Skip to content

پێدڤیه‌ ئه‌ز د گه‌ل برا و هه‌ڤالێن خۆ یێ چا‌وا بم؟

الباب / الفصل
قسم الآداب الإسلامية

السؤال

س5: كيف أكون مع إخواني وأصدقائي؟

پ5: پێدڤیه‌ ئه‌ز د گه‌ل برا و هه‌ڤالێن خۆ یێ چا‌وا بم؟

الجواب

ج:1. أحب وأصاحب الأخيار.

  1. أتجنب وأترك مصاحبة الأشرار.

في الحديث:

«لا تصاحب إلا مؤمنًا، ولا يأكل طعامك إلا تقي»

رواه الترمذي وأبو داود.

  1. أسلم على إخواني وأصافحهم.

«ما من مسلمين يلتقيان فيتصافحان، إلا غفر لهما قبل أن يفترقا»

رواه أبو داود والترمذي.

  1. أعودهم إذا مرضوا وأدعو لهم بالشفاء.
  2. وأشمت العاطس.
  3. أجيب دعوته إذا دعاني لزيارته.

«حق المسلم على المسلم خمس: رد السلام، وعيادة المريض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشميت العاطس»

متفق عليه.

  1. أقدم له النصيحة.

«ومن أشار على أخيه بأمر يعلم أن الرشد في غيره فقد خانه»

رواه أبو داود.

  1. أنصره إذا ظلم، وأمنعه عن الظلم.

قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:

«انصر أخاك ظالمًا أو مظلومًا» فقال رجل: يا رسول الله، أنصره إذا كان مظلومًا، أفرأيت إذا كان ظالمًا كيف أنصره؟ قال: «تحجزه - أو تمنعه - من الظلم؛ فإن ذلك نصره»

رواه البخاري.

  1. أحب لأخي المسلم ما أحب لنفسي.

في الحديث عن أنس رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال:

«لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه»

  1. أساعده إذا احتاج إلى مساعدتي.

«والله في عون العبد ما كان العبد في عون أخيه»

رواه مسلم.

  1. لا أمسه بأذى، بقول أو فعل.

«المسلم من سلم المسلمون من لسانه ويده»

  1. أحفظ سره.

«إذا حدث الرجل بالحديث ثم التفت فهي أمانة»

  1. لا أشتمه، ولا أغتابه، ولا أحتقره، ولا أحسده، ولا أتجسس عليه، ولا أغشه.

«المسلم أخو المسلم لا يظلمه، ولا يخذله، ولا يحقره، وحسب امرئ من الشر أن يحقر أخاه المسلم»

البخاري ومسلم.

ب: 1- هه‌ڤالینییا مرۆڤێن باش بكه‌م و حه‌ز ژ وان بكه‌م.

  1. خۆ ژ هه‌ڤالینییا كه‌سێن خراب بپارێزم و ژ وان دویر بكه‌ڤم.

د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌:

ئانكو: ((ژ مرۆڤێ باوه‌دار پێڤه‌تر هه‌ڤالینییا كه‌سێ دی نه‌كه‌، و بلا ژ مرۆڤێ ته‌قوادار پێڤه‌تر كه‌سه‌ك خوارنا ته‌ نه‌خۆت)).

تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

  1. سڵاڤ بكه‌مه‌ برایێن خۆ و بچمه‌ ده‌ستێ وان.

ئانكو: ((هه‌ر گاڤا دوو موسلمان گه‌هشتنه‌ ئێك و چوونه‌ ده‌ستێ ئێك، به‌ری ئه‌و ژێك ڤه‌بن؛ خودێ دێ گونه‌هێن وان ژێبه‌ت)).

ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

  1. ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوون، سه‌را وان بده‌م و دوعایێن سلامه‌تییێ بۆ بكه‌م.
  2. ئه‌وێ دبێهنشیت، به‌رسڤا وی بده‌م.
  3. به‌رسڤا گازییا وی بده‌م، ئه‌گه‌ر ئه‌ز بۆ مالا خۆ گازی كرم.

ئانكو: ((مافێن موسلمانی ل سه‌ر موسلمانی پێنجن: به‌رسڤدانا سلاڤێ، سه‌ره‌دانا نه‌ساخی، دویكه‌ڤتنا جه‌نازه‌ی، د به‌رسڤ چوونا گازییێ و به‌رسڤدانا وی كه‌سێ بێهنشی و گۆتی (الحمدلله))).

بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

  1. شیره‌تان ل وی بكه‌م.

ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ به‌رێ برایێ خۆ بده‌ته‌ تشته‌كی و ئه‌و دزانیت كو باشی و خێر یا د تشته‌كێ دیدا؛ ئه‌ڤه‌ وی خیانه‌ت ل وی كر)).

ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

  1. ئه‌گه‌ر زۆڕداری لێ هاته‌كرن؛ وی ب سه‌ربێخم و وی ژ كرنا زۆڕدارییێ بده‌مه ‌پاش.

پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌:

ئانكو: ((برایێ خۆ ب سه‌ربێخه‌، چ زۆڕدار بیت یان زۆڕیلێكری بیت)) ئینا زه‌لامه‌كی گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، ئه‌ز دێ وی ب سه‌رئێخم ئه‌گه‌ر زۆڕی لێ بهێته‌ كرن، به‌لێ ما دێ چاوا وی ب سه‌رئێخم ئه‌گه‌ر زۆڕدارییێ بكه‌ت؟ گۆت: ((دێ ڕێكێ ل وی گری و ناهێلی ئه‌و زۆڕدارییێ بكه‌ت، ئاها ئه‌ڤه‌ ب سه‌رئێخستنا وییه‌)).

بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

  1. ئه‌و تشتێ من بۆ خۆ بڤێت، من بۆ برایێ خۆ یێ موسلمان ژی بڤێت.

د فه‌رمووده‌یه‌كێدا كو ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ ڕازی بیت) هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو تێدا پێغه‌مبه‌ر دبێژیت:

ئانكو: ((ئیمانا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌وا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)).

  1. هاریكارییا وی بكه‌م، ئه‌گه‌ر پێدڤی ب هاریكارییا من بوو.

ئانكو: ((و خودێ دێ هاریكارییا عه‌بدی كه‌ت هندی عه‌بد هاریكارییا برایێ خۆ بكه‌ت)).

موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

  1. نه‌خۆشیێ نه‌گه‌هینمێ، نه ‌ب گۆتن و نه ‌ب كریار.

ئانكو: ((موسلمانێ دروست ئه‌وه‌ یێ موسلمانێن دی ژ ئه‌زمان و ده‌ستێ وی ته‌نا و دپاراستی دبن)).

  1. نهێنییێن وی بپارێزم.

ئانكو: ((ئه‌گه‌ر تشته‌ك بۆ ئێكی هاته‌ گۆتن و پاشی پشتا خۆ دا خه‌لكی و ئه‌و تشت به‌لاڤ نه‌كر، ئه‌ڤه‌ ده‌ستپاكییه‌)).

  1. خه‌به‌را نا‌بێژمه‌ وی، غه‌یبه‌تا وی ناكه‌م، وی بكێم نادانم، حه‌سویدییێ ب وی نابه‌م، سیخۆری و جاسوسییێ ل سه‌ر وی ناكه‌م، غشێ لێ ناكه‌م.

ئانكو: ((موسلمان برایێ موسلمانییه‌، نه‌ زۆڕدارییێ لێ دكه‌ت، نه‌ پشتا وی به‌ردده‌ت و هاریكارییا وی ناكه‌ت، و نه‌ وی كێم دكه‌ت، ئه‌و خرابی ب تنێ تێرا مرۆڤی هه‌یه‌ كو مرۆڤ برایێ خۆ یێ موسلمان كێم بكه‌ت)).

بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.