އިސްލާމްދީނުގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ

އިސްލާމްދީނުގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ

މަސްޖިދުލް ޙަރާމް އާއި މަސްޖިދުއް ނަބަވީގެ ދީނީ ކަންތަކާބެހޭ މަޖްލީހުގެ ރިޔާސަތުގެ ދަށުންވާ ޢިލްމީ ކޮމިޓީ.

رحمنވަންތަ رحيمވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން (ފަށައިގަންނަމެވެ.) އިސްލާމްދީނުގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ކުރު ޚުލާޞާއެއް: މި ބައިގައި އަޅުގަނޑު ބަޔާންކޮށްލާނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅާއި، ނަސަބުފުޅާއި، ރަށާއި، ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތުމާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތާއި، އެކަލޭގެފާނު ގޮވާލެއްވި ކަންކަމާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ނަބީކަމުގެ އާޔަތްތަކާއި (މުޢުޖިޒާތްތަކާއި)، އެކަލޭގެފާނުގެ ޝަރީޢަތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަދުއްވުން އެކަލޭގެފާނާމެދު ގެންގުޅުނު މައުޤިފެވެ.

1- އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅާއި، ނަސަބުފުޅާއި އަދި އެރަށެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތް ރަށާއި އަދި ބޮޑުފުޅުވި ރަށް

އިސްލާމްދީނުގެ ރަސޫލާއަކީ މުޙައްމަދު ބްނު ޢަބްދު ﷲ ބްނު ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބް ބްނު ހާޝިމް އެވެ. ހާޝިމް އަކީ، އިބްރާހީމް عليه السلام ގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް عليه السلام ގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ބޭކަލެކެވެ. ‎‎‎‎‎‎

އެހެނީ، ﷲ ގެ ނަބިއްޔާ އިބްރާހީމް عليه السلام، އަދި އެކަލޭގެފާނާއެކު އަނބިކަނބަލުން ހާޖަރާއި ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް عليه السلام، ޝާމު ކަރައިން މައްކާއަށް ވަޑައިގެންނެވީ، އިސްމާޢީލް عليه السلام ތުއްޕުޅު ޙާލުކޮޅުގައި ވަނިކޮށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު، ﷲ ﷻ ގެ އަމުރުފުޅަށް އެ ދެމައިކަނބަލުން މައްކާގައި ވަޒަންވެރި ކުރެއްވިއެވެ. ދެންފަހެ، އެ ތުއްޕުޅު ދަރިކަލުން ފުރާފުރިހަމަވީ ހިނދު، ނަބިއްޔާ އިބްރާހީމް عليه السلام މައްކާއަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް عليهما السلام، ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވީ ގެފުޅު ކަމުގައިވާ ކަޢުބާ ބިނާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ގެފުޅުގެ ވަށައިގެން މީސްތަކުން ގިނަވެގެންދިޔައެވެ. އަދި، ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ﷲ ﷻ އަށް އަޅުކަންކޮށް، ޙައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމަށް އެދޭ މީސްތަކުން، އެތަނަކަށް ގަސްދުކޮށް (ޒިޔާރަތްކުރެވޭ) މަންޒިލަކަށް މައްކާ ވެގެންދިޔައެވެ. އަދި، އިބްރާހީމް عليه السلام ގެ މިއްލަތުގެ މަތީގައި ﷲ ﷻ އެއްކައުވަންތަކޮށް އަޅުކަންކުރުމުގައި، ޤަރުނުތަކެއް ވަންދެން މީސްތަކުން ދެމިތިއްބެވެ.

ދެން އެއަށްފަހު މަގުފުރެދުންތައް ފެށިގެންދިޔައެވެ. އެގޮތުން ޢަރަބި ޖަޒީރާގެ ޙާލަތުވެސްވީ އެތަނުގެ ވަށައިގެންވާ ދުނިޔޭގެ އެހެން ބިންތަކުގެ ޙާލަތު ފަދައިން، ވަޘަނިއްޔަތު‍‌ގެ ކަންކަން ފާޅުވެގެންނެވެ. ބުދަށް އަޅުކަންކުރުމާއި، ދިރިތިއްބާ އަންހެން ދަރިން ވަޅުލުމާއި، އަންހެނުންނަށް އަނިޔާވެރިވުމާއި، ބުހުތާނު ދޮގު ހެދުމާއި، ރާ ބުއިމާއި، ފާޙިޝް ކަންކަމަށް އަރައިގަތުމާއި، ޔަތީމުންގެ މުދާ ކެއުމާއި ރިބާ ނެގުންފަދަ ކަންކަމެވެ.

މި ތަނުގައި، އަދި މި ވެށީގެ ތެރޭގަ‍‍‍އި، މީލާދީގޮތުން 571 ވަނަ އަހަރު‎، އިބްރާހީމް عليه السلام ގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް عليه السلام ގެ ދަރިފަސްކޮޅުން، އިސްލާމްދީނުގެ ރަސޫލާ; މުޙައްމަދު ބްނު ޢަބްދު ﷲ، ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން، އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަވަނީ ނިޔާވެފައިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުން ހަ އަހަރުފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމަވެސް ނިޔާވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ބޮޑުބޭބެ އަބޫ ޠާލިބު، އެކަލޭގެފާނު ބެލެހެއްޓެވުމާ ހަވާލުވިއެވެ. އަދި ޔަތީމެއްގެ ގޮތުގައި ފަޤީރުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ދިރިއުޅުން ވޭތުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ފަރީއްކުޅުވާ އަދި ޢާމްދަނީ ހޯއްދަވާ އުޅުއްވީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަމިއްލަ އަތްޕުޅުން ކުރައްވާ މަސައްކަތުންނެވެ.

2- ބަރަކާތްތެރިވެގެންވީ ބޭކަނބަލަކާ ކުރެއްވި ބަރަކާތްތެރި ކައިވެނިފުޅު

އެކަލޭގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުން ފަންސަވީސް އަހަރު ފުރިހަމަވުމާއެކު، މަައްކާގެ އަންހެނުންކުރެ ޤަދަރުވެރި ބޭކަނބަލަކާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތެވެ. އެއީ ޚަދިޖާ ބިންތު ޚުވައިލިދު رضي الله عنها އެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ ފަރާތްޕުޅުން ހަތަރު އަންހެން ދަރިކަނބަލުންނާއި، ދެ ފިރިހެން ދަރިކަލުން ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ދެ ދަރިކަލުން ވަނީ ތުއްޕުޅުއިރު އަވަހާރަވެފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ޢާއިލާއާއެކު މުޢާމަލާތްކުރެއްވީ ނުހަނު އޯގާތެރިކަމާއި ލޯތްބާއެކުގައިއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖަތުގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުދެކެ ބޮޑުވެގެންވާ ލޯތްބަކުން ލޯބިފުޅުވިއެވެ. ހަމައެފަދައިން އެކަލޭގެފާނުވެސް އެކަމަނާ ދެކެ ލޯބިފުޅުވިއެވެ. އަދި އެކަމަނާ އަވަހާރަވުމަށްފަހު ވެސް، އެތަކެއް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން، އެކަމަނާގެ މަތިން އެކަލޭގެފާނު ހަނދުމަފުޅު ނުނެތެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ބަކަރި ކަތިލައްވާ، ޚަދީޖާ رضي الله عنها ގެ ރަޙްމަތްތެރިންނަށް ބައްސަވައެވެ. އެއީ އެކަމަނާއަށް ހެޔޮކޮށްހިއްތެވުމުގެ ގޮތުން، އަދި އެކަމަނާގެ ލޯތްބަށް ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން؛ އެ އަންހެންތަކުންނަށް ކަމޭހިއްތެވުމުގެ ގޮތުންނެވެ.

3- ވަޙީ ބާވާލައްވަން ފެއްޓެވުން

ﷲ ﷻ، ރަސޫލާ، މުޙައްމަދު ﷺ ޚަލްޤުކުރެއްވީއްސުރެ އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވީ މަތިވެރި ޚުލްޤުފުޅެއްގެ މަތީގައިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުން، އެކަލޭގެފާނަށް ނަންދެމުން ދިޔައީ އަމާނާތްތެރި ތެދުވެރިޔާގެ ނަމުންނެވެ. އަދި އަގުހުރި ރަނގަޅު މަސައްކަތްތަކުގައި އެކަލޭގެފާނު އެބައިމީހުންނާއެކު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި އެބައިމީހުން އެ ގޮތެއްގެ މަތީގައި ތިބި ވަޘަނިއްޔަތަށް ނުރުހިވަޑައިގެން ކޯފާވެލައްވައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު، އެބައިމިހުންނާއެކު އެކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުން ސާޅީސް އަހަރު ފުރުމުން، އެކަލޭގެފާނު މައްކާގައި ހުންނަވަނިކޮށް، ﷲ ﷻ، ރަސޫލެއްކަމުގައި ވުމަށް އެކަލޭގެފާނު އިޚްތިޔާރުކުރެއްވިއެވެ. ދެންފަހެ ކީރިތި ޤުރުއާނުން ބާވާލެއްވުނު އެންމެ ފުރަތަމަ ސޫރަތުގެ، ފުރަތަމަ އާޔަތްތަކާއިގެން، ޖިބްރީލް عليه السلام އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެއީ އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ މި ބަސްފުޅުތަކެވެ:

ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ اسم ފުޅުން ކަލޭގެފާނު ކިޔަވައި ވިދާޅުވާށެވެ! އެކަލާނގެއީ (ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް )ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ.

ގަނޑުލޭކޮޅަކުން އެކަލާނގެ އިންސާނާ ހެއްދެވިއެވެ.

