كێ گهردوون ئافراندییه؟ كێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟
ئهرێ ئهز ل سهر ڕێكا ڕاستم؟ كێ ئهسمان و ئهرد و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ئافراندینه ژ چێكرییێن مهزن یێن كو كهسهك نهشێت دۆرێ ل وان بگریت؟ كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك د ناڤ ئهسمان و ئهردیدا دروستكرییه؟ كێ مرۆڤ ئافراندییه و چاڤ و گۆھ و ئهقل داینه وی و شیان داینه وی بۆ بدهستڤهئینانا زانینێ و تێگههشتنا ل ڕاستییان؟
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
كێ گهردوون ئافراندییه؟ كێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟
ئهرێ ئهز ل سهر ڕێكا ڕاستم؟
كێ ئهسمان و ئهرد و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ئافراندینه ژ چێكرییێن مهزن یێن كو كهسهك نهشێت دۆرێ ل وان بگریت؟
كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك د ناڤ ئهسمان و ئهردیدا دروستكرییه؟
كێ مرۆڤ ئافراندییه و چاڤ و گۆھ و ئهقل داینه وی و شیان داینه وی بۆ بدهستڤهئینانا زانینێ و تێگههشتنا ل ڕاستییان؟
كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك كو یێ د گوپیتكا ڕێكوپێكییێدا د ناڤ ئهندامێن لهشێ تهدا دروست كرییه و كێ تو ب باشترین وێنه و شێوه ئافراندییه؟
هزرێن خۆ د ئافراندنا بونهوهرێن زیندیدا بكه ل سهر جوداهی و جۆراوجۆرییا وان، باشه كێ ئهو ب ڤان ههمی جۆر و شێوهیێن چ سنوور بۆ نینن ئافراندینه؟
باشه ئهڤ گهردوونێ مهزن چاوا ب ڕێكا ڤان یاسایێن بنهجھ و ڕێكوپێك خۆڕاگر دمینیت و ب درێژاهییا ڤان ههمی سالان یێ ڕێكوپێك و بنهجهه؟
باشه كێ ئهو یاسا و سیستهمێن دهستههلاتێ ل ڤێ جیهانێ دكهن داناینه (ژیان و مرن، زێدهبوونا بونهوهرێن زیندی، شهڤ و ڕۆژ، گوهاڕتنا وهرزان و ههتا دویماهیكێ...)؟
ئهرێ ڤی گهردوونی خۆ ئافراندییه؟ یان ژی ژ نهبوونێ (عهدهمێ) هاتییه ههبوونێ؟ یان ژی ب ڕێكهفت پهیدابوویه؟ خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ما ئهڤ بوتپهرێسه بێ ئافراندهرهك هاتينه ئافراندن، يان وان خۆ ئافراندییه؟ (35) يان وان ئهسمان و ئهرد ب ڤى ڕهنگێ جوان ئافراندينه؟ بهلكى ئهو باوهرییهكا باوهرى ب عهزابا خودێ نائينن)). [الطور: 35-36].
ڤێجا مادهم مه خۆ نهئافراندییه و مهحاله ئهم ژ نهبوونێ هاتبینه ههبوونێ یان ژی ب ڕێكهفت پهیدا ببین، هنگی ئهو ڕاستییا چ گومان تێدا نینه ئهڤهیه كو: پێدڤییه ڤی گهردوونی چێكهرهكێ مهزن و خۆدان شیان ههبیت، چونكی تشتهكێ مهحاله (موستهحیله) ڤی گهردوونی خۆ ئافراندبیت! یان ژ نهبوونێ هاتبیته ههبوونێ! یان ژی ب ڕێكهفت پهیدا ببیت!
بۆچی مرۆڤ باوهرییێ ب ههبوونا وان تشتێن ئهو ب چاڤ نابینیت دئینیت؟ وهكی: (تێگههشتنێ، ئهقلی، ڕوحێ، ههست و حهزژێكرنێ) ئهرێ مانه ژ بهر هندێیه ئهو شینوارێن وان دبینیت لهوا باوهرییێ پێ دئینیت؟ ڤێجا چاوا مرۆڤ ههبوونا خودێ و چێكهرهكى بۆ ڤی گهردوونێ مهزن ڕهد دكهت و ئهو یێ شینوارێن چێكرن و ئافراندن و دلۆڤانییا وی دبینیت؟!
خۆ مرۆڤهكێ ب ئاقل ڕازی نابیت بۆ بهێته گۆتن: ئهڤ خانییه یێ پهیدابووی بێی كو كهسهك وی ئاڤا بكهت! یان بۆ بهێته گۆتن: نهبوونێ ئهڤ خانییه یێ ئینایه ههبوونێ! ڤێجا چاوا هندهك مرۆڤ ئاخڤتنا وی كهسی ڕاست دهردئێخن یێ دبێژیت: ئهڤ گهردوونێ مهزن یێ پهیدابووی بێی كو چێكهرهك ههبیت ئهو ئافراندبیت؟ چاوا مرۆڤهكێ ب ئاقل دێ ڕازی بیت بۆ بهێته گۆتن: ئهڤ ڕێكوپێكییا هویر و بنهجھ ب ڕێكهفت یا پهیدابووی؟
ئهڤە ههمی مه دگههینیته ئێك ئهنجام، ئهو ژی ئهڤهیه كو ڤی گهردوونی خۆدانهكێ مهزن و خۆدان شیان و ڕێڤهبهرهك یێ ههی، ههر ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی هندێیه عیبادهت بۆ بهێته كرن، و ههر تشتهكێ ژبلی وی عیبادهت بۆ دهێته كرن؛ عیبادهت و پهرستنا وی نهیا دروسته و ئهو نهیێ ژ ههژییه بهێته پهرستن.
خۆدان و چێكهرێ مهزن
خۆدان و چێكهرهكێ ب تنێ ههیه بۆ ڤی گهردوونی، ئهو خۆدان و ڕێڤهبهر و ڕزقدهره، ئهو خودایه یێ زيندييان ساخ دكهت و وان دمرينيت ژى، ئهوه یێ ئهرد ئافراندی و سهرچهميايى كرى، وهلێ كری ب كێرا چێكرییێن وی بهێت بۆ ژیانێ، ههر ئهوه یێ ئهسمان و ئهو تشتێن د ناڤدا ههین ژ چێكرییێن مهزن ئافراندین و ههر ئهوه ڕۆژ و ههیڤ و شهڤ و ڕۆژ ب ڤێ ڕێكوپێكییا هویر و د گوپیتكێدا ئافراندین كو ههمی دبنه بهڵگه ل سهر مهزناهییا وی.
ههر ئهوه یێ ههوا بۆ مه بندهست كری كو بێی وی ههوای چ ژیان بۆ مه نابیت، ئهوه یێ بارانێ ل سهر مه د بارینیت و دهریا و ڕویبار بۆ مه سهرچهميايى لێ كرین، ئهوه یێ خوارنێ ددهته مه و مه د پارێزیت هێشتا ئهم د زكێ دایكێن خۆدا، مه د پارێزیت بێی كو مه چ هێز و شیان ههبن، ئهوه یێ ل دهمێ ژ دایكبوونا مە خوین د ناڤ گههێن مهدا ئینای و بری و ههتا دمرین یا بهردهوامه.
ئهڤ خودان و چێكهر و ڕزقدهر، ئهلڵاهه (یێ پاقژ و بلند بیت ژ ههمی كێماسییان)
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((هندى خودايێ ههوهيه ئهو خودايه يێ ئهسمان و ئهرد ژ چوننهيێ د شهش ڕۆژاندا ئافراندين، پاشى (ئیستيواء) ل سهر عهرشى كر، ئانكو: ل سهر بلند بوو و ب سهركهڤت، بلندبوونهكا بابهتى مهزنییا وى بیت، ئهو شهڤێ ب سهر ڕۆژێدا دئينیت، ههتا د ناڤدا دپێچیت و ڕۆناهییا وێ دبهت و ڕۆژێ ب سهر شهڤێدا دئينیت ڤێجا تارییا وێ دبهت و ههر ئێك ژ وان ههردهم ب لهز ب دويڤ يا دیدا دهێت، ئهوه يێ ڕۆژ و ههيڤ و ستێر ئافراندين و ئێخستينه بن فهرمانا خۆ وهكى وى دڤێت ئهو وان ب ڕێڤهدبهت، ئهو ژ ئايهتێن وى يێن مهزنن. نێ ئافراندن ههمى و فهرمان ههمى يا وییه و خودێ خودايێ ههمى چێكرییان يێ پاك و بلند و مهزن بیت)). [الأعراف ٥٤].
ئهلڵاھ: خۆدان و چێكهره بۆ ههر تشتهكێ د ڤی گهردوونیدا يێ ئهم دبینین و يێ ئهم نهبینین ژی، ههر تشتهكێ ژبلی وی چێكرییهكه ژ چێكرییێن وی، و ههر ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی عیبادهتییه و یێ ژ ههژییه ژ وی پێڤهتر عیبادهت بۆ چ تشتێن دی نههێته كرن، وی چ شریك و ههڤال نینن د مولكێ خۆدا یان ئافراندن و چێكرنا خۆدا یان ڕێڤهبرنا خۆدا یان عیبادهت و پهرستنا خۆدا.
ئهگهر ئهم بۆ گهنگهشه وهسا بدانین كو ژ بلی ئهلڵاهی هندهك خوداوهندێن دی ژی د ڤی گهردوونیدا ههنه؛ هنگی دا گهردوون ب ههمیڤه پویچ بیت، چونكی چێنابیت د ئێك دهمدا دوو خودا كاروبارێن گهردوونی ب ڕێڤه ببهن، خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهگهر ل ئهرد و ئهسمانى ژ بلی خودێ هندهك خوداوهند ههبان كارێ وان ب ڕێڤهببهن، ڕێكخستنا وان دا تێك چیت)). الأنبياء:22.
