera ivyaziririjwe n'Imana yabo Allah, mu vyerekeye ivyokurya, mu vyokunywa no mu bijanye n'ukwubaka izabo; zarongeye zirabahanura ko borangwa n'ingeso n'imigenzo myiza ibereye, ziranababuza ko borangwa n'ingeso n'imigenzo mibi.

Ni irihe dini ryemewe ku Mana Rurema Allah Nyeniteka n'icubahiro gisumba vyose?

Idini ryemewe ku Mana Allah, ni ubwislamu, ni ryo dini Imana Allah Yarungikanye Abavugishwamana bose ku bantu. Ku musi w'izuka rero, Imana Allah ntizokwemera idini atari ubwislamu, kandi idini iryo ari ryo ryose abantu bemeye bagakurikira atari ubwislamu, ni idini ry'ikinyoma, nta co rimariye uwuririmwo, ahubwo mbere rimuhindukira kuba amagorwa mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa.

Ni iyihe mishinge-shimikiro n'inkingi, idini ry'ubwislamu ryubakiyeko?

Iri dini, Imana Allah Yararyorohereje abaja bayo ngo barikurikire. Inkingi zaryo z'ukwemera zihambaye, ni ukwemera Imana Allah ko ari Yo Rurema Mubungabunzi w'ibiremwa, Ikaba ari na Yo Mana Ikwiye gusengwa n'ibiremwa; ukwemera abamalayika bayo; Ibitabu vyayo; Intumwa zayo; umusi w'iherezo, hamwe rero n'ukwemera ivyagezwe n'ishirwa mu ngiro ryavyo. Mu nkingi z'ubwislamu, ubwirizwa maze kwemera ku mutima ukemanga n'ururimi ko ata mana ibwirijwe gusengwa atari Imana Imwe Rudende Allah, n'uko Muhamadi ari Intumwa yayo, ugatsimbataza n'isengesho, ugatanga n'ishikanwa-bwirizwa mu gihe ufise amatungo akwije ibisabwa ngo atangweko ishikanwa, ugapfunga n'ukwezi kwa Ramadhani, hamwe rero n'ukuja gushengerera ingoro ntagatifu ya kera narindi, yubatswe na Ibrahimu (nyakugira amahoro y'Imana Allah) kw'itegeko yahawe n'Imana Allah, mu gihe ushoboye kuronka uburyo bukugezayo. Usabwa kandi kwirinda birya vyose Imana Allah yaziririje ko bikorwa, nk'ibangikanyamana, ukwicira umuntu ubusa, ugusambana, hamwe rero no kurya amatungo azira. Iyo rero wemeye Imana Allah, ugakora n'ibi bikorwa nyegerezamana, ukirinda no gukora ibiziririjwe gukora, aho rero uba uri umwislamu yicisha bugufi mu buzima bwo kw'isi, ahasigaye mu buzima bw'inyuma yo gupfa, Imana Allah Izoguha inema zamaho n'ubuzima bwamaho, maze ubeho mu vyiza bisa mu Bwami bw'ijuru.

Mbega ubwislamu, ryoba ari idini ry'umugwi runaka w'abantu bahuriye ku mico n'akaranga kamwe canke ubwoko?

Ubwislamu, ni idini rikomoka ku Mana Allah, Yashingiye abantu bose ngo barikurikire, nta n'umwe rero muri bo yubashwe mu bwislamu gusumba abandi hisunzwe akaranga canke inkomoko, kiretse ko yubahwa gusumba abandi kuko abasumvya igamburukiramana mu gutunganya ibikorwa vyiza bitegetswe, nayo ahandi ho, abantu bose mu bwislamu barangana mu nkomoko yabo.

Mbega abantu bomenya gute ukuri ku vyerekeye Intumwa (za nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah)?

Abantu bamenya ukuri ku vyerekeye Intumwa biciye mu nzira zitandukanye. Muri zo:

- Ni uko ukuri n'uburongoke biza bibangikanije, vyakirwa neza n'ubwenge hamwe n'ukwemera ndemanwa, maze ubwenge bugashingira intahe ubwiza buranga ukuri n'uburongoke, kanatsinda nta muntu atari Intumwa zarungitswe n'Imana Allah, ashobora kuzana ibisa canke bisusa n'inyigisho zazanywe n'Intumwa z'Imana.