ކަލޭގެފާނު ކިޔަވައި ވިދާޅުވާށެވެ! އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، އެންމެ ދީލަތިވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އެކަލާނގެއީ، قلم ން (ލިޔަން)އުނގަންނައިދެއްވި ރަސްކަލާނގެއެވެ.

އިންސާނާއަށް އޭނާ ނުދަންނަ ކަންތައް، އެކަލާނގެ އުނގަންނައިދެއްވިއެވެ.

[އަލްޢަލަޤް ސޫރަތް: 1 - 5]

ދެން އެކަލޭގެފާނު (ބިރުފުޅުން) ހިތްޕުޅު ތެޅިތެޅިވާ ޙާލުކޮޅުގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖާ رضي الله عنها ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި ހިނގައިދިޔަ ކަންކަމުގެ ޚަބަދު އެކަމަނާއަށް ދެއްވިއެވެ. އެހިނދު، އެކަމަނާ އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދެއްވިއެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ ބަފައިފުށުގެ ބޮޑުބޭބެގެ ދަރިކަލެއް ކަމުގައިވާ ވަރަޤަތު ބްނު ނައުފަލުގެ އަރިހަށް އެކަލޭގެފާނާ އެކު ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. -ވަރަޤަތު ބްނު ނައުފަލުވީ، ނަޞާރާދީން ޤަބޫލުކޮށް، ތައުރާތާއި އިންޖީލު ކިޔަވާފައިއެވެ- ދެން ޚަދީޖާއަށް އޭނާއަށް ދެންނެވިއެވެ: އޭ ބޮޑުބޭބެގެ ދަރިޔާއެވެ، ތިބާގެ އަޚާގެ ދަރިކަލުން މި ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅު ނިކަން އަޑުއަހާބަލާށެވެ. އެހިނދު އެކަލޭގެފާނާ މުޚާޠަބުކޮށް ވަރަޤާ ދެންނެވިއެވެ: އޭ އަޚާގެ ދަރިކަލުންނޭވެ. ތިބާއަށް ފެނުނީ ކޮންކަމެއްތޯއެވެ؟ ދެންފަހެ، ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ، އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތް ކަންތައްތަކުގެ ޚަބަރު، ވަރަޤާއަށް ދެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް، ވަރަޤާ ދެނެންނެވިއެވެ:

(މިއީ މޫސާގެފާނުގެ މައްޗަށްވެސް ﷲ ﷻ ފޮނުއްވި މަލާއިކަތާއެވެ. ތިމަންނާގެ ޒުވާންދުވަސްވަރު ނަމައޭ ތިމަންނާ ހިތަށްއަރައެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުން ކަލޭގެފާނު (މި ރަށުން) ނެރެލާ ދުވަހު ތިމަންނާ ދިރިހުންނާނެ ނަމައޭ ހިތަށްއަރައެވެ. އެހިނދު ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އެމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނު ނެރެލާނެތޯއެވެ؟" ވަރަޤާ ދެންނެވިއެވެ: އާދޭހެވެ. ކަލޭގެފާނު ތިޔަ ވަޑައިގެންނެވި ފަދަ ކަމަކައިގެން ވަޑައިގެންނެވި ހަމަ އެކަކުވެސް، ޢަދާވާތްތެރިނުވެވޭ ގޮތުގައި ނުވެއެވެ. އަދި އެދުވަސް ތިމަންނާއަށް ދައްކަވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ވަރުގަދަވެގެންވީ ނަޞްރަކުން ތިމަންނާ ކަލޭގެފާނަށް ނަޞްރުދޭހުށީމެވެ.)

އަދި މައްކާގައި އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ވިދިވިދިގެން ޤުރްއާން ބާވައިލެއްވެމުން ދިޔައެވެ. ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން، ޖިބްރީލް عليه السلام އެއާގެން ފައިބާވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެފަދައިންމެ ރިސާލަތުގެ ތަފްޞީލުތަކާގެންވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަންނަވައެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް އިސްލާމްދީނަށް ގޮވާލެއްވުމުގައި އެކަލޭގެފާނު ދެމިހުންނެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުން އެކަލޭގެފާނާ ދިމާކޮށް، ދެކޮޅުވެރިވެ އަރައިރުންވިއެވެ. އަދި ރިސާލަތު ދޫކޮށްލާމަތިން އެކަމުގެ ބަދަލުގައި؛ މުދަލާއި ވެރިކަން ދޭންވެސް އެކަލޭގެފާނަށް ހުށަހެޅިއެވެ. އެހެނަސް، އެ ހުރިހާ ކަމަކަށް އެކަލޭގެފާނު އިންކާރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި، އިސްވެދިޔަ ރަސޫލުބޭކަލުންނަށް، އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުގެ މީހުން ބުނިފަދަ ބަސްތަކެއް، އެކަލޭގެފާނާ ދިމާލަށްވެސް އެމީހުން ބުންޏެވެ. (އެގޮތުން އެކަލޭގެފާނަކީ) ސިޙުރުވެރިއެއްކަމަށާއި، ދޮގުވެރިއެއްކަމަށާއި، ބުހުތާނު އުފައްދާ މީހެކޭވެސް ބުނޫއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ދަތިކޮށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ޝަރަފުވެރި ހަށިކޮޅަށްވެސް އަނިޔާވެރިވެ، އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ތަބަޢަވީ މީސްތަކުންނަށްވެސް އަނިޔާވެރިކަމާއެކު ގޯނާކުރިއެވެ.

ﷲ ގެ ދީނަށް ދަޢުވަތުދެއްވުމުގައި، ރަސޫލާ ﷺ މައްކާގައި ދެމިހުންނެވިއެވެ. އަދި ޙައްޖު މޫސުމާއި، ޢަރަބީންގެ މޫސުމީ ބާޒާރުތަކަށް ވަޑައިގެން މިސްތަކުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާ އެބައިމީހުންނަށް އިސްލާމްދީން ހުށައަޅުއްވާ ހެއްދެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު، ދުނިޔޭގެ އެދުމަކަށް އަދި ވެރިކަމަކަށްވެސް ދަޢުވަތެއް ނުދެއްވައެވެ. އަދި ކަނޑީގެ ބިރެއްވެސް ނުދައްކަވައެވެ. އެގޮތުން އެކަލޭގެފާނަށް ވެރިކަމުގެ ބާރެއް ލިބިވަޑައިގެންފައި ނުވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަކީ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވެސް ނުމެވޭމެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ފޮތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި މަތިވެރި މާތްވެގެންވިީ ކީރިތި ޤުރުއާނާ އެއްފަދަ އެހެން އެއްޗެއް ގެނައުމަށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ދަޢުވަތުގެ ކުރީކޮޅުގައި، ގޮންޖައްސަވާ އެކަން އިޢުލާނު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަދުއްވުންނަށް އެ ޤުރުއާނުން ގޮންޖެއްސެވުމުގައި ދެމިހުންނެވިއެވެ. ދެންފަހެ އީމާންވީ މީހުންގެ ތެރޭގައިވި، މަތިވެރިވެގެންވީ ޞަޙާބީބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ﷲ ﷻ އެ އެންމެހައި ބޭކަލުންނަށް ރުއްސުންލައްވާށިއެވެ.

އަދި މައްކާގައި ވަނިކޮށް، ﷲ ﷻ އެކަލޭގެފާނަށް މަތިވެރިވެގެންވީ މުޢުޖިޒާތެއް ދެއްވިއެވެ. އެއީ؛ (މައްކާއިން) ބައިތުލް މަޤްދިސަށް އިސްރާކުރެއްވުމަށްފަހު، ދެން، އެކަލޭގެފާނާއިގެން އުޑަށް އުފުއްލެވިގެން ދިޔުމުގެ މުޢުޖިޒާތެވެ. ﷲ ﷻ، އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ އިލްޔާސްގެފާނާއި އަލްމަސީޙް (ޢީސާގެފާނު) عليهما السلام ވެސް އުޑަށް އުފުއްލެވިކަމީ އެނގިގެންވާ ކަމެކެވެ. އެއީ މުސްލިމުންނާއި ނަޞާރާއިންގެ ގާތުގައި އެ ވާހަކަ ޛިކުރުކުރެވިގެންވާ ފަދައިންނެވެ.

އަދި، (މި ދަތުރުފުޅުގައި) ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟްރަތުން، ނަމާދު ފަރުޟުކުރެއްވުމުގެ އަމުރުފުޅު، އުޑުގައި ނަބިއްޔާ ﷺ އަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެއީ؛ މުސްލިމުން ރެޔަކާދުވާލު ފަސްފަހަރު ކުރަމުން މިދާ ނަމާދެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެކަލޭގެފާނު މައްކާގައި ވަނިކޮށް ބޮޑުވެގެންވީ އެހެން މުޢުޖިޒާތެއް ފާޅުވެގެންދިޔައެވެ. އެއީ؛ ހަނދު ދެފަޅިވެގެންދިޔަ މުޢުޖިޒާތެވެ. މި މުޢުޖިޒާތްވަނީ މައްކާގެ މުޝްރިކުންނަށްވެސް ފެނިފައެވެ.

އެކަލޭގެފާނަށް ހުރަސްއެޅުމަށްޓަކައި، ޤުރައިޝުވަންހައިގެ ކާފަރުން، އެމީހުންނަށް ބޭނުންކުރެވުނު ކޮންމެ ވަސީލަތެއް ދިޔައީ ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން؛ އެކަލޭގެފާނާ ދެކޮޅަށް މަކަރުވެރި ރޭވުންތައް ރޭވުމުގަޔާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން މީސްތަކުން ނަފުރަތްތެރިކުރުވާ، ދުރުކޮށް ފައްސާލުމަށް، ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތް ކުރަމުންގެންދިޔައެވެ. އަދިހަމައެއާއެކު، ގޮތް ދޫކުރުމެއްނެތި، އިތުރު މުޢުޖިޒާތްތައް ދައްކައިދޭން އެދެމުންދިޔައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނާ ޖަދަލުކޮށް، މީސްތަކުން އެކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ދުރުކޮށް ހުރަސްއެޅުމަށްޓަކައި، ބޭނުންކުރާނޭ ޙުއްޖަތްތައް އެބައިމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެދި، ޔަހޫދީންގެ ކިބައިން އެހީވެސް ހޯދިއެވެ.