سالۆخهتێن خۆدانێ چێكهر
خودایێ مهزن خۆدانێ گهلهك باشناڤایه كو ناهێنه هژمارتن، وی گهلهك سالۆخهتێن بلند و مهزن ههنه كو ئاماژهیێ ددهنه سهر تهمامهتییا وی، ڤێجا ژ باشناڤێن وی: چێكهره (الخالق)، و ئهلڵاهه (الله) كو ڕامانا وێ: ئهو خودایه یێ عیبادهت بۆ دهێته كرن و ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه و وی چ شریك و ههڤال نینن، ههروهسا ژ باشناڤێن وی (الحي و القيوم و الرحيم و الرزاق و الكريم). خودایێ مهزن د قورئانا پیرۆزدا دبێژیت: ئانكو: ((خودێیه يێ ژ وى پێڤهتر كهس هێژاى پهرستنێ نهبیت، زێندى ئهوه يێ ههمى ڕامانێن ژينا پێكهاتى و هێژاى وى وى ههين، يێ ل سهر ههر تشتهكى پێ ڕابووى، چ نقرۆسك و خهو ناگههنه وى، ههر تشتهكێ ل ئهسمانان و ههر تشتهكێ ل ئهردى مولكێ وییه، بێ دهستويرییا وى كهس بسته ناكهت ل نیك وى مههدهرێ بكهت، زانينا وى دۆرا ل ههمى چێكرییان گرتى يێن بهرێ و يێن نوكه و يێن نههاتين، ئهو كارێن ل بهر دهستێ خهلكى ژ تشتێن هێشتا چێ نهبووين و يێن ل پاش وان ژ تشتێن بۆرى ئهو دزانیت، كهس ژ چێكرییێن وى ب تشتهكى ژ زانينا وى ئاگههدار نابیت ب وى نهبیت يێ ئهو وى پێ ئاگههدار بكهت. كورسییا وى ئهسمان و ئهرد ڤهگرتییه و كورسى جهێ پییێن وينه و ژ وى پێڤهتر كهس چاوانییا وێ نزانیت، پاراستنا ئهرد و ئهسمانان ل بهر وى يا گران نينه، ئهو ب ذات و سيفهتێن خۆڤه ل سهر ههمى چێكرییان يێ بلنده، كۆمكهرێ ههمى سالۆخهتێن مهزنییێیه. ئهڤ ئايهته مهزنترين ئايهته د قورئانێ دا، دبێژنێ: (ئايهتا كورسییێ))). [سورة البقرة:255].
ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه: ئهوه ئهللاهـ يێ كو خوداينى يا وى ب تنێیه، و كـهسـهك شريـكـێ وى نينه تێدا (1) خودێ ب تنێیه يێ ههوجهيى ژێ دهێنه داخوازكرن (2) نه وى چ زارۆك ههنه، نه دايباب و نهژن (3) و نه وى چ ههڤكويڤ ههبووينه، نه د ناڤێن ویدا، نه د سالۆخهت و كرياراندا، يێ پاك و پيرۆز بیت)). [الإخلاص ١-٤].
ئهو خودایێ پهرستن و عیبادهت بۆ دهێته كرن، ب سالۆخهتێن تهمامهتییێ دهێته سالۆخهتكرن
ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو خودایه یێ عیبادهت بۆ دهێته كرن و ژ وی پێڤهتر ههمی تشت چێكرینه و هاتینه ڕاستپاردن و فهرمان لێ هاتییه كرن و د بندهستن.
ههروهسا ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو زیندییێ كار ب ڕێڤهبهره، ڤێجا هندی تشتهكێ زیندی د ههبوونێدا ههبیت، خودێ ئهو یێ ساخكری و ژ نهبوونێ ئینایه ههبوونێ، و ههر ئهو ل سهر كاروبارێن وی ڕادوهستیت ب ههبوونا وی و ڕزقدانا وی و ههر ئهو تێرا وی ههیه، ڤێجا خودێ یێ ساخه و نامریت و مهحاله ژ ناڤچوون ب سهر ویدا بهێت، یێ ڕابههییه ل سهر ب ڕێڤهبرنا كاروبارێن چێكرییان و نانڤیت، بهلكی خۆ نقرۆسکهك ژی وی ناگریت و نانڤیت.
ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو یێ زانایه كو چ تشتهك ل ئهرد و ئهسمانی ل بهر وی بهرزه و ڤهشارتی نابیت.
و ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو بهيسهرێ بینهره، خودێ ئهوه یێ ههمی تشتان دبهیسيت و ههمی چێكرییان ژی دبینیت، وی تشتێ د ناخ و دهرووناندا دهێت و دچیت و ئهوێ ناخ ڤهدشێریت دزانیت و تشتهك نه ل ئهردی و نه ل ئهسمانی ل بهر وی بهرزه نابیت.
ههردیسان ژ سالۆخهتێن خودێ ئهڤهیه ئهو یێ خۆدان شیانه، تشتهك ل بهر وی یێ ب زهحمهت نینه و خۆ تشتهك نهشێت ئهو تشتێ خودێ حهزكر ههبیت ڕاگڕیت، تشتێ بڤێت دێ كهت و تشتێ نهڤێت ههبیت دێ ڕاگریت، پێشئێخستن و پاشئێخستنێ دكهت و ئهو خۆدانێ كاربنهجهییا تهمامه.
ههروهسا ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو خۆدان و ڕزقدهر و ڕێڤهبهره، ئهوه یێ ههمی چێكری ئافراندین و وان ب ڕێڤه دبهت، چێكری ههمی یێن د دهستێ ویدا و یێ ل بن دهستههلاتا وی.
و ژ سالۆخهتێن وی ئهڤهیه ئهو بهرسڤا كهسێن تهنگاڤ ددهت و د ههوارا وی كهسێ كهڤتییه د خهم و نهخۆشییێدا دهێت و نهخۆشی و موسیبهتێ ڕادكهت، ههر چێكرییهكێ ههبیت دهمێ دكهڤیته د تهنگاڤییهكێ یان بهڕتهنگییهكێدا؛ بێی حهزا خۆ دێ ههوارێن خۆ بۆ لایێ وی بهت و دێ بۆ لایێ وی زڤڕیت.
عیبادهت ب تنێ دێ بۆ خودایێ مهزن هێته كرن، چونكی ئهو خودایهكێ تهمامه و ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه و ژ بلی وی چ تشتێن دی ژ ههژی پهرستنێ نینن، ههر تشتهكێ دی ژ بلی وی پهرستن بۆ بهێته كرن ژی؛ ئهو پهرستنهكا پویچ و خهلهته، چونكی ئهو تشت خۆدانێ كێماسییایه و دێ دهمهك ب سهردا هێت تێدا مریت و ژ ناڤچیت و نامینیت.
خودایێ مهزن ئهقلێ دایه مه و ئهم دشێین ب وی ئهقلی تشتهكی ژ مهزناهییا وی بزانین، خۆرستییهك ژی د ناخێ مهدا چاندییه كو حهز ژ باشییێ دكهت و كهرب ژ خرابییێ ڤهدبن و ئارام و تهنا دبیت ئهگهر بهرهڤ خودایێ مهزنڤه چوو، ئهڤ خۆرستییه ئاماژهیە لسەر تهمامهتییا وی و ئاماژهیە بۆ هندێ ژی كو مهحاله خودێ ب سالۆخهتێن كێماسییێ بهێته سالۆخهتكرن.
ڤێجا نهیا لایقی و ژ ههژی مرۆڤێ ب ئاقله ئهو عیبادهتێ تشتهكی ژ بلی وی خودایێ تهمام بكهت، چونكی ما چاوا دێ عیبادهتێ چێكرییهكێ خۆدان كێماسی یێ وهكی خۆ یان ژ خۆ كێمتر كهت!
چێنابیت ئهوێ پهرستن بۆ دهێته كرن مرۆڤ یان صهنهم یان دار یان گیانهوهر بیت!
خودێ یێ ل سهر ئهسمانێن خۆدا، یێ ل سهر عهرشێ خۆ ڕاستڤه بووی، یێ جۆدایه ژ چێكرییێن خۆ، تشتهك ژ چێكرییێن وی د (ذاتێ) ویدا نینن، و تشتهك ژ (ذاتێ) وی د چێكرییێن وی ژیدا نینن، نه د ناڤ چێكریێن خۆدا د حهلییێت و نه دچیته د لهشێ تشتهك ژ چێكرییێن خۆدا.
تشتهك وهكی خودێ نینه و ئهو بهيسىهر و بینهره، وی چ ههڤكویف نینن، ئهو یێ زهنگین و بێمننهته ژ چێكرییێن خۆ، نه د نڤیت، نه خوارنێ دخۆت، یێ مهزنه و مهحاله وی ههڤژین یان زارۆك ههبن و پێدڤی ب ڤێ چهندێ نینه، ڤێجا خودایێ چێكهر خۆدانێ سالۆخهتێن مهزنه و ب چ ڕهنگان د شیاندا نینه ب پێدڤیاتییێ یان كێماسییێ بهێته سالۆخهتكرن.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهى گهلی مرۆڤان مهتهلهك هاته ئينان ڤێجا هوين گوهێ خۆ بدهنێ و هزرا خۆ تێدا بكهن: هندى ئهو صهنهمن يێن هوين ژ بلی خودێ پهرستنێ بۆ دكهن ئهگهر ههمى پێكڤه كۆم ببن نهشێن مێشهكا ب تنێ بئافرينن، ڤێجا چاوا دێ شێن تشتهكێ مهزنتر ئافرينن؟ ئهو نهشێن وى تشتى ژ مێشێ بستينن يێ مێش ژ وان دستينیت، ئهرێ بێزارییهك ژ ڤێ مهزنتر ههيه؟ ڤێجا ئهو ههردوو پێكڤه دلاوازن: داخوازكهر يێ كو ژ بلی خودێ پهرستن بۆ دهێته كرن يێ لاوازه و نهشێت وى تشتى ژ مێشێ بستينیت يێ مێش دڕهڤينیت، يێ داخواز ژى ژێ دهێتهكرن كو مێشه يا لاوازه، ڤێجا چاوا ئهو ڤان صهنهمان بۆ خۆ دكهنه خوداوهند، ئهو ب ڤى ڕهنگى دڕهزيلن؟)) ئانكو: ((ئهڤان بوتپهرێسان وهسا خودێ مهزن نهكرییه وهكى ئهو ژ ههژى، دهمێ وان شريك بۆ وى داناين، ئهوه خودان هێزێ ههر تشتهك ئافراندى، زالێ كهس نهشێتێ)). [الحج: 73-74].
بۆچی ڤی چێكهرێ مهزن ئهم ئافراندینه؟ و وی چ ژ مه دڤێت؟
ئهرێ ما یا بهرئاقله خودێ بێی ئارمانج ئهڤ ههمی چێكرییه ئافراندبن، ئهرێ وی ئهم ژ قهستا ئافراندینه، د دهمهكیدا ئهو خۆدایهكێ كاربنهجھ و زانایه؟
ئهرێ ما یا بهرئاقله ئهو خودایێ ئهم ب ڤێ ڕێكوپێكی و جوانییێ ئافراندین و ههر تشتهكێ د ئهسمان و ئهردیدا ههی بۆ مه بندهست كری، ئهو بێی ئارمانج مه ب ئافرینیت یان ژی مه بهێلیت بێی كو بهرسڤێ ل سهر گرنگترین پرسیارێن مێشكێ مه مژویل دكهن بدهت، وهكی: بۆچی ئهم ل ڤێرێینه؟ باشه پشتی مرنێ دێ چ ههبیت؟ ئارمانج ژ چێكرنا مه چییه؟
ئهرێ ما یا بهرئاقله چ سزا بۆ زۆڕداری و چ خهلات بۆ چاكهكاری نهبن؟!
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهرێ ڤێجا ههوه - گهلی چێكرییان - هزركربوو ههما مه ژ قهستا هوين ئافراندينه، نه ئهم چ فهرمانان ل ههوه دكهين و نه ههوه ژ چ تشتان ددهينه پاش و كو هوين ل ئاخرهتێ بۆ حسێب و جزادانێ نازڤڕنه نیك مه؟)). [المؤمنون: 115].
بهلكی خودێ پێغهمبهر یێن هنارتین دا ئهم ئارمانجا ههبوونا خۆ بزانین و ئهم یێن ئاراستهكرین و ڕێكا نیشا مه دای كا چاوا عیبادهتێ خودێ بكهین و خۆ نێزیكی وی بكهین و كا وی چ ژ مه دڤێت! كا چاوا ڕازیبوونا وی ب دهست خۆڤه بینین، دیسان بۆ مه بهحسێ چارهنڤیسێ مه ژی كرییه پشتی مرنێ؟
و خودێ پێغهمبهر یێن هنارتین دا ئهو بێژنه مه كو ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه، دا بزانین چاوا عیبادهتێ وی بكهین، ههروهسا دا فهرمان و پاشڤهبرنێن خودێ بگههیننه مه، ههر دیسان دا بهایێن بلند و جوان نیشا مه بدهن كو ئهگهر مه دهست پێڤه گرت؛ ژیانا مه دێ خۆش بیت و دێ پڕی خێر و بهرهكهت بیت.
و خودایێ مهزن گهلهك پێغهمبهر یێن هنارتین، وهكی (نوح، ئیبراهیم، مووسا، عیسا) و پشتهڤانی ل وان كرییه ب بهڵگه و نیشان و موعجیزان كو دبنه بهڵگه ل سهر ڕاستگۆییا وان و ل سهر هندێ كو ئهو پێغهمبهرن ژ دهڤ خودێ هاتینه، دویماهیك پێغهمبهر ژی موحهممهد بوو ﷺ.
و پێغهمبهران ب ئاشكهرایی دهنگوباس دایه مه كو ئهڤ ژیانه مالا تاقیكرنێیه و ژیانا ڕاست و دروست و حهقیقی دێ پشتی مرنێ بیت.
ههروهسا دهنگوباس دایه مه كو بهحهشتهك یا ههی دێ بیته مالا وان باوهردارێن عیبادهتێ خودێ ب تنێ كری و چ شریك و ههڤال بۆ خودێ دروست نهكرین و باوهری ب ههمی پێغهمبهران ئینای، جههنهمهك ژی یا ههی خودێ یا ئامادهكری بۆ وان كافرێن عیبادهتێ هندهك خوداوهندێن دی كری ژ بلی خودێ یان كوفری ب پێغهمبهرهكی ژ پێغهمبهرێن خودێ هنارتی كری.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهى دوویندهها ئادهمى ئهگهر پێغهمبهرێن من ژ مللهتێن ههوه بۆ ههوه هاتن، ئايهتێن پهڕتووكا من بۆ ههوه بخوينن، وان بهڵگهیان بۆ ههوه بێژن يێن ڕاستییا وێ يا ئهو بۆ ههوه پێ هاتين ئاشكهرا بكهن هوين گوهدارییا وان بكهن، ئێدى ههچییێ خۆ ژ غهزهبا من بپارێزت و كارێ خۆ چاك بكهت ل ڕۆژا قيامهتێ چ ترسا ژ عهزابا خودێ ل سهر وى نينه، ئهو ل سهر وێ بارا ژ دونيايێ نهگههشتییێ ب خهم ناكهڤیت)). ئانكو: ((و ئهو كافرێن درهو ب بهڵگهیێن تهوحيدا خودێ كرى و خۆ د سهرڕا ديتى، ئهون خهلكێ ئاگرى ههر دێ تێدا مينن و چ جاران ئهو ژێ دهرناكهڤن)). [الأعراف35-36].
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((گهلی مرۆڤان خودايێ خۆ يێ هوين ب قهنجییێن خۆ پهروهردهكرين بپهرێسن و ژێ بترسن و دويڤچوونا دينێ وى بكهن، چونكى ئهوى هوين و يێن بهرى ههوه ژى ژ چوننهيێ ئافراندن، دا بهلكى هوين ببنه ژ تهقواداران يێن خودێ ژ وان ڕازى بووى وئهو ژ وى ڕازى بووين (21) خودايێ ههوه ئهوێ ئهرد بۆ ههوه كرییه جھ؛ دا ژينا ههوه ل سهر وى ب ساناهى بكهڤیت و ئهسمان موكوم ئاڤاكرى و باران ژ عهورى باراندى و ههمى ڕهنگێن فێقى و شينكاتى بۆ ههوه ژێ داين، ڤێجا هوين چ ههڤال و هۆگران بۆ خودێ د پهرستنێدا چـێ نهكهن، هوين د زانن كو ئهو د ئافراندن و ڕزقدانێدا يێ بێ شریكه و ئهوه يێ هێژاى پهرستنێ (22) و ئهگهر هوين - گهلى كافرێن سهرڕهق - د وێ قورئانێدا ب گومانن يا كو مه بۆ بهنییێ خۆ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - هنارتى و هوين دبێژن ئهو نه ژ لايێ خودێ ڤهيه، پا دێ وهرن سووڕهتهكا ب تنێ يا وهكى سووڕهتێن قورئانێ بينن و هاريكارییێ ژ ههچییێ هوين بشێنێ ژ پشتهڤانێن خۆ بخوازن، ئهگهر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆنه (23) ڤێجا ئهگهر هوين نهشيان نوكه وێ بكهن - و د پاشهڕۆژێ ژیدا هوين نهشێن بـكـهن - ئـێـدى هوين ب بـاوهرى ئينانا ب پێغهمبهرى - سلاڤ لێ بن - و ب گوهدارییا خودێ خۆ ژ ئاگرى بپارێزن. ئهو ئاگرێ ب مرۆڤ و بهران دهێته خۆشكرن، ئهوێ بۆ كافران هاتییه ئامادهكرن (24) و تو - ئهى موحهممهد - مزگينییهكا خۆش بده خودانێن باوهرییێ و كارێ چاك، كو بهحهشتێن عهجێب ل ئاخرهتێ بۆ وان ههنه، ڕويبار د بن قهسرێن وان يێن بلند و داروبارێن وان يێن ب سيبهرڕا دچـن. هـهر جـارهكـا خودێ ڕزقهك ژ بهرێ ڕزقێ وى جهى دا وان ئهو دێ بێژن: ئهڤه ئهو ڕزقه يێ خودێ بهرى نوكـه ژى دايه مه و گاڤا وان تام كرێ دێ بينن ئهو د تام و خۆشییێدا ڕهنگهكێ نوییه، ئهگهر چ د ناڤ و ڕهنگیدا وهكى يێ بهرى خۆ ژى بیت. ژنێن پاقژ ژ ههمى ڕهنگێن پيساتییێ بۆ وان تێدا ههنه. ئهو د بهحهشتێدا ههر دێ مينن، نه تێدا دمرن و نه ژێ دهێنه دهرێخستن)). [البقرة: 21-25].
بۆچی گهلهك پێغهمبهر هاتینه هنارتن؟
خودێ پێغهمبهرێن خۆ بۆ مللهتان هنارتن، ڤێجا چ مللهت نینن خودێ پێغهمبهر بۆ نههنارتبن دا گازی وان بكهن بۆ عیبادهتێ خودایێ خۆ و فهرمان و پاشڤهبرنێن وی بگههیننه وان، مهرهم و ئارمانجا گازییا ههمییان ئێك بوو، ئهو ژی: عیبادهتێ خودایێ مهزن ب تنێ بهێته كرن، ڤێجا ههر گاڤا مللهتهكی دهست ب هێلان یان شێواندنا وی تشتێ پێغهمبهرێن وان پێ هاتین كربیت، ژ فهرمانكرنا ب تهوحید و ئێكتاپهرستنا خودێ، خودێ پێغهمبهرهكێ دی ڕاسپاردییه و بۆ وان هنارتییه دا جارهكا دی ڕێكێ ڕاست بكهت و خهلكی ب زڤڕینیته سهر خۆرستییا ساخلهم و دروست كو تهوحید و گوهدانا خودایێ مهزنه. ههتا خودێ پێغهمبهرینی ب هنارتنا موحهممهدی صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن ب دویماهیك ئینای، ئهو پێغهمبهرێ ئایینێ تهمام و شهریعهتێ نهمر و ڤهگر بۆ ههمی مرۆڤان ئینای كو ههتا ڕۆژا قیامهتێ دێ ههر مینیت و یێ بهردهوام بیت، ئهو ئایین و شهریعهتێ دبیته تهمامكهر و نهسخكهر بۆ شهریعهتێن بهری خۆ، و خودێ كهفالهتا مان و بهردهوامبوونێ بۆ ڤی ئایینی كرییه ههتا وێ ڕۆژا قیامهت ڕادبیت.
مرۆڤ نابیته مرۆڤهكێ باوهردار ههتا باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران دئینیت.
خودێ ئهوه یێ پێغهمبهر هنارتین و فهرمان ل ههمی چێكرییێن خۆ كری گوهدارییا وان بكهن و ههر كهسێ كوفرییێ ب پهیاما ئێك ژ وان بكهت؛ ئهڤه وی كوفری ب ههمییان كر، و چ گونهھ ژ وێ گونههێ مهزنتر نینن مرۆڤ وهحییا خودێ ل خودێ بزڤڕینیت و وهرنهگریت، ڤێجا ههتا مرۆڤ بچیته بهحهشتێ؛ پێدڤییه باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران بینیت و كوفرییێ ب چ ژ وان نهكهت.
ڤێجا پێدڤییه ل سهر ههر كهسێ د ڤی سهردهمیدا دژیت؛ باوهرییێ ب خودێ و ب ههمی پێغهمبهرێن خودێ بینیت، و باوهرییێ ب ڕۆژا قیامهتێ ژی بینیت، ئهڤ چهنده ژی چێنابیت بێی باوهری ئینان و دویكهڤتنا دویماهیك پێغهمبهر یێ كو ب هاتنا وی پێغهمبهرینی ب دویماهیك هاتی كو ئهو ژی موحهممهده ﷺ، ئهو پێغهمبهرێ ب موعجیزهیا نهمر كو قورئانا پیرۆزه پشتهڤانی لێ هاتییه كرن كو خودێ كهفالهتا پاراستنا وێ كرییه ههتا وێ ڕۆژا قیامهت ڕادبیت.
خودێ د قورئانا پیرۆزدا بهحس ل وێ چهندێ كرییه كو ئهو كهسێ باوهری ئینانا ب پێغهمبهرهك ژ پێغهمبهرێن وی ڕهد بكهت؛ ئهو كافره ب خودێ و درهوكهره ب وهحییا وی، خودایێ مهزن گۆتییه: ئانكو: ((هندى ئهون يێن ب خودێ و پێغهمبهرێن وى كافربووين ژ جوهى و فهلان و دڤێن كو د ناڤبهرا خودێ و پێغهمبهرێن ویدا ژێك جودا بكهن كو باوهرییێ ب خودێ بينن و وان پێغهمبهرێن وى هنارتين درهوين دهربێخن، يان باوهرییێ ب هندهك پێغهمبهران بينن و ب هندهكان نهئينن، و ژ درهو بێژن هندهك پێغهمبهران درهو ژ كيسێ خودايێ خۆ كرينه، و وان دڤێت ڕێكهكێ بۆ خۆ بگرن بۆ وێ سهرداچوونا وان ژ نیك خۆ ئينايه دهرێ و نوى دهرێخستى (150) ئهوێن ههنه كافرێن ب ڕاستى و دروستى و مه بۆ كافران عهزابهكا ئهو پێ بشكێن و ڕهزيل ببن ئامادهكرییه)). [النساء: 150-151].
ژ بهر ڤێ چهندێ ژی، ئهم موسلمان باوهرییێ ب خودێ و ڕۆژا دویماهییێ دئینین - وهكی خودێ فهرمان ل مه كری - و ئهم باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران و پهڕتووكێن بهرێ ژی دئینین، خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((پێغهمبهرى باوهرى ب وێ ئينايه يا بۆ وى ب وهحى ژ نیك خودايێ وى هاتى و خودان باوهران ژى باوهرى ئينايه و كار ب قورئانا مهزن كرییه، ههمییان باوهرى ب خودێ ئينايه كو خودايهكێ خودان سالۆخهتێن مهزن و تهمامه و كو خودێ مهلائیكهتێن ب قهدر ههنه و كو وى پهڕتووك يێن ئيناينه خوارێ و پێغهمبهر بۆ خهلكى هنارتينه، ئهم باوهرییێ ب هندهك ژ وان نائينين و كوفرێ ب هندهكان بكهين، بهلكى ئهم باوهرییێ ب وان ههمییان دئينين. پێغهمبهرى و خودان باوهران گۆت: خودايێ مه، مه گوهـ ل وێ بوو يا ته ب وهحى هنارتى و مه گوهدارییا وێ ههمییێ كر، مه هيڤییه ل مه ببۆرى، چونكى تويى يێ ته ئهم ب قهنجییێن خۆ ب خودان كرين و زڤڕينا مه بۆ نیك ته ب تنێیه)). [البقرة ٢٨٥].
ئهرێ قورئانا پیرۆز چییه؟
قورئانا پیرۆز ئاخڤتنا خودایێ مهزن و وهحییا وییه كو وی ب سهر دویماهیك پێغهمبهرێ خۆ دا كو موحهممهده ئینایه خوارێ، ئهو مهزنترین موعجیزهیه كو بهڵگه و نیشانه ل سهر ڕاستییا پێغهمبهرینییا وی ﷺ، و قورئانا پیرۆز د ئهحكامێن خۆدا یا حهق و دروسته و د دهنگوباسێن خۆدا یا ڕاستگۆیه. خودایێ مهزن ههڤڕكی د گهل درهوپێكهران كرییه و قهبێ وان خواستییه كو خۆ ئهگهر سووڕهتهكا ب تنێ ژى یا وهكی وێ بیت بینن، بهلێ ئهو نهشیان ڤێ چهندێ بكهن، ئهڤه ژی ژ بهر ناڤهڕۆكا وێ یا مهزن و بابهتێن وێ یێن ڤهگر بۆ ههر تشتهكێ گرێدایی ب مرۆڤیڤه بیت د ژیانا دونیا و ئاخرهتێدا، ههردیسان قورئانێ ههمی ڕاستییێن باوهرییێ بخۆڤه گرتینه كو پێدڤییه باوهری پێ بهێته ئینان. كا چاوا فهرمان و پاشڤهبرن ژی د قورئانێدا ههنه كو پێدڤییه مرۆڤ ل دویڤ بچیت د وی تشتێ د ناڤبهرا وی و خودایێ ویدا یان د ناڤبهرا وی و وی ب خۆدا ههی، یان د ناڤبهرا وی و ههمی مرۆڤێن دیدا ههی، ئهڤه ههمی ژی ب شێوازهكێ بلندێ ڕهوانبێژی و دیاركرنێ. و قورئانێ گهلهك بهڵگهیێن ئهقلی و ڕاستییێن زانستی بخۆڤه گرتینه كو بهڵگه و ئاماژهنه ل سهر هندێ كو د شیاندا نینه ئهڤ پهڕتووكه ژ دروستكرنا مرۆڤا بیت، بهلكی ئهو ئاخڤتنا خودایێ مرۆڤایه.
ئیسلام چییه؟
ئیسلام خۆ ب دهستڤهبهردانه بۆ خودێ ب تهوحید و ئێكتاپهرستییێ، ملكهچبوونه بۆ وی ب گوهداریكرنێ، جێبهجێكرنه بۆ شهریعهتێ وی ب ڕازیبوون و قهبویلكرن، كوفریكرنه ب ههر تشتهكێ ژ بلی وی پهرستن بۆ دهێته كرن.
خودایێ مهزن پێغهمبهر ههمی ب پهیامهكێ هنارتینه، ئهو ژی: گازیكرنه بۆ عیبادهتێ خودێ ب تنێ بێی كو شریك و ههڤالهك بۆ بهێته دانان و كوفریكرنه ب ههر تشتهكێ ژ بلی وی پهرستن بۆ دهێته كرن.
ئیسلام ئایینێ ههمی پێغهمبهرایه، گازییا ههمییان ئێكه بهلێ شهریعهتێن وان د ژێك جۆدانه، و ئهڤرۆكه ب تنێ موسلمان ل دویڤ ئایینێ دروست یێ كو ههمی پێغهمبهر پێ هاتین دچن، و پهیاما ئیسلامێ ل ڤی سهردهمی تاكه پهیاما حهق و دروسته، ئهو ژی دویماهیك پهیامه كو ژ دهڤ خودێ و چێكهرێ مرۆڤایهتییێڤه هاتییه هنارتن . ڤێجا ئهو خودایێ ئیبراهیم و مووسا و عیسا (سلاڤ ل سهر ههمییان بن) هنارتین، ههر ئهو خودایه یێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده ﷺ هنارتی، شهریعهتێ ئیسلامێ ژی هات و ههمی شهریعهتێن بهری خۆ نهسخكرن و ئێدی دویڤچوون بۆ وان ناهێته كرن.
ب ڕاستی ئهو ئایینێن ئهڤرۆكه خهلك دویڤچوونێ بۆ دكهن - ژ بلی ئیسلامێ - ؛ ئایینێن دهستكرد و ژ دروستكرنا مرۆڤانه و نه دروستن، یان ژی هندهك ئایینن ل دهستپێكێ ئایینێن خودایی بوون بهلێ پاشی ل سهر دهستێ مرۆڤان هاتنه شێواندن و تێكهلكرن د گهل تشتێ نهدروست و خورافات و ئهو ئهفسانهیێن ب میرات ژ باب و باپیران مای و ئهو هزر و ئیجتیهادێن مرۆڤان بۆ خۆ كرین.
بهلێ هندیكه ئایینێ موسلمانایه، ئهو ئایینێ ئێكانهیه كو یێ ڕوهن و نهگۆڕه، كا چاوا ئهو عیبادهتێن ئهو عیبادهتێ خودێ پێ دكهن د ئێكگرتینه و ههمی وهكی ئێك ئهنجام ددهن، ههمی پێنج نڤێژان دكهن و زهكاتا مالێ خۆ ددهن و ههیڤا ڕهمهزانێ ب ڕۆژی دبن، و هزرێن خۆ د دهستورێ واندا بكه كو قورئانا پیرۆزه؛ ئهو ئێك پهڕتووكه ل ههمی وهلاتان، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئهڤرۆكه ب تهمامكرنا شريعهتى و ب سهركهڤتنێ من دينێ ههوه دينێ ئيسلامێ بۆ ههوه پێك ئينا، من قهنجییا خۆ ل سهر ههوه تهمام كر ب دهرێخستنا ههوه ژ تارییێن جاهليهتێ بۆ ڕۆناهییا ئيسلامێ، ئهز ڕازى بووم ئيسلام بۆ ههوه ببیته دين ڤێجا هوين پێگيرییێ پێ بكهن و خۆ ژێ ڤهدهر نهكهن و ههچییێ د خهلايێدا نهچار بوو مرارى بخۆت و ژ قهستا مهيلدارى بۆ گونههێ نهكر، بۆ وى دورسته ئهو ژێ بخۆت، هندى خودێیه باش گونههـ ژێبره بۆ وى و دلۆڤانكاره ب وى)). [سورة المائدة:3].
خودایێ مهزن د قورئانێدا دبێژیت: ئانكو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه وان: مه باوهرى ب خودێ ئينايه و گوهدارى كرییه، ڤێجا ژ وى پێڤهتر مه چ خودا نينن، و ژ بلى وى ئهم پهرستنا كهسێ دى ناكهين و مه باوهرى ب وێ وهحییێ ئينايه يا خودێ ل سهر مه ئينايه خوارێ و ب وێ يا ل سهر خۆشتڤییێ خودێ ئيبراهيمى و ههر دوو كوڕێن وى ئيسماعيلى و ئيسحاقى و نهڤییێ وى يهعقووبێ كوڕێ ئيسحاقى، هاتییه خوارێ و ب وێ يا ل سهر ئهسباتان هاتییه خوارێ - و ئهو ئهو پێغهمبهر بوون يێن د ناڤ ههر دووازده ئويجاخێن ئسرائيلییاندا ژ عهيالێ يهعقووبى هاتينه هنارتن - و ب وێ يا بۆ مووساى وعيساى ژ تهوراتێ و ئنجيلێ هاتییه خوارێ، و ب وێ يا خودێ بۆ پێغهمبهرێن خۆ ئينايه خوارێ، ئهم باوهرییێ ب وێ ههمییێ دئينين و چ جوداهییێ نائێخينه د ناڤبهرا ئێك ژ واندا، ئهم د فهرمانا وى ب تنێ داينه، گوهدارییا وى دكهين، و شاهدهيییێ ب خوداينییێ و پهرستنێ بۆ وى ددهين)). و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [آل عمران: 84-85].
ڤێجا ئایینێ ئیسلامێ ڕێبازهكا ڤهگره بۆ ژیانێ، د گهل خۆرستی و ئهقلی دگۆنجیت، نهفسێن ساخلهم و دروست پێ ڕازی دبن، خودایێ مهزن ئهو یێ بۆ چێكرییێن خۆ دانای، ئهو ئایینێ خێر و خۆشی و بهختهوهریێیه بۆ ههمی مرۆڤان ل دونیا و ئاخرهتێ، چ نفشان ژ چ نفشێن دی جۆدا ناكهت و ب سهر یێن دی نائێخیت، چ ڕهنگان ب سهر چ ڕهنگێن دی نائێخیت، مرۆڤ ههمی تێدا د یهكسانن، د ئیسلامێ دا چ كهس ب سهر چ كهسێن دی ناكهڤن و جۆدابوون و باش ب تنێ ل دویڤ كریارێن باشه.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ههچییێ كارهكێ چاك بكهت نێر بیت يان مێ بیت و وى باوهرى ب خودێ و پێغهمبهرێ وى ههبیت، د دونيايێدا ئهم ب ژينهكا خۆش و تهنا دێ وى زێندى كهين، ئهگهر خۆ مالێ وى يێ كێم ژى بیت، ل ئاخرهتێ ژی ئهم دێ خێرا وان ب باشترين ڕهنگ سهرا كارێ وان يێ دونيايێ دهينێ)). [النحل:97]
ئیسلام ڕێكا بهختهوهرییێیه
ئیسلام ئایینێ ههمی پێغهمبهرایه، ئهو ئایینێ خودێیه بۆ ههمی مرۆڤان و ئایینهكێ تایبهت نینه ب عهرهبانڤه.
ئیسلام ڕێكا بهختهوهرییا ب دروستاهییه د دونیایێدا و ڕێكا خۆشی و قهنجییا بهردهوامه ل ئاخرهتێ.
ئیسلام ئایینێ ئێكانهیه كو پێدڤیاتییێن ڕوح و لهشی ل دهڤ مرۆڤی پهیدا بهرسڤ ددهت جب جهـ دئينيت و ههمی ئاریشهیێن مرۆڤایهتییێ چارهسهر دكهت، خودایێ مهزن گۆت: ئانكو: ((خودێ گۆته ئادهمى و حهووايێ: هوين پێكڤه د گهل ئبليسى ژ بهحهشتێ ههڕنه خوارێ بۆ ئهردى، و هوين ههردوو و ئهو دوژمنێن ئێكن، ڤێجا ئهگهر رێنيشادان و ئاشكهراكرنهك ژ من بۆ ههوه هات ههچییێ دويكهڤتنا ڕێنيشادان و ئاشكهراكرنا من كر ئهو د دونيايێدا دێ هێته سهر ڕێ و دێ ب هيدايهت كهڤیت و ل ئاخرهتێ ژى ئهو ب عهزابا خودێ دل نهخۆش نابیت (123) و ههچییێ پشت بدهته زكرێ من د دونيايێدا ژينهكا ب زهحمهت و بهرتهنگ بۆ وى ههيه، ئهگهر خۆ ل بهر چاڤ وهسا يا ديار بیت كو ئهو يێ بهردهست فرههه ژى و ل ڕۆژا قيامهتێ ئهم دێ وى كۆره ژ ديتنێ و و بهڵگهیان ڕاكهينهڤه)). [طه: 123-124].
ئهز دێ چ مفای ژ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا ب دهست خۆڤه ئینم؟
هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا چهندین مفایێن مهزن یێن ههین، ژ وان ژی:
- سهركهڤتن و قهدرێ بلند د دونیایێ دا ب وێ چهندێ يه كو مرۆڤ دێ بيته عهبد يۆ خودێ، ئهگهر نه دێ بیته عهبدێ حهز و دلچوونێن خۆ و شهیتانی.
- سهركهڤتنا ل ئاخرهتێ ب وێ چهندێ كو خودێ دێ گونههێن مرۆڤی ژێبهت و دێ ژ مرۆڤی ڕازی بیت و دێ مرۆڤی بهته بهحهشتێ و دێ ڕازیبوون و قهنجییێن بهردهوام ب دهست خۆڤه ئینیت، ههروهسا دێ مرۆڤ ژ عهزابا ئاگرێ جههنهمێ ژی ڕزگار بیت.
- ل ڕۆژا قیامهتێ مرۆڤ دێ د گهل پێغهمبهر و ڕاستگۆ و شههید و چاكان بیت، وهی پا ئهو خۆش ههڤالن، بهلێ ههر كهسێ باوهرییێ نهئینیت؛ دێ د گهل طاغوت و خرابكار و تاوانبار و مرۆڤێن خراب بیت.
- ئهوێن خودێ وان دبهته بهحهشتێ، دێ ل ناڤ قهنجی و نیعمهتێن ههروههردا ژین بێی كو بمرن یان نهساخ بن یان ئێش یان پیراتی یان خهمهك ب سهرڤه بهێت، ل وێرێ ههر تشتهكێ دلێ وان بچیتێ و داخواز بكهن دێ خودێ دهته وان، و ئهوێن دچنه ئاگرێ جههنهمێ دێ ل ناڤ عهزابهكا ههروههر و بهردهوامدا بن كو چ جاران ب دویماهیك ناهێت و ڕاناوهستیت.
- ل بهحهشتێ هندهك خۆشی یێن ههین كو نه چ چاڤان دیتینه، نه چ گوهان گوهلێ بووینه و نه هاتینه سهر هزر و دلێ چ مرۆڤان، ژ بهڵگهیێن ل سهر ڤێ چهندێ ژی گۆتنا خودێیه: ئانكو: ((ههچییێ كارهكێ چاك بكهت نێر بیت يان مێ بیت و وى باوهرى ب خودێ و پێغهمبهرێ وى ههبیت، د دونيايێدا ئهم ب ژينهكا خۆش و تهنا دێ وى زێندى كهين، ئهگهر خۆ مالێ وى يێ كێم ژى بیت، ل ئاخرهتێ ژی ئهم دێ خێرا وان ب باشترين ڕهنگ سهرا كارێ وان يێ دونيايێ دهينێ)). [النحل:97] ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ڤێجا نهفسهك نزانیت كانێ خودێ چ بۆ ڤان خودان باوهران ههلگرتییه ژ وى تشتێ چاڤێن وان پێ ڕوهن ببن و سنگێن وان پێ فرههـ ببن؛ ژ بهر كريارێن وان يێن چاك)). [سورة السجدة:17]
ئهز دێ چ ژ دهست دهم ئهگهر باوهرییێ ب ئیسلامێ نهئینم و وێ ڕهد بكهم؟
مرۆڤ دێ مهزنترین زانین و نیاسین ژ دهست دهت كو ئهو ژی نیاسینا خودێیه، دێ باوهری ئینانا ب خودێ ژ دهست دهت كو ئێمناهی و تهناهییێ د دونیایێدا و قهنجی و نیعمهتێن بهردهوام ل ئاخرهتێ ددهته مرۆڤی.
مرۆڤ دێ نیاسینا مهزنترین پهڕتووكا خودێ بۆ خهلكی ئینایه خوارێ ژ دهست دهت، و دهرفهتا باوهری ئینانا ب وێ پهڕتووكا مهزن دێ ژ دهستێن مرۆڤی چیت.
دێ باوهری ئینانا ب پێغهمبهرێن مهزن ژ دهست دهت كا چاوا ل ڕۆژا قیامهتێ دێ ههڤالینییا وان ل بهحهشتێ ژ دهست دهت، و دێ بیته ههڤالێ شهیتانی و مرۆڤێن تاوانبار و طاغوتان ل ناڤ ئاگرێ جههنهمێ و چ پیسه مال و ههڤالینییه مرۆڤ ببیته خۆدانێ وان.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((تو بێژه: هندى زيانكارێن ژ ڕاستانه ئهون يێن خۆ و مرۆڤێن خۆ ل ڕۆژا قيامهتێ خوسارهت كرين، كو د دونيايێدا ئهو د سهردا برين و ژ باوهرى ئينانێ پاشڤهبرین. نێ ئهڤ زيانا بوتپهرێسان ل ڕۆژا قيامهتێ داى ئهوه زيانا ئاشكهرا (15) ڕۆژا قيامهتێ بۆ وان زيانكاران د جههنهمێدا هندهك پارچهيێن عهزابێ ژ ئاگرى د سهر واندا ههنه وهكى عهورێن ل سهرێك، و د بن وان ژیدا هندهك پارچه ههنه. ب ڤێ عهزابا ژێگۆتى خودێ بهنییێن خۆ دترسينیت؛ دا ئـهو هشيار ببن. ئهى بهنییێن من ڤێجا هوين تهقوا من بكهن)). [الزمر: 15-16].
ههر كهسێ ڕزگاربوونا ل ئاخرهتێ بڤێت؛ پێدڤییه ئهو بهێته د ناڤ ئیسلامێدا و دویڤچوونا موحهممهد پێغهمبهر صلى الله عليه وسلم بكهت.
ژ وان ڕاستییێن ههمی پێغهمبهر (سلاڤ ل سهر ههمییان بن) ل سهر ئێكدهنگ بووین ئهڤهیه كو ل ڕۆژا قیامهتێ ب تنێ مرۆڤێن موسلمان دێ ڕزگار بن، ئهوێن باوهری ب خودێ ئینای و د عیبادهتێ ویدا چ شریك و ههڤال بۆ وی پهیدا نهكرین و باوهری ب ههمی پێغهمبهران ئینای، ڤێجا ههر كهسێ دویڤچوونا پێغهمبهران كربیت و ب ڕاستگۆیی باوهری ب وان ئینابیت؛ دێ چنه بهحهشتێ و دێ ژ ئاگرێ جههنهمێ ڕزگار بن.
ئهوێن ل سهردهمێ مووسای ژیاین و باوهری ب وی ئینای و دویڤچوونا ڕێنماییێن وی كری، ئهڤێن ههنێ موسلمان و باوهردارێن چاكن، بهلێ پشتی خودێ عیسا فڕێكری؛ ل سهر دویكهڤتییێن مووسای پێدڤی كر ئهو باوهرییێ ب عیسای بینن و دویڤچوونا وی بكهن. ڤێجا ههر كهسێ باوهرییێ ب عیسای بینیت؛ ئهو موسلمانهكێ چاكه، و ههر كهسێ باوهری ئینانا ب عیسای ڕهد بكهت و ل سهر ئایینێ مووسای بمینیت؛ ئهو كهسهكێ كافر و نهباوهرداره، چونكی ئهو ڕازی نهبوو باوهرییێ ب پێغهمبهرهكی بینیت كو خودێ یێ فڕێكری. پاشی دهمێ خودێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده ﷺ فڕێكری، ل سهر ههمی مرۆڤان پێدڤی كر ئهو باوهرییێ ب وی بینن، ڤێجا خودێ ئهوه یێ مووسا و عیسا فڕێكری، ههر ئهوه یێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده فڕێكری، لهوا ههر كهسێ كوفرییێ ب موحهممهدی ﷺ بكهت و بێژیت دێ ل سهر دویڤچوونا مووسای یان عیسای مینم؛ ئهڤه باوهردار نینه.
ئهو چهند تێرا ناكهت كو مرۆڤ بێژیت ئهز ڕێزێ ل موسلمانان دگرم، كا چاوا خێر و صهدهقهكرن و هاریكاریكرنا ههژار و بهلهنگازان تێرا مرۆڤی ناكهت ل ئاخرهتێ ڕزگار بیت و پێ بچیته بهحهشتێ، بهلكی دڤێت باوهرییێ ب خودێ، پهڕتووكێن وی، و پێغهمبهرێن وی و ڕۆژا قیامهتێ بینیت، دڤێت ئهو باوهرییێ ب ڤانه بینیت دا خودێ كارێن وی یێن باش ژێ وهربگریت و قهبویل بكهت! و دڤێت مرۆڤ بزانیت كو چ گونهھ ژ وێ مهزنتر نینن مرۆڤ شركێ یان كوفرێ ب خودێ بكهت و ئهو وهحییا خودێ ئینایه خوارێ ڕهد بكهت یان باوهرییێ ب پێغهمبهرینییا دویماهیك پێغهمبهرێ خودێ موحهممهدی ﷺ نە ئینیت.
ڤێجا جۆهی و فهله و ئهوێن دی یێن گوھ ل هاتنا پێغهمبهرێ خودێ موحهممهدی ﷺ بووی و ڕازی نهبووین باوهرییێ ب وی بینن و ڕهدكری بهێنه د ناڤ ئایینێ ئیسلامێدا؛ دێ چنه د ناڤ ئاگرێ جههنهمێدا و دێ ههروههر د ناڤدا مینن، ئهڤه بڕیارا خودێیه ل سهر وان نهكو بڕیارا مرۆڤهكی بیت، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هندى ئهون يێن كافر بووين ژ جوهى و فهله و بوتپهرێسان جزايێ وان ئهوه ئهو د ئاگرێ جههنهمێدا بن ههروههر تێدا بمينن، خرابترينێ خهلكى ههمییێ ئهون)). [البينة:6].
و دهمێ دویماهیك پهیام ژ دهڤ خودێ بۆ مرۆڤایهتییێ هاتییه خوارێ؛ ئێدێ دڤێت ههر مرۆڤهكێ گوھ ل ئایینێ ئیسلامێ دبیت و گوھ ل پهیاما پێغهمبهرێ دویماهیكێ موحهممهدی ﷺ دبیت؛ ئهو باوهرییێ پێ بینیت و دویڤچوونا شهریعهتێ وی بكهت و گوهدارییا فهرمان و پاشڤهبرنێن وی بكهت، ژ بهر ڤێ چهندێ ژی ههر كهسێ گوھ ل هاتنا ڤێ پهیاما دویماهیكێ ببیت و وێ ڕهد بكهت و باوهرییێ پێ نهئینیت؛ خودێ تشتهكی ژ وی قهبویل ناكهت و ل ئاخرهتێ دێ وی عهزاب دهت.
ژ بهڵگهیان ل سهر ڤێ چهندێ؛ گۆتنا خودێیه: ئانكو: ((و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [آل عمران ٨٥].
و خودێ دبێژیت: ئانكو: ((تو بێژه خودانێن پهڕتووكێ: وهرن دا ئهم و هوين پێكڤه پێگيرییێ ب پهيڤهكا ڕاست و دورست بكهين: كو عهبدينییا خودێ ب تنێ بكهين و چ تشتهكى ژ صهنهم و خاچ و خوداوهندان بۆ وى نهكهينه ههڤپشك، هندهك ژ مه هندهكان ژ بلى خودێ بۆ خۆ نهكهنه خودا. ڤێجا ئهگهر وان پشت دا ڤێ گازییا باش، هوين - گهلى خودان باوهران - بێژنه وان: هوين شاهدهيییێ بۆ مه بدهن كو ئهم موسلمانين مه عيبادهت ب تنێ بۆ خودايێ خۆ كرییه. گازيكرن بۆ ڤێ پهيڤا ڕاست كانێ چاوا بۆ جوهى و فهلان دهێته ئاراستهكرن وهسا بۆ يێن وهكى وان ژى دهێته ئاراستهكرن)). [آل عمران: 64].
چ ل سهر من پێدڤییه دا كو ببمه موسلمان؟
بۆ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا؛ دڤێت مرۆڤ باوهرییێ ب ڤان ههر شهش ستوینان بینیت:
باوهری ئینان ب خودایێ مهزن، ب وێ چهندێ كو ئهو چێكهر و ئافراندهره، ئهو ڕزقدهر و ڕێڤهبهره و خۆدانه، تشتهك وهكی وی نینه، وی نه ههڤژین و نه زارۆك ههنه، ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه و نابیت د گهل وی عیبادهتێ تشتهكێ دی بهێته كرن، ههروهسا دڤێت مرۆڤی باوهری ههبیت كو عیبادهتێ ههر تشتهكێ دی ژ بلی خودێ یێ باطل و پویچه.
باوهری ئینان ب مهلائیكهتان كو ئهو عهبدێن خودێنه، خودێ ئهو ژ ڕوناهییێ ئافراندینه و ئێك ژ كارێن ب وان ڕاسپاردین ئهڤهیه ئهو وهحییێ بۆ سهر پێغهمبهرێن خۆ دئیننه خوارێ.
باوهری ئینان ب وان ههمی پهڕتووكێن خودێ ب سهر پێغهمبهرێن خۆ دا ئیناینه خوارێ (وهكی تهورات و ئنجیلێ - بهری بهێته گوهاڕتن و دهستكاری تێدا بهێته كرن) و دویماهیك پهڕتووك قورئانا پیرۆزه.
باوهری ئینان ب ههمی پێغهمبهران وهكی نووح و ئیبراهیم و مووسا و عیسای و دویماهیك پێغهمبهری كو موحهممهده، ئهو ژی مرۆڤن، خودێ ب وهحییا خۆ پشتهڤانی ل وان كر و چهندین نیشان و موعجیزه د گهل وان فڕێكرن كو دبنه بهڵگه ل سهر ڕاستگۆییا وان.
باوهری ئینان ب ڕۆژا قیامهتێ ، دهمێ كو خودێ مرۆڤێن دهستپێكێ و دویماهیكێ ههمییان د گهل ئێك كۆم دكهت و حوكمی د ناڤبهرا واندا دكهت، مرۆڤێن باوهردار دچنه بهحهشتێ و مرۆڤێن كافر دچنه ئاگرێ جههنهمێ.
باوهری ئینان ب قهدهرێ و كو خودێ ههر تشتهكێ ل دهمێ بوری چێبووی و ههر تشتهكێ ل دهمێ داهاتی دێ چێبیت دزانیت، و خودێ ئهڤ تشته زانین و نڤیسین و ڤیا چێببن و ههر تشتهك ئافراند.
بڕیارێ گیرۆ نهكه!
دونیا مالا مانهڤێ نینه...
و ههر تشتهكێ جوانێ تێدا ههی دێ بهرزه بیت، ههمی حهز و دلچوون و شههوهت دێ تهمڕن و ئێدی ڕوناهی نامینیت.
ئهو ڕۆژ دێ هێت یا تێدا لێپرسین د گهل مرۆڤی دهێته كرن ژ بهر ههر تشتهكێ مرۆڤی ئهنجامدای، كو ڕۆژا قیامهتێیه، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و پهڕتووكا كريارێن ههر ئێكی د دهستێ وى يێ ڕاستێ يان يێ چهپێدا هاته دانان، ڤێجا تو دێ بينى گونههكار ژ وى تشتێ ئهو تێدا و ژ بهر وان تاوانێن وان كرين ب ترسن، و دهمێ ئهو وێ پهڕتووكێدا دبينن ئهو دبێژن: وهى بۆ تێچوونا مه! ئهڤه چيه ڤێ پهڕتووكێ نه تشتهكێ بچويك و نه يێ مهزن نههێلايه ههمى يێ نڤيسى؟! ههر تشتهكێ وان ل دونيايێ كرى ئهو دبينن يێ ئامادهيه. خودايێ ته هندى دندكهكێ زۆردارییێ ل ئێكى ناكهت)). [الكهف:49].
خودایێ مهزن ژی دهنگوباس ب مه دایه كو ئهو مرۆڤێ موسلمان نهبیت؛ چارهنڤیسێ وی دێ بیته ئاگرێ جههنهمێ و دێ ههروههر مینیته د ناڤدا.
ڤێجا خوسارهتی نه یا بچویكه، بهلكی گهلهكا مهزنه، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويڤچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [آل عمران: 85].
ئیسلام ئهو ئایینه یێ خودێ ژ وی پێڤهتر ب چ ئایینێن دی ڕازی نابیت.
خودێ ژی ئهم یێن ئافراندین و دێ ههر بۆ لایێ وی زڤڕینهڤه، ئهڤ دونیایه ژی تاقیكرنه بۆ مه.
ڤێجا بلا مرۆڤ باش بزانیت كو: ئهڤ ژیانه؛ ژیانهكا كورته وهكی خهونێ.. و كهس نزانیت كا دێ كهنگی مریت!
باشه دێ بهرسڤا مرۆڤی چ بیت ئهگهر ل ڕۆژا قیامهتێ خودایێ مه پرسیار ژ مه كر: بۆچی ته دویڤچوونا حهقییێ نهكر؟ بۆچی تو ب دویڤ دویماهیك پێغهمبهر نهكهڤتی و ته باوهری پێ نهئینا؟
باشه ل ڕۆژا قیامهتێ مرۆڤ دێ ب چ تشتی بهرسڤا خودایێ خۆ دهت، د دهمهكیدا خودێ ئهم یێن هشیاركرین ژ دهرئهنجامێن كوفرییا ب ئیسلامێ، و یا گۆتی كو چارهنڤیسێ كافران تێچوونه و دێ بۆ ههتا ههتایێ چنه د ناڤ ئاگرێ جههنهمێدا؟
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئهوێن كافرى و درهو كرى، ئهو ئهون يێن دميننه د ئاگریدا، هــهر دێ تێدا مينن، ژێ دهرناكهڤن)). [البقرة: ٣٩].
ئهوی كهسی چ هێجهت و چ (عوزر) نینن یێ حهقییێ دهێلیت و چاڤلێكرنا باب و باپیران دكهت
خودایێ مهزن یا بۆ مه گۆتی كو گهلهك ژ خهلكی ژ ترسێن وێ ژینگهھ و جڤاكێ تێدا دژین ڕازی نابن بهێنه د ناڤ ئایینێ ئیسلامێدا.
گهلهكێن دی ڕهد دكهن ببنه موسلمان ژ بهر كو حهز ناكهن ئهوان بیروباوهرێن ل دهڤ وان ههین ب گوهۆڕن یێن وان ب میرات ژ باب و باپیرێن خۆ وهرگرتین یان ژ ژینگهھ و جڤاكێن خۆ وهرگرتین و ل سهر ڕاهاتین، كا چاوا گهلهك ژ وان دهمارگیرییا خهلهت یا وان ژ یێن بهری خۆ وهرگرتی ڕێكێ ل بهر موسلمانبوونا وان دگریت.
و ئهڤێن ههنێ چ هێجهت و (عوزر) نینن د ڤێ چهندێدا و ل ڕۆژا قیامهتێ دێ بێی بهڵگه ل بهر دهستێن خودایێ خۆ ڕاوهستن.
ڤێجا مولحدی چ هێجهت نینن كو بێژیت دێ ل سهر ئیلحادا خۆ مینم، چونكی ئهز یێ د ناڤ خێزانهكا مولحد ژ دایك بوویم! بهلكی پێدڤییه ل سهر وی ئهو وی ئهقلێ خودێ دایه وی بكار بینیت و هزرێن خۆ د مهزناهییا ئهرد و ئهسماناندا بكهت و ب ئهقلێ خۆ یێ كو خودێ بۆ وی كرییه دیاری هزرێن خۆ بكهت كو ڤی گهردوونی چێكهرهك یێ ههی. ههروهسا ئهو كهسێ عیبادهتێ بهر و صهنهمان دكهت ژی چ هێجهت نینن د چاڤلێكرنا باب و باپیرێن خۆدا، بهلكی دڤێت ئهو ل ڕاستییێ بگهڕییێت و پرسیارێ ژ خۆ بکهت: چاوا دێ عیبادهتێ تشتهكێ بێ ڕح كهم كو نه گوھ ل من دبیت و نه من دبینیت و نه ب تشتهكی مفایهكی ل من دكهت؟!
ههردیسان مرۆڤێ فهله ژی ئهوێ كو باوهری ب هندهك تشتان ههی دژی خۆرستی و ئهقلێ مرۆڤینه، ل سهر وی ژی پێدڤییه ئهو پرسیارێ ژ خۆ بكهت: چاوا چێدبیت خودێ ژ بهر گونهها كهسێن دی كوڕێ خۆ بكوژیت كو چ گونهھ نهكرینه؟! ئهڤه زۆڕدارییه ئهو دكهت! چاوا چێدبیت مرۆڤ كوڕێ خودێ ب هلاویسن و ب كوژن؟! ئهرێ ما خودێ نهشێت گونههێن ههمی مرۆڤان ژێببهت بێی كو ڕێكێ بدهته وان ئهو كوڕێ وی ب كوژن؟ ئهرێ ما خودێ نهشێت بهڕهڤانییێ ژ كوڕێ خۆ بكهت؟
ڤێجا پێدڤییه ل سهر مرۆڤێ ب ئاقل ئهو دویڤچوونا حهقییێ بكهت و چاڤلێكرنا باب و باپیران ل سهر خهلهتییێ نهكهت.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((و ئهگهر بۆ وان بهێته گۆتن: وهرنه وێ يا خودێ ئينايه خوارێ و پێغهمبهرێ وى؛ دا ئهو حهلالى و حهرامى بۆ ههوه ئاشكهرا بكهن، ئهو دێ بێژن: ئهو گۆتن و كريارا ژ بابێن مه گههشتییه مه تێرا مه ههيه، ئهرێ ئهو ڤێ چهندێ دبێژن ئهگهر خۆ بابێن وان تشتهكى نهزانن ژى، ئانكو: ئهو د حهقییێ نهگههن و نهناسن و ڤێ نهكهڤن ژى؟ پا چاوا ئهو دێ دويكهڤتنا وان كهن و حالێ وان ئهڤهيه؟)). [المائدة: ١٠٤].
باشه ئهو كهس چ بكهت یێ دڤێت موسلمان بیت بهلێ ژ ئێشاندن و نهخۆشییا كهسوكارێن خۆ یێن نێزیك د ترسیت؟
ههر كهسێ بڤێت موسلمان بیت و ژ ئێشاندن و نهخۆشییا وێ ژینگهها ل دۆرێن وی ههی بترسیت؛ ئهو دشێت موسلمان بیت و ئیسلاما خۆ ب نهێنی بهێلیت و ئاشكهرا نهكهت ههتا خودێ ڕێكهكا باش بۆ پهیدا دكهت و دهرگهههكێ خێرێ ل بهر ڤهدكهت كو تێدا سهربخۆ بیت و ئیسلاما خۆ ئاشكهرا بكهت و ڕابگههینیت.
ڤێجا پێدڤییه مرۆڤ ئێكسهر و بێ گیروبوون موسلمان بیت، بهلێ پێدڤی نینه ل سهر وی ئهو وان كهسێن ل دۆرێن وی ههی ب موسلمانبوونا خۆ ئاگههدار بكهت یان ئیسلاما خۆ ڕابگههینیت ئهگهر بزانیت دێ زیان و نهخۆشی بۆ وی ژ ڤێ چهندێ پهیدا بیت.
بزانه ژی ئهگهر مرۆڤ موسلمان بوو؛ دێ بیته برایێ ملوینان موسلمانان، ئهو دشێت پهیوهندییێ ب مزگهفتێ یان سهنتهرێ ئیسلامی ل باژێرێ خۆ بكهت و داخوازا ڕاوێژ و هاریكارییێ ژ وان بكهت؛ ئهڤ چهنده دێ كهیفا وان ژی ئینیت و دێ پێ بهختهوهر بن.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((و ههچییێ ژ خودێ بترسیت و كارى ب فهرمانا وى بكهت، ههر تهنگاڤییهكا ههبیت خودێ دێ وى ژێ دهرئێخیت)). و ژ ڕێكهكا ئهو چ هزرێ بۆ نهكهت دێ دهرگههێن ڕزقى بۆ وى ڤهكهت)). [الطَّلَاقِ: 2، 3]
خواندهڤانێ هێژا
ئهرێ ما ڕازیكرنا خودایێ ئافرینهر - ئهوێ گهلهك قهنجی و نیعمهت د گهل مه كری و خوارن ددا مه دهمێ هێشتا ئهم د زكێ دایكا خۆدا بووین و ئهو ههناسهیا نوكه ئهم ههلدكێشین ژی یا دایه مه - ، ئهرێ ما ڕازیكرنا وی ژ ڕازیكرنا خهلكی گرنگتر نینه؟
ئهرێ ما سهركهڤتنا دونیا و ئاخرهتێ یا ژ ههژی نینه مرۆڤ قوربانییان بۆ بدهت ب ههر تشتهكێ ژ وان كێمتر بیت ژ خۆشییێن دونیایێ یێن بهروهخت كو نامینن؟ بهلێ ب خودێ یا ژ ههژییه!
