با برادران و دوستانم چگونه باشم؟
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س5: كيف أكون مع إخواني وأصدقائي؟
پرسش ۵: با برادران و دوستانم چگونه باشم؟
الجواب
ج:1. أحب وأصاحب الأخيار.
- أتجنب وأترك مصاحبة الأشرار.
في الحديث:
«لا تصاحب إلا مؤمنًا، ولا يأكل طعامك إلا تقي»
رواه الترمذي وأبو داود.
- أسلم على إخواني وأصافحهم.
«ما من مسلمين يلتقيان فيتصافحان، إلا غفر لهما قبل أن يفترقا»
رواه أبو داود والترمذي.
- أعودهم إذا مرضوا وأدعو لهم بالشفاء.
- وأشمت العاطس.
- أجيب دعوته إذا دعاني لزيارته.
«حق المسلم على المسلم خمس: رد السلام، وعيادة المريض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشميت العاطس»
متفق عليه.
- أقدم له النصيحة.
«ومن أشار على أخيه بأمر يعلم أن الرشد في غيره فقد خانه»
رواه أبو داود.
- أنصره إذا ظلم، وأمنعه عن الظلم.
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«انصر أخاك ظالمًا أو مظلومًا» فقال رجل: يا رسول الله، أنصره إذا كان مظلومًا، أفرأيت إذا كان ظالمًا كيف أنصره؟ قال: «تحجزه - أو تمنعه - من الظلم؛ فإن ذلك نصره»
رواه البخاري.
- أحب لأخي المسلم ما أحب لنفسي.
في الحديث عن أنس رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال:
«لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه»
- أساعده إذا احتاج إلى مساعدتي.
«والله في عون العبد ما كان العبد في عون أخيه»
رواه مسلم.
- لا أمسه بأذى، بقول أو فعل.
«المسلم من سلم المسلمون من لسانه ويده»
- أحفظ سره.
«إذا حدث الرجل بالحديث ثم التفت فهي أمانة»
- لا أشتمه، ولا أغتابه، ولا أحتقره، ولا أحسده، ولا أتجسس عليه، ولا أغشه.
«المسلم أخو المسلم لا يظلمه، ولا يخذله، ولا يحقره، وحسب امرئ من الشر أن يحقر أخاه المسلم»
البخاري ومسلم.
پاسخ: ۱- نیکوکاران را دوست بدارم و با نیکوکاران دوستی کنم.
۲- از بدان و دوستی با بدان دوری کنم.
در حدیث آمده است که:
«جز با مؤمن دوستی و همنشينی مکن و غذايت را جز متقی نخورَد».
به روایت ترمذی و ابوداود.
۳- به برادرانم سلام میکنم و با آنان مصافحه میکنم (دست میدهم).
«هیچ دو مسلمانی با یکدیگر ملاقات نمیکنند و با یکدیگر مصافحه نمیکنند، مگر آنکه پیش از جدا شدن، مورد آمرزش قرار میگیرند».
به روایت ابوداود و ترمذی.
۴- اگر بیمار شوند به عیادتشان میروم و برایشان دعای شفا میکنم.
۵- و اگر کسی از آنان عطسه زد [و الحمدلله گفت] به او یرحمك الله میگویم.
۶- و اگر مرا دعوت کرد، دعوتش را اجابت میکنم.
«حق مسلمان بر مسلمان پنج چیز است: پاسخ دادن سلام، عیادت بیمار، دنبال کردن جنازه، اجابت دعوت و تشمیت کسی که عطسه زده». (تشمیت: گفتن یَرحَمُكَ الله در پاسخ به الحمدلله گفتن کسی که عطسه زده است).
به روایت بخاری و مسلم.
۷- او را نصیحت میکنم.
«هر کس برادرش را به چیزی توصیه کند که میداند درستش چیزی دیگر است، به او خیانت کرده است».
به روایت ابوداوود.
۸- او را در صورت قرار گرفتن در معرض ظلم یاری میدهم و از ستم کردن باز میدارم».
- رسول الله صلی الله علیه وسلم میفرماید:
«برادرت را یاری ده، چه ظالم باشد و چه مظلوم». مردی گفت: یا رسول الله، اگر مظلوم بود او را یاری میدهم، اما اگر ظالم بود چگونه یاریاش دهم؟ فرمود: «او را از ظلم نگه میداری - یا باز میداری - و این یاری دادن اوست».
به روایت بخاری.
۹- برای برادر مسلمانم همان چیزی را دوست میدارم که برای خودم دوست دارم.
در حدیث از انس روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«کسی از شما ایمان نمیآورد تا آنکه برای برادرش همان چیزی را بپسندد که برای خودش میپسندد».
۱۰- اگر نیاز به کمک من داشت، به او کمک میکنم.
«و الله بنده را یاری میدهد تا هنگامی که بنده در حال یاری برادرش است».
به روایت مسلم.
۱۱- به او زیانی نمیرسانم، نه با سخن و نه با عمل.
«مسلمان آن است که مسلمانان از زبان و دستش در امان باشند».
۱۲- راز او را حفظ میکنم.
«اگر مردی سخنی بگوید و سپس به اطراف نگاه کند (برای اطمینان از محرمانه بودن)، آن سخن امانت است.»
۱۳- به او ناسزا نمیگویم و غیبتش نمیکنم و تحقیرش نمیکنم و به او حسادت نمیورزم و جاسوسیاش را نمیکنم و در حق او فریبکاری نمیکنم.
«مسلمان، برادرِ مسلمان است، به او ستم نمیورزد و دست از یاری او نمیکشد و تحقیرش نمیکند و به عنوان شر و بدی همین برای شخص کافی است که برادر مسلمانش را کوچک بشمارد».
بخاری و مسلم.