- Ni uko ivyazanwe n'Intumwa, usanga harimwo ibitunganya ukwemera kw'abantu n'ubuzima bwabo bwo kw'isi; hakabamwo n'ibituma bagororokerwa mu vyabo bagashika no kw'iterambere mu bisata vyose vy'ubuzima bwabo, hakabamwo kandi n'ibibabungabungira ukwemera kwabo, amagara meza yo mu mutwe, amatungo yabo, hamwe rero n'ivyubahiro vyabo n'imiryango yabo.

- Ni uko Intumwa z'Imana (za nyakugira amahoro y'Imana Allah) nta mpembo zisaba abantu kugira zibarongore mu nzira y'ivyiza n'ubugororotsi, ahubwo zizigira impembo ivuye ku Mana yazo Rurema Allah.

- Ni uko ivyashikirijwe n'Intumwa z'Imana, ari ukuri kwuzuye kuzira ihinyuzwa, kutanagiramwo amakenga, nta bihushane birimwo, eka nta n'ugutirigana na rimwe kubamwo ngo ukwo kuri guhungabane, kanatsinda Umuvugishwamana uwo ari we wese arungitswe, aza yitsa abarungitswe hambere yiwe mu gushimangira ivyo bigishije, maze akararikira abantu biwe ugukurikira ibimeze nka birya nyene bararikira abantu babo.

- Ni uko Imana Allah Ishigikiza Intumwa zayo (za nyakugira amahoro y'Imana Allah), ibimenyetso vyerekana ukuri kwazo, hamwe n'ibitangaro bigaragaza nya kuri, maze Ikazishoboza kubikora n'iminwe yazo, kugira bibe ivyemezo vyerekana ko zarungitswe vy'ukuri n'Imana Allah. Mu bitangaro bihambaye Abavugishwamana bahawe, ni igitangaro cahawe Intumwa yahetuye zose, na yo ikaba ari Muhamadi (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah), ico gitangaro rero, ni Qor'ani ntagatifu.

Qor'ani ntagatifu, ni iki?

Qor'ani ntagatifu, ni Igitabu c'Imana Allah, Umubungabunzi w'ibiremwa vyose. Ni amajambo y'Imana Allah Yamanuwe n'umumalayika Jibrili (nyakugira amahoro y'Imana Allah) ku Ntumwa y'Imana Muhamadi, muri yo harimwo vyose Imana Allah Yategetse abantu ko babimenya mu vyerekeye ukwemera Imana Allah, abamalayika bayo, Ibitabu vyayo, Intumwa zayo, ukwemera umusi w'iherezo, hamwe rero n'ukwemera ivyagezwe n'ishirwa mu ngiro ryavyo, vyaba ivyiza muri vyo canke ibibi; harimwo kandi n'ibikorwa nyegerezamana bitegetswe, hakabamwo n'ibiziririjwe ari ngombwa ko abantu bavavanura na vyo bakavyiyubara, harimwo n'ivyerekeye inyifato n'imigenzo myiza ihimirizwa kwisungwa, na mibi yihanizwa, eka harimwo na birya vyose bijanye n'idini n'ibijanye n'ubuzima bwo kw'isi, hamwe rero n'ivyerekeye ubuzima bw'inyuma yo gupfa. Ni Igitabu c'igitangaza Imana Allah Yahize n'abantu ngo bazane ikimeze nkaco mu kuntu gitunganijwe, maze birabata ku w'amazi birabananira; kirabungabunzwe gushika ku musi w'umuhero w'isi, mu kuba canditswe mu rurimi rw'icarabu camanuwemwo, nta rudome na rumwe ruravamwo, kandi nta n'ijambo na rimwe rirahindurwa ngo rikorwemwo canke ngo ryongerwemwo.

Ni ikihe cemezo cerekana ko izurwa n'iharurirwa ry'ibiremwa rizoba?