ژ بهر هندێ ژی نابیت مرۆڤ بهێلیت بورییێ مرۆڤی ڕێكێ ل بهر ڕاستڤهكرنا ڕێكا خهلهت و كرنا كارێ دروست بگریت.
ڤێجا بلا ئهڤرۆكه مرۆڤ ببیته باوهردارهكێ دروست و ڕێكێ نهدهته شهیتانی ئهو وی ژ دویڤچوونا حهقییێ ب ڕاوهستینیت!
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهى گهلى مرۆڤان بهڵگهیهكێ ئاشكهرا ژ خودايێ ههوه بۆ ههوه هات، كو پێغهمبهرێ مه موحهممهده، و ئهو بهڵگهیێن ئاشكهرا يێن ئهو پێ هاتى و يێ ژ ههمییان مهزنتر قورئانا پيرۆزه، تشتێ ڕاستییا پێغهمبهرينى و پهياما وى ديار دكهت و مه قورئان بۆ ههوه هنارت هيدايهت و ڕۆناهییهكا ئاشكهرا (174) ڤێجا ئهوێن ب گۆتن و كريار باوهرى ب خودێ ئيناى و خۆ ب وێ ڕۆناهییێ ڤه گرتى يا مه بۆ ئينايه خوارێ، پاشى ئهو ژ قهنجى و دلۆڤانییا خۆ دێ وان كهته د بهحهشتێدا و دێ بهرێ وان دهته ڕێكا ڕاست يا سهرى دكێشته بهحهشتێ)). [النساء: 174-175].
ئهرێ تو یێ بهرههڤی مهزنترین بڕیار د ژیانا خۆدا بدهی؟
ئهگهر ئهڤا بهری نوكه مه بهحسكری تشتهكێ لۆژیكی بیت، مرۆڤی ژی ب دلێ خۆ ڕاستی نیاسی؛ هنگی دڤێت ئهو پێنگاڤهكا دهستپێكی بهاڤێژیت بهرهڤ ڕێكا موسلمانبوونا خۆ.
و ههر كهسێ هاریكاری بڤێت ل سهر دانا باشترین بڕیار د ژیانا خۆدا و ڕێنیشاندانا وی بۆ چاوانییا موسلمانبوونێ.
هنگی بلا گونههێن وی ڕێكێ ل بهر موسلمانبوونا وی نهگرن، چونكی خودێ د قورئانێدا بۆ مه بهحسكرییه كو ئهو ههمی گونههێن مرۆڤی ژێدبهت ئهگهر هات و مرۆڤ موسلمان بوو و تهوبه كر و بۆ لایێ خودایێ خۆ زڤڕی، ههتا پشتی ب ئیسلامێ ڕازی دبیت و دهێته د ناڤ ئیسلامێ ژیدا؛ تشتهكێ سرۆشتییه مرۆڤ تووشی هندهك گونههان بیت، چونكی ئهم مرۆڤین و مهلائیكهتێن بێگونهھ نینین چ جاران نهكهین. بهلێ تشتێ ژ مه هاتییه داخوازكرن ئهڤهیه كو ئهم داخوازا لێبوورین و ژێبرنا گونههان ژ خودێ بكهین و تهوبه بكهین بۆ لایێ وی، و ههر گاڤا خودێ دیت مه لهز د وهرگرتنا حهقییێدا كر و ئهم هاتینه د ناڤ ئیسلامێدا و مه ههردوو شاهده ب دهڤێ خۆ دان؛ هنگی خودێ دێ هاری مه كهت ل سهر هێلانا گونههێن دی، لهوا ههر كهسێ ڕویێ خۆ بۆ لایێ خودایێ خۆ وهردگێڕیت و بهرهڤ ویڤه دهێت و دویڤچوونا حهقییێ دكهت؛ خودێ ژی دێ تهوفیقا وی دهت بۆ خێرێن زێدهتر، ڤێجا بلا مرۆڤ نوكه ژ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا دوودل نهبیت و بلهز بریارا موسلمانبوونێ بدهت.
ژ بهڵگهیان ل سهر ڤێ چهندێ، گۆتنا خودێیه: ئانكو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه وان بوتپهرێسێن كافربووين ژ مللهتێ ته: ئهگهر ئهو خۆ ژ كوفرێ و دوژمناتییا پێغهمبهرى - سلاڤ لێ بن - بدهنه پاش، و ل باوهرییا ب خودێ ب تنێ بزڤڕنهڤه و شهڕێ پێغهمبهرى و خودان باوهران بهس بكهن، خودێ دێ گونههێن وان يێن بۆرى ژێ بهت؛ چونكى ئيسلام تشتێ بهرى خۆ ژێ دبهت)). [الأنفال: ٣٨].
باشه ئهز چ بكهم دا ببمه كهسهكێ موسلمان؟
هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا كارهكێ ب ساناهییه و پێدڤی ب چ ڕێوڕهسم و كارێن فهرمی یان ئامادهبوونا هندهك كهسان ناكهت، ب تنێ ل سهر مرۆڤی پێدڤییه ئهو ههردوو شاهدهدانان ب دهڤێ خۆ بێژیت و ڕامانا وان بزانیت و باوهری پێ ههبیت، ئهو شاهدهدان ژی ئهڤهنه، دێ بێژیت: ئهز شاهدهییێ ددهم كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه (أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدًا رسول الله)، ئهگهر بۆ ته یا ب ساناهی بوو تو ڤان ههردوو شاهدهدانان ب زمانێ عهرهبی بێژی؛ هنگی باشتره تو ب وی زمانی بێژی، بهلێ ئهگهر ل بهر ته یا گران و ب زهحمهت بیت تو وهسا بێژی؛ هنگی بهسی تهیه تو ب زمانێ خۆ بێژی و ب ڤێ چهندێ دێ بییه كهسهكێ موسلمان، پاشی دڤێت تو خۆ فێری ئایینێ خۆ بكهی، ئهو ئایینێ كو دێ بیته ژێدهرێ بهختهوهرییا ته ل دونیایێ و ڕزگاربوونا ته ل ئاخرهتێ.
بۆ پتر پێزانینان ل دۆر ئیسلامێ، ئهز شیرهتێ ل ته دكهم تو سهرهدانا ڤی مالپهڕی بكهی:
و دا بزانی كا دێ چاوا ئیسلامێ د ژیانا خۆدا ئهنجام دهی، ئهم شیرهتێ ل ته دكهین تو سهرهدانا ڤی مالپهڕی بكهی:
Related books
All books
كێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟75 languagesكێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟
ههمی تشت ئاماژهیێ دكهنه سهر ههبوونا چێكهر و ئافراندهرهكی كێ ئهسمان و ئهرد و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ئافراندینه ژ چێكرییێن مهزن یێن كو كهسهك نهشێت دۆرێ ل وان بگریت؟ كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك د ناڤ ئهسمان و ئهردیدا دروستكرییه؟ كێ مرۆڤ ئافراندییه و چاڤ و گۆھ و ئهقل داینه وی و شیان داینه وی بۆ بدهستڤهئینانا زانینێ و تێگههشتنا ل ڕاستییان؟ تو ڤێ ڕێكوپێكییا هویر د ناڤ ئهندامێن لهشێ خۆ و لهشێ بونهوهرێن زیندیدا چاوا شرۆڤه دكهی؟ باشه كێ ئهو چێكرینه بێى كو ل بهر تشتهكى چێكهت و كرینه د ناڤ لهشێ تهدا؟ باشه ئهڤ گهردوونێ مهزن چاوا ب ڕێكا ڤان یاسایێن…
ئیسلام ئایینێ پێغەمبەرێن خودێیە85 languagesئیسلام ئایینێ پێغەمبەرێن خودێیە
ئیسلام خۆڕادەستکرنە بۆ خودایێ چێکەرێ گەردوونی و ڕێڤەبەرێ وی،و سەرچەمییانە بۆ وی ب ڤیان و حەزژێکرن و مەزنڕاگرتنێ، بنیاتێ ئیسلامێ باوەری ئینانە ب خودێ و ب وێ چەندێ کو ب تنێ خودێ چێکەر و ئافراندەرە و هەر تشتەکێ دی ژ بلی وی یێ چێکری و ئافراندییە، دیسان باوەری ئینانە کو خودێ ب تنێ یێ ژ هەژی پەرستنێیە، ئەو خودایەکێ ب تنێیە و وی چ شریک و هەڤال نینن و ژ بلی وی چ تشت ژ هەژی پەرستنێ نینن، ناڤێن جوان و سالۆخەتێن بلند یێن وینە، ئەو خۆدانێ بلنداهییا ڕەهایە بیێ چ کێماسی د گەل بن، نە ئەو ژ کەسێ بوویە و نە کەس ژ وی بوویە و وی چ هەڤکویڤ ژی نینن و نە د حەلییێتە د ناڤ چ چێکرییێن خۆدا و نە دچیتە د ناڤ لەشێ چ…
ئیسلام89 languagesئیسلام
بسم الله الرحمن الرحيم ئهرێ ته پرسیار ژ خۆ كرییه: كێ ئهرد و ئهسمان و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ژ چێكرییێن مهزن ئافراندییه؟ و كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك تێدا دروستكرییه؟
ڕێكێن مفادار بۆ ژیانا بهختهوهر85 languagesڕێكێن مفادار بۆ ژیانا بهختهوهر
پهڕتووكا "الوسائل المفيدة للحياة السعيدة" یا شێخ عهبدولڕهحمانێ كوڕێ ناسڕێ سهعدی، بهحس ل ڕێك و ئهگهرێن بهختهوهرییا ڕاستهقینه دكهت ژ دیدگهههكا باوهرییهكا كویر، و خواندهڤانی بهرهڤ ئارامییا دلی ئاراسته و ڕێنمایی دكهت ب ڕێكا: باوهریێ، كریارا چاك، زكرێ خودێ، قهناعهتێ، هزركرنا د نێعمهتاندا، چاكییێ، پشتبهستن و خۆهێلانا ب هیڤییا خودێڤه، بێهنفرههییێ، ههلسهنگاندنا كاروباران، ئهڤه ژی ب شێوازهكێ جوان كو نهخشهیهكێ بۆ ژیانهكا ئارام، ههڤسهنگ و بهختهوهر دئێخیته بهر دهستێن ته، د گهل وان ههمی گوهۆڕینێن د ژیانێدا پهیدا بووین.