من خلقني؟ ولماذا؟
كێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟ ههمی تشت ئاماژهیێ دكهنه سهر ههبوونا چێكهر و ئافراندهرهكی كێ ئهسمان و ئهرد و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ئافراندینه ژ چێكرییێن مهزن یێن كو كهسهك نهشێت دۆرێ ل وان بگریت؟ كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك د ناڤ ئهسمان و ئهردیدا دروستكرییه؟ كێ مرۆڤ ئافراندییه و چاڤ و گۆھ و ئهقل داینه وی و شیان داینه وی بۆ بدهستڤهئینانا زانینێ و تێگههشتنا ل ڕاستییان؟ تو ڤێ ڕێكوپێكییا هویر د ناڤ ئهندامێن لهشێ خۆ و لهشێ بونهوهرێن زیندیدا چاوا شرۆڤه دكهی؟ باشه كێ ئهو چێكرینه بێى كو ل بهر تشتهكى چێكهت و كرینه د ناڤ لهشێ تهدا؟ باشه…
ههمی تشت ئاماژهیێ دكهنه سهر ههبوونا چێكهر و ئافراندهرهكی
كێ ئهز ئافراندیمه؟ و بۆچی ئهز ئافراندیمه؟
كێ ئهسمان و ئهرد و ههر تشتهكێ د ناڤ واندا ههی ئافراندینه ژ چێكرییێن مهزن یێن كو كهسهك نهشێت دۆرێ ل وان بگریت؟
كێ ئهڤ سیستهمێ هویر و ڕێكوپێك د ناڤ ئهسمان و ئهردیدا دروستكرییه؟
كێ مرۆڤ ئافراندییه و چاڤ و گۆھ و ئهقل داینه وی و شیان داینه وی بۆ بدهستڤهئینانا زانینێ و تێگههشتنا ل ڕاستییان؟
تو ڤێ ڕێكوپێكییا هویر د ناڤ ئهندامێن لهشێ خۆ و لهشێ بونهوهرێن زیندیدا چاوا شرۆڤه دكهی؟ باشه كێ ئهو چێكرینه بێى كو ل بهر تشتهكى چێكهت و كرینه د ناڤ لهشێ تهدا؟
باشه ئهڤ گهردوونێ مهزن چاوا ب ڕێكا ڤان یاسایێن بنهجھ و ڕێكوپێك خۆڕاگر دمینیت و ب درێژاهییا ڤان ههمی سالان یێ ڕێكوپێك و بنهجهه؟
باشه كێ ئهو یاسا و سیستهمێن دهستههلاتێ ل ڤێ جیهانێ دكهن داناینه (ژیان و مرن، زێدهبوونا بونهوهرێن زیندی، شهڤ و ڕۆژ، گوهاڕتنا وهرزان و ههتا دویماهیكێ...)؟
ئهرێ باشه ڤی گهردوونی خۆ ئافراندییه؟ یان ژ چوننههییێ هاتییه؟ یان ژی ب ڕێكهفت هاتییه ههبوونێ؟
بۆچی مرۆڤ باوهرییێ ب ههبوونا وان تشتێن ئهو ب چاڤ نابینیت دئینیت؟ وهكی: (تێگههشتنێ، ئهقلی، ڕوحێ، ههست و حهزژێكرنێ) ئهرێ مانه ژ بهر هندێیه ئهو شینوارێن وان دبینیت لهوا باوهرییێ پێ دئینیت؟ ڤێجا چاوا مرۆڤ ههبوونا خودێ و چێكهرهكى بۆ ڤی گهردوونێ مهزن ڕهد دكهت و ئهو یێ شینوارێن چێكرن و ئافراندن و دلۆڤانییا وی دبینیت؟!
كهسهك ب وێ چهندێ ڕازی نابیت كو بهێته گۆتن ئهڤ مال و خانییه یێ پهیدابووی بێی كو كهسهك وی ئاڤا بكهت! یان بۆ بهێته گۆتن كو نهبوونێ (عهدهمێ) ئهڤ خانییه یێ دروستكری و ئینایه ههبوونێ! باشه پا چاوا هندهك مرۆڤ وی كهسی ڕاست دهردئێخن و باوهر ژێ دكهن یێ دبێژیت ئهڤ گهردوونێ مهزن بێی چێكهرهك بۆ ههبيت یێ هاتییه ههبوونێ و یێ دروستبووی؟ چاوا كهسهكێ ئهقل ههبیت دێ ڕازی بیت بهێته گۆتن ئهڤ ڕێكوپێكییا هویر بۆ ڤی گهردوونی ب ڕێكهفت یا پهیدابووی؟
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ما ئهڤ بوتپهرێسه بێ ئافراندهرهك هاتينه ئافراندن، يان وان خۆ ئافراندییه؟ * يان وان ئهسمان و ئهرد ب ڤى ڕهنگێ جوان ئافراندينه؟ بهلكى ئهو باوهرییهكا باوهرى ب عهزابا خودێ نائينن)). [52 : 32].
خودایێ مهزن
خودێ و ئافرینەرەکێ ب تنێ يێ ههى، ئەو خۆدانێ گەلەک باشناڤ و سالۆخەتێن مەزنە کو ئاماژەیێ دکەنە سەر تەمامەتییا وی، ژ باشناڤێن وی: (الخالق، الرحيم، الرازق، الكريم، الله) و الله ناڤدارترین ناڤێ خودایێ مەزنە، ڕامانا ڤی ناڤی ژی: ئەوە یێ ب تنێ ژ هەژی عیبادەتییە و وی چ شریک و هەڤال نینن.
خودایێ مهزن د قورئانا پیرۆزدا گۆتییه ([1]): ئانكو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه: ئهوه ئهللاهـ يێ كو خوداينى يا وى ب تنێیه، و كـهسـهك شريـكـێ وى نينه تێدا * خودێ ب تنێیه يێ ههوجهيى ژێ دهێنه داخوازكرن * نه وى چ زارۆك ههنه، نه دايباب و نهژن * و نه وى چ ههڤكويڤ ههبووينه، نه د ناڤێن ویدا، نه د سالۆخهت و كرياراندا، يێ پاك و پيرۆز بیت)). [112: 1-4].
ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((خودێیه يێ ژ وى پێڤهتر كهس هێژاى پهرستنێ نهبیت، زێندى ئهوه يێ ههمى ڕامانێن ژينا پێكهاتى و هێژاى وى وى ههين، يێ ل سهر ههر تشتهكى پێ ڕابووى، چ نقرۆسك و خهو ناگههنه وى، ههر تشتهكێ ل ئهسمانان و ههر تشتهكێ ل ئهردى مولكێ وییه، بێ دهستويرییا وى كهس بسته ناكهت ل نیك وى مههدهرێ بكهت، زانينا وى دۆرا ل ههمى چێكرییان گرتى يێن بهرێ و يێن نوكه و يێن نههاتين، ئهو كارێن ل بهر دهستێ خهلكى ژ تشتێن هێشتا چێ نهبووين و يێن ل پاش وان ژ تشتێن بۆرى ئهو دزانیت، كهس ژ چێكرییێن وى ب تشتهكى ژ زانينا وى ئاگههدار نابیت ب وى نهبیت يێ ئهو وى پێ ئاگههدار بكهت. كورسییا وى ئهسمان و ئهرد ڤهگرتییه و كورسى جهێ پییێن وينه و ژ وى پێڤهتر كهس چاوانییا وێ نزانیت، پاراستنا ئهرد و ئهسمانان ل بهر وى يا گران نينه، ئهو ب ذات و سيفهتێن خۆڤه ل سهر ههمى چێكرییان يێ بلنده، كۆمكهرێ ههمى سالۆخهتێن مهزنییێیه. ئهڤ ئايهته مهزنترين ئايهته د قورئانێ دا، دبێژنێ: (ئايهتا كورسییێ))). [2 : 255].
سالۆخهتێن خودایێ مهزن
خودێ ئەوە یێ ئەرد چێکری و ئافراندی و ئەو بندەست کری و بەرهەڤکری بۆ چێکرییێن خۆ، و ئەوە یێ ئەسمان و هەر تشتەکێ د ناڤدا هەی ژ چێکرییێن مەزن ئافراندی و ئەڤ ڕێکوپێکییا بنەجهــ و هویر د ڕۆژ و هەیڤ و شەڤ و ڕۆژاندا پەیداکری کو هەمی نیشان و ئاماژەنە ل سەر مەزناهییا وی.
خودێ ئهوه یێ ههوا بۆ مه بندهست كری كو بێی وی ههوای چ ژیان بۆ مه نابیت، ئهوه یێ بارانێ ل سهر مه د بارینیت و دهریا و ڕویبار بۆ مه بندهست كرین، ئهوه یێ خوارنێ ددا مه و ئهم د پاراستين ل دهمێ هێشتا ئهم د زكێ دایكێن خۆدا، مه د پارێزیت بێی كو مه چ هێز و شیان ههبن، ئهوه یێ ل دهمێ ژ دایكبوونا مە خوین د ناڤ گههێن مهدا ئینای و بری و ههتا دمرین یا بهردهوامه.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((و خودايێ مهزنه يێ هوين پشتى دهمێ ههلگرتنێ ژ زكێن دايكێن ههوه ئيناينه دهر، ههوه تشتهك ژ دۆر و بهرێن خۆ نهدزانى، وى ئهو ئهندام دانه ههوه يێن هوين تشتان پێ بزانن وهكى گوهـ و چاڤ و دلان؛ دا بهلكى هوين سوپاسییا خودێ ل سهر وان قهنجییان بكهن و پهرستنا وى ب تنێ بكهن)). (16: 78)
ئهو خودایێ ههژى كو پهرستن و عیبادهت بۆ وى بتنێ ب هێته كرن؛ پێدڤییه ب سالۆخهتێن تهمامهتییێ بهێته سالۆخهتكرن
خودایێ مهزن هندهك ئهقل یێن چێكرى و داینه مه كو مهزناهییا وی خودایی پێ ب زانین،و خۆرستییهك ژی د ناخێ مهدا چاندییه كو ئاماژهیە لسەر تهمامهتییا وی و ئاماژهیە بۆ هندێ ژی كو مهحاله خودێ ب سالۆخهتێن كێماسییێ بهێته سالۆخهتكرن.
دڤێت عیبادەت هەمی بۆ خودایێ مەزن ب تنێ بیت، چونکی ئەو یێ تەمامە و یێ ژ هەژی عیبادەتییە، و هەر تشتەکێ دی ژ بلی وی عیبادەت بۆ بهێتە کرن، یێ ژ هەژی وی عیبادەتی نینە و یێ خۆدان کێماسییە و دێ دەمەک ب سەردا هێت کو دێ مریت و ژ ناڤ چیت.
چێنابیت ئهوێ پهرستن بۆ دهێته كرن مرۆڤ یان صهنهم یان دار یان گیانهوهر بیت!
ڤێجا نهیا لایقی و ژ ههژی مرۆڤێ ب ئاقله ئهو عیبادهتێ تشتهكی ژ بلی وی خودایێ تهمام بكهت، چونكی ما چاوا دێ عیبادهتێ چێكرییهكێ خۆدان كێماسی یێ وهكی خۆ یان ژ خۆ كێمتر كهت!
نابیت خودێ زارۆکەک بیت د زکێ ژنەکێدا و پاشی ژ دایک ببیت وەکی زارۆک ژ دایک دبن!
خودێ ئەوە یێ چێکری ئافراندین و هەمی چێکری یێن ل بن دەستهەلات و هێزا وی، ڤێجا چ مرۆڤ نەشێن زیانێ بگەهیننە وی و کەسەک نەشێت وی ب هەلاویسیت و ئەشکەنجە بدەت و سفکاتییێ پێ بکەت!
چێنابیت خودێ بمریت!
خودێ ئهوه یێ نه تشتی ژبیر دكهت و نه د نڤیت و نه خوارنێ دخۆت، یێ مهزنه و چێنابيت وی ههڤژین یان زارۆك ههبن، ڤێجا ڤى چێكهری سالۆخهتێن مهزناهییێ ههنه و د شیاندا نینه بهێته سالۆخهتكرن ب پێدڤیبوونێ یان كێماسییێ، ههر دهقهكێ تشتهك تێدا ههبیت كو بهروڤاژی مهزناهییا خودایێ چێكهر بیت و دژی وێ بیت كو دهقهك بیت دهێته پالدان بۆ پێغهمبهران؛ هنگی ئهو دهق دهقهكێ دهستكاری كری و گوهاڕتییه و ناهێته هژمارتن ژ وهحییا دروست یا مووسا و عیسا و پێغهمبهرێن دی (سلاڤ ل سهر ههمییان بن) پێ هاتین.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((ئهى گهلی مرۆڤان مهتهلهك هاته ئينان ڤێجا هوين گوهێ خۆ بدهنێ و هزرا خۆ تێدا بكهن: هندى ئهو صهنهمن يێن هوين ژ بلی خودێ پهرستنێ بۆ دكهن ئهگهر ههمى پێكڤه كۆم ببن نهشێن مێشهكا ب تنێ بئافرينن، ڤێجا چاوا دێ شێن تشتهكێ مهزنتر ئافرينن؟ ئهو نهشێن وى تشتى ژ مێشێ بستينن يێ مێش ژ وان دستينیت، ئهرێ بێزارییهك ژ ڤێ مهزنتر ههيه؟ ڤێجا ئهو ههردوو پێكڤه دلاوازن: داخوازكهر يێ كو ژ بلی خودێ پهرستن بۆ دهێته كرن يێ لاوازه و نهشێت وى تشتى ژ مێشێ بستينیت يێ مێش دڕهڤينیت، يێ داخواز ژى ژێ دهێتهكرن كو مێشه يا لاوازه، ڤێجا چاوا ئهو ڤان صهنهمان بۆ خۆ دكهنه خوداوهند، ئهو ب ڤى ڕهنگى دڕهزيلن؟ (73) ئهڤان بوتپهرێسان وهسا خودێ مهزن نهكرییه وهكى ئهو ژ ههژى، دهمێ وان شريك بۆ وى داناين، ئهوه خودان هێزێ ههر تشتهك ئافراندى، زالێ كهس نهشێتێ)). [22: 73, 74].
ئهرێ تشتهكێ بهرئاقله خودێ مه بێ وهحی بهێلیت؟
ئهرێ ما یا بهرئاقله خودێ بێی ئارمانج ئهڤ ههمی چێكرییه ئافراندبن، ئهرێ وی ئهم ژ قهستا ئافراندینه، د دهمهكیدا ئهو خۆدایهكێ كاربنهجھ و زانایه؟
ئهرێ ما یا بهرئاقله ئهو خودایێ ئهم ب ڤێ ڕێكوپێكی و جوانییێ ئافراندین و ههر تشتهكێ د ئهسمان و ئهردیدا ههی بۆ مه بندهست كری، ئهو بێی ئارمانج مه ب ئافرینیت یان ژی مه بهێلیت بێی كو بهرسڤێ ل سهر گرنگترین پرسیارێن مێشكێ مه مژویل دكهن بدهت، وهكی: بۆچی ئهم ل ڤێرێینه؟ باشه پشتی مرنێ دێ چ ههبیت؟ ئارمانج ژ چێكرنا مه چییه؟
بهلكی خودێ پێغهمبهر یێن هنارتین دا ئهم ئارمانجا ههبوونا خۆ بزانین و بزانین كا وی چ ژ مه دڤێت!
و خودێ پێغهمبهر یێن هنارتین دا ئهو بێژنه مه كو ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه، دا بزانین چاوا عیبادهتێ وی بكهین، ههروهسا دا فهرمان و پاشڤهبرنێن خودێ بگههیننه مه، ههر دیسان دا بهایێن بلند و جوان نیشا مه بدهن كو ئهگهر مه دهست پێڤه گرت؛ ژیانا مه دێ خۆش بیت و دێ پڕی خێر و بهرهكهت بیت.
و خودایێ مهزن گهلهك پێغهمبهر یێن هنارتین، وهكی (نوح، ئیبراهیم، مووسا، عیسا) و پشتهڤانی ل وان كرییه ب بهڵگه و نیشان و موعجیزان كو دبنه بهڵگه ل سهر ڕاستگۆییا وان و ل سهر هندێ كو ئهو پێغهمبهرن ژ دهڤ خودێ هاتینه.
دویماهیك پێغهمبهر ژی موحهممهد بوو ﷺ و خودێ قورئانا پیرۆز بۆ وی ئینا خوار.
و پێغهمبهران ب ئاشكهرایی دهنگوباس دایه مه كو ئهڤ ژیانه مالا تاقیكرنێیه و ژیانا ڕاست و دروست و حهقیقی دێ پشتی مرنێ بیت.
ههروهسا دهنگوباس دایه مه كو بهحهشتهك یا ههی دێ بیته مالا وان باوهردارێن عیبادهتێ خودێ ب تنێ كری و چ شریك و ههڤال بۆ خودێ دروست نهكرین و باوهری ب ههمی پێغهمبهران ئینای، جههنهمهك ژی یا ههی خودێ یا ئامادهكری بۆ وان كافرێن عیبادهتێ هندهك خوداوهندێن دی كری ژ بلی خودێ یان كوفری ب پێغهمبهرهكی ژ پێغهمبهرێن خودێ هنارتی كری.
خودایێ مهزن دبێژیت:
ئانكو: ((ئهى دوویندهها ئادهمى ئهگهر پێغهمبهرێن من ژ مللهتێن ههوه بۆ ههوه هاتن، ئايهتێن پهڕتووكا من بۆ ههوه بخوينن، وان بهڵگهیان بۆ ههوه بێژن يێن ڕاستییا وێ يا ئهو بۆ ههوه پێ هاتين ئاشكهرا بكهن هوين گوهدارییا وان بكهن، ئێدى ههچییێ خۆ ژ غهزهبا من بپارێزيت و كارێ خۆ چاك بكهت ل ڕۆژا قيامهتێ چ ترسا ژ عهزابا خودێ ل سهر وى نينه، ئهو ل سهر وێ بارا ژ دونيايێ نهگههشتییێ ب خهم ناكهڤیت (35) و ئهو كافرێن درهو ب بهڵگهیێن تهوحيدا خودێ كرى و خۆ د سهرڕا ديتى، ئهون خهلكێ ئاگرى ههر دێ تێدا مينن و چ جاران ئهو ژێ دهرناكهڤن)). [7 : 35,36].
ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئهرێ ڤێجا ههوه - گهلی چێكرییان - هزركربوو ههما مه ژ قهستا هوين ئافراندينه، نه ئهم چ فهرمانان ل ههوه دكهين و نه ههوه ژ چ تشتان ددهينه پاش، كو هوين ل ئاخرهتێ بۆ حسێب و جزادانێ نازڤڕنه نیك مه؟)). [23: 115].
قورئانا پیرۆز
قورئانا پیرۆز ئاخڤتنا خودایێ مهزن و وهحییا وییه كو وی ب سهر دویماهیك پێغهمبهرێ خۆ دا كو موحهممهده ئینایه خوارئ، ئهو مهزنترین موعجیزهیه كو بهڵگه و نیشانه ل سهر ڕاستییا پێغهمبهرینییا وی ﷺ، و قورئانا پیرۆز د ئهحكامێن خۆدا یا حهق و دروسته و د دهنگوباسێن خۆدا یا ڕاستگۆیه. خودایێ مهزن ههڤڕكی د گهل درهوپێكهران كرییه و قهبێ وان خواستییه كو خۆ ئهگهر سووڕهتهكا ب تنێ یا وهكی وێ ژی بیت بینن، بهلێ ئهو نهشیان ڤێ چهندێ بكهن، ئهڤه ژی ژ بهر شێوازێ وێ یێ جوان و پهیڤێن وێ یێن ژێهاتی، و قورئانێ گهلهك بهڵگهیێن ئهقلی و ڕاستییێن زانستی بخۆڤه گرتینه كو بهڵگه و ئاماژهنه ل سهر هندێ كو د شیاندا نینه ئهڤ پهڕتووكه ژ دروستكرنا مرۆڤی بیت، بهلكی ئهو ئاخڤتنا خودایێ مرۆڤایه.
بۆچی گهلهك پێغهمبهر هاتینه هنارتن؟
ههر ژ دهستپێكا ژیانێ خودێ هندهك پێغهمبهر بۆ خهلكی فڕێكرن دا گازی وان بكهن بۆ ڕێكا خودایێ خۆ و فهرمان و پاشڤهبرنێن وی بگههیننه وان، مهرهم و ئارمانجا گازییا ههمییان ئێك بوو، ئهو ژی: عیبادهتێ خودایێ مهزن ب تنێ بهێته كرن، ڤێجا ههر گاڤا مللهتهكی دهست ب هێلان یان شێواندنا وی تشتێ پێغهمبهرێن وان پێ هاتین كربیت، ژ فهرمانكرنا ب تهوحید و ئێكتاپهرستنا خودێ، خودێ پێغهمبهرهكێ دی ڕاسپاردییه و بۆ وان هنارتییه دا جارهكا دی ڕێكێ ڕاست بكهت و خهلكی ب زڤڕینیته سهر خۆرستییا ساخلهم و دروست كو تهوحید و گوهدانا خودایێ مهزنه. ههتا خودێ پێغهمبهرینی ب هنارتنا موحهممهدی صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن ب دویماهیك ئینای، ئهو پێغهمبهرێ ئایینێ تهمام و شهریعهتێ نهمر و ڤهگر بۆ ههمی مرۆڤان ئینای كو ههتا ڕۆژا قیامهتێ دێ ههر مینیت و یێ بهردهوام بیت، ئهو ئایین و شهریعهتێ دبیته تهمامكهر و نهسخكهر بۆ شهریعهتێن بهری خۆ، و خودێ كهفالهتا مان و بهردهوامبوونێ بۆ ڤی ئایینی كرییه ههتا وێ ڕۆژا قیامهت ڕادبیت.
ژ بهر ڤێ چهندێ ژی، ئهم موسلمان باوهرییێ ب خودێ و ڕۆژا دویماهییێ دئینین - وهكی خودێ فهرمان ل مه كری - و ئهم باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران و پهڕتووكێن بهرێ ژی دئینین.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((پێغهمبهرى باوهرى ب وێ ئينايه يا بۆ وى ب وهحى ژ نیك خودايێ وى هاتى و خودان باوهران ژى باوهرى ئينايه و كار ب قورئانا مهزن كرییه، ههمییان باوهرى ب خودێ ئينايه كو خودايهكێ خودان سالۆخهتێن مهزن و تهمامه و كو خودێ فريشتهيێن ب قهدر ههنه و كو وى كتێب يێن ئيناينه خوارێ و پێغهمبهر بۆ خهلكى هنارتينه، ئهم باوهرییێ ب هندهك ژ وان نائينين و كوفرێ ب هندهكان بكهين، بهلكى ئهم باوهرییێ ب وان ههمییان دئينين. پێغهمبهرى و خودان باوهران گۆت: خودايێ مه، مه گوهـ ل وێ بوو يا ته ب وهحى هنارتى، مه گوهدارییا وێ ههمییێ كر، مه هيڤییه ل مه ببۆرى، چونكى تويى يێ ته ئهم ب قهنجییێن خۆ ب خودان كرين، زڤڕينا مه بۆ نیك ته ب تنێیه)). [2: 285].
مرۆڤ نابیته مرۆڤهكێ باوهردار ههتا باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران دئینیت.
خودێ ئهوه یێ پێغهمبهر هنارتین ، ههر كهسێ كوفرییێ ب پهیاما ئێك ژ وان بكهت؛ ئهڤه وی كوفری ب ههمییان كر، و چ گونهھ ژ وێ گونههێ مهزنتر نینن مرۆڤ وهحییا خودێ ل خودێ بزڤڕینیت و وهرنهگریت، ڤێجا ههتا مرۆڤ بچیته بهحهشتێ؛ پێدڤییه باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهران بینیت و كوفرییێ ب چ ژ وان نهكهت.
ڤێجا پێدڤییه ل سهر ههر كهسێ ل ڤی سهردهمیدا دژیت؛ باوهرییێ ب ههمی پێغهمبهرێن خودێ بینیت، و باوهرییێ ب ڕۆژا قیامهتێ ژی بینیت، ئهڤ چهنده ژی چێنابیت بێی باوهری ئینان و دویكهڤتنا دویماهیك پێغهمبهر یێ كو ب هاتنا وی پێغهمبهرینی ب دویماهیك هاتی كو ئهو ژی موحهممهده ﷺ.
خودێ د قورئانا پیرۆزدا بهحس ل وێ چهندێ كرییه كو ئهو كهسێ باوهری ئینانا ب پێغهمبهرهك ژ پێغهمبهرێن وی ڕهد بكهت؛ ئهو كافره ب خودێ و درهوكهره ب وهحییا وی:
ڤێ ئايهتا بهێت بخوینه: ئانكو: ((هندى ئهون يێن ب خودێ و پێغهمبهرێن وى كافربووين ژ جوهى و فهلان و دڤێن كو د ناڤبهرا خودێ و پێغهمبهرێن ویدا ژێك جودا بكهن كو باوهرییێ ب خودێ بينن و وان پێغهمبهرێن وى هنارتين درهوين دهربێخن، يان باوهرییێ ب هندهك پێغهمبهران بينن و ب هندهكان نهئينن، و ژ درهو بێژن هندهك پێغهمبهران درهو ژ كيسێ خودايێ خۆ كرينه، و وان دڤێت ڕێكهكێ بۆ خۆ بگرن بۆ وێ سهرداچوونا وان ژ نیك خۆ ئينايه دهرێ و نوى دهرئێخستى (150) ئهوێن ههنه كافرێن ب ڕاستى و دروستى و مه بۆ كافران عهزابهكا ئهو پێ بشكێن و ڕهزيل ببن ئامادهكرییه)). [4: 150,151].
ئیسلام چییه؟
ئیسلام خۆ ب دهستڤهبهردانه بۆ خودێ ب تهوحید و ئێكتاپهرستییێ، ملكهچبوونه بۆ وی ب گوهداریكرنێ، جێبهجێكرنه بۆ شهریعهتێ وی ب ڕازیبوون و قهبویلكرن.
خودایێ مهزن پێغهمبهر ههمی ب پهیامهكێ هنارتینه، ئهو ژی: گازیكرنه بۆ عیبادهتێ خودێ ب تنێ بێی كو شریك و ههڤالهك بۆ بهێته دانان.
ئیسلام ئایینێ ههمی پێغهمبهرایه، گازییا ههمییان ئێكه بهلێ شهریعهتێن وان د ژێك جۆدانه، و ئهڤرۆكه ب تنێ موسلمان ل دویڤ ئایینێ دروست یێ كو ههمی پێغهمبهر پێ هاتین دچن، و پهیاما ئیسلامێ ل ڤی سهردهمی تاكه پهیاما حهق و دروسته، ڤێجا ئهو خودایێ ئیبراهیم و مووسا و عیسا (سلاڤ ل سهر ههمییان بن) هنارتین، ههر ئهو خودایه یێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده ﷺ هنارتی، شهریعهتێ ئیسلامێ ژی هات و ههمی شهریعهتێن بهری خۆ نهسخكرن و ئێدی دویڤچوون بۆ وان ناهێته كرن.
ب ڕاستی ئهو ئایینێن ئهڤرۆكه خهلك دویڤچوونێ بۆ دكهن - ژ بلی ئیسلامێ - ؛ ئایینێن دهستكرد و ژ دروستكرنا مرۆڤانه و نه دروستن، یان ژی هندهك ئایینن ل دهستپێكێ ئایینێن خودایی بوون بهلێ پاشی ل سهر دهستێ مرۆڤان هاتنه شێواندن و تێكهلكرن د گهل تشتێ نهدروست و خورافات و ئهو ئهفسانهیێن ب میرات ژ باب و باپیران مای و ئهو هزر و ئیجتیهادێن مرۆڤان بۆ خۆ كرین. بهلێ هندیكه بیروباوهرا موسلمانایه، ئهو بیروباوهرهكا ب تنێ و ئێكانهیه كو یا ڕوهن و نهگۆڕه، و بهرێ خۆ بده قورئانا پیرۆز؛ ئهو ئێك پهڕتووكه ل ههمی وهلاتان.
خودایێ مهزن د قورئانێدا دبێژیت:
ئانكو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه وان: مه باوهرى ب خودێ ئينايه و گوهدارى كرییه، ڤێجا ژ وى پێڤهتر مه چ خودا نينن، و ژ بلى وى ئهم پهرستنا كهسێ دى ناكهين و مه باوهرى ب وێ وهحییێ ئينايه يا خودێ ل سهر مه ئينايه خوارێ و ب وێ يا ل سهر خۆشتڤییێ خودێ ئيبراهيمى و ههر دوو كوڕێن وى ئيسماعيلى و ئيسحاقى و نهڤییێ وى يهعقووبێ كوڕێ ئيسحاقى، هاتییه خوارێ و ب وێ يا ل سهر ئهسباتان هاتییه خوارێ - و ئهو ئهو پێغهمبهر بوون يێن د ناڤ ههر دووازده ئويجاخێن ئسرائيلییاندا ژ عهيالێ يهعقووبى هاتينه هنارتن - و ب وێ يا بۆ مووساى وعيساى ژ تهوراتێ و ئنجيلێ هاتییه خوارێ، و ب وێ يا خودێ بۆ پێغهمبهرێن خۆ ئينايه خوارێ، ئهم باوهرییێ ب وێ ههمییێ دئينين و چ جوداهییێ نائێخينه د ناڤبهرا ئێك ژ واندا، ئهم د فهرمانا وى ب تنێ داينه، گوهدارییا وى دكهين، و شاهدهيییێ ب خوداينییێ و پهرستنێ بۆ وى ددهين (84) و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويڤچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [3: 84,85].
بیروباوەرێن موسلمانان دەربارەی عیسای (سلاڤ لێ بن) چنە؟
ئەرێ تو دزانی کو پێدڤییە موسلمان باوەرییێ ب پێغەمبەرێ خودێ عیسای بینن و حەز ژێ بکەن و ڕێزێ ل وی بگرن و باوەرییێ ب باوەرییا وی بینن کو گازیکرنە بۆ عیبادەتێ خودێ ب تنێ و چ شریک و هەڤال بۆ نەهێنە دروستکرن! هەردیسان موسلمانان باوەرییا هەی کو عیسا پێغەمبەر و موحەممەد پێغەمبەر (سلاڤێن خودێ ل سەر هەردووکان بن) پێغەمبەر بوون و ئەو هاتبوونە هنارتن دا بەرێ خەلکی بدەنە ڕێکا ڕاست و ڕێکا بەحەشتێ.
و مە باوەرییا هەی کو عیسا (سلاڤ لێ بن) ئێك ژ مەزنترین پێغەمبەران بوو خودێ فڕێکری و مە باوەرییا هەی ئەو ب ڕەنگەکێ پەردەدڕ و موعجیزە یێ ژ دایک بووی، خودێ د قورئانێدا بۆ مە بەحسکرییە کو وی عیسا بێی باب ئافراندییە، هەروەکی کا چاوا ئادەم بێی باب و بێی دایک ئافراندی، ڤێجا خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ خۆدان شیانە
دیسان مە باوەرییا هەی کو عیسا خودێ نینە، وكورێ خودێ ژى نينه، و ئەو نەهاتییە هەلاویستن، بەلکی ئەو یێ ساخە و خودێ یێ بلندکرییە دەڤ خۆ دا جارەکا دی ل دویماهییا زەمانی بهێتە خوارێ و دەستهەلاتەکا دادپەروەرانە د ناڤ خەلکیدا بکەت و وی دەمی ئەو دێ د گەل موسلمانان بیت، ژ بەر کو موسلمان ئەون یێن باوەری ب وێ تەوحید و ئێکتاپەرستییێ ئینای یا عیسا و هەمی پێغەمبەرێن دی پێ هاتین.
خودێ د قورئانا پیرۆزدا بۆ مە بەحسێ هندێ کرییە کو فەلەیان گوهاڕتن د پەیاما عیسایدا کرییە و هندەک کەسێن گوهاڕتنێ دکەن و د سەرداچووی هەنە کو دەستکاری و گوهاڕتن د ئنجیلێدا کرییە و هندەک دەق ل سەر وێ زێدەکرینە کو عیسای ب خۆ نەگۆتینە، ئەوا ڤێ چەندێ ڕاست دەردئێخیت ژی گەلەکییا چاپێن ئنجیلێیە و هەبوونا گەلەک هەڤدژیایە تێدا.
هەروەسا خودێ بۆ مە بەحس ل وێ چەندێ ژی کرییە کو عیسای عیبادەتێ خودێ دکر و وی داخواز ژ کەسێ نەکرییە عیبادەتێ وی بکەن، بەلکی وی فەرمان ل مللەتێ خۆ دکر عیبادەتێ چێکەرێ خۆ بکەن، بەلێ شەیتانی ئێکا هند ژ فەلەیان چێکر ئەو عیبادەتێ عیسای بکەن، هەردیسان خودێ د قورئانێ دا ئەو چەند ژی بۆ مە گۆتییە کو ئەو ڕۆژا قيامهتێ گونەها وی کەسی ژێنابەت یێ عیبادەتێ تشتەکێ دی ژ بلی خودێ بکەت و ل ڕۆژا قیامەتێ عیسا دێ بەرائەتا خۆ ژ وان کەسان کەت یێن عیبادەتێ وی دکر و دێ بێژیتە وان کو من فەرمان ل هەوە کربوو هوین عیبادەتێ خودێ بکەن و چ جاران من نەگۆتییە هەوە و فەرمان ل هەوە نەکرییە هوین عیبادەتێ من بکەن، ژ بەڵگەیان ل سەر ڤێ چەندێ گۆتنا خودێیە:
ئانکو: ((ئهى خودانێن ئنجيلێ زێدهگاڤییێ ل سهر دينێ حهق نهكهن و ژ حهقییێ پێڤهتر هوين چ گۆتنان د دهرحهقا خودێدا نهبێژن، هوين چ ژن و كوڕان بۆ وى نهدانن، هندى عيسايێ مهسيحه كوڕێ مهريهمێ پێغهمبهرێ خودێیه خودێ ئهو ب حهقییێ هنارتییه و وى ئهو ب وێ پهيڤێ ئافراندییه يا وى جبريل بۆ مهريهمێ پێ هنارتى، ئهو پهيڤ ئهڤهيه: (كن - ببه) ئينا ئهو بوو و ئهو پفكرنهكا ژ خودێ بوو جبريلى ب فهرمانا خودێ پفكرى، ڤێجا هوين باوهرییێ بينن كو خودێ ئێکە و بۆ وى تهسليم ببن، و باوهرییێ ب وێ بينن يا پێغهمبهرێن وى پێ ژ نیك وى هاتين، هوين عيساى و دايكا وى د گهل خودێ نهكهنه ههڤپشك. هوين ڤێ گۆتنێ بهس كهن ئهو بۆ ههوه چێتره ژ وێ يا هوين ل سهر، هندى خودێیه خودايهكێ ب تنێیه يێ پاك و بلند بیت. ههر تشتهكێ ل ئهسمانان و ئەردى مولكێ وییه، ڤێجا چاوا ژنهك يان كوڕهك ژ وان بۆ وى دێ ههبیت؟ خودێ بهسه كو بۆ ڕێڤهبرن و ژيارا چێكرییێن خۆ وهكيل بیت، ڤێجا هوين خۆ بهێلنه ب هيڤییا وى ب تنێڤه ئهو تێرا ههوه ههيه)). [4 : 171].
خودێ گۆت: ئانکو: ((و ل بيرا خۆ بينهڤه دهمێ خودێ ل ڕۆژا قيامهتێ گۆتى: ئهى عيسايێ كورێ مهريهمێ ئهرێ ته گۆتبوو مرۆڤان: من و دايكا من بۆ خۆ بكهنه خوداوهند ژ بلى خودێ؟ وى خودايێ خۆ پاككر و بهرسڤدا: بۆ من نابیت ئهز وێ بێژمه مرۆڤان يا حهق نهبیت، ئهگهر من ئهو گۆت بیت ته يا زانى؛ چونكى چ تشت ل بهر ته بهرزه نابیت، تو وى تشتێ د نهفسا مندا ڤهشارتى دزانى، ئهز وێ يا د نهفسا تهدا نزانم. هندى تويى تو ب ههر تشتهكێ ئاشكهرا و ڤهشارتى يێ پڕزانايى)). (5 :116)
ههر كهسێ ڕزگاربوونا ل ئاخرهتێ بڤێت؛ پێدڤییه ئهو بهێته د ناڤ ئیسلامێدا و دویڤچوونا موحهممهد پێغهمبهر صلى الله عليه وسلم بكهت.
ژ وان ڕاستییێن ههمی پێغهمبهر (سلاڤ ل سهر ههمییان بن) ل سهر ئێكدهنگ بووین ئهڤهیه كو ل ڕۆژا قیامهتێ ب تنێ مرۆڤێن موسلمان دێ ڕزگار بن، ئهوێن باوهری ب خودێ ئینای و د عیبادهتێ ویدا چ شریك و ههڤال بۆ وی پهیدا نهكرین و باوهری ب ههمی پێغهمبهران ئینای، ڤێجا ئهوێن ل سهردهمێ مووسای ژیاین و باوهری ب وی ئینای و دویڤچوونا ڕێنماییێن وی كری، ئهڤێن ههنێ موسلمان و باوهردارێن چاكن، بهلێ پشتی خودێ عیسا فڕێكری؛ ل سهر دویكهڤتییێن مووسای پێدڤی كر ئهو باوهرییێ ب عیسای بینن و دویڤچوونا وی بكهن، ڤێجا ههر كهسێ باوهرییێ ب عیسای بینیت؛ ئهو موسلمانهكێ چاكه، و ههر كهسێ باوهری ئینانا ب عیسای ڕهد بكهت و ل سهر ئایینێ مووسای بمینیت؛ ئهو كهسهكێ كافر و نهباوهرداره، چونكی ئهو ڕازی نهبوو باوهرییێ ب پێغهمبهرهكی بینیت كو خودێ یێ فڕێكری، پاشی دهمێ خودێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده ﷺ فڕێكری، ل سهر ههمیيان پێدڤی كر ئهو باوهرییێ ب وی بینن، ڤێجا خودێ ئهوه یێ مووسا و عیسا فڕێكری، و ههر ئهوه یێ دویماهیك پێغهمبهر كو موحهممهده فڕێكری، لهوا ههر كهسێ كوفرییێ ب موحهممهدی ﷺ بكهت و بێژیت دێ ل سهر دویڤچوونا مووسای یان عیسای مینم؛ ئهڤه باوهردار نینه.
ئهو چهند تێرا ناكهت كو مرۆڤ بێژیت ئهز ڕێزێ ل موسلمانان دگرم، كا چاوا خێر و صهدهقهكرن و هاریكاریكرنا ههژار و بهلهنگازان تێرا مرۆڤی ناكهت ل ئاخرهتێ ڕزگار بیت و پێ بچیته بهحهشتێ، بهلكی دڤێت باوهرییێ ب خودێ، پهڕتووكێن وی، پێغهمبهرێن وی و ڕۆژا قیامهتێ بینیت، دڤێت ئهو باوهرییێ ب ڤانه بینیت دا خودێ كارێن وی یێن باش ژێ وهربگریت و قهبویل بكهت! و دڤێت مرۆڤ بزانیت كو چ گونهھ ژ وێ مهزنتر نینن مرۆڤ شركێ یان كوفرێ ب خودێ بكهت و ئهو وهحییا خودێ ئینایه خوارێ ڕهد بكهت یان باوهرییێ ب پێغهمبهرینییا دویماهیك پێغهمبهرێ خودێ موحهممهدی ﷺ نە ئینیت. ڤێجا جۆهی و فهله و ئهوێن دی یێن گوھ ل هاتنا پێغهمبهرێ خودێ موحهممهدی ﷺ بووی و ڕازی نهبووین باوهرییێ ب وی بینن و ڕهدكر كو بهێنه د ناڤ ئایینێ ئیسلامێدا؛ دێ چنه د ناڤ ئاگرێ جههنهمێدا و دێ ههروههر د ناڤدا مینن، ههروهكی خودێ دبێژیت:
ئانكو: ((هندى ئهون يێن كافر بووين ژ جوهى و فهله و بوتپهرێسان جزايێ وان ئهوه ئهو د ئاگرێ جههنهمێدا بن ههروههر تێدا بمينن، خرابترينێ خهلكى ههمییێ ئهون)). [98: 6].
و دهمێ دویماهیك پهیام ژ دهڤ خودێ بۆ مرۆڤایهتییێ هاتییه خوارێ؛ ئێدێ دڤێت ههر مرۆڤهكێ گوھ ل ئایینێ ئیسلامێ دبیت و گوھ ل پهیاما پێغهمبهرێ دویماهیكێ موحهممهدی ﷺ دبیت؛ ئهو باوهرییێ پێ بینیت و دویڤچوونا شهریعهتێ وی بكهت و گوهدارییا فهرمان و پاشڤهبرنێن وی بكهت، ژ بهر ڤێ چهندێ ژی ههر كهسێ گوھ ل هاتنا ڤێ پهیاما دویماهیكێ ببیت و وێ ڕهد بكهت و باوهرییێ پێ نهئینیت؛ خودێ تشتهكی ژ وی قهبویل ناكهت و ل ئاخرهتێ دێ وی عهزاب دهت. ژ بهڵگهیێن ڤێ چهندێ ژی گۆتنا خودێیه:
ئانكو: ((و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويڤچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [3 : 85].
ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((تو بێژه خودانێن پهڕتووكێ: وهرن دا ئهم و هوين پێكڤه پێگيرییێ ب پهيڤهكا ڕاست و دروست بكهين: كو عهبدينییا خودێ ب تنێ بكهين و چ تشتهكى ژ صهنهم و خاچ و خوداوهندان بۆ وى نهكهينه ههڤپشك، هندهك ژ مه هندهكان ژ بلى خودێ بۆ خۆ نهكهنه خودا. ڤێجا ئهگهر وان پشت دا ڤێ گازییا باش، هوين - گهلى خودان باوهران - بێژنه وان: هوين شاهدهيییێ بۆ مه بدهن كو ئهم موسلمانين مه عيبادهت ب تنێ بۆ خودايێ خۆ كرییه. گازيكرن بۆ ڤێ پهيڤا ڕاست كانێ چاوا بۆ جوهى و فهلان دهێته ئاراستهكرن وهسا بۆ يێن وهكى وان ژى دهێته ئاراستهكرن)). (3: 64).
چ ل سهر من پێدڤییه دا كو ببمه موسلمان؟
بۆ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا؛ دڤێت مرۆڤ باوهرییێ ب ڤان ههر شهش ستوینان بینیت:
باوهری ئینان ب خودایێ مهزن، ب وێ چهندێ كو ئهو چێكهر و ئافراندهره، ئهو ڕزقدهر و ڕێڤهبهره و خۆدانه، تشتهك وهكی وی نینه، وی نه ههڤژین و نه زارۆك ههنه، ئهو ب تنێ یێ ژ ههژی پهرستنێیه.
باوهری ئینان ب مهلائیكهتان كو ئهو عهبدێن خودێنه، خودێ ئهو ژ ڕوناهییێ ئافراندینه و ئێك ژ كارێن ب وان ڕاسپاردین ئهڤهیه ئهو وهحییێ ب سهر پێغهمبهرێن خۆ دا دئیننه خوارێ.
باوهری ئینان ب وان ههمی پهڕتووكێن خودێ ب سهر پێغهمبهرێن خۆ دا ئیناینه خوارێ (وهكی تهورات و ئنجیلێ - بهری بهێته گوهاڕتن و دهستكاری تێدا بهێته كرن) و دویماهیك پهڕتووك قورئانا پیرۆزه.
باوهری ئینان ب ههمی پێغهمبهران وهكی نووح و ئیبراهیم و مووسا و عیسای و دویماهیك پێغهمبهری كو موحهممهده، ئهو ژی مرۆڤن، خودێ ب وهحییا خۆ پشتهڤانی ل وان كر و چهندین نیشان و موعجیزه د گهل وان فڕێكرن كو دبنه بهڵگه ل سهر ڕاستگۆییا وان.
باوهری ئینان ب ڕۆژا قیامهتێ ، دهمێ كو خودێ مرۆڤێن دهستپێكێ و دویماهیكێ ههمییان د گهل ئێك كۆم دكهت و حوكمی د ناڤبهرا واندا دكهت، مرۆڤێن باوهردار دچنه بهحهشتێ و مرۆڤێن كافر دچنه ئاگرێ جههنهمێ.
باوهری ئینان ب قهدهرێ كو خودێ ههر تشتهكێ ل دهمێ بوری چێبووی و ههر تشتهكێ ل دهمێ داهاتی دێ چێبیت دزانیت، و خودێ ئهڤ تشته زانین و نڤیسین و ڤیا چێببن و ههر تشتهك ئافراند.
ئیسلام ڕێكا بهختهوهرییێیه
ئیسلام ئایینێ ههمی پێغهمبهرایه، ئهو ئایینهكێ تایبهت نینه ب عهرهبانڤه.
ئیسلام ڕێكا بهختهوهرییا ب دروستاهییه د دونیایێدا و ڕێكا خۆشی و قهنجییا بهردهوامه ل ئاخرهتێ.
ئیسلام ئایینێ ئێكانهیه كو پێدڤیاتییێن ڕوح و لهشی ل دهڤ مرۆڤی پهیدا دكهت و ههمی ئاریشهیێن مرۆڤایهتییێ چارهسهر دكهت.
خودایێ مهزن دبێژیت:
ئانكو: ((خودێ گۆته ئادهمى و حهووايێ: هوين پێكڤه د گهل ئبليسى ژ بهحهشتێ ههڕنه خوارێ بۆ ئهردى، و هوين ههردوو و ئهو دوژمنێن ئێكن، ڤێجا ئهگهر رێنيشادان و ئاشكهراكرنهك ژ من بۆ ههوه هات ههچییێ دويكهڤتنا ڕێنيشادان و ئاشكهراكرنا من كر ئهو د دونيايێدا دێ هێته سهر ڕێ و دێ ب هيدايهت كهڤیت و ل ئاخرهتێ ژى ئهو ب عهزابا خودێ دل نهخۆش نابیت (123) و ههچییێ پشت بدهته زكرێ من د دونيايێدا ژينهكا ب زهحمهت و بهرتهنگ بۆ وى ههيه، ئهگهر خۆ ل بهر چاڤ وهسا يا ديار بیت كو ئهو يێ بهردهست فرههه ژى و ل ڕۆژا قيامهتێ ئهم دێ وى كۆره ژ ديتنێ و و بهڵگهیان ڕاكهينهڤه)). [20: 123 ,124].
ئهز دێ چ مفای ژ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا ب دهست خۆڤه ئینم؟
هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا چهندین مفایێن مهزن یێن ههین، ژ وان ژی:
- سهركهڤتن و قهدرێ بلند د دونیایێدا ب وێ چهندێ كو مرۆڤ دێ بیته عهبدێ خودێ، ئهگهر نه دێ بیته عهبدێ حهز و دلچوونێن خۆ و شهیتانی.
- مهزنترین سهركهڤتن ل ئاخرهتێ ئهڤهیه مرۆڤ ژ عهزابا ئاگرێ جههنهمێ ڕزگار بیت و بچیته بهحهشتێ و ڕازیبوونا خودێ و مانهڤهیا ههروههر د ناڤ بهحهشتێدا ب دهست خۆڤه بینیت.
- ئهوێن خودێ دبهته بهحهشتێ، دێ ل ناڤ قهنجی و نیعمهتێن ههروههردا ژین بێی كو بمرن یان نهساخ بن یان ئێش یان پیراتی یان خهمهك ب سهر واندا بهێت، و ل وێرێ ههر تشتهكێ دلێ وان بچیتێ دێ ب دهست خۆڤه ئینن.
- ل بهحهشتێ هندهك خۆشی یێن ههین كو نه چ چاڤان دیتینه، نه چ گوهان گوهلێ بووینه و نه هاتینه سهر هزر و دلێ چ مرۆڤان.
ژ بهڵگهیان ل سهر ڤێ چهندێ، گۆتنا خودێیه: ئانكو: ((ههچییێ كارهكێ چاك بكهت نێر بیت يان مێ بیت و وى باوهرى ب خودێ و پێغهمبهرێ وى ههبیت، د دونيايێدا ئهم ب ژينهكا خۆش و تهنا دێ وى زێندى كهين، ئهگهر خۆ مالێ وى يێ كێم ژى بیت، ل ئاخرهتێ ژی ئهم دێ خێرا وان ب باشترين ڕهنگ سهرا كارێ وان يێ دونيايێ دهينێ)). [16 : ٩٧].
ئهز دێ چ ژ دهست دهم ئهگهر باوهرییێ ب ئیسلامێ نهئینم و وێ ڕهد بكهم؟
مرۆڤ دێ مهزنترین زانین و نیاسین ژ دهست دهت كو ئهو ژی نیاسینا خودێیه، دێ باوهری ئینانا ب خودێ ژ دهست دهت كو ئێمناهی و تهناهییێ د دونیایێدا و قهنجی و نیعمهتێن بهردهوام ل ئاخرهتێ ددهته مرۆڤی.
مرۆڤ دێ نیاسینا مهزنترین پهڕتووكا خودێ بۆ خهلكی ئینایه خوارێ ژ دهست دهت، و دهرفهتا باوهری ئینانا ب وێ پهڕتووكا مهزن دێ ژ دهستێن مرۆڤی چیت.
دێ باوهری ئینانا ب پێغهمبهرێن مهزن ژ دهست دهت كا چاوا ل ڕۆژا قیامهتێ دێ ههڤالینییا وان ل بهحهشتێ ژ دهست دهت، و دێ بیته ههڤالێ شهیتانی و مرۆڤێن تاوانبار و طاغوت ل ناڤ ئاگرێ جههنهمێ و چ پیسه مال و ههڤالینییه مرۆڤ ببیته خۆدانێ وان.
خودایێ مهزن دبێژیت:
ئانكو: ((تو بێژه: هندى زيانكارێن ژ ڕاستانه ئهون يێن خۆ و مرۆڤێن خۆ ل ڕۆژا قيامهتێ خوسارهت كرين، كو د دونيايێدا ئهو د سهردا برين و ژ باوهرى ئينانێ پاشڤهبرین. نێ ئهڤ زيانا بوتپهرێسان ل ڕۆژا قيامهتێ داى ئهوه زيانا ئاشكهرا (15) ڕۆژا قيامهتێ بۆ وان زيانكاران د جههنهمێدا هندهك پارچهيێن عهزابێ ژ ئاگرى د سهر واندا ههنه وهكى عهورێن ل سهرێك، و د بن وان ژیدا هندهك پارچه ههنه. ب ڤێ عهزابا ژێگۆتى خودێ بهنییێن خۆ دترسينیت؛ دا ئـهو هشيار ببن. ئهى بهنییێن من ڤێجا هوين تهقوا من بكهن)). [39: 15 ,16].
بڕیارێ گیرۆ نهكه!
دونیا مالا مانهڤێ نینه...
و ههر تشتهكێ جوانێ تێدا ههی دێ بهرزه بیت، ههمی حهز و دلچوون و شههوهت دێ تهمڕن و ئێدی ڕوناهیيا وان نامینیت.
ئهو ڕۆژ دێ هێت یا تێدا لێپرسین د گهل ته دهێته كرن ژ بهر ههر تشتهكێ ته ئهنجامدای، كو ڕۆژا قیامهتێیه، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و پهڕتووكا كريارێن ههر ئێكی د دهستێ وى يێ ڕاستێ يان يێ چهپێدا هاته دانان، ڤێجا تو دێ بينى گونههكار ژ وى تشتێ ئهو تێدا و ژ بهر وان تاوانێن وان كرين ب ترسن، و دهمێ ئهو وێ پهڕتووكێدا دبينن ئهو دبێژن: وهى بۆ تێچوونا مه! ئهڤه چيه ڤێ پهڕتووكێ نه تشتهكێ بچويك و نه يێ مهزن نههێلايه ههمى يێ نڤيسى؟! ههر تشتهكێ وان ل دونيايێ كرى ئهو دبينن يێ ئامادهيه. خودايێ ته هندى دندكهكێ زۆردارییێ ل ئێكى ناكهت)). [18 : 49].
خودایێ مهزن ژی دهنگوباس ب مه دایه كو ئهو مرۆڤێ موسلمان نهبیت؛ چارهنڤیسێ وی دێ بیته ئاگرێ جههنهمێ و دێ ههروههر مینیته د ناڤدا.
ڤێجا خوسارهتی نه یا بچویكه، بهلكی گهلهكا مهزنه: ئانكو: ((و ههچییێ دينهكى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكهت، و ئيسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحيدێ و گوهدارییێ خۆ تهسليمى خودێ بكهت، و باوهرییێ ب پێغهمبهرێ دويماهییێ موحهممهدى - سلاڤ لێ بن - بينیت و دويڤچوونا وى بكهت، ڤهشارتى و ئاشكهرا ئهو بڤێت، ئهو دين ژ وى ناهێته قهبويلكرن و ئهو ل ئاخرهتێ ژ زيانكارانه ئهوێن پشك و بارێن خۆ ژ دهست داين)). [3 : 85].
ئیسلام ئهو ئایینه یێ خودێ ژ وی پێڤهتر ب چ ئایینێن دی ڕازی نابیت.
خودێ ژی ئهم یێن ئافراندین و دێ ههر بۆ لایێ وی زڤڕینهڤه، ئهڤ دونیایه ژی تاقیكرنه بۆ مه.
باش بزانه كو: ئهڤ ژیانه؛ ژیانهكا كورته وهكی خهونێ.. و كهس نزانیت كا دێ كهنگی مریت!
باشه دێ بهرسڤا ته چ بیت ئهگهر ل ڕۆژا قیامهتێ خودایێ ته پرسیار ژ ته كر: بۆچی ته دویڤچوونا حهقییێ نهكر؟ بۆچی تو ب دویڤ دویماهیك پێغهمبهر نهكهڤتی و ته باوهری پێ نهئینا؟
باشه ل ڕۆژا قیامهتێ تو دێ ب چ تشتی بهرسڤا خودایێ خۆ دهى، د دهمهكیدا خودێ تو یێ هشیاركری ژ دهرئهنجامێن كوفرییا ب ئیسلامێ، و بۆ ته یا گۆتی كو چارهنڤیسێ كافران تێچوونه و دێ بۆ ههتا ههتایێ چنه د ناڤ ئاگرێ جههنهمێدا؟
ههروهسا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئهوێن كافرى و درهو كرى، ئهو ئهون يێن دميننه د ئاگریدا، هــهر دێ تێدا مينن، ژێ دهرناكهڤن)). [2: 39].
ئهوی كهسی چ هێجهت و چ (عوزر) نینن یێ حهقییێ دهێلیت و چاڤلێكرنا باب و باپیران دكهت
خودایێ مهزن یا بۆ مه گۆتی كو گهلهك ژ خهلكی ژ ترسێن وێ ژینگهھ و جڤاكێ تێدا دژین ڕازی نابن بهێنه د ناڤ ئایینێ ئیسلامێدا.
گهلهكێن دی ڕهد دكهن ببنه موسلمان ژ بهر كو حهز ناكهن ئهوان بیروباوهرێن ل دهڤ وان ههین ب گوهۆڕن یێن وان ب میرات ژ باب و باپیرێن خۆ وهرگرتین و ل سهر ڕاهاتین، كا چاوا گهلهك ژ وان دهمارگیرییا خهلهت یا وان ژ یێن بهری خۆ وهرگرتی ڕێكێ ل بهر موسلمانبوونا وان دگریت.
و ئهڤێن ههنێ چ هێجهت و (عوزر) نینن د ڤێ چهندێدا و ل ڕۆژا قیامهتێ دێ بێی بهڵگه ل بهر دهستێن خودایێ خۆ ڕاوهستن.
ڤێجا مولحدی چ هێجهت نینن كو بێژیت دێ ل سهر ئیلحادا خۆ مینم، چونكی ئهز یێ د ناڤ خێزانهكا مولحد ژ دایك بوویم! بهلكی پێدڤییه ل سهر وی ئهو وی ئهقلێ خودێ دایه وی بكار بینیت و هزرێن خۆ د مهزناهییا ئهرد و ئهسماناندا بكهت و ب ئهقلێ خۆ یێ كو خودێ بۆ وی كرییه دیاری هزرێن خۆ بكهت دا بزانيت كو ڤی گهردوونی چێكهرهك یێ ههی. ههروهسا ئهو كهسێ عیبادهتێ بهر و صهنهمان دكهت ژی چ هێجهت نینن د چاڤلێكرنا باب و باپیرێن خۆدا، بهلكی دڤێت ئهو ل ڕاستییێ بگهڕییێت و پرسیارێ ژ خۆ بکهت: چاوا دێ عیبادهتێ تشتهكێ بێ ڕح كهم كو نه گوھ ل من دبیت و نه من دبینیت و نه ب تشتهكی مفایهكی ل من دكهت؟!
ههردیسان مرۆڤێ فهله ژی ئهوێ كو باوهری ب هندهك تشتان ههی دژی خۆرستی و ئهقلێ مرۆڤینه، ل سهر وی ژی پێدڤییه ئهو پرسیارێ ژ خۆ بكهت: چاوا چێدبیت خودێ ژ بهر گونهها كهسێن دی كوڕێ خۆ بكوژیت كو چ گونهھ نهكرینه؟! ئهڤه زۆڕدارییه ئهو دكهت! چاوا چێدبیت مرۆڤ كوڕێ خودێ ب هلاویسن و ب كوژن؟! ئهرێ ما خودێ نهشێت گونههێن ههمی مرۆڤان ژێببهت بێی كو ڕێكێ بدهته وان ئهو كوڕێ وی ب كوژن؟ ئهرێ ما خودێ نهشێت بهڕهڤانییێ ژ كوڕێ خۆ بكهت؟
ڤێجا پێدڤییه ل سهر مرۆڤێ ب ئاقل ئهو دویڤچوونا حهقییێ بكهت و چاڤلێكرنا باب و باپیران ل سهر خهلهتییێ نهكهت.
خودایێ مهزن دبێژیت: ئانكو: ((و ئهگهر بۆ وان بهێته گۆتن: وهرنه وێ يا خودێ ئينايه خوارێ و پێغهمبهرێ وى؛ دا ئهو حهلالى و حهرامى بۆ ههوه ئاشكهرا بكهن، ئهو دێ بێژن: ئهو گۆتن و كريارا ژ بابێن مه گههشتییه مه تێرا مه ههيه، ئهرێ ئهو ڤێ چهندێ دبێژن ئهگهر خۆ بابێن وان تشتهكى نهزانن ژى، ئانكو: ئهو د حهقییێ نهگههن و نهناسن و ڤێ نهكهڤن ژى؟ پا چاوا ئهو دێ دويكهڤتنا وان كهن، و حالێ وان ئهڤهيه؟)). [5 :104].
باشه ئهو كهس چ بكهت یێ دڤێت موسلمان بیت بهلێ ژ ئێشاندن و نهخۆشییا كهسوكارێن خۆ یێن نێزیك د ترسیت؟
ههر كهسێ بڤێت موسلمان بیت و ژ ئێشاندن و نهخۆشییا وێ ژینگهها ل دۆرێن وی ههی بترسیت؛ ئهو دشێت موسلمان بیت و ئیسلاما خۆ ب نهێنی بهێلیت و ئاشكهرا نهكهت ههتا خودێ ڕێكهكا باش بۆ پهیدا دكهت و دهرگهههكێ خێرێ ل بهر ڤهدكهت كو تێدا سهربخۆ بیت و ئیسلاما خۆ ئاشكهرا بكهت و ڕابگههینیت.