Ubwo ntubona ko isi igaduka igacika ubugaragwa, ntibe ikimera, hagira ngo haguye imvura ivuye mu bicu izananye mu kirere, buno nyene nya si igaca ibomba, ikiyongera n’akanovera, ikamera n’ubwoko bwose bw’ibimera bibereye ijisho, mu vy'ukuri Imana Allah Ishoboye gusubiza isi akabombere igasubira kunaga, Irashoboye no gusubiza ubuzima ibiremwa vyapfuye maze bikazuka. Mu vy'ukuri, Imana Allah Yaremye umuntu mw'ima ry'intanga zigayitse, ni ukuri Irashoboye no kumuzura ari muzima ku musi w'izuka ry'ibiremwa Ikanamuharurira, maze Ikamuhembera ivyiza yakoze impembo ishemeye, vyaba bibi naho akabihanirwa (akabihemberwa inabi). Mu vy'ukuri, Imana Allah Yaremye amajuru n'isi hamwe n'inyenyeri, ni ukuri Irashoboye no gusubira kurema bushasha kiremwa-muntu; kuko isubiramwo ry'ukurema kiremwa-muntu ubugira kabiri, biroroshe cane gusumba irema ry'amajuru n'isi.

Mbega ku musi w'izuka, hazoba iki?

Imana Rurema Allah Nyeniteka n'icubahiro gisumba vyose Izozura ibiremwa maze bisokoroke biva mu mva (canke mu kuzimu), hanyuma Ibiharurire ku vyo vyakoze. Uwuzoba yaremera akemanga ivyo yashikirijwe n'Intumwa, Izoheza Imwinjize mu Bwami bw'ijuru bwuzuyemwo inema z'akaroruhore zamaho, ata n'agatima k'umuntu karakubita ngo kamenye ivyo azi biri aho uko bihambaye. Nayo uwuzoba yaragararije, Izomwinjiza mu muriro udahera wuzuyemwo ibihano vyamaho, ata muntu arigera yiyumvira ubukari bwavyo uko bumeze. Umuntu rero, niyamara kwinjira mu Bwami bw'ijuru canke mu muriro udahera, azoheza abeho ubuzima butagira iherezo ata n'ugupfa kubaho mu nyuma, azobayo ubuzima budashira ari mu nema zamaho canke ari mu bihano vyamaho ata guhesha.

Iyo umuntu ashatse kwinjira mu Bwislamu, abigenza gute? Mbega hoba hariho imigirwa asabwa kugira, kibure abantu ategerezwa gusaba uburenganzira?

Umuntu iyo amenye idini ry'ukuri ko ari ubwislamu, akanamenya n'uko ari ryo dini ry'Imana Rurema Allah, Umubungabunzi w'ibiremwa, kuri ubwo asabwa kwihutira kuryinjira. Ivyo biri ukwo, kuko burya umunyabwenge iyo atomokewe ukuri, araheza akihutira gukurikira nya kuri, atarinze kugonanwa ngo arindire. Umuntu rero iyo ashatse kwinjira mu bwislamu, nta migirwa nyezina asabwa gukora, eka si na ngombwa ko yinjizwa mu bwislamu n'umuntu kanaka, ariko iyo bishitse ko yinjirira ubwislamu ahari umwislamu canke mu kigo c'ikislamu, biba ari vyiza ku bindi; atari ukwo, birakwiye ko avuga gusa ati: "ASH-HADU AN LAA ILAAHA ILLA LLAAH, WA-ASH-AHDU ANNA MUHAMMADAN RASUULU LLAAH", (Ndemeye ku mutima wanje ndavyatuye n'ururimi rwanje, nemanga ko ata mana ikwiye gusengwa atari Imana Allah, kandi ndemeye ku mutima wanje ndavyatuye n'ururimi rwanje, nemanga ko Muhamadi ari Intumwa yayo), maze akavuga ayo majambo azi neza insiguro yayo, anayemera. Iyo rero avuze ayo majambo, aba abaye umwislamu, mu nyuma agaca yiga bukebuke amabwirizwa asigaye y'ubwislamu; kugira ashire mu ngiro ivyo yategetswe n'Imana Allah.

Ku wipfuza kumenya vyinshi: