Most Searched
NŨ WOMBIRE THĨ? NA NŨ HIHI WANYŨMBIRE? NA ANYŨMBIRE NĨKE?
Niĩ hihi ndĩ njĩrainĩ irĩa yagĩrĩire? Na nũ wombire thĩ na igũrũ na iria ciothe cire thĩiniĩ wacio harĩ ciombe iria nene iria citoekaine ũnene wacio ũigana atĩa? Nũ wathondekire mũtaratara ũyũ mũkinyanĩru ũrĩa nĩmwega matuinĩ na thĩ? Nũ wombire mũdũ agĩcoka akĩmũhe hinya wa kũigwa na kuona na hakiri na akĩmũhe ũhoti wa gũtambũra na kũmenya maa ya maũndũ?
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
NŨ WOMBIRE THĨ? NA NŨ HIHI WANYŨMBIRE? NA ANYŨMBIRE NĨKE?
Niĩ hihi ndĩ njĩrainĩ irĩa yagĩrĩire?
Na nũ wombire thĩ na igũrũ na iria ciothe cire thĩiniĩ wacio harĩ ciombe iria nene iria citoekaine ũnene wacio ũigana atĩa?
Nũ wathondekire mũtaratara ũyũ mũkinyanĩru ũrĩa nĩmwega matuinĩ na thĩ?
Nũ wombire mũdũ agĩcoka akĩmũhe hinya wa kũigwa na kuona na hakiri na akĩmũhe ũhoti wa gũtambũra na kũmenya maa ya maũndũ?
Nũ wombire ũthondeki ũyũ mwega thĩiniĩ wa ciĩga cia mwĩrĩ waku, agĩcoka agĩkũhe thura na akĩmĩtua njega?
Tawĩciriĩ ũhoro wĩgiĩ ũũmbi wa ciũmbĩ iria irĩ muoyo na ngũtani ciacio na mĩthemba yacio. Nũwaciũmbire na muonekere utarĩ na mĩhaka?
Hihi nĩnajĩra ĩrĩko thĩ ĩhotaga kũbangĩka na kũhorera na mĩtaratara yaguo iria imehotithagia kũgacĩra kahidainĩ ka mĩaka mĩingĩ?
Ĩĩ hihi nũ wĩkĩrire mũtaratara ũrĩa ũhotithagia thĩ ĩno gũthiĩ nambere (ũtũro na gĩkuo, gũciarana gwa ciũmbe ire muoyo, gũkorwo na ũtukũ na mũthenya, gũcenjia kwa imera na mangĩ maingĩ)?
Ĩĩ hihi thĩ ĩno nĩyo yeũmbire? Kana hihi nĩkwĩyumĩria yeyumĩrie hatarĩ gũkorwo kuo? Kana hihi ĩkoretwo kuo na kwĩyumĩria tu? Ngai mũtheru arouga ta ũũ: "35. Kana mũmbĩtwo hatarĩ kĩndũ maumanĩte na kĩo, kana hihi nĩo meyũmbire. 36. Kana nĩo mũmbĩte igũrũ na thĩ, no ma nĩatĩ matire na ma na ndeto ĩno." (Surat Tuur: 35-36)
Angĩkorwo tũtire na ũhoti wa kũũmba ngoro ciitũ rĩĩ, na gũkorwo atĩ gũtingĩhotekana gũkorwo atĩ tumanĩte na kĩndũ hatarĩ, kana gwĩkora twĩkuo tu rĩĩ, mayohoro nĩatĩ thĩ ĩno nonginya ĩkoreo na mũmĩũmbi, ũrĩa wĩnohoti na atĩ gũtingĩhotekana thĩ ĩkorwo nĩyo yeũmbire kana kwĩyumĩria ũogwo!
Nkĩgĩgũtũma mũdũ gwĩtĩkia gũkorwo gwa ciũmbe iria atarĩ aciona? (Ta ũmenyo, na hakiri, na ngoro, na thamiri, na kwenda) Kũngĩkorwo atĩa mũndũ gũkararia gũkorwo kwa mũũmbi wa thĩ ĩno nene na wee nĩarona mawĩki ma ciombe cia Ngai, na ũũmbi wake na tha ciake?!
Hatire mũdũ wĩhakiri ũngĩtĩkĩra kwĩrwo atĩ: Hatarĩ nganja nyũmba ĩno yerehire yonyene hatarĩ mũmwĩaki kana erwo: Hatarĩ nganja kwaga gũkorwo ho kwa nyũmba ĩno nĩkwo gũtũmĩte ĩkorwo ho. Kũngĩkorwo atĩa adũ amwe metĩkanie na mũdũ ũrĩa ũroiga atĩĩ: Thĩ ĩno nene yerehire hatarĩ na mũmĩaki? Nokũhotekane harĩ mũdũ wĩna hakiri angĩrwo: Mũtaratara ũyũ wathĩ mwega weyumĩririe hinahi?
Maya mothe maratũkinyia harĩ macokio ma mbere, namo nĩ atĩ thĩ ĩno nĩrĩ mũreri mũnene, ũrĩa wĩnohoti wa kũmĩtwarithia, na owewiki nowe ũbatiĩ kũhoywo na kwabarario nĩ ciombe, na kĩrĩa gĩothe kĩhoyagwo gũkũ thĩ hadũ hake nĩ mũgarũ, na gĩtirĩ na kĩhoto gia kũhoywo.
Ngai mũtugi mũũmbi ũrĩa mũtheru
Kwĩna mũreri mũũmbi ũmwe tu, nake nĩwe mwene indo, mũbangi wa maũndũ ma adũ, mũtũgi mũheani, urĩa ũkuithagia ciombe na iria ingĩ agacihe ũtũro, nĩwe wombire thĩ na akĩmetua ĩtarĩ kĩene, na akĩmetwa kĩguni kũrĩ ciombe ciake, na nowe wombire igũrũ nairia ire kuo harĩ ciombe ciake iria nene, na akĩũmba riũa na mweri na mũthenya na ũtukũ harĩ mũtaratara ũyũ mwega ũrĩa wonanagia ũnene wake.
Nake nĩatũigĩire rĩera rĩitũ rĩtiarĩ na muoyo tiga o rĩera-inĩ, nake nĩatũigĩire mbura, na agatũigĩra iria na njũũĩ, na agĩtũhe irio, na agĩtũtũũria tũrĩ twana thĩinĩ wa nda cia maitũ, tũtarĩ na hinya, nake agĩtuĩkanĩria thakame thĩinĩ wa mĩhũmũ iitũ kuuma gũciarwo nginya gũkua.
Ngai ũyũ mũreri, mũũmbi, mũheani nĩwe Ngai kĩhoti, ũrĩa mũtheru na kũneneha.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Hatare nganja Ngai wanyu nĩ Ngai mwene hinya wothe, ũrĩa wombire thĩ na igũrũ hare thiko ithathatũ, agĩcoka agĩikarĩra gĩtĩ gĩa ũthamaki. Akunĩkaga ũtuko na mũthenya ũrĩa ũrũmagĩrĩra na mĩtũkĩ. Na nĩombĩte riũa na mweri na njata iria imwathĩkagĩra. Menyai wega atĩ kũũmba nĩ gwake Ngai na mahinya mothe nĩmake. Nĩmũtheru Ngai mwene hinya wothe, Ngai wa ciũmbe ciothe." (Surat Al-Aaraf: 54)
Ngai mwene hinya wothe nĩwe Ngai mũreri, mũũmbi wa kira kĩndũ kĩrĩa kĩrĩthĩ, kĩrĩa tunaga na kĩrĩa tũtonaga, na kĩrĩa gĩothe gĩtarĩ Ngai nĩ kĩũmbe gĩake, harĩ ciombe ciake, nanowe wiki wena kĩhoto gĩa kũhoywo, na ndakaĩ kũhoywo ũngĩ hamwe nake ũcio ũtarĩ wee, ndarĩ mũrunawe harĩ kũramata gwake onakana ũmbinĩ wake na ũtwarithia wa maũndũ kana mĩhoeirĩ yake.
