Skip to content

Geçen yıl hac yaptım ve şer'î bir özür sebebiyle, ziyaret (ifâza) tavafı ve veda tavafı dışındaki hac ibadetlerinin hepsini yerine getirdim. Ardından, başka bir gün farz ve veda tavaflarını yapmak niyetiyle Mekke'den Medine-i Münevvere'deki evime döndüm. Benim din konusundaki bilgisizliğim sebebi ile ihramdan çıktım ve ihramlı iken yapılmaması gereken bütün her şeyi yaptım. Ziyaret (ifâza) tavafı ve veda tavaflarını yapmak için tekrar Mekke'ye dönüşüm ile alakalı soru sorduğumda bana: "Senin tavaf etmen doğru değil, sen haccını ifsat ettin, bu yüzden gelecek yıl bir büyükbaş veya deve kurban edip haccını yeniden yapmalısın" denildi. Bu doğru mu? Bunun başka bir yolu yok mu? Varsa nedir? Haccım ifsat oldu mu? Yeniden hacca mı gitmeliyim? Yapılması gerekenler konusunda beni aydınlatır mısınız? Allah sizin ilminizi bereketlendirsin.

السؤال

Soru 1:

Geçen yıl hac yaptım ve şer'î bir özür sebebiyle, ziyaret (ifâza) tavafı ve veda tavafı dışındaki hac ibadetlerinin hepsini yerine getirdim. Ardından, başka bir gün farz ve veda tavaflarını yapmak niyetiyle Mekke'den Medine-i Münevvere'deki evime döndüm. Benim din konusundaki bilgisizliğim sebebi ile ihramdan çıktım ve ihramlı iken yapılmaması gereken bütün her şeyi yaptım. Ziyaret (ifâza) tavafı ve veda tavaflarını yapmak için tekrar Mekke'ye dönüşüm ile alakalı soru sorduğumda bana: "Senin tavaf etmen doğru değil, sen haccını ifsat ettin, bu yüzden gelecek yıl bir büyükbaş veya deve kurban edip haccını yeniden yapmalısın" denildi. Bu doğru mu? Bunun başka bir yolu yok mu? Varsa nedir? Haccım ifsat oldu mu? Yeniden hacca mı gitmeliyim? Yapılması gerekenler konusunda beni aydınlatır mısınız? Allah sizin ilminizi bereketlendirsin.

س51: لقد قمت بأداء فريضة الحجّ العام الماضي، وأديت جميع شعائر الحجّ ما عدا طواف الإفاضة وطواف الوداع، حيث منعني منهما عذرٌ شرعيٌّ، فرجعت إلى بيتي في الـمدينة على أن أعود في يومٍ من الأيام؛ لأطوف طواف الإفاضة وطواف الوداع، وبجهلٍ منّي بأمور الدّين فقد تحللت من كلّ شيءٍ، وفعلت كل شيءٍ يحرم أثناء الإحرام، وسألت عن رجوعي لأطوف، فقيل لي: لا يصحّ لك أن تطوفي، فقد أفسدتّه، وعليك الإعادة -أي: إعادة الحجّ مرةً أخرى- في العام المقبل، مع ذبح بقرةٍ أو ناقةٍ، فهل هذا صحيحٌ؟ وهل هناك حلٌّ آخر؟ وما هو؟ وهل فسد حجّي؟ وهل عليّ إعادته؟ أفيدوني عمّا يجب فعله، بارك الله فيكم.

الجواب

Cevap 1:

İşte bu, bilgisizce verilen fetvadan kaynaklanan musibetlerdendir. Senin bu halde Mekke'ye dönmen ve sadece hac (ifâza) tavafı yapman gerekir.

Veda tavafına gelince, Mekke'den çıkarken hayız olduğundan dolayı sana veda tavafı gerekmez. Çünkü hayız olan kadına veda tavafı gerekmez.

İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edilen bir hadiste şöyle buyrulmuştur: «İnsanlar, (hacda) son işleri Beyt'i (Kâbe) tavaf etmekle emrolundular. Ancak kolaylık olması için hayız olan kadın bundan müstesna edilmiştir.»

Ebû Dâvûd'taki rivayet ise şöyledir: İnsanlar, (hacda) son işleri Beyt'i (Kâbe) tavaf etmektir.

Çünkü Safiyye -radıyallahu anha-'nın farz tavafı yaptığı haber verildiği zaman, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «O halde (Minâ'dan Medine'ye) yola çıksın.»

Bu hadis, hayız olan kadının üzerinden veda tavafının kalktığına delalet etmektedir.

Hac (ifâza) tavafına gelince, bunu mutlaka yapman gerekir. Bilmeyerek ihramdan çıkıp ihramlı iken sana haram olan şeyleri yaptığından dolayı sana bir şey gerekmez. Çünkü ihramın yasaklarından herhangi birini bilmeyerek yapan kimseye bir şey gerekmez.

Alla Teâlâ şöyle buyurmuştur: {Ey Rabbimiz! Unutur ya da yanılırsak bizi sorumlu tutma!} [Bakara Suresi: 286. Ayet]

Allah Teâlâ bu söz üzerine şöyle buyurmuştur: «Nitekim öyle yaptım. (Sizi bundan sorumlu tutmadım.)»

Yine başka bir ayette Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {Hata ile yaptığınız bir işte size hiçbir günah yoktur. Fakat kasten yaptığınız şeylerde size günah vardır.} [Ahzâb Suresi: 5. Ayet]

Allah Teâlâ'nın ihramlı kimseye haram kıldığı bütün yasaklar; eğer cehalet, unutkanlık veya mecbur kalındığı için yapılmışsa o zaman ona bir şey gerekmez. Fakat mazereti ortadan kalkınca derhal o yasağı terk etmesi gerekir.

ﺟ51: هذا أيضًا من البلاء الّذي يحصل من الفتوى بغير علمٍ، وأنت في هذه الحال يجب عليك أن ترجعي إلى مكة، وتطوفي طواف الإفاضة فقط.

أما طواف الوداع فليس عليك طواف وداعٍ ما دمت كنت حائضًا عند الخروج من مكة، وذلك لأن الحائض لا يلزمها طواف الوداع؛ لحديث ابن عباسٍ رضي الله عنهما:

«أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ، إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْحَائِضِ» [1]،

وفي روايةٍ لأبي داود:

«أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ الطَّوَافُ» [2].

ولأن النبي ﷺ لـمّا أخبر أنّ صفيّة طافت طواف الإفاضة قال:

«فَلْتَنْفِرْ إِذًا» [3]،

فدلّ هذا على أن طواف الوداع يسقط عن الحائض.

[19] أخرجه البخاري، كتاب الحج، باب طواف الوداع (1755)، ومسلم، كتاب الحج، باب وجوب طواف الوداع وسقوطه عن الحائض (380) (1328).

[20] أخرجه أبو داود، كتاب المناسك، باب الوداع (2002).

[21] أخرجه البخاري، كتاب الحيض، باب المرأة تحيض بعد الإفاضة (328)، ومسلم، كتاب الحج، الباب السابق (382) (1211).

أما طواف الإفاضة فلابد لك منه، ولـما كنت تحللت من كلّ شيءٍ جاهلةً فإن هذا لا يضرّك؛ لأن الجاهل الذي يفعل شيئًا من محظورات الإحرام لا شيء عليه؛ لقوله تعالى:

﴿...رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ...﴾

[البقرة:286]،

قال الله تعالى:

«قَدْ فَعَلْتُ» [4]،

وقوله:

﴿...وَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٞ فِيمَآ أَخۡطَأۡتُم بِهِۦ وَلَٰكِن مَّا تَعَمَّدَتۡ قُلُوبُكُمۡۚ...﴾

[الأحزاب:5]،

فجميع الـمحظورات الّتي منعها الله تعالى على المحرم إذا فعلها جاهلًا أو ناسيًا أو مكرهًا فلا شيء عليه، لكن متى زال عذره وجب عليه أن يقلع عما تلبس به.

[22] أخرجه مسلم، كتاب الإيمان، باب بيان تجاوز الله تعالى عن حديث النفس (200) (126).