پێدڤیه ئهز د گهل برا و ههڤالێن خۆ یێ چاوا بم؟
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س5: كيف أكون مع إخواني وأصدقائي؟
پ5: پێدڤیه ئهز د گهل برا و ههڤالێن خۆ یێ چاوا بم؟
الجواب
ج:1. أحب وأصاحب الأخيار.
- أتجنب وأترك مصاحبة الأشرار.
في الحديث:
«لا تصاحب إلا مؤمنًا، ولا يأكل طعامك إلا تقي»
رواه الترمذي وأبو داود.
- أسلم على إخواني وأصافحهم.
«ما من مسلمين يلتقيان فيتصافحان، إلا غفر لهما قبل أن يفترقا»
رواه أبو داود والترمذي.
- أعودهم إذا مرضوا وأدعو لهم بالشفاء.
- وأشمت العاطس.
- أجيب دعوته إذا دعاني لزيارته.
«حق المسلم على المسلم خمس: رد السلام، وعيادة المريض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشميت العاطس»
متفق عليه.
- أقدم له النصيحة.
«ومن أشار على أخيه بأمر يعلم أن الرشد في غيره فقد خانه»
رواه أبو داود.
- أنصره إذا ظلم، وأمنعه عن الظلم.
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«انصر أخاك ظالمًا أو مظلومًا» فقال رجل: يا رسول الله، أنصره إذا كان مظلومًا، أفرأيت إذا كان ظالمًا كيف أنصره؟ قال: «تحجزه - أو تمنعه - من الظلم؛ فإن ذلك نصره»
رواه البخاري.
- أحب لأخي المسلم ما أحب لنفسي.
في الحديث عن أنس رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال:
«لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه»
- أساعده إذا احتاج إلى مساعدتي.
«والله في عون العبد ما كان العبد في عون أخيه»
رواه مسلم.
- لا أمسه بأذى، بقول أو فعل.
«المسلم من سلم المسلمون من لسانه ويده»
- أحفظ سره.
«إذا حدث الرجل بالحديث ثم التفت فهي أمانة»
- لا أشتمه، ولا أغتابه، ولا أحتقره، ولا أحسده، ولا أتجسس عليه، ولا أغشه.
«المسلم أخو المسلم لا يظلمه، ولا يخذله، ولا يحقره، وحسب امرئ من الشر أن يحقر أخاه المسلم»
البخاري ومسلم.
ب: 1- ههڤالینییا مرۆڤێن باش بكهم و حهز ژ وان بكهم.
- خۆ ژ ههڤالینییا كهسێن خراب بپارێزم و ژ وان دویر بكهڤم.
د فهرموودهیێدا هاتییه:
ئانكو: ((ژ مرۆڤێ باوهدار پێڤهتر ههڤالینییا كهسێ دی نهكه، و بلا ژ مرۆڤێ تهقوادار پێڤهتر كهسهك خوارنا ته نهخۆت)).
تیرمذی و ئهبو داوود ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
- سڵاڤ بكهمه برایێن خۆ و بچمه دهستێ وان.
ئانكو: ((ههر گاڤا دوو موسلمان گههشتنه ئێك و چوونه دهستێ ئێك، بهری ئهو ژێك ڤهبن؛ خودێ دێ گونههێن وان ژێبهت)).
ئهبو داوود و تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
- ئهگهر نهخۆش بوون، سهرا وان بدهم و دوعایێن سلامهتییێ بۆ بكهم.
- ئهوێ دبێهنشیت، بهرسڤا وی بدهم.
- بهرسڤا گازییا وی بدهم، ئهگهر ئهز بۆ مالا خۆ گازی كرم.
ئانكو: ((مافێن موسلمانی ل سهر موسلمانی پێنجن: بهرسڤدانا سلاڤێ، سهرهدانا نهساخی، دویكهڤتنا جهنازهی، د بهرسڤ چوونا گازییێ و بهرسڤدانا وی كهسێ بێهنشی و گۆتی (الحمدلله))).
بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
- شیرهتان ل وی بكهم.
ئانكو: ((ههر كهسێ بهرێ برایێ خۆ بدهته تشتهكی و ئهو دزانیت كو باشی و خێر یا د تشتهكێ دیدا؛ ئهڤه وی خیانهت ل وی كر)).
ئهبو داوود ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
- ئهگهر زۆڕداری لێ هاتهكرن؛ وی ب سهربێخم و وی ژ كرنا زۆڕدارییێ بدهمه پاش.
پێغهمبهرێ خودێ گۆتییه:
ئانكو: ((برایێ خۆ ب سهربێخه، چ زۆڕدار بیت یان زۆڕیلێكری بیت)) ئینا زهلامهكی گۆت: ئهی پێغهمبهرێ خودێ، ئهز دێ وی ب سهرئێخم ئهگهر زۆڕی لێ بهێته كرن، بهلێ ما دێ چاوا وی ب سهرئێخم ئهگهر زۆڕدارییێ بكهت؟ گۆت: ((دێ ڕێكێ ل وی گری و ناهێلی ئهو زۆڕدارییێ بكهت، ئاها ئهڤه ب سهرئێخستنا وییه)).
بۆخاری ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
- ئهو تشتێ من بۆ خۆ بڤێت، من بۆ برایێ خۆ یێ موسلمان ژی بڤێت.
د فهرموودهیهكێدا كو ژ ئهنهسی (خودێ ژێ ڕازی بیت) هاتییه ڤهگوهاستن كو تێدا پێغهمبهر دبێژیت:
ئانكو: ((ئیمانا ئێك ژ ههوه تهمام نابیت؛ ههتا ئهوا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)).
- هاریكارییا وی بكهم، ئهگهر پێدڤی ب هاریكارییا من بوو.
ئانكو: ((و خودێ دێ هاریكارییا عهبدی كهت هندی عهبد هاریكارییا برایێ خۆ بكهت)).
موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
- نهخۆشیێ نهگههینمێ، نه ب گۆتن و نه ب كریار.
ئانكو: ((موسلمانێ دروست ئهوه یێ موسلمانێن دی ژ ئهزمان و دهستێ وی تهنا و دپاراستی دبن)).
- نهێنییێن وی بپارێزم.
ئانكو: ((ئهگهر تشتهك بۆ ئێكی هاته گۆتن و پاشی پشتا خۆ دا خهلكی و ئهو تشت بهلاڤ نهكر، ئهڤه دهستپاكییه)).
- خهبهرا نابێژمه وی، غهیبهتا وی ناكهم، وی بكێم نادانم، حهسویدییێ ب وی نابهم، سیخۆری و جاسوسییێ ل سهر وی ناكهم، غشێ لێ ناكهم.
ئانكو: ((موسلمان برایێ موسلمانییه، نه زۆڕدارییێ لێ دكهت، نه پشتا وی بهرددهت و هاریكارییا وی ناكهت، و نه وی كێم دكهت، ئهو خرابی ب تنێ تێرا مرۆڤی ههیه كو مرۆڤ برایێ خۆ یێ موسلمان كێم بكهت)).
بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.