އަދި ޤުރައިޝުވަންހައިގެ ކާފަރުންގެ ފިއްތުންތައް، މުއުމިނުންނަށް ދެމިގެންވާގޮތަށް ގުޅިގެންދިޔުމުން، ޙަބަޝްކަރައަށް ހިޖުރަކުރުމުގެ އިޛުނަ އެބައިމީހުންނަށް ނަބިއްޔާ ﷺ ދެއްވިއެވެ. އަދި ނަބިއްޔާ ﷺ އެބައިމީހުންނާ މުޚާޠަބުކުރައްވާ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: ހަމަކަށަވަރުން، އޭނާގެ ގާތުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރި ނުވެވޭނެ، ޢަދުލުވެރި ރަސްކަލަކު އެތަނުގައި ވެއެވެ. އަދި އެ ރަސްކަލަކީ ނަޞާރާދީނުގެ މީހެކެވެ. ދެންފަހެ، އެމީހުންގެ ތެރެއިން ދެ ޖަމާޢަތެއް ޙަބަޝާއަށް ހިޖުރަކުރިއެވެ. ފަހެ، ހިޖުރަކުރެއްވި ބޭކަލުން ޙަބަޝްކަރައަށް ފޯރުމުން، އެ ދީނަކާއިގެން ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ އެއާގެން ވަޑައިގެންނެވި ދީން، އެބޭކަލުން، ނަޖާޝީ ރަސްގެފާނަށް ހުށައެޅުއްވެވިއެވެ. އަދި ނަޖާޝީ އިސްލާމްވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ. ތިޔަ ކަންތަކާއި އަދި މޫސާ عليه السلام އެކަންކަަމާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ކަންތައް ނިކުންނަނީ ހަމަ އެއް ވޮށަކުންނެވެ. އަދި (ހިޖުރައަށްފަހުވެސް) އެކަލޭގެފާނަށާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބު ބޭކަލުންނަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ދުއްތުރާތައް ކެނޑިނޭޅި ކުރިމަތިވަމުންދިޔައެވެ.

ޙައްޖު މޫސުމުގައި އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވި މީހުންގެ ތެރޭގައި، މަދީނާއިން އައި ބަޔަކު ވިއެވެ. އަދި، އިސްލާމްވުމަށާއި، އެބޭކަލުންގެ ރަށް ކަމުގައިވާ، އިހުގައި ޔަޘްރިބޭ ކިޔުނު (ފަހުން މަދީނާގެ ގޮތުގައި ނަންދެވިގެންދިޔަ) ރަށަށް، އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެންފިނަމަަ، އެކަލޭގެފާނަށް ނަޞްރުވެރިވުމަށް އެބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނަށް ބައިޢަތު ހިއްޕެވިއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ތެރެއިން މައްކާގައި މަޑުކޮށްގެން ތިބި މީހުން މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރުމަށް އެކަލޭގެފާނު އިޛްނަ ދެއްވިއެވެ. ދެން އެމީހުން ހިޖުރަކޮށް، އަދި މަދީނާގައި އިސްލާމްދީނުގެ ނޫރު ވަދެފައިނުވާ އެއްވެސް ގެއެއް ނެތް މިންވަރަށް، މަދީނާގައި އިސްލާމްދީން ފެތުރިގެންދިޔައެވެ.

ﷲ ގެ ދީނަށް ދަޢުވަތު ދެއްވުމުގައި މައްކާގައި، ނަބިއްޔާ ﷺ ތޭރަ އަހަރު ހޭދަކުރެއްވުމަށްފަހު، މަދީނާއަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމަށް އެކަލޭގެފާނަށް ﷲ ﷻ އިޛުނަދެއްވިއެވެ. ދެންފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ﷺ މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރައްވާ، ﷲ ގެ ދީނަށް ދަޢުވަތު ދެއްވުމުގެ މަސައްކަތްޕުޅު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. އަދި އެތަނުގައި އިސްލާމްދީނުގެ ޝަރާއިޢުތައް ކަމަކަށްފަހު ކަމެއް، ފުލުފުލުން ބާވައިލެއްވެމުން ދިޔައެވެ. އަދި ޤަބީލާތަކުގެ ވެރިންނަށާއި، ރަސްރަސްކަލުންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ދަޢުވަތު ދެއްވުމަށްޓަކައި، ފަތްކޮޅުތަކާއެކު އެކަލޭގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުން ރަސޫލުން މެދުވެރިކުރައްވާ ފޮނުއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އެގޮތުން ފަތްކޮޅު ފޮނުއްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި؛ ރޫމުގެ ރަސްގެފާނާއި، ފާރިސްކަރައިގެ ރަސްގެފާނާއި، މިޞްރުގެ ރަސްގެފާނު ހިމެނެއެވެ.

އަދި މަދީނާގައި ހުންނަވަނިކޮށް، އިރުކޭތަ ހިފުމުގެ ޙާދިޘާއެއް ހިނގައި، އަދި މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަން ވެރިވެގެންދިޔައެވެ. އަދި އެ ދުވަސް ދިމާވީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ދަރިކަލުން އިބްރާހީމް އަވަހާރަވި ދުވަހާއެވެ. ދެން، އިރު ކޭތަހިފާފައި އެވަނީ އިބްރާހީމް އަވަހާރަވުމުން ކަމުގައި މިސްތަކުން ބުނަމުން ދިޔައެވެ. އެހިނދު ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދިޘްކުރެއްވިއެވެ:

(ހަމަކަށަވަރުން، އިރުކޭތައާއި ހަނދުކޭތަ ހިފަނީ އެއްވެސް މީހެއްގެ މަރުގެ ސަބަބަކުން، އަދި ދިރުމުގެ ސަބަބަކުންވެސް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެއީ ﷲ ﷻ ގެ ހެކިތަކުންވާ ދެ ހެއްކެވެ. އެ ދެކަންތައް މެދުވެރިކުރައްވާ، ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުން ބިރުވެތިކުރައްވައެވެ.) [1]،

ނަބިއްޔާ ﷺ އަކީ ދޮގު ދަޢުވާއެއްކުރާ ކައްޒާބެއްނަމަ؛ (މިފުރުޞަތުގެ ބޭނުންހިފައި) އެކަލޭގެފާނު ދޮގުކުރުމާމެދު މީސްތަކުންނަށް ބިރުދެއްކުމަށްޓަކައި އަވަސްވެވަޑައިގަތީހެވެ. އަދި އިރުކޭތަ އެހިފީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އަވަހާރަވީމައޭ، ދެންފަހެ ތިމަންކަލޭގެފާނު ދޮގު ކުރާ މީހުންނާމެދު އަދި ކަންތައްވާނީ ކިހިނަކުންހޭ ވިދާޅުވީހެވެ.

[1] ޞަޙީޙު މުސްލިމް (901)

ރަސޫލާ ﷺ ގެ ވެރި ރައްބު، އެކަލޭގެފާނު އެންމެ ރިވެތި ޚުލުޤުން ޖަރީކުރެއްވިއެވެ. އަދި ﷲ އެކަލޭގެފާނު ޞިފަކުރައްވާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:

(އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނު ވަނީ މާތްވެގެންވާ خلق ފުޅެއްގެ މަތީގައިކަން ކަށަވަރެވެ.)

[ސޫރަތުލް ޤަލަމް؛ 4]

ފަހެ ތެދުވެރިކަމާއި، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި، ހިތްވަރުގަދަކަމާއި، ޢަދުލުވެރިކަމާއި، ދުޝްމަނުންނަށް ދާންދެން އެމީހުންނާމެދުވެސް ވަފާތެރިވުމާއި، ދީލަތިކަން ފަދަ ރިވެތިވެގެންވީ އެންމެހައި ޚުލްޤުފުޅުތަކުން އެކަލޭގެފާނު ވަނީ ޞިފަކުރެވިގެންނެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ؛ ޚާއްޞަކޮށް ފަޤީރުންނަށާއި، މިސްކީނުންނަށާއި، ހުވަފަތްވެފައިވާ އަންހެނުންނަށާއި އަދި ޙާޖަތްޖެހިފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ޞަދަޤާތްކުރެއްވުމަށް ލޯބިކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން އެބަމީހުންނަށް ހިދާޔަތްލިބުމަށް އެންމެބޮޑަށް އެދިލައްވާ، އެބައިމީހުންނަށް ރަޙުމުކުރައްވާ، ހިތްތިރި ތަވާޟުޢުވެރި ބޭކަލެއްވެސްމެއެވެ. އެހެންގޮސް، ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުންނާއެކު އެބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި އިންނަވަނިކޮށް ބީރައްޓެއްސަކު އައިސް، އެކަލޭގެފާނަކީ އެތަނުން ކާކުކަމެއް ނޭނގި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މުޙައްމަދަކީ ކާކުހޭ އޭނާ އަހާ ދަރަޖައަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ތަވާޟުޢުވެރިކަން ފޯރާފައިވެއެވެ.

ޢަދުއްވުންނާއި އެކުވެރިންނާއި، ގާތްމީހުންނާއި ދުރުމީހުންނާއި، ދޮށީމީހުންނާއި ހަގުމީހުންނާއި، ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނާއި، ޙަޔަވާނުންނާއި ދޫނިސޫފާސޫތްޕާއި، އަދި މިނޫނަސް އެންމެހައި ފަރާތްތަކާ މުޢާމަލާތް ކުރެއްވުމުގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅު ވެފައިވަނީ، ފުރިހަމަކަމާ މާތްކަމުގައި ފާޅުވެގެންވީ ހެއްކެއްކަމުގައެވެ.

އަދި ﷲ ﷻ، ދީން އެކަލޭގެފާނަށް ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވާ، އަދި ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތު އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ފޯރުކޮށްދެއްވި ހިނދު، ޢުމުރުފުޅުން ފަސްދޮޅަސް ތިން އަހަރުފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން؛ ނަބީކަމާއިގެން ފޮނުއްވުމުގެ ކުރިން ސާޅީސް އަހަރު، އަދި ނަބީބޭކަލެއް، އަދި ރަސޫލުބޭަކަލެއްގެ ގޮތުގައި ތޭވީސް އަހަރު ހޭދަކުރެއްވިއެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނު ﷺ ފަސްދާނުލެވުނީ މަދީނާގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސަވާރުވެވަޑައިގެންނެވި، ހުދުކުލައިގެ ބަޣްލުކޮޅާއި، ޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ ދަތުރުވެރީންނަށް ޞަދަޤާތް ކުރައްވާފައިވާ ބިންކޮޅެއް ފިޔަވައި، އެއްވެސް އިތުރު މުދަލެއް، އަދި ތަރިކައެއްވެސް އެކަލޭގެފާނު ދޫކުރައްވާފައިނުވެއެވެ. [2]

[2] ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ (4461) 6/15

އެކަލޭގެފާނު ތެދުކޮށް އިސްލާމްވެ އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ތަބަޢަވީ މީހުންގެ ޢަދަދު ނުހަނު ގިނަވެގެންވެއެވެ. އަދި، އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން މަސް ދުވަސް ކުރިން، އެކަލޭގެފާނާއެކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުންގެ ތެރެއިން، ޙައްޖަތުލް ވަދާޢުގައި ޙައްޖުވީ މީހުންގެ ޢަދަދު އެއްލައްކައަށްވުރެ ގިނަވެގެންވެއެެވެ. މިއީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ދީން ފެތުރި، ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދެމިއޮންނަން މެދުވެރިވި ސިއްރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަދި އިސްލާމީ ޢާދަތަކާއި އަސާސްތަކުގެ މަތީގައި އެކަލޭގެފާނު ތަރުބިއްޔަތު ކުރެއްވި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުބޭކަލުން ވެފައިވަނީ؛ ޢަދުލުވެރިކަމާއި، ޒުހުދުވެރިކަމާއި، ވަރަޢަވެރިކަމާއި، ވަފާތެރިކަމާއި، އެބޭކަލުން އެ އީމާންވެގެން ތިއްބެވި މަތިވެރިވެގެންވި މި ދީނަށް ޤުރުބާންވެ ހޭދަކުރުމުގައި އެންމެ ހެޔޮވެގެންވީ އަޞްޙާބުންގެ ތެރެއިންނެވެ.

އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުބޭކަަލުން رضي الله عنهم ގެ ތެރެއިން، އީމާންކަމާއި، ޢިލްމާއި، ޢަމަލާއި، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި، ތެދުކުރުމާއި، ދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި، ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ދީލަތިކަމުގެ ގޮތުން އެންމެ މާތް ބޭކަލުންނަކީ؛ އަބޫބަކުރުއް ޞިއްދީޤު، ޢުމަރު ބްނުލް ޚައްޠާބް، ޢުޘްމާނު ބްނު ޢައްފާން، އަދި ޢަލީ ބްނު އަބީ ޠާލިބް رضي الله عنهم އެވެ. އެބޭކަލުންނަކީ އެކަލޭގެފާނަށް އެންމެފުރަތަމަ އީމާންވެ ތެދުކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލުންނެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަކީ: އެކަލޭގެފާނަށްފަހު ދީނުގެ ދިދަ އުފުއްލެވި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޚަލީފާއިން ކަމުގައި ވެވަޑައިގަތް ބޭކަލުންވެސްމެއެވެ. އެބޭކަލުންނަކަށް ނަބީކަމަށް ޚާއްޞަވެގެންވީ އެއްވެސް ކަމެއް ލިބިފައި ނުވެއެވެ. އަދި އެހެން ޞަޙާބީބޭކަލުން رضي الله عنهم ނަށް ދެއްވާފައިނުވާ ޚާއްޞަކަމެއް، އެބޭކަލުންނަކަށްވެސް އެކަލޭގެފާނު ދެއްވާފައިނުވެއެވެ.

އެކަލޭގެފާނު ގެންނެވި ﷲ ތަޢާލާގެ ފޮތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ސުންނަތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތުނާމާއާއި، ބަސްފުޅުތަކާއި، ޢަމަލުފުޅުތައް، އެކަލޭގެފާނު ބަސްމޮށި އުުޅުއްވި ބަހުން، އެކަލާނގެ ވަނީ ރައްކާތެރިކުރައްވާފައެވެ. އަދި، ދުނިޔޭގެ ތާރިޚުގައި، އެހެން އެއްވެސް މީހެއްގެ ޙަޔާތުނާމާ، އެކަލޭގެފާނު ﷺ ގެ ޙަޔާތުނާމާ ރައްކާކުރެވުނު ފަދައިން ރައްކާކުރެވިފައެއްނުވެއެވެ. ކިއެއްތަ، އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަފުޅުލައްޕަވާ ގޮތާއި، ފަރީއްކުޅުވާ، ބުއިން ހިއްޕަވާ އުޅުއްވި ގޮތާއި، ހިނިފުޅުވަޑުވާ ގޮތްވެސްވަނީ ރައްކާކުރެވިފައެވެ.

އަދި، އެކަލޭގެފާނުގެ ގެކޮޅުގެ ތެރޭގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުންނާ ދޭތެރޭ މުޢާމަލާތް ކުރެއްވި ގޮތްވެސްމެއެވެ.

އެކަލޭގެފާނުގެ ހުރިހާ ޙާލަތްތަކެއް ވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތުނާމާގައި ލިޔެވި ރައްކާކުރެވިގެންނެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނަކީ، އިންސާނުންގެ ތެރެއިންވީ ރަސޫލުބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ރައްބުވަންތަކަމުގެ އެއްވެސް ޚާއްޞަކަމެއް ލިބިވަޑައިގެންފައި ނުވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުފުޅަށް އެއްވެސް ފައިދާއެއް އަދި ގެއްލުމެއް ދިނުމުގެ ބާރު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންނުވެއެވެ.

4- އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތު

ﷲ ﷻ، މުޙައްމަދު ﷺ ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވީ، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކަޮޅުތަކުގައި ޝިރުކާއި، ކުފުރާއި، ޖާހިލުކަން ޢާންމުވެފައި ވަނިކޮށެވެ. އަދި، ފޮތުގެ އަހުލުވެރީންގެ ތެރެއިން ގުނާލެވޭހާ މަދު ބަޔަކު މެނުވީ، ބިންމަތީގައި އެކަލާނގެއަށް ޝިރުކު ނުކުރާ ޙާލު، އެއްކައުވަންތަކޮށް އަޅުކަންކުރަމުން ދިޔަ ބަޔަކު ނުވާ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. ދެންފަހެ، ﷲ ﷻ، އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ، ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަން ޚަތިމް ކުރައްވާ ބޭކަލެއްގެ ގޮތުގައި ފޮނުއްވިއެވެ. ﷲ އެކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވީ، އެންމެހާ ޢާލަމްތަކަށް ހިދާޔަތާއި ޙައްޤު ދީނާއިގެންނެވެ. އެއީ އެންމެހައި ދީންތަކެއްގެ މައްޗަށް އެ ދީން ފާޅުކުރެއްވުމަށްޓަކައި، އަދި ވަޘަނިއްޔަތާއި ކުފުރާއި ޖާހިލުކަމުގެ އަނދިރިކަމުން، ތައުޙީދާއި އީމާންކަަމުގެ ނޫރުގެ ތެރެއަށް އެބައިމީހުން ނެރުމަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތަކީ؛ އިސްވެ ގޮސްފައިވާ ނަބީބޭކަލުން عليهم الصلاة والسلام ގެ ރިސާލަތުތައް ފުރިހަމަކޮށްދޭ ރިސާލަތެކެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނު ގޮވާލެއްވީ، ނޫޙުގެފާނާއި، އިބްރާހީމްގެފާނާއި، މޫސާގެފާނާއި، ސުލައިމާނުގެފާނާއި، ދާވޫދުގެފާނާއި، ޢީސާގެފާނާއި އަދި، އެންމެހައި ނަބިއްޔުންނާއި ރަސޫލުން عليهم السلام ގޮވާލެއްވި ހުރިހާ ކަމަކަށެވެ. އެއީ އެންމެހައި މީސްތަކުންގެ ވެރި ރައްބަކީ، އަދި އެންމެހައި ތަކެތި ހައްދަވާ، އަދި ރިޒްޤުދެއްވާ، ފުރާނައަޅުއްވާ އަދި މަރުގެންނަވާ، އެންމެހައި ވެރިކަމެއް މިލްކުވެވޮޑިގެންވާ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީ؛ ﷲ ﷻ ކަމަށް އީމާންވުމަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ؛ އެންމެހައި ކަމެއް ރާއްވަވާ ހިންގަވާ ފަރާތް ކަމާއި، އެންމެ އޯގާވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ ކަލާނގެ ކަމުގައި އީމާންވުމަށްވެސް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ﷲ ﷻ އީ؛ މި ކައުނުގައި ވާ ހުރިހާ ތަކެތި، އަހަރެމެންނަށް ފެންނަ ތަކެއްޗާއި، ނުފެންނަ ތަކެތިވެސް، ހެއްދެވި ޚާލިޤުވަންތަ އިލާހުކަމަށާއި، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެންމެހައި ތަކެއްޗަކީ، އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާ މަޚުލޫޤުންތަކެއްކަމުގައި އީމާންވުމަށްވެސް ގޮވާލެއްވިއެވެ.

އަދި ހަމައެފަދައިން، ﷲ އެއްކައުވަންތަކޮށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، އެކަލާނގެ ފިޔަވާ އެހެން ފަރާތްތަކަށް އަޅުކަންކުރުން ދުކޮށްލުމަށްވެސް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އަދި، އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރެވުމުގައި، ނުވަތަ ވެރިކަމުގައި، ނުވަތަ ހެއްދެވުމުގައި، ނުވަތަ އެކަލާނގެ ތަދުބީރުކުރެއްވުމުގައިވެސް އެކަލާނގެއީ އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް ޝަރީކަކުނުވާ އެއްކައުވަންތަ އިލާހުކަމަށް އެންމެ ފުރިހަމަ ބަޔާނުން ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެއަކަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އުފަންވެގެނެއް ނުވާކަމާއި، އަދި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އެކަލާނގެ އުފަންވެވޮޑިގެން ނުމެވާކަންވެސް އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެއާ އެއްފަދަ ވެގެންވާ އަދި މިޘާލު ޖެހިގެންވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާކަމާއި، އެކަލާނގެ ހެއްދެވި މަޚްލޫޤުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއްގެ ތެރެއަށް އެކަލާނގެ ވޮޑިގެން ނުވާނޭކަމާއި، އަދި އޭގެ ޞޫރާގައި ބައްޓަންވެވޮޑިވެސް ނުގަންނަވާކަން ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.

އަދި، އިބްރާހީމްގެފާނާއި މޫސާގެފާނަށް ބާވާލެއްވުނު ފަތްފުށްތަކަށާއި، ތައުރާތަށާއި، ޒަބޫރަށާއި، އިންޖީލު ފަދަ، އިލާހީ ފޮތްތަކަށް އީމާންވުމަށް އެކަލޭގެފާނު ގޮވާލެއްވިއެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން، އެންމެހައި ރަސޫލުބޭކަލުންނަށް، عليهم السلام، އީމާންވުމަށްވެސް ގޮވާލައްވާ، އެއިން އެންމެ ނަބިއްޔަކުވިޔަސް ދޮގުކުރި މީހާ، އެންމެހައި ނަބިއްޔުން ދޮގުކުރި މީހެއްފަދައިން ވާކަން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ.

އަދި އެންމެހައި މީސްތަކުންނަށް، ﷲ ﷻ ގެ ރަޙުމަތުން، އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނު ދެއްވިއެވެ. އަދި ދުނިޔޭގައި އެބައިމީހުންގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަވަނީ އެކަލާނގެކަމާއި، އަދި އެކަލާނގެއީ އެންމެ ރަޙުމްކުރެއްވުން ބޮޑުވެގެންވާ ރައްބުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހު، އެންމެހައި ޚަލްޤުތަކުން އެކުއެކީ، އެބައިމީހުންގެ ޤަބުރުތަކުން ނެރުއްވާ ހިނދު، އެބައިމީހުންގެ ޙިސާބު ބައްލަވާނެ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީވެސް އެކަލާނގެކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ އެންމެހައި މުއުމިނުތަކުންނަށް، އެބައިމީހުން ކުޅަ ހެޔޮ ޞާލިޙު ޢަމަލުތަކަށް، ކޮންމެ ހެޔޮކަމަކަށް އެފަދަ ދިހަ ހެޔޮކަމުގެ ޖަޒާދެއްވާ، އަދި ނުބައި ޢަމަލަކަށް އެ ޢަމަލާ އެއްފަދަ ޖަޒާއެއް ދެއްވާ ފަރާތްކަންވެސް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. އަދި، އާޚިރަތް ދުވަހު، ދާއިމަށް ދެމިގެންވާ ނިޢުމަތްތައް ހުރީ މުއުމިނުންނަށް ކަމާ، އެކަލާނގެއަށް ކާފިރުވެ، ނުބައި ޢަމަލުތައް ކުޅަ މީހުންނަށް، އެ ޢަމަލުތަކުގެ ޖަޒާ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ލިބޭނެކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ.

އަދި، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ، އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތުގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤަބީލާއެއް، އެކަލޭގެފާނުގެ ރަށެއް، އެކަލޭގެފާނުގެ މާތްވެގެންވީ ނަފްސުފުޅެއްވެސް މާތްކޮށް މަތިވެރިކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ކިއެއްތަ، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅަށްވުރެ ގިނައިން، ނޫޙުގެފާނާއި، އިބްރާހީމްގެފާނާއި، މޫސާގެފާނާއި، ޢީސާގެފާނު عليهم السلام ގެ ނަންފުޅުތައް ވާރިދުވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމާފުޅުގެ ނަމެއްވެސް، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންގެ ނަންފުޅުތަކެއްްވެސް ޤުރުއާނުގައި ވާރިދުވެގެން ނުވާއިރު، އަނެއްކޮޅުން މޫސާގެފާނުގެ މަންމާފުޅުގެ ވާހަކަ އެއްފަހަރަށްވުރެ ގިނަފަހަރު، އަދި މަރްޔަމް عليها السلام ގެ ނަންފުޅު ތިރީސް ފަސްފަހަރު، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވާރިދުވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ.

އަދި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އަކީ؛ ޝަރުޢާއި، ބުއްދިޔާއި، ފިޠުރަތާއި ޚިލާފުވަނިވި އެންމެހައި ކަންކަމުން، ނުވަތަ ސަލާމަތްތެރި އަޚްލާޤު އިންކާރުކުރާ އެންމެހައި ކަންކަމުން ބަރީއަވެފައިވާ މަޢުޞޫމު ބޭކަލެކެވެ. އެހެނީ؛ ނަބީބޭކަލުން عليهم السلام ނަކީ، ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟްރަތުން، އެބޭކަލުން ފޯރުކޮށްދެއްވާ އެންމެހައި ކަންކަމެއްގައި މަޢުޞޫމްވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަލުންނެވެ. ސަބަބަކީ؛ އެބޭކަލުންނީ ﷲ ﷻ ގެ އަމުރުފުޅުތައް އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުން ހަވާލުކުރެވިގެންވާ ބޭކަލުން ކަމުގައިވާތީއެވެ. އަދި، ރައްބުވަންތަކަން ނުވަތަ އިލާހުވަންތަަމުގެ ޚާއްޞަވެގެންވާ އެއްވެސް ޞިފައެއް، ނަބީބޭކަލުންނަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިނުވެއެވެ. ކިއެއްތަ، އެބޭކަލުންނަކީ އެހެން އިންސާނުންފަދަ އިންސާނުންނެވެ. (ތަފާތުވެގެންވާ ކަމަކީ) އެބޭކަލުންނަށް، ﷲ ﷻ، އެކަލާނގެ ރިސާލަތުތައް، ވަޙީގެ ޒަރީއާއިން ބާވާލެއްވުމެވެ.

ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ރިސާލަތަކީ ހަމަކަށަވަރުންވެސް ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟްރަތުންވާ ވަޙީއެއްކަމަށް ހެކިދޭ އެންމެ ބޮޑެތި ހެކިތަކުގެ ތެރޭގައި؛ އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައިވެސް މި ރިސާލަތު އޮތްގޮތަށް މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އޮތުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ބިލިޔަނަކަށްވުރެ ގިނަ މުސްލިމުން އެ ރިސާލަތަށް ތަބަޢަވެ، ނަމާދާއި ޒަކާތާއި ރޯދައާއި ޙައްޖާއި އަދި މި ނޫންވެސް އެ ރިސާލަތުގެ އެންމެހައި ޝަރުޢީ ވާޖިބުތައް، އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސް އުނިއިތުރު ވުމެއްނެތި ޢަމަލުކުރަމުން ދިޔުމަކީވެސް އެކަމުގެ ހެއްކަކަށްފުދެއެވެ.

5- އެކަލޭގެފާނުގެ ނަބީކަމުގެ މުޢުޖިޒާތްތަކާއި ހެކިތަކާއި ޢަލާމާތްތައް.

ﷲ ﷻ، އެކަލާނގެ ނަބީބޭކަލުންނަށް، އެބޭކަލުންގެ ނަބީކަމަށް ހެކިދޭ މުޢުޖިޒާތްތަކާ ޢަލާމާތްތަކުން ވާގިވެރިކަން ދެއްވައެވެ. އަދި، އެބޭކަލުންގެ ރިސާލަތުގެ ތެދުކަމުގެ މައްޗަށް ހެކިދޭ ޙުއްޖަތްތަކާއި ބުރުހާނުތައް ޤާއިމްކުރައްވައެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ ﷻ ވަނީ ކޮންމެ ނަބިއްޔަކަށްވެސް، މީސްތަކުން އެބޭކަލުންނަށް އީމާންވުމަށް ފުދޭ މިންވަރަށް މުޢުޖިޒާތްތައް ދެއްވާފައެވެ. އަދި، އެކަލާނގެ ނަބީބޭކަލުންނަށް ދެއްވި މުޢުޖިޒާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު މުޢުޖިޒާތްތަކަކީ؛ އަހަރެމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ އަށް އެކަލާނގެ ދެއްވި މުޢުޖިޒާތްތަކެވެ. އެގޮތުން އެކަލާނގެ ވަނީ އެކަަލޭގެފާނަށް ކީރިތި ޤުރުއާން ދެއްވާފައެވެ. އަދި އެއީ ނަބިއްޔުންގެ މުޢުޖިޒާތްތަކުން؛ ޤިޔާމަތާ ޖެހެންދެން ދެމިގެންވަނިިވި މުޢުޖިޒާތެވެ. ހަމައެފަދައިން، އެކަލާނގެ ވަނީ، އެކަލޭގެފާނަށް ބޮޑެތި އެހެނިހެން މުޢުޖިޒާތްތަކުން ވެސް ވާގި ދެއްވާފައެވެ. އަދި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ މުޢުޖިޒާތްތައް ގިނަގުނަވެގެންވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:

އިސްރާ މިޢުރާޖު ކުރެއްވުމާއި، ހަނދު ދެފަޅިވެގެންދިޔުމާއި، ހަނަފަސްކަން ވެރިވެފައިވަނިކޮށް، މީސްތަކުންނަށް ފެން ދެއްވުން އެދި އެކަލޭގެފާނު ދުޢާ ކުރެއްވުމުން، އެތައް ފަހަރެއްގައި ވާރޭ ވެހިގެންދިޔުން ހިމެނެއެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، މަދު ފެންފޮދާއި ކާއެތިކޮޅު، އެތައް ބަޔަކަށް އެއިން ކައިބޮއެ ހެދޭވަރަށް ގިނަވެގެން ދިޔުންވެސް ހިމެނެއެވެ.

އަދި، އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަންކަމުގެ ތަފްޞީލުތައް އެނގިގެންނުވާ، ޣައިބުގައި އިސްވެދިޔަ ކަންކަމުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނު ދެއްވުން ހިމެނެއެވެ. އެއީ ﷲ އެކަލޭގެފާނަށް އެކަންކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވުމުންނެވެ. މިސާލަކަށް އިސްވެދިޔަ ނަބީބޭކަލުން عليهم السلام އާއި އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުތަކުގެ މީހުންގެ ވާހަކަތަކުންނާއި، ކަހަފް ބާގައިގެ މީހުންގެ ވާހަކަފަދަ ކަންކަމެވެ.

އަދި، ފަހުން ހިނގައިގެން ދިޔަ، މުސްތަޤްބަލުގެ ޣައިބުގެ ކަންކަމުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނު ދެއްވުންވެސްވެއެވެ. އެއީ ﷲ ﷻ އެކަލޭގެފާނަށް އެކަންކަަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވުމުންނެވެ. މިސާލަކަށް ޝާމުގައި ތިބޭ ބަޔަކަށް ފެނިގެންދާނެ، ޙިޖާޒު ކަރައިން ނުކުމެގެން އަންނަ އަލިފާންގަނޑެއްގެ ޚަބަރާއި، އުސް ބިނާތައް ބިނާކުރުމުގައި މީސްތަކުން އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކުރަމުންދާނެކަމުގެ ޚަބަރު ހިމެނެއެވެ.

އަދި ﷲ ތަޢާލާ މީސްތަކުންގެ (ނުބައިކަމުގެ) ކިބައިން އެކަލޭގެފާނަށް ފުއްދާދެއްވާ، އެކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނު ރައްކާތެރިކުރެއްވުންވެސް ހިމެނެއެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބު ބޭކަލުންނަށް، އެކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިގެންފައިވީ ވަޢުދުފުޅުތައް ފުރިހަމަވެގެންދިޔުންވެސް އޭގެތެރޭގައި ހިމެނިގެންވެއެވެ. އެއީ، އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ:

(ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފާރިސްކަރައާއި ރޫމުކަރަ ފަތަޙަވެގެންދާނެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެ ދެ ތަނުގެ ޚަޒާނާތައް ﷲ ގެ މަގުގައި ތިޔަބައިމިހުން ހޭދާކުރާނެއެވެ.)

އަދި މަލާއިކަތުން މެދުވެރިކުރައްވާ ﷲ ﷻ، އެކަލޭގެފާނަށް ވާގިވެރިވެވޮޑިގަތުންވެސް ހިމެނެއެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، ނަބީބޭކަލުން عليهم الصلاة والسلام އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ނަބީކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރުން ޚަބަރުދެއްވާފައިވުން ވެސް އޭގެތެރޭގައި ހިމެނިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން؛ އެކަަލޭގެފާނުގެ ނަބީކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވާފައިވާ ނަބީބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި؛ މޫސާގެފާނާއި، ދާވޫދުގެފާނާއި، ސުލައިމާނުގެފާނާއި، ޢީސާގެފާނާއި އަދި އެނޫންވެސް ބަނީ އިސްރާއީލުގެ ނަބީބޭކަލުން عليهم السلام ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، ސަލާމަތް ބުއްދިތަކަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ބުއްދީގެ ދަލީލުތަކުންނާއި، (ޤުރުއާނުގައި) ޖަހާލެވިފައިވާ މިޘާލުތަކުންވެސްމެއެވެ. [3]

[3] އެކަލާނގެ ވަޙީބަސްފުޅުގެ މާނައިގައި ވާ ފަދައިންނެވެ: (އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! މިސާލެއް ޖެހިއްޖެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެއަށް ކަނުލައި އަހާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން اللَّه ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރާ ތަކެއްޗަކަށް މެއްސެއްވެސް ނެހެދޭނެތެވެ. އެކަމަށް އެ އެންމެން އެއްވިނަމަވެސްމެއެވެ. އަދި އެ މެހި، އެއުރެންގެ ކިބައިން އެއްޗެއް އަތުލައިފިނަމަ، އެވެސް އެ މެހީގެ ކިބައިން، އެއުރެންނަކަށް ސަލާމަތެއް ނުކުރެވޭނެތެވެ. އެދޭ މީހާއާއި އެދެވޭ ފަރާތްވެސް ނިކަމެތިވެގެންވެތެވެ.) [އަލްޙައްޖު ސޫރަތް:73]

މި އާޔަތްތަކާއި ދަލީލުތަކާއި ބުއްދީގެ މިޘާލުތައް، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ނަބަވީ ސުންނަތުގައި އެކި ތަންތަނުގައި ގިނަވެގެންވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ (ނަބީކަމަށް ހެކިދޭ) އާޔަތްތައް ގުނާ ޢަދަދުނުކުރެވޭހާ ގިނަގުނަވެގެންވެއެވެ. އެ މުޢުޖިޒާތްތައް ދެނެގަންނަން ބޭނުންވާ މީހާ؛ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ފޮތްތަކާއި ނަބަވީ ސީރަތު ބަޔާންވެގެންވީ ފޮތްތަކަށް ރުޖޫޢަވުން ހުއްޓެވެ. އެހެނީ، އެ ފޮތްތަކުގައި، މިފަދަ އެތައް މުޢުޖިޒާތްތަކަކާމެދު ޔަޤީންކަމުގެ ޚަބަރުތައް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.

ބޮޑުވެގެންވީ މި މުޢުޖިޒާތްތައް، ހިނގައިގެން ނުދިޔަނަމަ، އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަދުއްވުން ކަމުގައިވި، މައްކާގެ މުޝްރިކުންނާއި، ޢަރަބި ޖަޒީރާގައިވި ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނަށް، އެކަލޭގެފާނު ދޮގުކޮށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން މީސްތަކުންނަށް އިންޒާރު ދިނުމަށް، ފުރުސަތު ލިބިގެން ދިޔައީހެވެ.

ކިރިތި ޤުރުއާނަކީ؛ ﷲ ﷻ، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ މައްޗަށް ވަޙީގެ ގޮތުގައި ބާވާލެއްވި އެކަލާނގެ ފޮތެވެ. އެއީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުގެ ކަލާމްފުޅުވެސްމެއެވެ. އަދި އެ ޤުރުއާނާ އެއްފަދަ އެއްޗެއް، ނުވަތަ އެ ޤުރުއާނުގައިވާ ސޫރަތެއްފަދަ ސޫރަތެއް ގެނައުމަށް ﷲ ﷻ ވަނީ، އިންސީންނާއި ޖިންނީންނަށް ގޮންޖައްސަވާފައެވެ. މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެ ގޮންޖެއްސެވުން ވަނީ ޤާއިމްވެގެންނެވެ. އެތައް މިލިއަން މީހުންގެ ހިތުގައި ޖަވާބު ނުލިބިހުރި މުހިންމު އެތައް ސުވާލުތަކަކަށް، ކީރިތި ޤުރުއާން ދަނީ ޖަވާބުދެމުންނެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ކީރިތި ޤުރުއާން ވަނީ، އެފޮތް ބާވާލެއްވުނު ބަސް ކަމުގައިވާ ޢަރަބި ބަހުން، ރައްކާކުރެއްވިގެންނެވެ. އެއީ އެ ފޮތުން އެންމެ އަކުރެއްވެސް އުނިވެގެން ނުވާ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެފޮތްވަނީ ޗާޕުކުރެވި (މުޅި ދުނިޔެއަށް) ފެތުރިފައެވެ. އަދި އެ ފޮތަކީ މަތިވެރިވެގެންވީ މުޢުޖިޒާތެއްވެސްމެއެވެ. އަދި އެފޮތަކީ މީސްތަކުންގެ ގާތަށް އައިސްފައިވާ އެންމެ މާތް ފޮތްވެސްމެއެވެ. އެފޮތް ކިޔަވައި ނުވަތަ އެފޮތުގެ މާނައިގެ ތަރުޖަމާ ކިޔުން ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ. އެ ފޮތް ކިޔައި އެ ފޮތް ދެނެގަތުމުންނާއި، އެފޮތަށް އީމާންވުމުން މަޙްރޫމްވެފައިވާ މީހާ، ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެންމެހައި ހެވަކުން މަޙްރޫމްވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ.

ހަމައެފަދައިން ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ސުންނަތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ހިދާޔަތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތުނާމާވެސް ވަނީ، އިތުބާރު ހުރި ރާވީންގެ ގުޅިފައިވާ ސިލްސިލާ ތަކަކުން، ރައްކާކުރެވި، މީސްތަކުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވިގެންނެވެ. އަދި އެ ކަންކަން ވަނީ، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ، އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި ހުންނެވި ފަދައިން، އެބަހަކުން އެކަލޭގެފާނު ވާހަކަދެއްކެވި ބަސް ކަމުގައިވާ، ޢަރަބި ބަހުން، ޗާޕުކުރެވި، އެތައް ބަހަކަށް ތަރުޖަމާވެސް ކުރެވިފައެވެ. އަދި، ޤުރުއާނާއި، ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތަކީ؛ އިސްލާމްދީނުގެ ޙުކުމްތަކާއި ޝަރުޢުގެ ކަންކަން ނެގިގެންދާ ހަމައެކަނި މަޞްދަރުވެސްމެއެވެ.

6- ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ ޝަރީޢަތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ޝަރީޢަތް.

ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ ޝަރީޢަތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ޝަރީޢަތަކީ؛ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތެވެ. އެއީ؛ ރައްބާނީ ޝަރީޢަތްތަކާއި، އިލާހީ ރިސާލަތުތައް ޚަތިމްކުރެއްވި ޝަރީޢަތެވެ. އަދި މި ޝަރީޢަތް، އިސްވެދިޔަ ނަބީބޭކަލުންގެ ޝަރީޢަތްތަކާ، ޞިފައިގެ ގޮތުން ތަފާތުވީ ކަމުގައިވިޔަސް، އެ ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު އަސްލުތަކުގައި، އިސްވެދިޔަ ޝަރީޢަތްތަކާ އެއްގޮތްވެގެންވެއެވެ.

އަދި އެއީ ފުރިހަމަކަމުގެ ޝަރީޢަތެވެ. އަދި އެއީ ކޮންމެ ޒަމާނަކާއި ތަނަކަށްވެސް ފެތޭ ޝަރީޢަތެކެވެ. އޭގައި މިސްތަކުންގެ ދީނާއި ދުނިޔެ އިޞްލާޙުވުންވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ނަމާދާއި ޒަކާތްފަދަ، އަޅުތަކުން، ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ﷲ ﷻ އަށް، އަދާކުރުން ވާޖިބުވެގެންވާ އެންމެހައި އަޅުކަންތަކެއް، އެ ޝަރީޢަތުގައި އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި މާލީ، އިޤްތިޞާދީ، އިޖްތިމާޢީ، ސިޔާސީ، ހަނގުރާމައިގެ އަދި ވެށީގެ މުޢާމަލާތްތަކުންގެ ހުއްދަ މުޢާމަލާތްތަކާއި މަނާވެގެންވާ މުޢާމަލާތްތަކާއި، އަދި އެނޫންވެސް މީސްތަކުންގެ ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތާއި އުޚުރަވީ ޙަޔާތަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ކަމެއް، އެ ޝަރީޢަތުން އެމީހުންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއެވެ.

މީސްތަކުންގެ ދީނާއި، އެބައިމީހުންގެ ލެޔާއި، އަބުރާއި، މުދަލާއި، ބުއްދިޔާއި، ދަރިފަސްކޮޅު، މިޝަރީޢަތުގައި ވަނީ ރައްކާތެރިކުރައްވާފައެވެ. އަދި، މަތިވެރިވެގެންވާ އަދި ހެޔޮވެގެންވާ އެންމެހައި ކަމެއް މި ޝަރީޢަތުގައި އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި، ދަށުދަރަޖައިގެ، ނުބައިވެގެންވާ އެންމެހައި ކަމަކުން މި ޝަރީޢަތުގައި ވަނީ އިންޛާރުދެއްވާފައިއެވެ. މި ޝަރީޢަތް ގޮވާލަނީ، އިންސާނީ ކަރާމަތަށާއި، މެދުމިނަށާއި، ޢަދުލުވެރިކަމަށާއި، އިޚްލާޞްތެރިކަމަށާއި، ސާފުތާހިރުކަމަށާއި، ފުރިހަމަކަމަށާއި، ލޯތްބަށާއި، މީސްތަކުންނަށް ހެވަށް ލޯބިކުރުމަށާއި، ލޭއޮހޮރުވުން ހުއްޓުވުމަށާއި، ވަޠަންތަކުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ޙައްޤަކާ ނުލައި މީސްތަކުންނަށް ނުރައްކާކޮށް ބިރުދެއްކުން ޙަރާމްވެގެންވާކަންވެސް ބަޔާންކުރައްވައެވެ. އަދި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ވަނީ، ޙައްދުފަހަނައަޅާ އަނިޔާވެރިވުމާއި، ފަސާދައިގެ ހުރިހާ ޞޫރައަކާއި ވައްތަރަކާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރައްވާފައެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން، އެކަލޭގެފާނު ވަނީ؛ އަޞްލެއް ނެތް ޚުރާފާތްތަކާއި، އެކަހެރިވުމާއި، ދުނިޔެ އަޅާފައި އަޅުކަމުގެ ނަމުގައި ތިބުމާއިވެސް ދެކޮޅުހައްދަވާފައެވެ.

ﷲ ﷻ، އިންސާނާ -ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން ހިމެނޭހެން- ކަރާމާތްތެރިކުރައްވާ މާތްކުރައްވާފައިވާކަން، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ވަނީ؛ އިންސާނާއަށް ޙައްޤުތައް ފުރިހަމައަށް ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވާފައިކަންވެސް ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އަދި އޭނާގެ ހުރިހާ އިޚްތިޔާރުތަކާއި، ޢަމަލުތަކާއި، ކުރާ ކަންތަކުގެ ޒިންމާވާން ޖެހޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ލެއްވިއެވެ. އަދި އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ނުވަތަ އެހެން މީހުންނަށް ގެއްލުންވާ ކޮންމެ ޢަމަލަކަށް އޭނާ ޒިންމާދާރުކުރުވިއެވެ. އަދި އީމާންކަމާއި، ޒިންމާއާއި، ޖަޒާއާއި، ޘަވާބުގެ ގޮތުން އަންހެނާއާއި ފިރިހެނާ ހަމަހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި މައެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުންނާއި، އަތްނބެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުންނާއި، އުޚްތެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުންވެސް؛ އަންހެންުނަށް މި ޝަރީޢަތުގައި ވަނީ ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތެއްދެއްވާފައެވެ.

ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ ޝަރީޢަތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ޝަރީޢަތް އައިސްފައިވަނީ؛ ބުއްދި ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، ރާބުއިން ފަދަ، އެ ބުއްދި ފަސާދަވަނިވި އެންމެހައި ކަންކަމަކީ ޙަރާމްކަންކަން ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވަމުންނެވެ. ފަހެ އިސްލާމްދީނުގެ ނަޒަރުގައި ދީނަކީ؛ އިންސާނާ، ޢިލްމާއި ބަޞީރަތުގެ މަތީގައި، އޭނާގެ ވެރި ރައްބަށް އަޅުކަންކުރުމަށްޓަކައި، ބުއްދިއަށް މަގު އަލިކޮށްދޭ ނޫރެކެވެ. އަދި އިސްލާމީ ޝަރިޢަތްވަނީ ބުއްދީގެ ޤަދަރު މަތިކޮށް، ދީނީގޮތުން އިންސާނާގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ ތަކުލީފުތައް، އެ އަސާސަކާ މަތިކުރެވިފައިވާ އަސާސަކީވެސް ބުއްދި ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، މި ޝަރީޢަތްވަނީ، އަޞްލެއް ނެތް ޚުރާފާތްތަކާއި، ވަޘަނިއްޔަތުގެ ކަސްތޮޅުތަކުން، އެ ބުއްދި މިނިވަންކޮށްފައެވެ.

އަދި އިސްލާމީ ޝަރިއަތް، ޞައްޙަވެގެންވާ ޢިލްމުގެ ޤަދަރު މަތިވެރިކޮށް، ހަވާނަފްސުން އެއްކިބާވެގެން، ޢިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. އަދި އިންސާނާގެ ނަފްސާއި ކައުނަށް ބަލައި، އެއާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުުމަށް ގޮވާލައެވެ. އަދި ޞައްޙަވެގެންވާ ޢިލްމީ ދިރާސާތަކުގެ ނަތީޖާތައް، ރަސޫލާ ﷺ ގެނެސްދެއްވި ކަންކަމާ އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއްނުވެއެވެ.

އަދި ޝަރީޢަތުގައި، ވަކި ޖިންސެއް އަނެއް ޖިންސުގެ މައްޗަށް އިސްކޮށް ތަފާތުކުރުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ މައްޗަށް މަތިކުރުމެއްވެސް ނުމެވޭމެއެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، އެ ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތަކުގެ ކުރިމަތީގައި، ހުރިހާ މީސްތަކުން ވަނީ ހަމަހަމަވެގެންނެވެ. އެހެނީ؛ އެންމެހައި މީސްތަކުންނަކީ؛ އެބައިމީހުންގެ އަޞްލު އުފެއްދެވުމުގައި ހަމަހަމަ ބައެއްކަމުގައިވާތީއެވެ. އަދި ތަޤްވާވެރިކަމުން މެނުވީ، އެއް ޖިންސު އަނެއް ޖިންސުގެ މައްޗަށް، އަދި އެއް ބައެއް އަނެއް ބައެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް މަތިވެރިކަމެއް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. އަދި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ޚަބަރު ދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ކޮންމެ ކުއްޖަކުވެސް ދުނިޔެއަށް އުފަންވަނީ ފިޠުރަތުގެ މަތީގައެވެ. އިންސާނުންގެ ތެރެއިން، އެއްވެސް މީހަކު، ފާފަވެރިއެއް ގޮތުގައި ނުވަތަ އެއްވެސް އެހެން މީހެއްގެ ފާފަތައް ވާރުތަވާގޮތުގައި ދުނިޔެއަށް އުފަންނުވެއެވެ.

އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި، ﷲ ﷻ ވަނީ ތައުބާވުން ޝަރުޢުކުރައްވާފައެވެ. ތައުބާއަކި؛ ކުށް ފާފަތައް ދޫކޮށް، (ނިކަމެތިކަމާއެކު އެކަމާދެރަވެ، އެފާފައެއް ނުކުރުމަށް ޢަޒުމްކަނޑައަޅާ ޙާލު) ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟުރަތަށް ރުޖޫޢަވުމެވެ. އަދި، އިސްލާމްކަމަކީ؛ އިސްލާމްވުމުގެ ކުރިން މީހާ ކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ކުށްފާފައެއް އެކުއެކީ ނެތިކޮށްލާ ކަމެކެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން، ތައުބާވުމަކީވެސް، އޭނާ ތައުބާވުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ކުށްފާފަތަކެއް އެކުއެކީގައި ނެތިކޮށްލާ ފުހެލާކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި؛ (ތައުބާވުމަށްޓަކައި) އެހެން މީހުންގެ ކުރިމަތީ އޭނާގެ ކުށްފާފަތަކަށް އިޢުތިރާފުވުމެއް ނޯވެއެވެ. ފަހެ، އިސްލާމްދީނުގައި، ﷲ ﷻ އާ އިންސާނާއާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމަކީ، ތިބާއާ ﷲ ﷻ އާ ދެމެދު އެއްވެސް މެދުވެރިއަކު ހުރުމަށް އެއްވެސް ޙާޖަތެއް ނުވާ، ސީދާ ގުޅުމެކެވެ. ފަހެ، އިލާހުވަންތަކަމުގައި ނުވަތަ ރައްބުވަންތަކަމުގައި އިންސާނުން، އިލާހުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ﷲ ﷻ އާއެކު ބައިވެރިވާ ޝަރީކުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުން، އިސްލާމްދީން މަނާކުރެއެވެ.

އަދި، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ ޝަރީޢަތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ޝަރީޢަތަކީ، އެ ޝަރީޢަތަކުން އިސްވެ ދިޔަ އެންމެހައި ޝަރީޢަތްތައް ނަސްޚު ކުރެވިގެންދިޔަ ޝަރީޢަތެކެވެ. އެހެނީ، ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟްރަތުން، މުޙައްމަދު ﷺ، އެޝަރީޢަތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަކީ؛ ޤިޔާމަތާ ހަމައަށް އޮންނާނެ އެންމެ ފަހު ޝަރީޢަތްކަމުގައިވާތީއެވެ. އަދި އެއީ މުޅި ޢާލަމްތަކަށް ޢާންމުވެގެންވާ ޝަރީޢަތެކެވެ. އެކަމަށްޓަކައި އޭގެ ކުރީގައިވި ޝަރީޢަތްތައް އެ ޝަރީޢަތުން މަންސޫޚަކޮށްލިއެވެ. އެއީ އިސްވެދިޔަ ޝަރީޢަތްތައް، އެއް ޝަރީޢަތުން އަނެއް ޝަރީއަތެއް ނަސްޚުކުރި ގޮތަށެވެ. އަދި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ޝަރީޢަތެއް، ﷲ ﷻ ޤަބޫލުނުކުރައްވައެވެ. ހަމައެފަދައިން، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ ދީނަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވި ދީންކަމުގައިވާ، އިސްލާމް ދީން ނޫން ދީނެއް ﷲ ﷻ ޤަބޫލުނުކުރައްވައެވެ. އިސްލާމްދީން ނޫން ދީނެއް، އެމީހެއްގެ ދީނުގެ ގޮތުގައި ހަދައިފި މީހާގެ ކިބައިން އެކަން ޤަބޫލުނުކުރެވޭހުއްޓެވެ. އަދި، މި ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތަކުގެ ތަފްޞީލުތައް، ދެނެގަންނަން އެދޭ މީހާއަށް އޮތީ، އިސްލާމް ދީނަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދޭ، އިތުބާރުހުރި ފޮތްތަކުން އެކަންކަން އުނގެނުމެވެ.

ހަމަކަށަވަރުން، އިލާހީ އެންމެހައި ރިސާލަތުތަކެއްގެ ލަނޑުދަނޑި އެކޭ އެއްފަދައިން، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ލަނޑުދަނޑިއަކީ ވެސް؛ ޙައްޤުވެގެންވާ ދީނުން، އިންސާނާގެ ދަރަޖަ އުފުއްލަވައި، ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބުކަމުގައިވާ، ﷲ ﷻ އަށް ފުރިހަމައަށް އިޚްލާޞްތެރިވާ އަޅަކުކަމުގައި އެ އިންސާނާ ލެއްވުމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އިންސާނުންނަށް ނުވަތަ މާއްދިއްޔަތަށް ނުވަތަ އަޞްލެއް ނެތް ޚުރާފާތްތަކަށް އަޅުވެތިވުމުން، އެ އިންސާނާ މިނިވަންކުރުމެވެ.

ހަމަކަށަވަރުން، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަކީ، ކޮންމެ ޒަމާނަކާއި އަދި ކޮންމެ ތަނަކަށްވެސް ފެތޭ ޝަރީޢަތެކެވެ. އަދި، އިންސާނާއަށް ހުރި ޞައްޙަ މަޞްލަޙަތުތަކާ، އެ ޝަރީޢަތުގައި ހިމެނިގެންވާ ކަންކަމާ އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއް ނުވެއެވެ. އެހެނީ، މި ޝަރީޢަތަކީ މީސްތަކުންގެ ޙާޖަތްތައް އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، ﷲ ﷻ ގެ ހަޟްރަތުން ބާވާލެއްވިފައިވާ ޝަރީޢަތަކަށްވާތީއެވެ. މީސްތަކުން ވަނީ، އެޝަރީޢަތެއްގައި، އޭގެ އެއްބައި އަނެއްބަޔާ ފުށުއެރުމެއްނުވާ، އޭގެ ޒާތުގައި ހެޔޮ ރަނގަޅު ޝަރީޢަތަކަށް ވުމުގެ އިތުރުން، އިންސާނިއްޔަތު އިޞްލާޙުކުރަނިވި، އިންސާނުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ހަދާފައި ނުވާ، ﷲ ﷻ ގެ ޙަޟްރަތުން ބާވާލެއްވިގެންވާ، ހެޔޮ ރަނގަޅު މަގަށް މީސްތަކުންނަށް މަގު ދައްކާ ޝަރީޢަތަކަށް ބޭނުންޖެހިގެންނެވެ. ދެންފަހެ އެބައިމީހުން އެ ޝަރީޢަތުން ޙުކުމް ހޯދާ ހިނދު، އެބައިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެހައި ކަމެއް ސީދާވެ، އެބައިމީހުންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އަނިޔާވެރިވުމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެއެވެ.

7- އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަދުއްވުން އެކަލޭގެފާނާމެދު ދެކުނުގޮތާއި މައުޤިފު، އަދި އެމީހުން އެކަލޭގެފާނާ މެދު ހެކިވެފައިވާ ކަންކަން

އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި، ކޮންމެ ނަބިއްޔަކަށްވެސް، އެބޭކަލެއްގެ ދަޢުވަތާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެ، އެ ބޭކަލަކާ ޢަދާވާތްތެރިވެ، އަދި މީސްތަކުން އެބޭކަލަކަށް އީމާންވިޔަނުދީ ހުރަސްއަޅާ ޢަދުއްވުންތަކެއް ވެއެވެ. އެގޮތުން، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އަށްވެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅުގަޔާއި އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވުމަށް ފަހުވެސް، އެތައްގިނަ ޢަދުއްވުން ވިއެވެ. އެހެނަސް، އެ ހުރިހާ ޢަދުއްވުންގެ މައްޗަށް، ﷲ ﷻ ވަނީ، އެކަލޭގެފާނަށް ނަޞްރުދެއްވާފައެވެ. އަދި ދޮގު ނުކުރެވޭހާ ގިނަ މަގުތަކުން، އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން، އެހާރާއި މިހާރުގެ، ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މީހުންގެ ފަރާތުން، އެކަލޭގެފާނުގެ ނަބީކަމަށް އެބައިމީހުން ހެކިވެފައިވާކަމާއި، އެކަލޭގެފާނުވެސް ވަޑައިގެންފައިވަނީ އިސްވެދިޔަ ނަބީބޭކަލުން عليهم الصلاة والسلام ވެސް ވަޑައިގެންނެވި ފަދަ ކަންކަމާއިގެން ކަމަށް، އެބައިމީހުން ހެކިވެފައިވާކަން ވާރިދުވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެކަލޭގެފާނު ﷺ ވަނީ ޙައްޤުގެ މަތީގައިކަން އެބައިމީހުންނަށް އެނގޭކަމާއި، ނަމަވެސް އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވުމުން މަނާކުރީ އެތައް ސަބަބުތަކަކަށް ކަމުގައިކަމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި؛ ވެރިކަމަށް ލޯބި ކުރުން، ނުވަތަ މުޖްތަމަޢުގެ މީހުން ދެކެ ގަންނަ ބިރު، ނުވަތަ އެމީހެއްގެ މަޤާމުގެ ސަބަބުން އެމީހަކަށް ލިބެމުންދާ މުދާ ގެއްލިދާނޭކަމަށް ބިރުގަތުންފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.

އެންމެހައި ޙަމްދު ޘަނާ މިލްކުވެގެންވަނީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު، ﷲ ﷻ އަށެވެ.