ڤێجا پێدڤییه تو ئێكسهر و بێ گیروبوون موسلمان بی، بهلێ پێدڤی ناكهت تو وان كهسێن ل دۆرێن ته ههین ب موسلمانبوونا خۆ ئاگههدار بكهی یان ئیسلاما خۆ ڕابگههینی ئهگهر بزانی دێ زیان و نهخۆشی بۆ ته ژ ڤێ چهندێ پهیدا بیت.
بزانه ژی كو ئهگهر تو موسلمان بووی؛ دێ بیه برایێ ملیونان موسلمانان، دێ شێی پهیوهندییێ ب مزگهفتێ یان سهنتهرێ ئیسلامی ل باژێرێ خۆ كهی و داخوازا ڕاوێژ و هاریكارییێ ژ وان كهی؛ ئهڤ چهنده دێ كهیفا وان ژی ئینیت و دێ پێ بهختهوهر بن.
خودایێ مهزن دبێژیت:
ئانكو: ((و ههچییێ ژ خودێ بترسیت و كارى ب فهرمانا وى بكهت، ههر تهنگاڤییهكا ههبیت خودێ دێ وى ژێ دهرئێخیت * و ژ ڕێكهكا ئهو چ هزرێ بۆ نهكهت دێ دهرگههێن ڕزقى بۆ وى ڤهكهت)) [65 : 2، 3]
خواندهڤانێ هێژا
ئهرێ ما ڕازیكرنا خودایێ ته - ئهوێ گهلهك قهنجی و نیعمهت د گهل ته كرین و خوارن ددا ته دهمێ هێشتا تو د زكێ دایكا خۆدا بووی و ئهو ههناسهیا نوكه تو ههلدكێشی ژی یا دایه ته - ، ئهرێ ما ڕازیكرنا وی ژ ڕازیكرنا خهلكی گرنگتر نینه؟
ئهرێ ما سهركهڤتنا دونیا و ئاخرهتێ یا ژ ههژی نینه مرۆڤ قوربانییان بۆ بدهت ب ههر تشتهكێ ژ وان كێمتر بیت ژ خۆشییێن دونیایێ یێن بهروهخت كو نامینن؟ بهلێ ب خودێ یا ژ ههژییه!
نههێله بورییێ ته ڕێكێ ل بهر ته بگریت بۆ ڕاستڤهكرنا ڕێكا خهلهت و كرنا كارێ دروست.
ئهڤرۆكه ببه باوهردارهكێ دروست و ڕێكێ نهده شهیتانی ئهو ته ژ دویڤچوونا حهقییێ ب ڕاوهستینیت!
خودایێ مهزن دبێژیت:
ئانكو: ((ئهى گهلى مرۆڤان بهڵگهیهكێ ئاشكهرا ژ خودايێ ههوه بۆ ههوه هات، كو پێغهمبهرێ مه موحهممهده، و ئهو بهڵگهیێن ئاشكهرا يێن ئهو پێ هاتى و يێ ژ ههمییان مهزنتر قورئانا پيرۆزه، تشتێ ڕاستییا پێغهمبهرينى و پهياما وى ديار دكهت و مه قورئان بۆ ههوه هنارت هيدايهت و ڕۆناهییهكا ئاشكهرا (174) ڤێجا ئهوێن ب گۆتن و كريار باوهرى ب خودێ ئيناى و خۆ ب وێ ڕۆناهییێ ڤه گرتى يا مه بۆ ئينايه خوارێ، پاشى ئهو ژ قهنجى و دلۆڤانییا خۆ دێ وان كهته د بهحهشتێدا و دێ بهرێ وان دهته ڕێكا ڕاست يا سهرى دكێشته بهحهشتێ)). [4: 174 ,175].
ئهرێ تو یێ بهرههڤی مهزنترین بڕیار د ژیانا خۆدا بدهی؟
ئهگهر ئهڤا بهری نوكه مه بهحسكری تشتهكێ لۆژیكی بیت بۆ ته، و ته د دلێ خۆدا دانپێدان ب ڕاستییێ كر؛ هنگی دڤێت تو پێنگاڤهكا دهستپێكی بهاڤێژی بهرهڤ ڕێكا موسلمانبوونا خۆ. و ئهرێ ته دڤێت ئهز هاریكارییا ته بكهم ل سهر دانا باشترین بڕیار د ژیانا تهدا و ڕێكێ نیشا ته بدهم كا دێ چاوا موسلمان بی؟
نه هێله گونههێن ته ڕێكێ ل بهر موسلمانبوونا ته بگرن، چونكی خودێ د قورئانێدا بۆ مه بهحسكرییه كو ئهو ههمی گونههێن مرۆڤی ژێدبهت ئهگهر هات و مرۆڤ موسلمان بوو و تهوبه كر و بۆ لایێ خودایێ خۆ زڤڕی، ههتا پشتی تو ب ئیسلامێ ڕازی دبی و دهێیه د ناڤ ئیسلامێ ژیدا؛ تشتهكێ سرۆشتییه تو تووشی هندهك گونههان ببی، چونكی ئهم مرۆڤین و مهلائیكهتێن بێگونهھ نینین چ جاران خهلهتييان نهكهین. بهلێ تشتێ ژ مه هاتییه داخوازكرن ئهڤهیه كو ئهم داخوازا لێبوورین و ژێبرنا گونههان ژ خودێ بكهین و تهوبه بكهین بۆ لایێ وی، و ههر گاڤا خودێ دیت ته لهز د وهرگرتنا حهقییێدا كر و تو هاتیه د ناڤ ئیسلامێدا و ته ههردوو شاهده ب دهڤێ خۆ دان؛ هنگی خودێ دێ هاری ته كهت ل سهر هێلانا گونههێن دی، لهوا ههر كهسێ ڕویێ خۆ بۆ لایێ خودایێ خۆ وهردگێڕیت و بهرهڤ ویڤه دهێت و دویڤچوونا حهقییێ دكهت؛ خودێ ژی دێ تهوفیقا وی دهت بۆ خێرێن زێدهتر، ڤێجا ههر نوكه ژ هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا دوودل نهبه و بلهز بریارا موسلمانبوونێ بده.
ژ بهڵگهیان ل سهر ڤێ چهندێ، گۆتنا خودێیه: ئانکو: ((تو - ئهى موحهممهد - بێژه وان بوتپهرێسێن كافربووين ژ مللهتێ ته: ئهگهر ئهو خۆ ژ كوفرێ و دوژمناتییا پێغهمبهرى - سلاڤ لێ بن - بدهنه پاش و ل باوهرییا ب خودێ ب تنێ بزڤڕنهڤه و شهڕێ پێغهمبهرى و خودان باوهران بهس بكهن، خودێ دێ گونههێن وان يێن بۆرى ژێ بهت؛ چونكى ئيسلام تشتێ بهرى خۆ ژێ دبهت)). [8 : 38].
باشه ئهز چ بكهم دا ببمه كهسهكێ موسلمان؟
هاتنا د ناڤ ئیسلامێدا كارهكێ ب ساناهییه و پێدڤی ب چ ڕێوڕهسم و كارێن فهرمی یان ئامادهبوونا هندهك كهسان ناكهت، ب تنێ ل سهر مرۆڤی پێدڤییه ئهو ههردوو شاهدهدانان ب دهڤێ خۆ بێژیت و ڕامانا وان بزانیت و باوهری پێ ههبیت، ئهو شاهدهدان ژی ئهڤهنه، دێ بێژیت: ئهز شاهدهییێ ددهم كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه (أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدًا رسول الله)، ئهگهر بۆ ته یا ب ساناهی بوو تو ڤان ههردوو شاهدهدانان ب زمانێ عهرهبی بێژی؛ هنگی باشتره تو ب وی زمانی بێژی، بهلێ ئهگهر ل بهر ته یا گران و ب زهحمهت بیت تو وهسا بێژی؛ هنگی بهسی تهیه تو ب زمانێ خۆ بێژی و ب ڤێ چهندێ دێ بییه كهسهكێ موسلمان، پاشی دڤێت تو خۆ فێری ئایینێ خۆ بكهی، ئهو ئایینێ كو دێ بیته ژێدهرێ بهختهوهرییا ته ل دونیایێ و ڕزگاربوونا ته ل ئاخرهتێ.
بۆ پتر پێزانینان ل دۆر ئیسلامێ، ئهز شیرهتێ ل ته دكهم تو سهرهدانا ڤی مالپهڕی بكهی:
لینكێ وهرگێڕانا ڕامانێن قورئانا پیرۆز ب زمانێ ....:
و دا بزانی چاوا دێ ئیسلامێ د ژیانا خۆدا ئهنجام دهی، ئهم شیرهتێ ل ته دكهین تو سهرهدانا ڤی مالپهڕی بكهی: