Skip to content

გასულ წელს მე შევასრულე სავალდებულო ჰაჯობა და ჩავატარე ჰაჯობის ყველა რიტუალი გარდა მთავარი (ტავაფ ალ-იფადა) და გამომშვიდობების (ტავაფ ალ-ვადა) ქააბის გარშემო შემოვლისა, რომლის შესრულებაში მე მენსტრუაციამ შემიშალა ხელი. დავბრუნდი სახლში მედინაში იმ განზრახვით, რომ ერთ დღესაც დავბრუნდებოდი ამ ორი შემოვლის შესასრულებლად. უცოდინარობის გამო გამოვედი იჰრამის მდგომარეობიდან და ვაკეთებდი იმას, რაც იჰრამში მყოფთათვის აკრძალულია. ჰაჯის შემოვლების შესრულების შესახებ დავიკითხე და მითხრეს, რომ ეს შემოვლები უკვე გაუქმებული იქნებოდა, რადგან ჰაჯობა გაუქმებულია და მომიწევს მისი თავიდან შესრულება მომავალ წელს, თანაც მსხვერპლად უნდა მივიყვანო ძროხა ან აქლემი. სწორია თუ არა ეს? და არსებობს თუ არა სხვა გამოსავალი? მართალია თუ არა, რომ ჩემი ჰაჯობა გაუქმებულია? უნდა გავიმეორო თუ არა იგი? დამაკვალიანეთ, ღმერთმა დაგლოცოთ.

السؤال

შეკითხვა 1:

გასულ წელს მე შევასრულე სავალდებულო ჰაჯობა და ჩავატარე ჰაჯობის ყველა რიტუალი გარდა მთავარი (ტავაფ ალ-იფადა) და გამომშვიდობების (ტავაფ ალ-ვადა) ქააბის გარშემო შემოვლისა, რომლის შესრულებაში მე მენსტრუაციამ შემიშალა ხელი. დავბრუნდი სახლში მედინაში იმ განზრახვით, რომ ერთ დღესაც დავბრუნდებოდი ამ ორი შემოვლის შესასრულებლად. უცოდინარობის გამო გამოვედი იჰრამის მდგომარეობიდან და ვაკეთებდი იმას, რაც იჰრამში მყოფთათვის აკრძალულია. ჰაჯის შემოვლების შესრულების შესახებ დავიკითხე და მითხრეს, რომ ეს შემოვლები უკვე გაუქმებული იქნებოდა, რადგან ჰაჯობა გაუქმებულია და მომიწევს მისი თავიდან შესრულება მომავალ წელს, თანაც მსხვერპლად უნდა მივიყვანო ძროხა ან აქლემი. სწორია თუ არა ეს? და არსებობს თუ არა სხვა გამოსავალი? მართალია თუ არა, რომ ჩემი ჰაჯობა გაუქმებულია? უნდა გავიმეორო თუ არა იგი? დამაკვალიანეთ, ღმერთმა დაგლოცოთ.

س51: لقد قمت بأداء فريضة الحجّ العام الماضي، وأديت جميع شعائر الحجّ ما عدا طواف الإفاضة وطواف الوداع، حيث منعني منهما عذرٌ شرعيٌّ، فرجعت إلى بيتي في الـمدينة على أن أعود في يومٍ من الأيام؛ لأطوف طواف الإفاضة وطواف الوداع، وبجهلٍ منّي بأمور الدّين فقد تحللت من كلّ شيءٍ، وفعلت كل شيءٍ يحرم أثناء الإحرام، وسألت عن رجوعي لأطوف، فقيل لي: لا يصحّ لك أن تطوفي، فقد أفسدتّه، وعليك الإعادة -أي: إعادة الحجّ مرةً أخرى- في العام المقبل، مع ذبح بقرةٍ أو ناقةٍ، فهل هذا صحيحٌ؟ وهل هناك حلٌّ آخر؟ وما هو؟ وهل فسد حجّي؟ وهل عليّ إعادته؟ أفيدوني عمّا يجب فعله، بارك الله فيكم.

الجواب

პასუხი:

ეს არის ასევე უბედურება, რომელიც ხდება უცოდინრობით გაცემული პასუხებით. შენ ამ შემთხვევაში გევალდებულება მხოლოდ ის, რომ დაბრუნდე მექქაში და შეასრულო მხოლოდ მათავარი რიტუალური შემოვლა(ტავაფ ალ-იფადა) ქააბას ირგვლივ.

რაც შეეხება გამოსამშვიდობებელ რიტუალურ შემოვლას შენ არ გაქვს ვალდებულება შეასრულო ის მაშინ, როცა მექქას დატოვების დროს მენსტრუაცია გქონდა, რადგან მენსტრუაციის მქონე ქალს არ ევალდებულება გამოსამშვიდობებელი შემოვლის გაკეთება.

მტკიცებულება არის ჰადისში, რომელიც გადმოცემულია იბნ აბბასისგან (ალლაჰი იყოს კმაყოფილი მისით და მისი მამით): «ხალხს ევალებოდა, რომ მათი ბოლო ქმედება სახლთან (ქააბასთან) დაკავშირებულიყო [გამოსამშვიდობებელ შემოვლასთან], თუმცა იმ ქალებისთვის, ვისაც მენსტრუაცია ჰქონდა, შემსუბუქება იქნა დაწესებული».

აბუ დაუდის გადმოცემაში ნათქვამია: «...რომ მათი ბოლო მოქმედება ყოფილიყო ქააბას შემოვლა».

რადგან შუამავლს (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა მას) როცა აცნობეს რომ საფიამ უკვე შეასრულა მთავარი რიტუალური შემოვლა, მან თქვა: «თუ ასეა შეუძლია წავიდეს»

ეს მიუთითებს იმაზე ,რომ გამოსამშვიდობებელი შემოვლა მენსტრუაციის მქონე ქალს არ ევალდებულება.

რაც შეეხება ქააბის გარშემო მთავარ შემოვლას (ტავაფ ალ-იფადა), ის აუცილებელია, და თუ გაუცნობიერებლად იჰრამიდან გამოხვედი, ეს არ ავნებს შენს ჰაჯს, რადგან ადამიანი, რომელმაც უცოდინარობის გამო დაარღვია იჰრამთან დაკავშირებული აკრძალვა, ამაზე პასუხს არ აგებს.

უზენაესის სიტყვებიდან გამომდინარე: { ღმერთო ჩვენო ნუ განგვსჯი იმის გამო, რაც დაგვავიწყდა ან შეგვეშალა} [ალ-ბაყარა: 286]

უზენაესმა ალლაჰმა თქვა: «მე ეს უკვე გავაკეთე».

ასევე მისი სიტყვებიდან: { და არ არის თქვენზე ცოდვა, რაშიც შეცდით; გარდა განზრახ გულით ჩადენილისა} [ ალ-აჰზაბ: 5 ]

ყველა აკრძალვები რაც უზენაესმა ალლაჰმა აუკრძალა იჰრამში მყოფს თუ გააკეთებს უცოდინრად, დავიწყებით, ან იძულებით მას პასუხისმგებლობა არ ეკისრება, მაგრამ როცა მას საპატიო მიზეზი აღარ ექნება აუცილებელია გაშორდეს ის იმას, რაც პრობლემურია მისთვის.

ﺟ51: هذا أيضًا من البلاء الّذي يحصل من الفتوى بغير علمٍ، وأنت في هذه الحال يجب عليك أن ترجعي إلى مكة، وتطوفي طواف الإفاضة فقط.

أما طواف الوداع فليس عليك طواف وداعٍ ما دمت كنت حائضًا عند الخروج من مكة، وذلك لأن الحائض لا يلزمها طواف الوداع؛ لحديث ابن عباسٍ رضي الله عنهما:

«أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ، إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْحَائِضِ» [1]،

وفي روايةٍ لأبي داود:

«أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ الطَّوَافُ» [2].

ولأن النبي ﷺ لـمّا أخبر أنّ صفيّة طافت طواف الإفاضة قال:

«فَلْتَنْفِرْ إِذًا» [3]،

فدلّ هذا على أن طواف الوداع يسقط عن الحائض.

[19] أخرجه البخاري، كتاب الحج، باب طواف الوداع (1755)، ومسلم، كتاب الحج، باب وجوب طواف الوداع وسقوطه عن الحائض (380) (1328).

[20] أخرجه أبو داود، كتاب المناسك، باب الوداع (2002).

[21] أخرجه البخاري، كتاب الحيض، باب المرأة تحيض بعد الإفاضة (328)، ومسلم، كتاب الحج، الباب السابق (382) (1211).

أما طواف الإفاضة فلابد لك منه، ولـما كنت تحللت من كلّ شيءٍ جاهلةً فإن هذا لا يضرّك؛ لأن الجاهل الذي يفعل شيئًا من محظورات الإحرام لا شيء عليه؛ لقوله تعالى:

﴿...رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ...﴾

[البقرة:286]،

قال الله تعالى:

«قَدْ فَعَلْتُ» [4]،

وقوله:

﴿...وَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٞ فِيمَآ أَخۡطَأۡتُم بِهِۦ وَلَٰكِن مَّا تَعَمَّدَتۡ قُلُوبُكُمۡۚ...﴾

[الأحزاب:5]،

فجميع الـمحظورات الّتي منعها الله تعالى على المحرم إذا فعلها جاهلًا أو ناسيًا أو مكرهًا فلا شيء عليه، لكن متى زال عذره وجب عليه أن يقلع عما تلبس به.

[22] أخرجه مسلم، كتاب الإيمان، باب بيان تجاوز الله تعالى عن حديث النفس (200) (126).