Hihi kũngĩgĩa na mĩario ya ngai ũngĩ hamwe na Ngai mwene hinya wothe ũrĩa mũtheru thĩ noĩthũkire: Tondũ gũtibatiĩ ngai igĩrĩ gũtongoria thĩ kahinda kamwe, Ngai mwene hinya wothe arauga ũũ: "Korwo nĩkwarĩ na ngai ingĩ tiga Ngai mwene hinya wothe, hatarĩ nganja matu na thĩ nĩcingiathũkanire muno." [Surat Al-Anbiyaa: 22)
Ngoci cia mũrungu, mũreri mũmbi
Mũrungu mũreri ũrĩa mũtheru, nĩ arĩ marĩtwa mega na maingĩ, nanĩarĩ ngoci cia igũrũ nyinge theru, iria cionanagia ũkinyanĩru wake, harĩ marĩtwa make:Mũũmbi, na "Ngai mwene hinya wothe"na ũtaũku wa ũgwo nĩatĩ: Mwene ũngai owe tu wagĩrĩire kũhoywo, ũtarĩ na mũrunawe, ũrĩa wĩ muoyo, na ũrĩa ũrũgamĩte na hinya wake, mũigwa thaa, mũheyani na mumandũ. Ngai mwene hinya wothe na mũtheru augĩtĩ thĩiniĩ wa korani theru: "Ngai mwene hinya wothe gũtirĩ ngai ũngĩ tiga we tu ũrĩa ũrĩ muoyo, mũrũgamĩrĩri wa maũndũ mothe tene na tene, ndacũngaga onakana gũkoma, naciake owe wiki tu iria ciothe irĩ igũrũ na thĩ, na nũ ũcio hihi ũngĩhota kũhoera arĩa ange mbere yake atarĩ na rũtha rwake, nĩoĩ marĩa marĩ mbere yao na marĩa marĩ thutha wao, nao (ciombe) matioĩ onake kumana na ũgĩ wake Ngai tiga ũkĩrĩa Ngai angĩenda mamenye, gĩtĩ gĩake kĩa ũthamaki kĩihũrĩte igũrũ na thĩ, na kũrĩithia maũndũ maya gũtingĩmũrema. Nawe nĩwe ũrĩ igũrũ, na nĩwe mũnene. [Suratul Baqara: 255]
Na Ngai ũigĩte rĩngĩ atĩrĩĩ: "1. Uga we nĩ Ngai ũmwe tu. 2. Owe wiki nowe werekagĩrio mahoya ma ũteithio nĩ ciombe. 3. Daciarire na daciarirwo 4. Nagũtirĩ onomwe harĩ ciombe ciake ũhanaine nake." (Suratul Ikhlaswi: 1-4)
Ngai mũreri ũrĩa ũhoyagwo agocagwo na ngoci cia ũkinyanĩru.
1. Imwe cia ngoci ciake nĩatĩ we nĩwe ũbatiĩ nĩkũhoywo, na kĩũmbe kĩngĩ gĩtarĩ we nĩkĩũmbe, na kĩbatiĩ gwathĩka na gĩtirĩ na hinya.
2. Ngoci ingĩ ciake nĩatĩ emuoyo nanĩmũrũgamĩrĩri wa maũndũ mothe, nanĩũndũ woguo rĩĩ, kĩrĩa gĩothe kĩmuoyo gũkũ thĩ nĩwe ũkĩheyaga ũtũro kana najĩrengĩ nĩwe ũhotithĩtiĩ kĩombe kĩu gũkorwo ho thutha wa gũkorwo gĩtarĩ kuo. Nowe ũrũgamĩrĩire ũhoti wa kĩũmbe kĩu na nowe ũkĩheyaga gĩakũrĩa na kũnyua. Mwathani mũreri wa ciombe emuoyo na ndangĩkua na gũtingĩhotekana we gũthira, mũrũgamĩrĩri ũtakomaga, ndacũngaga kana gũkoma.
3. Ngoci yake ĩngĩ nĩatĩ nĩmũmenyi ũrĩa hatarĩ kĩdũ kĩngĩhitha maithoinĩ make thĩ onakana igũrũ.
4. Ngoci ĩngĩ nĩatĩ we nĩmũigwa, nĩonaga, ũrĩa ũiguaga kira kĩndũ, na nĩonaga ciombe ciothe, nĩoĩ kirĩa gĩothe gĩkĩraga guoya ngoro na marĩa mothe mahithagwo nĩ ngoro, na gũtirĩ kĩndũ kĩhithĩkaga kũrĩ we mũtheru igũrũ onakana thĩ.
5. Ngoci ĩngĩ nĩatĩ we nĩmũhoti ũtangĩhotwo nĩ ũdũ owothe, na gũtirĩ mũndũ ũngĩgirĩrĩria uge wake, ekaga ũrĩa ekwenda, agiragĩrĩria kĩrĩa ekwenda, nanĩajagĩrĩra na agacerithĩria kĩrĩa ekwenda, na ũgĩ wake nĩ waigũrũ bio.
6. Ngoci ĩngĩ nĩatĩ we nĩmũũmbi, mũheyani wa mabata ma ciombe, mũtwarithia wa maũndũ, ũrĩa wombire ciombe na agĩcibangĩra, nacio ciombe ciĩ thĩ wake na hinyainĩ wake.
7. Ngoci ĩngĩ yake nĩ atĩ nĩacokagia mahoya ma mũmũhoyi kumana na mabataro make na nĩateithagia ũrĩa wĩna thĩna, na kĩũmbe ogĩothe nĩkĩmwerekagĩra kĩnathĩna.
Igongona retbatiĩ gwĩkwo otiga tu nĩũndũ wa Ngai mwene hinya wothe, owe wiki nowe wĩna ũkinyanĩru ũrĩa wagĩrĩire nĩ kũhoywo hatarĩ gũtukanio na kĩũmbe ona kĩmwe, na kĩrĩa gĩothe kĩhoyagwo hadũ ha Ngai kĩhoyagwo mũgarũ, nanĩatĩ nĩkĩre nakwaga gũkinyanĩra na gĩkuo gĩkoragwo kĩhamwe nakio na rĩmwe nĩgĩgathira.
Ngai mũtheru nĩatũhete meciria marĩa matũheyaga ũmenyo wa gĩcunje gĩa ũtheru wake, na nĩatũhete mũbĩre wakwenda maũndũ mega na kũnyarara maũndũ moru, na meciria nĩ mahoreraga rĩrĩa merekera kwĩ Ngai mũreri wa ciombe, na mũmbĩre ũyũ ũronania gũkinyanĩra gwake Ngai na ndangĩgoceka na ngoci citare na ũkinyanĩru.
Mũndũ wĩna meciria makinyanĩru dabatiĩ kũhoya kĩũmbe take kĩrĩa kĩna na kwaga ũkinyanĩru, angĩhoya atĩa kĩũmbe kĩna wathe na kwaga ũkinyanĩru take kana kĩhĩre kũmũkĩra!.
Ũrĩa ũbatiĩ kũhoywo dagĩrĩire gũkorwo arĩ mũdũ, thanamu, mũti kana nyamũ.
Mwathani eigũrũ wa matuinĩ make, aihorĩte gĩtĩinĩ gĩake gĩa ũthamaki, nĩ athengete haraihu na ciombe ciake, hatire kĩndũ onakĩmwe harĩ ũthamaki wake kiumanĩte na ciombe ciake na hatire harĩ ciombe ciake kĩndũ ogĩothe kĩrĩa kiumanaga na hinya wake, na ndaingĩraga thĩiniĩ kana gũĩcenjia mwĩrĩ wake kwĩhanania na kĩũmbe ogĩothe harĩ ciombe ciake.
Mwathani ndarĩ kĩndũ kĩhanaine nake onakĩ, nake nĩmũigua, wonaga na darĩ wakũhananio nake, na nĩmũigania (darĩ ona kĩ abataraga kuma gwĩ ciombe ciake nĩguo ahote kũrũta wĩra wake). Ndakomaga na ndarĩaga irio, na nĩmũtheru dabatiĩ gũkorwo na mũka kana mwana tondũ ĩno nĩngoci ya kĩombe, nĩ mũũmbi ũrĩa we ngoci cia ũtheru na tene na tene ndarĩ hĩdĩ akagocwo na ngoci cia kũbatara onakana ciakwaga ũkinyanĩru.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "73. Inyuĩ andũ!nĩmũraheyo ngerekano thikĩrĩriai: Hatarĩ nganja arĩa mũhoyaga hadũ ha Ngai, matingĩhota kũmba onarĩ ngi onakorwo manyitana othe hamwe mateithaniĩ. Na korwo ngi nĩmatunye kĩndũ matingĩhota gũkĩona kĩndũ kĩu. Ndarĩ na mahinya ucio mwenda na mwendwo. 74. Aya ahoi mĩhianano matiaheire Ngai gĩtĩyo ũrĩa abatiĩ gũtĩyo, na Ngai nĩwe we mahinya urĩa wombire kira kĩndũ, nĩwe mũhotani ũtacindagwo." [Suratul-Hajj: 73-74]
Hihi atũmbire nĩkĩ ũcio mũmbi mũtheru? Na nĩkĩ hihi arenda kuma kũrĩithuĩ?
Ee hihi meciria nomĩtĩkĩre atĩ Ngai ũmbirĩ ciombe ciothe hatarĩ kĩrongoreria, hihi aciombire oũguo na we nĩmwene ũgĩ na ũmenyo?
Hihi meciiria nomĩtĩkĩre atĩ ũrĩa watũmbire na mũbango ũyũ na ũthaka na agĩtũhe iria ire matuinĩ na gũkũ thĩ, atũũmbe hatarĩ gĩtũmi kana atũtige hatarĩ macokio marĩa maumanaga na cioria ciabata irĩa itũthuburaga, mũbano: Twĩhaha nĩkĩ? Na gũkahana atĩa thutha wa gũkua? Na gĩtũmi gĩa kũũmbwo gwitũ nĩkĩrĩkũ?
Nahihi meciria nometĩkĩre kwaga kwa ihera rĩa mũdũ mũĩhia na marĩhi mega kũrĩ mũdũ mwega?
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Mweciragia twakũmbire oũguo hatarĩ gĩtũmi na atĩ mũtigacokio kũrĩ ithuĩ?" (Suratul Muuminina: 115)
Tiga Ngai atũmire atũmwo nĩguo tũmenye gĩtũmi gitũ gũkorwo ho, na agĩtũtongoria ũrĩa twagĩrĩire kũmũhoya na tũĩyendithie kũrĩ we! Na hihi nĩkĩ arabatara kuma kũrĩithuĩ na nĩatĩa tũngĩona irathimo ciake?
Na Ngai atũmĩte atũmwo nĩguo matwĩrĩ atĩ owe wiki Ngai nowe wagĩrĩire nĩ kũhoywo, nanĩguo tũmenye njĩra ya kũmũhoya, na matũkinyeriĩ wathani na maregani ma Ngai, na matũrute maũndũ mega marĩa tũngĩmoya mũtũrĩre witũ noũkorwo mwega woyoirwo nĩ irathimo.
Na hatarĩ nganja Ngai nĩatũmire atũmwo aingĩ mũbano:(Nuhu, Iburahĩmu, mutha, Jeso) na akĩmahe rũri na ciama iria cionanagia ũma wao na atĩ matũmĩtwo kuma kũrĩ wee Ngai mũtheru, na wamũthia harĩ atũmwo nĩ Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake.
Hatarĩ nganja nĩmatwĩrĩte atumwo atĩ mũtũrĩre ũyũ nĩ kĩgeranio, na atĩ mũtũrĩre wa ma na wagũtũra nĩ thutha wa gũkua.
Na kũu gũgakorwo na ikenero (paradiso) ya etĩkia arĩa mahoyaga Ngai owe wiki gũko thĩ, na magĩtĩkia atũmwo othe, na kwĩna mwaki ũrĩa Ngai aigĩire aregani (makabiri) arĩa mahoyaga ngai ingĩ tiga Ngai mwene hinya wothe, kana makĩregana na mũtũmwo umwe harĩ atũmwo a Ngai mũtheru.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Inyue ciana cia Adamu!rĩrĩa magoka kũrĩ-inyuĩ atũmwo akwa mamũthomere ũguorio wakwa, arĩa magethema na mĩgiro na gwĩka wega, acio matigakorwo na kĩeha igũrũ rĩao, na matikagirĩka. Nao arĩa magakararia wendi witũ na kũrega kũrũmĩrĩra nĩũndũ wa kwĩyona nĩega gũkĩra arĩa angĩ, acio nĩ amwakinĩ kũrĩa magaikara tene na tene." (Suratul Aaraf: 35-36)
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "21. Inyuĩ andũ! Hoyai Ngai wanyu ũrĩa wakũmbire, na akĩũmba arĩa marĩ mbere yanyu, nĩguo mũkorwo mũrĩ agwĩtigĩra Ngai. 22. (Ngai) ũrĩa wamũthondekeire thĩ ĩno ĩhana matandĩko, na matu ta mĩitĩrĩro ya nyũmba. Na agĩikũrũria mai kuma matuinĩ, na kumana na maĩ macio akĩruta mĩmera ĩta irio cianyu. Nĩũndũ woguo mũtikaĩ gũcarĩria Ngai arunawe akũhoywo hamwe nake, mũkĩmenyaga. 23. Na hangĩkorwo na nganja he marĩa tũikũrũkĩiriĩ dungata itũ, kĩrehei ibuku rĩmwe mũhano wa marĩa tũikũrũkĩiriĩ dungata itũ, na mũĩte aira anyu hadũ ha Ngai mwene hinya wothe, angĩkorwo mũraria ma. 24. Angĩkorwo mũtingĩhota rĩu, na mũtingĩhota kahida gegũka bio rĩĩ, gĩtigĩrĩi mwaki ũrĩa ngũ ciaguo nĩ adũ na mahiga, ũrĩa ũharĩrĩirio nĩũndũ wa aregani (makafiri). 25. Na ũhe mwĩhoko arĩa metĩkĩtiĩ na mageka ciĩko njega atĩ nĩmagakorwo na mĩgũnda yothaka, ĩrĩa ĩgakorwo na rũĩ rũgereire thĩwayo. Nĩmakaheyo matuda aina ngũrani ngũrani mena cama, nanĩmakauga: Ngai mwene hinya wothe atũheire matuda mũthemba ũyũ nakũo thutha, na nĩmakaheo marĩa mahanaine, magakorwo na atumia atheru, na magaikara tene na tene, matigakua onakana kuma kuo." (Suratul Baqara: 21-25)
Nĩkĩ gĩtũmi gĩa atũmwo gũkorwo marĩaingĩ?
Hatarĩ nganja Ngai atũmire atũmwo ake mathiĩ kũrĩ adũ, gũtirĩ rũruka rũtatũmĩirwo mũtũmwo, nĩguo amete kũre igongona rĩa Ngai wao, nanĩguo amakinyĩrie mawatho na mĩgiro ya mwathani wao, na kĩrĩa atũmwo othe marongoreire nĩ andũ mahoe Ngai owe wiki tu, na rũruka oruothe rĩrĩa rũanjia gũtiga kana gũcenjia marĩa mokire na mũtũmwo wao megiĩ kũhoya Ngai owe wiki, Ngai athaga mũtũmwo ũngĩ acenjie mĩikarĩre yao, na acokie andũ harĩ njĩra theru ya kũhoya Ngai ũmwe na kũmwathĩkĩra. Nginya Ngai agĩkinyithia mũthia ũtũmwo na ũtũmwo wa mũtũmwa Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake Ĩkĩrĩkia na ĩkĩbuta mawatho marĩa marĩ hau kabere,na mwathani mũreri ũrĩa mũtheru na mũnene nĩerutĩire kũgitĩra na gũtũra kwa dini ĩno nginya mũthenya wa cira.
Mũndũ ndangĩtuĩka mũĩtĩkia nginya etĩkie atũmũo othe a Ngai.
Ngai nĩwe watũmire atũmwo na nĩwe, na nĩathĩte andũ othe kũmathĩkĩra, na ũrĩa wothe ũkarega ndũmĩrĩri ya ũmwe harĩ atũmwo a Ngai, agakorwo areganĩte na atũmwo othe a Ngai, na gũtirĩ rĩhia inene gũkĩra mũndũ gũkararia Ngai na ũguorio wake, nĩũndũ woguo rĩĩ, nĩguo mũdũ kũingĩra matuinĩ nomũhaka gwĩtĩkia atũmwo othe aa Ngai.
Nĩũdũ woguo rĩĩ, nomũhaka harĩ oũmwe witũ mahida maya tũrĩ gwĩtĩkia Ngai na atũmwo ake othe, na etĩkie mũthenya wa mũico, na gũtingĩthiĩ ũguo atangĩtĩkia na kũmũrũmĩrĩra mũtũmwo wa mũthia Muhammad tha na thayũ cikorwo hamwe nake, ũrĩa wekĩrirwo hinya na kĩama kĩrĩa gĩatigarire, nakĩo nĩ korani theru, ĩrĩa Ngai ehĩtĩte kũmĩgitĩra nginya mũthenya wa mũthia.
Ngai mwene hinya wothe nĩagwetete thĩiniĩ wa korani theru atĩ ũrĩa ũkarega gwĩtĩkia ũmwe wa atũmwo ake agakorwo areganĩte nake mwene na agakorwo ang'enathĩirie na ũguorio wake, Ngai mwene hinya wothe augĩte ta ũũ: "Hatarĩ nganja arĩa maregete Ngai na atũmwo ake, na makenda kũrehe jũkanĩrĩro harĩ Ngai na atũmwo ake, na kugaa:Amũe nĩtũmetĩkĩtiĩ na amwe tũkamarega.Na marenda kũnyita njĩra ĩrĩa ĩrĩ gatagatĩ ya maya. " "Acio nĩo makabiri bio. Nanĩtũharĩrĩirie makabiri ihera rĩa kĩnyararo." (Suratun-Nisaa: 150-151)
Nĩũndũ woguo rĩĩ, ithuĩ aithiramu nĩ twĩtĩkĩtie Ngai na mũthenya wa mũico, tũrĩa Ngai athanĩte, na nĩtwĩtĩkĩtiĩ atũmwo na mabuku marĩa marĩho mbere, Ngai mwene hinya wothe arouga ta ũũ: "Mũtũmwo nĩetĩkĩtiĩ marĩa aikũrũkĩirio kuma kwĩ mwathani wake, na aithĩramu (onao nĩmetĩkĩtie ũguo) othe nĩ metĩkĩtie Ngai, na maraika ake, na mabuku make, na atũmwo ake na tũtiĩkĩraga ngũrani harĩ atũmwo ake, na maugaga nĩ twaigua na nĩtwathĩka (tũrakũhoya mũhera mwathani witũ na gwaku nĩkuo tũgacoka." (Suratul-Baqara: 285)
Korani theru nĩkĩ?
Korani theru nĩ ciugo cia Ngai mwene hinya wothe na ũguorio wake ũrĩa aikũrũkĩirie mũtũmwo wake wamũico Muhammad, ĩrĩa nĩ kĩama kĩnene kĩrĩa kĩonanagia ũma wake tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, na korani theru nĩyo kĩhoto harĩ mawatho mayo na ma harĩ mohoro mayo. Na mwena wa Murang 'a NCIC ithaganitie giikaro na ajumbe othe, ikimoria gutugiria thayu na kuhunjia ndumiriri ya urumwe wa bururi. ũtorĩa makonaine mawatho na marĩa magirie marĩa nomũhaka mũdũ kũmarũmĩrĩra he marĩa marĩ gatagate ka mũdũ na Ngai wake kana gatagatĩ gake na ngoro yake, kana gatagatĩ gake na ciombe iria ingĩ, na maya mothe memũbangoinĩ mwega wa wadĩki na ũtaũko wa korani theru. Na hatarĩ nganja ibuku rĩihũrĩte dariri nyingĩ cia kĩmeciria na maũndũ mama ma gĩsayansi marĩa maronania atĩ ibuku rĩrĩ gũtingĩhotekana rĩkorwo rĩandĩkĩtwo nĩ mũndũ, nonĩ ciugo cia ngai wa ciombe ũrĩa mũtheru.
Ũithiramu nĩ kĩĩ?
Ũithiramu nĩkũeheyana kwĩ Ngai kana na ciugo ingĩ nĩ gũtherenda kwĩ Ngai na jĩra ya kũmũtambũra atĩ nowe wiki wĩna kĩhoto gĩa kũhoywo, na kwĩnyihia kũrĩwe na jĩra ya gwathĩka, na gwathikĩra mawatho makĩ na jĩra ya kũiganĩra na gwĩtĩkĩra na kũregana na kĩrĩa gĩothe kĩhoyagwo hadũ ha Ngai mwene hinya wothe.
Hatarĩ nganja Ngai atũmĩtĩ atũmwo ake na dũmĩreri ĩmwe tu ĩrĩa nĩ: Gwĩta andũ harĩ kũhoya Ngai ũmwe tu ũrĩa ũtarĩ na mũrunawe, na kũregana na kĩrĩa gĩothe kĩhoyagwo hadũ ha Ngai mwene hinya wothe.
Na ũithiramu nĩ dini ya anabii othe, matanya mao kana wĩra wao nĩũmwe na mawatho mao nĩ ngũrani. Na aithiramu ũmũthĩ ũyũ nĩ ateteri a ũhoi wa Ngai ũmwe arĩa manyitanĩte na dini ya ma ĩrĩa anabii othe a Ngai marũmagĩrera, na dũmĩrĩri ya ũithiramu mahinda maya nĩ ma , nayo nĩdũmĩrĩri ya mũthia kuma kwĩ mũũmbi wa ciombe. Mwathani nĩwe watũmire Iburahĩmu, Mutha na Jĩsũ thayũ ũkorwo hamwe nao, nanowe watũmire mũnabii wa mũico Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo igũrũ rĩake, na watho wa Ũithiramu wokire gũtharia mawatho marĩa marĩkuo mbere.
Hatarĩ nganja dini ciothe iria adũ mahoyaga gũcigerera ũmũthĩ ũyũ mũgarũ na ũithiramu nĩdini ciathodekirwo nĩ ciombe kana adũ, kana nĩ dini hau kabere ciarĩ na ungai tĩiniĩ wacio cigĩcoka cigĩthakĩrwo nĩ moko ma ciombe ũgwo cigĩkorwo citukanĩte na maũdũ madũ matarĩ na bata, na ngano ciatene iria ciamakenirie kumana na kĩo kĩao.
Dini ya Aithĩramu nĩĩmwe na dĩcenjagia, otorĩa magongona mao matacenjagia marĩa nĩ makũgoca Ngai owe wiki, othe mahoyaga maita matano mũthenya, na nĩmarutaga gĩcunje gĩa ikũmi harĩ indo iria Ngai amahete, na nĩmehingsga kũrĩa na kũnyua mweri-inĩ wa ramathani, na nĩmaheye gĩtĩyo gatiba yao nao nĩ korani theru ĩrĩa nĩ ibuku rĩmwe thĩ ngima, Ngai mwene hinya wothe arauga ũũ: Ũmũthĩ nĩndĩkĩtie kũrĩkia dini yanyu, na nĩhingĩtiĩ wendi wakwa kũrĩinyuĩ (nĩdĩmũhete mawega makwa), na nĩnjĩtĩkĩrĩte atĩ ndini ya ũĩthiramu nĩyo yanyu; mũndũ o wothe ũngĩringĩrĩrio nĩ ngʼaragu na aage kwĩhia-rĩ, Ngai nĩ mũrekeri na nĩ mũigua tha. " (Suratul Maidah: 3)
Ngai aroiga Koraninĩ Theru atĩrĩĩ: "84. Tamere atĩ nĩtwĩtĩkĩtiĩ Ngai mwene hinya wothe, na nĩtwĩtĩkĩtie ũguorio ũrĩa aikũrũkirie kũrĩ ithuĩ na ũrĩa aikũrũkĩirie Ibrahimu na Ismaeri na Isaka na jakubu na rũciarwo rwao, na ũguorio ũrĩa aheirwo Mutha na Jesũ na anabii kuma kwĩ mwathani wao, tuticagũranagia harĩ anabii (tũmetĩkĩtiĩ othe) na ithuĩ he Ngai nĩtwĩnyihĩtiĩ. 85. Ũrĩa ũkenda dini ĩngĩ tiga ya ũithiramu rĩĩ, dĩgetĩkĩrĩka na mũthenya wa mũthia agakorwo na hathara nene mũno." (Suratul Al Imran: 84-85).
Dini ya ũithiramu nĩjĩra ya ũtũro, ĩrĩa ĩkoniĩ mũtũrĩre wa mũndũ, nĩeiguithanagia na mũmbĩre na meciria ma mũndũ, na ngoro ĩtarĩ na thĩna nĩĩtĩkĩraga ũithiramu, Ngai nĩamĩtuĩte watho kũrĩ ciũmbe ciake, na nĩdini ĩmawega kũrĩ andũ othe thĩ na igũrũ, nadĩrĩ gũcagũra harĩ nyũmba ĩno igũrũ wa nyũmba ĩngĩ, kana rangi ĩno he ĩno, andũ othe nĩmaigananĩyio, ũithiramuinĩ gũtirĩ mwega gũkĩra ũrĩa ũngĩ otiga ũrĩa mwĩtigĩri Ngai makĩria ma arĩa angĩ.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Ũrĩa wĩkaga wega emũndũrũme kana mũtumia, na nĩmwĩtĩkia wa Ngai na mũtũmũo wake, nĩtũkamũhe mũtũrĩre mwega wĩna ũhoreri gũkũ thĩ, onangoro ndagakorwo na indo nyingĩ, na nĩtũkamarĩha marĩhi mao mega kũu igũrũ nĩũndũ wa mawega marĩa mekaga mĩgũkũ thĩ." (Suratul An Nahli: 97).
Ũithiramu nĩyo njĩra ya kwĩgwatĩra gĩkeno na ũtheru
Ũithiramu nĩ dini ya anabii othe, nayo nĩ dini ya Ngai kũrĩ andũ othe, na tidini ya arabu mewiki.
Ũithiramu nĩjĩra ya ũtheru ũtarĩ ngaja gũkũ thĩ, na wega wa gũtũra mũthenya wa mũthia.
Ũithiramu noyo dini ĩrĩa yamũkagĩra mabata ma ngoro na mamwĩrĩ, na nĩcaragia kĩhonia kĩa mathĩna ma andũ, Ngai mũtheru augĩtĩ ũũ: "123. Akiuga: Umai mucinĩ wa matuinĩ mũikũrũke thĩ mwĩhamwe inyuothe, na mũkorwo mwĩthũ inyuĩ inyuothe. Rĩrĩa ũthingu ũgoka kũrĩinyuĩ na ũtongoria kuma kũrĩniĩ, ũrĩa ũkarũmĩrĩra ũthingu wakwa na ũtongoria wakwa na atũmĩre mothe merĩ, agakorwo arũmĩrĩire jĩra ĩrĩa yagĩrĩire na nĩakarũmĩrĩra jĩra ya ma, na dagathĩnĩka kũo igũrũ matuinĩ na jĩra ya kũherithio nĩ Ngai. 124. Na ũria ũkaregana na mataro makwa, hatarĩ nganja nĩagakorwo na ũtũro wa thĩna, na mũthenya wa cira tũkamũriũkia egĩtumumu." (Suratul Twaha: 123-124).
Ingĩgunĩka atĩa nĩ kũingĩra ũithiramuinĩ?
Kũingĩra ũithiramu kwĩna ũguni mũnene, harĩ imwe ciacio nĩ:
Kũhotana na kũgĩa na ũtheru gũkũ thĩ nĩũdũ mũndũ nĩ dungata ya Ngai, na angĩkorwo tiũguo rĩ, mũndũ noakorirwo engombo ya merirĩria make, na kũrũmĩrĩra meciria make, na caitani.
Gũtoria mũthenya wa mũico nĩkuoherwo mehia nĩ Ngai, na kũgĩa irathimo ciake, na Ngai kũmũingĩria mũciĩnĩ wa matuinĩ nĩũndũ wa kũgĩa irathimo na wega wa gũtũra, na mũndũ kũhonoka kumana na ihera rĩa mwaki.
Mwĩtĩkia mũthenya wa ciira agakorwo hamwe na anabii, ĩtĩkia, arĩa makuire nĩũndũ wa dini ya Ngai, dungata jega, ĩhihi nĩ wega ũhana atĩa wa ndũgũ ĩyo, na ũrĩa ũkarega gwĩtĩkia agakorwo hamwe na ngai iria ihoyagũo hamwe na Ngai, na ehia arĩa mekaga mehia.
Arĩa Ngai akaingĩria mũciinĩ wa matuinĩ magaikara mawegainĩ ma tene na tene hatarĩ gũkua kana kũrwara, gũkũra, kũigua ruo, thĩna wa meciria na kĩeha, na akamahe kĩrĩa gĩothe makenda, na arĩa makaingĩra mwakinĩ maganorwo na ihera rĩa tene na tene rĩtagathira.
Thĩiniĩ wa mũciĩ wa matuinĩ kwĩna ikeno iria ritho rĩtarĩ rĩona, onakana gũtũ kũigwa, na mũndũ owothe darĩ eciria ũrĩa mũciĩ ũcio ũhana, na harĩ ũira wa deto ĩyo nĩ ciugo cia Ngai we mwene: "Ũrĩa ũgeka ciĩko njega, e mũndũrũme kana mũndũ mũka, nake nĩ mwĩtĩkia, tũkamũhe mũtũrĩre mwega na nĩtũkamahe marĩhi mao mega makĩria gũkĩra mawega marĩa mekaga gũkũ thĩ." (Suratul An Nahli: 97). Na Ngai ũigĩte rĩngĩ atĩrĩĩ: "Gũtirĩ ngoro oyothe yũwĩ kĩria Ngai aigĩire etĩkia aya gĩa kũhoteria maitho na gũkenia ngoro, marĩ marĩhi mao nĩũndũ wa ciĩko ciao njega." (Suratul Sajida: 17)
Hihi nĩhathara ĩrĩkũ ingiona nĩũndũ wa kũrega kũingĩra ũithiramu?
Mũndũ nĩakagĩa na hathara nĩũndũ wa kwaga ũgĩ na gĩthomo kĩnene, naguũ nĩ ũgĩ wa kũmenya Ngai, na nĩakagĩa hathara ya kwaga wĩtĩkio ĩrĩa ihotithagia mũndũ gũkorwo na thayũ na ũhoreri gũkũ thĩ, na mawega magũtũra kũu igũrũ.
Mũndũ akagĩa hathara nĩũndũ wakwaga kũrora ibuku rĩrĩa itheru makĩria, rĩrĩa Ngai aikũrũkirie kũrĩ andũ, na kwaga gwĩtĩkia ibuku rĩrĩ itheru.
Mũndũ akagĩa hathara nĩũndũ wakwaga mwĩhoko na anabii arĩa anene otorĩa akaga gũkorwo nao mũcinĩ wa matwiinĩ mũthenya wa cira, na agakorwo emũrata wa hakuhe na macaitani, na ehia na ngai cia mĩhianano iria ihoyagwo handũ ha Ngai mwene hinya wothe thĩiniĩ wa mwaki, hihi nĩ ũru ũhana atĩa wa nyũmba ya mwaki na nĩ ũru ũhana atĩa wa itũra.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "15. Uga: Hatarĩ nganja arĩa mathiĩte hathara nĩarĩa matwarire ngoro ciao na andũ ao hathara mũthenya wa ciira, menyai wega atĩ kũu nĩkuo gũthiĩ hathara kũrĩa kũnene. 16. Magakorwo na ciĩruru cia mwaki igũrũ rĩao, na thĩwao ciĩruru cia mwaki, na maya mothe Ngai nĩarekĩra guoya ndungata ciake, inyuĩ ndungata ciakwa jĩtigĩrai!" (Suratul Zumar: 15-16)
Ũrĩa ũkwenda gũkahonoka muthenya wa mũico, nĩangĩre ũithiramu na amũrũmĩrĩre nabii Muhammad, tha na thayũ cikorwo igũrũ rĩake.
Harĩ maũndũ mabata marĩa anabii maiguanĩire nĩate gũtirĩ mũndũ ũkahonoka mũthenya wa cira otiga aithiramu arĩa metĩkĩtie Ngai mũthingu na matiamũhoyaga hamwe na ciombe ingĩ, na magĩtĩkia aatũmwo othe na anabii, arũmĩrĩri othe a arĩa metĩkĩtiĩ anabii na gũtũma makorwo marĩ ama, nĩmakaingĩra mũcine wa matuinĩ, na nĩmakahonoka kumana na mwaki.
Nĩũndũ woguũ arĩa marĩkuo hĩndĩ ya mũnabii ti mutha na makĩmwĩtĩkia na makĩrũmĩrĩra ũrutani wake, acio nĩ aithiramu, na nĩetĩkia, ndungata njega, no thutha wa Ngai gũtũma Jeso, gũgĩkorwo no mũhaka harĩ arũmĩrĩri a Mutha gwĩtĩkia Jeso na kũmũrũmĩrĩra. Nĩũndũ woguo ũrĩa wetĩkirie Jeso ũcio nĩwe mũithiramu ũrĩa mwega, na ũrĩa waregire gwĩkia Jesũ na akiuga egũikara dininĩ ya Mutha, ũyũ ti mwĩtĩkia, tondũ nĩaregete gwĩtĩkia mũnabii wa Ngai. Na thutha wa Ngai gũtũma mũtũmwo wa mũico ũrĩa nĩ Muhammad tha na thayũ cikorwo hamwe nake, gũgĩkorwo nomũhaka andũ othe kũmwĩtĩkia, mwathani nĩwe watũmire Mutha na Jesũ na nowe watũmire mũtũmwo wa mũico Muhammad, na ũrĩa ukaregana na dũmĩrĩri ya Muhammad, na kuga egũikara harĩ kũrũmĩrĩra Mutha kana Jesũ ũyũ ti mwĩtĩkia.
Na tikũiganu mũndũ kuga atĩ nĩatĩĩte aithiramu, na tikũiganu gũtoria gwake mũthenya wa mũico na gũkorwo atĩ nĩarutaga sadaka na gũteithia athĩni, nomũhaka etĩkiĩ Ngai mwene hinya wothe, na mabuku make, na atũmwo ake, na mũthenya wa mũico, nĩguo Ngai amũkĩre ciĩko ciake njega, tondũ gũtire ihĩtia inene ta mũndũ gũtukania magongona ma kũhoya Ngai hamwe na mũndũ kana kĩũmbe kĩngĩ, na kũrega ũguũrio ũrĩa Ngai aikũrũkirie kana kũrega ũnabii wa mũico wa mũnabii wake ũrĩa nĩ Muhammad tha na thayũ ikorwo hamwe nake.
Ayahudi na akristiano arĩa maiguĩtĩ gũtũmwo kwa Muhammad tha na thayũ cikorwo igũrũ rĩake na makarega kũmũĩtĩkia na makaregana na dini ya ũithiramu, magakorwo thĩiniĩ wa mwaki wa jahanam kũrĩa magaikara tene na tene, na rĩrĩ nĩrĩo itua rĩa Ngai na ti-itua rĩa kĩũmbe ogĩothe, na Ngai augĩte ta ũũ: "Hatarĩ ngaja arĩa mareganĩte na Ngai harĩ ayahudi na akristiano na arĩa mahoyaga Ngai hamwe na ciũmbe, ihera rĩao nĩ mwaki wa jahanamu, magaikara kuo tene na tene. Na acio nĩo ciũmbe iria njũru makĩria." (Suratul Bayyina: 6).
Tũndũ dũmĩrĩri ya mũthia nĩĩrĩkĩtiĩ gũikũrũkĩra ciũmbe, nĩũndũ wogũo nomũhaka harĩ ũmũndũ gũthikĩrĩria ũithiramu na athikĩrĩriĩ ndũmĩrĩri ya mũnabii wa mũthia Muhammad tha na thayũ ikorwo igũrũ rĩake, amwĩtĩkiĩ na arũmĩrĩre mawatho make na amwathĩkĩre harĩ mawatho make na he marĩa amagirĩtiĩ, nĩũndũ woguo ũrĩa ũkaigua dũmĩrĩri ĩno ya mũthia acoke aregane nayo, Ngai ndangĩmwĩtĩkĩra harĩ ũndũ owothe, na mũthenya wa mũico nĩakamũherithia.
Na kĩonereria kĩa deto ĩno nĩ ciugo cia Ngai mwene: "Na ũrĩa ũgacagũra dini ĩtarĩ ya ũithiramu rĩĩ, dĩgetĩkĩrĩka mbere ya Ngai, nake mũndũ ũcio agakorwo na hathara nene mũthenya wa mũico". (Suratul Al Imran: 84-85).
Na Ngai ũigĩte rĩngĩ atĩrĩĩ: "Uga atĩrĩ:inyuĩ ayahudi na akristiano!ũkai harĩ kiugo kĩrĩa(gĩtũrehaga hamwe)harĩ inyuĩ na ithuĩ tũtikaĩ kũhoya ngai inge otiga Ngai ũmwe, na tũtikaĩ kũmũtukanis na ngai ingĩ, na andũ aitũ matikae gũtua amũe aitũ ngai handũ ha Ngai mwene hinya wothe, na mũngĩgathiĩ mũgarũ na ũguo, tuĩkai aira atĩ ithuĩ tũrĩ aithiramu.". (Suratul Imran: 64)
Nĩ ũndũ-ũrĩkũ wa nomũhaka harĩ niĩ nĩguo nduĩke mũithiramu?
Nĩguo ũtoonye thĩinĩ wa ndini ya ũithiramu no mũhaka wĩtĩkĩre motaaro maya matandatũ:
1.Gwĩtĩkia Ngai mwene hinya wothe, na atĩ we nĩ mũũmbi, mũheyani wa mabataro, mũtwarithia wa maũndũ na mũramati.Gũtirĩ onakĩ kĩhanaine nake, ndarĩ mũka kana mwana, nowe wiki wĩna ũigĩrĩri wa kũhoywo, na dakaĩ kũhoywo owothe hamwe na Ngai, na etĩkiĩ atĩ magongona mothe marĩa makagĩrwo ũrĩa ũtarĩ Ngai nĩ mũgaro.
2.Gwĩtĩkia maraika atĩ nĩ dungata cia Ngai mwene hinya wothe, amũmbĩte kumana na ũtheri, na harĩ mawĩra mao agĩthodeka nĩ gũikũrũkia ũguorio gũtwarĩra atũmwo ake.
3.Gwĩtĩkia mabuku mothe marĩa maikũrũkirio nĩ Ngai kũrĩ anabii ake(ta Taurati na Injiri matanacenjio nĩ moko ma andũ)na ibuku rĩa mũthia nĩ korani theru.
4.Gwĩtĩkia atũmwo othe a Ngai ta Nuhu, Ibrahĩmu, Mutha na Jesũ na wa mũico nĩ Muhammad.O nĩ ciũmbe na Ngai nĩamekĩrire hinya na jĩra ya kũmaikũrũkĩria uguorio na akĩmahe ciama na rũri rwakuonania ũma wao.
5.Gwĩtĩkia mũthenya wa mũico harĩa Ngai akariũkia arĩa makuire mbere na thutha, na nĩagatuĩra cira ciũmbe ciske, na nĩakaingĩria etekia mũcinĩ wa matuinĩ, na aregani mwakinĩ.
6.Gwĩtĩkia mũbango wa Ngai wa maũndũ marĩa magekĩka kuma kũmbwo gwa thĩ nginya gũthira.Nĩoĩ marĩa mekĩkire na marĩa magekĩka kũringana na wendi wake.
Ndũgacererwo nĩ gũtua cira!
Thĩ ti nyũmba ya gũtũra tene na tene.
21Maũndũ mothe mega nĩmakahithĩka, na merirĩria mothe nĩmagakinya mũthiya.
Na nĩogoka mũthenya ũrĩa omũndũ nĩ nĩakorio marĩa mothe aneka egũkũ thĩ, nagũo nĩ mũthenya wa ciira, Ngai augĩte ta ũũ: "Ibuku rĩa ciĩko cia andũ nĩrĩkaigwo mbere yao na nĩũkona arĩa ehia makĩrirĩria kũmenya marĩa me ibukuinĩ rĩu na nĩmakauga:ooi!nĩibuku rĩrĩkũ rĩrĩ rĩtatigĩte maũndũ manene onakana manini no nĩrĩamandĩkĩte mothe, na nĩ magakora marĩa mothe mekĩte madĩkĩtwo na Ngai waku ndarĩ mũndũ onagĩra" (Suratul Kahfu: 49).
Hatarĩ ngaja Ngai nĩaugĩte atĩ mũndũ owothe ũria ũtagetĩkia ũithiramu mũico wake ũgakorwo thĩiniĩ wa mwaki wa jahanamu kũrĩa agaikara tene na tene.
Hathara ti hũthũ no nĩnene, Ngai aroiga ta ũũ: "Na ũrĩa ũkenda dini ĩtarĩ ya ũithiramu rĩĩ, dĩgĩtĩkĩrwo nake agakorwo na hathara nene mũthenya wa mũico" (Suratul Al Imran: 84-85).
Ũithiramu noyo dini ĩrĩa Ngai agetĩkĩra.
Ngai atũmbire na gwake nĩkuo tũgacoka, na thĩ ĩno nĩ kĩgeranio atũhete.
Nĩguo mũndũ gĩe na ma: Gũkorwo atĩ mũtũrĩre ũyũ nĩ mũkuhĩ ta kĩroto...na gũtirĩ ũĩ rĩrĩa agakua!
Macũkio make kwĩmũmbi wake magakorwo marĩkũ rĩrĩa akamũũria mũthenya wa cira: Nĩkĩ kĩagiririĩ ũrũmĩrĩre kĩhoto? Nĩkĩ kĩagiririe ũrũmĩrĩre anabii?
Nĩ macokio marĩkũ agacokeria mwathani wake mũthenya wa cira, na nĩamũheire mũkana wa kũrũmĩrĩra ũregani na gũtiga ũithiramu, na nĩamũĩrire marĩa aregani magakorana namo mwakinĩ?
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Na arĩa mareganaga na gũkana madĩko maitũ, acio nĩo magatũra mwakinĩ, maikare kũu tene na tene;matikauma kũu" (Suratul Baqara: 39)
Hatirĩ gĩtũmi harĩ mũndũ ũrĩa ũgatiga kĩhoto na kũrũmĩrĩra mababa na maguka.
Ngai mwene hinya wothe atwĩrĩte atĩ andũ aingĩ nĩmararegana na kũingĩra ũithiramuinĩ nĩ ũndũ wa gũĩtigĩra kũrĩa maikaraga.
Nao angĩ mararegana na ũithiramu nĩũndũ wa kwaga kwenda gũcejia mĩrũgamo yao ĩrĩa matigĩirwo nĩ mababa mao kana makĩmĩruta kuma kũrĩ marĩa mamarigicĩiriĩ na andũ ao, na makĩmĩtua ũndũ wa kũmenyera, na angĩ nĩ gũĩtigĩra kwaga gwĩtĩkĩrwo nĩ arĩa maikaraga nao.
Na othe acio matire na itũmi jiganu cia macio, na nĩmakarũgama mbere ya Ngai matarĩ na gĩagũĩtetera.
Ũrĩa ũngĩregana na gũkorwo kuo kwa Ngai mwene hinya wothe ndarĩ na gĩagwĩtetera kuga atĩ egũikara mwena wa kũregana na gũkorwo-kuo kwa Ngai atĩ tondũ aciarĩirwo bamĩrĩine ĩrĩa ĩregsnaga na ũguo, no nĩarabatara gũtũmĩra meciria make marĩa aheirwo nĩ Ngai, na ecirie wegiĩ ũnene wa igũrũ na thĩ, na ningĩ eciriĩ megiĩ mũmbĩre wake nĩgũo amenyr atĩ thĩ ĩno nĩĩrĩ mũmĩũmbi. Na ũro-oũguũ ũrĩa ũhoyaga mahiga na thanamu na ndarĩ na gĩtũmi harĩ kwĩhanania na mababa make, nĩabatiĩ acarie ma na oriĩ ngoro yake:Kwahotekeka-atĩa ngorwo ngĩhoya kĩndũ gĩtarĩ na ngoro, gĩtijiguaga onakana kũnyona na gĩtirĩ naũguni harĩ niĩ?
Oũguo akristiano arĩa metĩkĩtiĩ maũndũ marĩa mathiyaga mũgarũ na mũmbĩre na meciria, abatiĩ oriĩ ngoro yake:Kwahotekekatĩa Ngai orage mwana wake ũrĩa ũtarĩ na mehia, atĩ nĩũndũ wa mehia ma andũ angĩ?Gĩkĩ ti kĩhoto!Kwahotekatĩa andũ mamwembe na mamũrage mwana wa Ngai?Hihi Ngai darĩ na ũhoti wa kuohera andũ mehia mao hatarĩ kũmahe rũtha kũmũraga mwana wake?Hihi Ngai ndarĩ na ũhoti wa kũmũgitĩra mwana wake?
Ũndũ wa mũhaka harĩ mundũ wĩna meciria nĩ arũmĩrĩre kĩhoto, na dakaĩ kũrũmĩrĩra mababa na maguka harĩ maũndũ marĩa nĩ mũgarũ na wendi wa Ngai..
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Namangĩrwo ũkai hemarĩa Ngai aikũrũkiriĩ kwĩ mũtũmwo wake, Maugaga;nĩmatũiganĩte marĩa twakorirĩ kũrĩ mababa maitũ, onakorwo mababa mao matioĩ kĩndũ kana gũkorwo na ũthingu. (Suratul Maida: 104)
Ekeatĩa ũrĩa ũrenda gũtuĩka mũithiramu na nĩaretigĩra kumana na ario anyina ahakuhĩ?
Ũrĩa ũngĩenda gũtuĩka mũithiramu nonĩaretigĩra marĩa mamũrigicĩiriĩ, noatuĩke mũithiramu na jĩra ya hitho nginya harĩa Ngai akamũteithia ahote gwĩtegemera na kumbũra ũithiramu wake.
He maũndũ marĩa nomũhaka mũndũ gwĩka nĩ gũtwiĩka mũithiramu kwa naihenya, na tomũhaka ere arĩa mamũrigicĩire ate nĩatwĩka mũithiramu angĩkorwo gwĩka ũguo nokũmũrehere mĩtino.
Menya wega atĩ mũndũ atuĩka mũithiramu atwiĩkaga mũrũwanyina na mamirioni ma aithiramu, na noaranĩrie na mũthigiti kana ceceni ya gĩithiramu kĩrĩa gĩkũrĩa aikaraga na arũmĩrĩre mataro na deto ĩno noĩkeniĩ arĩa mececeninĩ ĩyo mũno.
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Na ũrĩa ũgetigĩra Ngai, nĩakamũthondekera njĩra(nĩakamũteithia na kũmũhũthĩria mũtũrĩre)(2) Na nĩakamũhe mabatara make kumana na jĩra atangĩcirĩria." (Suratul Twalaq: 2-3)
Mwendwa mũthomi
Hihi gũkenia Ngai ũrĩa ũtũrĩte atũhete gĩakũrĩa kuma tũrĩ ndai-inĩ cia amaitũ aitũ nĩkuo gwa bata kana nĩ gũkenia andũ?
Mũndũ gũtoria gũkũ thĩ na igũrũ nĩkuo kwa bata na kũbatiĩ mũndũ kwĩrutĩra nĩguo agaikata wega rũcio matwinĩ.
Nĩũndũ woguũ rĩĩ, mũndũ dabatiĩ gwĩtĩkĩria maũndũ marĩa mahĩtũkire mamũgirĩrĩriĩ gũcenjia mwerekera wake ũrĩa wĩna mahĩtia, na gwĩka ũndũ mwega makĩria.
Kũbatiĩ mũndũ ũmũthĩ ũyũ akorwo emwĩtĩkia wa ma!na dakahe shaitani kamweke amũgiriĩ kũrũmĩrĩra kĩhoto!
Ngai Mwene-Hinya-Wothe, aroiga ũũ: "Inyuĩ andũ!Hatarĩ nganja nĩdĩkĩtiĩ gũkinyĩrwo nĩ dũmĩrĩri kuma kũrĩ mwathani wanyu, na nĩtũikũrũkĩtiĩ kũrĩ inyuĩ ũtheri ũrĩa ũtarĩ mũhithe. Nĩũndũ woguo arĩa metĩkĩtie Ngai na makenyitithania nake nĩakamaingĩria wegainĩ wake na kũmatongoria njĩra ĩrĩa njega. (Suratul Nisaa: 174-175)
Hihi nĩwĩharĩiriĩ gũtua itua inene mũtũrĩreinĩ waku?
Angĩkorwo maya mothe marĩa marĩkĩtiĩ kũgwetũo mena ũma na ũguni, hatarĩ ngaja mũndũ egũkorwo amenyete ma ngoroinĩ yake, na nĩigũrũ rĩake oee ikinya rĩeaga makĩria nĩguo atuĩke mũithiramu.
Na ũrĩa ũrabatara ũteithio wa gũtua itua ikinyanĩru makĩria harĩ mũtũrĩre wake na kũmũtongoria nĩguo atwĩke mũithiramu,
Dakaĩ kũreka mehia make kũmũgirĩrĩria kũingĩra uithiramũinĩ, hatarĩ ngaja Ngai nĩatwĩrĩte thĩiniĩ wa korani theru atĩ we nĩohagĩra mehia mothe ma mũndũ arĩkia gũtuĩka mũithiramu na kwĩrira kwĩ Ngai wake.Onangorwo nĩ thutha wake gwĩtĩkĩra ũithiramu, oũrĩa mũndũ angĩka mahĩtia mamwe na ithuĩ tũrĩ ciũmbe na tũtikĩre maraika arĩa makoragwo magitĩrĩtwo na gwĩka mehia, Nokĩrĩa kĩagĩrĩire harĩ ithuĩ nĩ gũcaria mũhera kuma kwĩ Ngai na twĩrire kũrĩ wee, na Ngai arĩkia kuona atĩ nĩtweka mĩtũkĩ gwĩtĩkĩra ma na nĩtwingĩra thĩiniĩ wa ũithiramu na twatamũka mĩhĩtwa ĩrĩ, hatarĩ ngaja nĩagatũteithia gũtiga mehia mangĩ, nĩũndũ woguo ũrĩa ũkerekera kwĩ Ngai na kũrũmĩrĩra kĩhoto, Ngai nĩamũteithagia na kũmũhe mawega makĩria na dangĩhota gwĩtigĩra kũingĩra thĩiniĩ wa ũithiramu rĩu.
Harĩ ũira wa ũgũo nĩ ciugo cia Ngai mwene hinya wothe: "Ĩra arĩa mareganĩte (na Ngai): Mangĩtiga nomoherwo marĩa marĩkĩtiĩ kũhĩtũka. (Suratul Anfal: 38)
Ingĩka atĩa nĩgũo duĩke mũithiramu?
Kũingĩra ũithiramu nĩ ũndũ mũhũthũ ũtarabatara ũndũire kana maũndũ mamũre kana gũkorwo kuo hemũndũ owothe, nĩkũiganu mũndũ gũtamũka mĩhĩtwo ĩrĩ akemenyaga ũtaũrwo wayo na gwĩtĩkia, na mũndũ augaga ta ũũ:Ash-hadu anlaa ilaaha illa llah, wa ash-hadu anna Muhammadan Rasulullah(Nĩdetĩkĩra na ngoro yakwa na daumbũra na kanua atĩ gũtirĩ ngai yagĩrĩruo nĩ kũhoywo otiga Ngai ũmũĩ tu, na Muhammad nĩ mũtũmwo na dungata ya Ngai.)angĩkorwo nĩgũkũhotekeka ũtamũkr na rũthiomi rwa kĩarabu, na kwarema ũtamũke na rũthiomi rũaku.Warĩkia gwĩka ũgũo ũgũkorwo ũrĩkĩtiĩ gũtuĩka mũithiramu.Thutha ũcio nĩũkũbatara kwĩruta ũithiramu ũria nĩ mũthingi wa ũtheru waku gũkũ thĩ na kũhotana gwaku mũthenya wa mũthia.
Nĩguo kũmenya makĩria wegiĩ ũithiramu, dĩrakwĩhoya ũthome harĩ tovuti ĩno:
Nanĩguo kwĩruta ũrĩa wagĩrĩire kũrũmĩrĩra ũithiramu, tũragũtara oingĩre tovuti ĩno:
Related books
All books
Nũwanyũmbirĩ na anyũmbirĩ nikĩ?75 languagesNũwanyũmbirĩ na anyũmbirĩ nikĩ?
Cĩombĩ ciothe nĩwoira wa kuonania gũkorwo kuo kwa mũbii. Nũ wombire thĩĩ na igũrũ na iria ciothe irĩ thĩiniĩ wacio,harĩ ciombe iria nene citoĩkaine ũnene wacio? Nũ wathodekire mũbango ũyũ mwega ma he thĩĩ na igũrũ? Na nũũ hihi wombire mũdũ na akĩmũhe ũhoti wa kũigwa,kuona na hakiri na akĩmũhe ũhoti wa kwĩruta ũgĩĩ na ũtaramu wa mwĩkĩre wa maũdũ? Ũngiuga-atĩa hihi ũhoro wĩgiĩ kũmbwo gwa ciĩga ciaku cia mwĩrĩ waku na cia ciombe iria ingĩ irĩ muoyo?hihi nũũ waciombire na jĩra ya magegania biũũ? Thĩĩ yahotire atĩa gũkorwo ĩbangetwo ũgwo ĩkoragwo,hamwea na mũtaratara wayo mwega tuu mahida mothe?
Ũithiramu nĩ dini ya atũmwo na anabii a Ngai85 languagesŨithiramu nĩ dini ya atũmwo na anabii a Ngai
Ũithiramu nĩ gũtherenda kwĩ Ngai mũũbi wa thĩ na nowe mũmĩtwarithia na mbere, na kwĩyohania nake najĩra ya wendo na kũmwambararia. Na mũthingi wa ũithiramu nĩ gwĩtĩkia Ngai, natĩ we Ngai nĩ mũũmbi, natĩ kĩrĩa gĩothe gĩtarĩ Ngai ni kũmbwo kĩombirwo, na Ngai wiki nĩwe wĩna kĩhoto gĩa kũhoywo, ũrĩa ũtarĩ na mũrunawe, gũtirĩ mũdũ kana kĩdũ kĩbatiĩ kũhoywo handũ ha Ngai, marĩtwa mothe mega nĩmake, na ngooci cia igũrũ ciothe nĩciake, na nĩmũkinyanĩru he ũgocinĩ wake, ndaciarire na ndaciarirwo na hatirĩ wa kũhananio nake, na ndabatiĩ gũkorwo na mwĩrĩ ta ciombe ciake. Na Ũithiramu nĩ dini ya Ngai…
Ndini ya Ũithiramu89 languagesNdini ya Ũithiramu
Rĩitwa-inĩ rĩa Ngai-Mũingĩ wa tha, Mũiguanĩri tha. Hihi nĩ ũrĩ weyũria ciũria ta ici: Nũ wombire igũrũ na thĩ? na indo ciothe iria irĩ thĩiniĩ waciũ? Na nu wathondekire mutaratara uyu wa magegania?
NJĨRA CIĨNA UMITHIO HE MŨTŨRĨRE WĨNA GĨKENO85 languagesNJĨRA CIĨNA UMITHIO HE MŨTŨRĨRE WĨNA GĨKENO
Ibuku "Njĩra ciĩna umithio he mũtũrĩre wĩna gĩkeno" rĩa sheikh Abdulrahman wa Naaswir Assa'adly rĩra cugurĩkĩra itũmi ciagĩkeno kĩa ma kumano na muonere wa thĩiniĩ wa wĩtĩkia (wagĩithiramu). Rĩtongoragia mũrĩthomi gũkinyĩra thayũ wa thĩiniĩ wa ngoro kũgerera wĩtĩkio, ciĩko njega, kũririkana Ngai, kũiganĩra, gũcokia ngatho nĩũndũ wa mawega marĩa Ngai ekĩire mũndũ, kwĩhoka Ngai, gũkirereria na gũcokia ngatho. Rĩandĩkĩtwo na mũtaratara mwega, rĩkaiga mbere yaku mabu ya mũtũrĩre wĩna thayũ, ũiguano, na gĩkeno onakwĩna ũgarũrũku wa mũtũrĩre.