رسول إسلام نن محمد صلى الله عليه وسلم
كتاب " رسول إسلام نن محمد صلى الله عليه وسلم" پو ضوٓء حي ڨحاۛن مڠ بغوء هديوء ڨاء نبي صلى الله عليه وسلم مڠ نسب (بوت ڨجيٚه) ڬيت دان بغوء ڨغوڠ تڬوء ڨاء ڬيت ڨياه تل ڬيت نكاح كوڠ ڨهوت٢ حو بركة دان بغوء چب ڨڎاۛم ڨتغون واحي دان چب ڨڎاۛم رسالة ڬيت كوڠ آخير غاڠ ڨبيه، دان ڨچڢايه هدوم٢ تندا جياڠ نبي دان هدوم٢ علامة كوڠ بياء ڨاء ڬيت، دان پو ضوٓء حي ڢوٓء سراي مڠ شريعة كوڠ حو بآ ماي هوڠ پو دان طواٛ نيادي پو ددالم بغوء غقسا هدوم٢ حق مأنسي دان بغوء سيام مكاۛ ڨاء پو، ياوكا ڨچڢايه ڬول چمهوٓ غاڠ ڨراجيٚڠ دان بغوء تڬوء سكسي ڨهوڠ پو ڨاء ڬيت، سبيء هوڠ ماۛء تغاوء دڠوٓء أخلاق ڬيت ڨهوت٢مليا كوڠ جياڠ جيا ڬمرو سمغب…
This PDF is generated automatically from the book's text; its layout may differ from the printed edition.
رسول إسلام نن محمد صلى الله عليه وسلم
لجنة (كناء كمكا) علمية سبيء هوڠ ڨراتهيان ڨيٚڠڬه بغوء حيت أوڬام دمسجد الحرام دان مسجد نبي.
سوڠ أڠن الله ڨوٛ كوڠ ڨهوت٢ مغه ڬايء ڨهوت٢ أنيت غنم سوڠكهيب مڠ رسول إسلام محمد صلى الله عليه وسلم نن هلين ضوٓء حي ڨچڢايه ڨاء پو أڠن ڬيت بوت ڨجيٚه ڬيت ڨلاي نڬاغ ڬيت دان بغوء لكحه جڬا ڬيت، دان رسالة (سا) ڬيت، دان غاڠ كوڠ ڬيت حو جياء إياو ناو ڨاء إسلام، دان هدوم٢ تندا جياڠ نبي ڨاء ڬيت، دان ڬول چمهوٓ غاڠ ڨراجيٚڠ ڬيت ماي ڨاء ڬيت.
1- أڠن ڬيت دان بوت ڨجيٚه ڬيت ڨلاي نڬاغ كوڠ ڬيت ڎيه تڨوي دان ڨغوڠ تڬوء ڨاء پو.
رسول إسلام نن پو نن محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم ماي مڠ أناۛء تچوٓ إسماعيل بن إبراهيم عليهم السلام.
دان ياو نن غاي سبياء٢ نبي الله إبراهيم عليه السلام ڬيت حو ماي مڠ ڨلاي شام ناو ڨلاي مكة، دان سبيء هوڠ ڬيت ديوء ڬيت هاجر دان أناۛء ڬيت إسماعيل، دان إسماعيل ضوٓء سيت(ضوٓء ڎيه ياٛن ضوٓء)، دان ڬيت حو چيٚء توڠدوا غاڠ پو بغاي ضوٓء دڨلاي مكة هوڠ ڨڎاغ ماي مڠ الله عزوجل، دان دبيل أناۛء نيٚه حو ڨغوڠ نبي إبراهيم عليه السلام حو ماي ڨلاي مكة، دان ڬيت سبيء هوڠ أناۛء ڬيت إسماعيل عليهما السلام حو بنا كعبة بيت الله (ساڠ الله) الحرام، دان لو٢ مأنسي ضوٓء دطوٓم داغ بيت الله نن، دان ڨلاي مكة جياڠ ڬول ڎاغ أغاڠ٢ كوڠ ڠاء عبادة ناو ڨاء الله ڨوٛ تغوت تغآ توڠبيه عالم، ڨاء أغاڠ كوڠ تكاۛ كهين ڠاء حج، دان مأنسي ضوٓء ڬم٢ ددالم عبادة ناو ڨاء الله دان ڨهسا ڨاء پو ضوٓء دڠوٓء أوڬام إبراهيم عليه السلام لو٢ قرون،
هداي مڠ نن بغوء كيٚ ڨريٚ حو جياڠ تڬوء، مك مدا ياۛه جزيرة عرب نن كأدأن پو ياوكا كأدأن نڬاڠ٢ كوڠ ضوٓء دطوٓم داغ پو نن غاي، ڎوٛڠ تڬوء ڨاء پو أوڬام جنيه٢: ياوكا ككوه يآڠ، داغ أناۛء كماي توڠ هديوء، ڠاء ظالم ڨاء كماي٢، مياي لاو، مپوم لاق، ڠاء هدوم٢ ڨكا كڅه، ڢڠ داغب آغ أناۛء متوي دان ڢڠ ربا...
دلبيء ني دان ددالم ستهان ڨهياب ني غاڠ حو ڨڎيه تڨوي هغاڠ رسول إسلام ننياۛه محمد بن عبد الله ماي مڠ بوت ڨجيٚه إسماعيل بن إبراهيم عليهم السلام، تهون 571م، أيه ڬيت وفاة دلاو ڬيت ڎيه تڨوي، دان أماء ڬيت متاي دبيل ڬيت حو عمور نم تهون، دان غاڠ كوڠ إياوء ڬلڠ غوٓڠ بآ ڬيت ننياۛه ميوء ڬيت أبو طالب، دان ڬيت هديوء هوڠ متوي، كن دمن، دان مدا ياۛه ڬيت ڢڠ حواء دان غوٓڠ بآ غوب توي هوڠ أوسها ڨغاۛن پاوا غوب عيٚڠ.
2- بغوء لكحه كوڠ لو بركة مڠ هغاڠ چواي كوڠ لو بركة
دان مدا ياۛه دبيل عمور ڬيت دوا ڨلوه لماۛ تهون ڬيت حو لكحه هوڠ هغاڠ چواي مڠ كماي٢ دڨلاي مكة دان پو ننياۛه خديجة بنت خويلد رضي الله عنها، دان الله حو كرنيا بغاي مڠ پو هوڠ ڨآء غاڠ أناۛء كماي دان دوا غاڠ أناۛء لكاي، دان أناۛء٢ لكاي ڬيت توڠدوا غاڠ نن حو متاي ناو واۛء دبيل ضوٓء سيت، دان مدا ياۛه دومنياء دومنوٓڠ ڬيت سبيء هوڠ ديوء دان ڬروسا ڬيت ڨهوت٢ سيام ڬايء ڨهوت٢ غنم، دان ني ياۛه بغوء غنم ديوء ڬيت خديجة غنم ڨهوت٢ ڨغوڠ، دان ڬيت كوٓ ڨڬول بغوء غنم ڬيت ناو ڨاء ديوء ڬيت ياو ڬاوء غاي، دان دمدا أو ڬيت واغ ديوء ڬيت ولوڨون هداي مڠ متاي بلوٓه هوڠ تحوا پو لو٢ تهون، دان مدا ياۛه ڬيت سيء هدغاي ڨبيٚ دان ڬيت حو ڨڨها پو بغاي صحابة٢ خديجة رضي الله عنها ڨمليا ڨاء ڨهوڠ پو، بغوء ڠاء سيام پو سبيء هوڠ غقسا بغوء غنم ڨاء پو.
3- چب ڨڎاۛم ڨتغون واحي
مدا ياۛه رسول محمد صلى الله عليه وسلم ضوٓء دڠوٓء أخلاق ڨهوت٢ ڨغوڠ تڠ مڠ الله حو ڨجياڠ ڬيت ماي ياۛ، دان مدا ياۛه قوم ڬيت ڨهوڠ پو إياو ڬيت لايء غاڠ كوڠ تڨاء تڨيٚ، دان مدا ياۛه ڬيت تماۛ روم سبيء هوڠ ڨهوڠ پو ددالم بغوء حيد كوڠ مليا، دان ڬيت ڨموٓه حڬيء كوڠ توڠبيه ڨهوڠ پو ضوٓء ككوه يآڠ نن دان دمدا أو ڬيت تماۛ روم ڨاء پو.
دان دبيل ڬيت تل عمور ڨآء ڨلوه تهون دان ڬيت ضوٓء دڨلاي مكة الله حو ڨليه غواه ڬيت أونتوق جياڠ هغاڠ رسول، مك ملائكة جبريل عليه السلام حو ماي تل ڬيت سبيء هوڠ ڨتغون أول سورة مڠ القرآن دان پو نن الله تعالى فرمان لايء:
پو حو ڨجياڠ مأنسي نن مڠ هتلوق دغه 2
پو حو ڨطوٓ مأنسي ڨاء حڬيء كوڠ پو دحو تهاو أو 5
مك ڬيت حو ماي طوٓم ديوء ڬيت خديحة رضي الله عنها نن هتاي ڬيت چتاۛء، دان ڬيت حو إيكهان غاۛڠ غاو ناو دڠوٓء پو مك ديوء ڬيت حو ڨناٛڠ نوٓ ڨاء هتاي ڬيت واۛء، دان خديجة حو بآ ڬيت ناو ڨاء سموء ڬيت ورقة بن نوفل – دان مدا ياۛه پو ڨن أوڬام نصراني دان پو حو بايء كتاب تورات دان كتاب إنجيل – دان خديجة حو لايء ناو ڨاء پو: واهاۛي سموء كاو، ڨڠ ويٚء هاۛ مڠ كمواٛن هاۛ، مك ورقة حو سواٛ ڨاء ڬيت لايء: واهاۛي كمواٛن كاو حڬيء هاۛ حو ڢوٛه نن؟ مك رسول الله صلى الله عليه وسلم حو إيكهان ڨاء پو غاۛڠ غاو حڬيء كوڠ ڬيت حو ڢوٛه، مك ورقة حو لايء ناو ڨاء ڬيت:
(ني ياۛه واحي كوڠ الله حو ڨتغون ناو دڠوٓء موسى، ئآيه تماۛن لو يهلايء كاو ضوٓء ياو دلاو كوٓ، تماۛن لو يهلايء مدا ياۛه كاو ضوٓء هديوء دبيل قوم هاۛ پو ڨتياوء هاۛ، مك رسول الله صلى الله عليه وسلم حو سواٛ لايء: " ننكوٓ ڨهوڠ پو ڨتياوء كاو" پو حو جواب لايء هوء، دحو مدا حاي هغاڠ بآ حڬيء ماي ياوكا حڬيء كوڠ هاۛ حو بآ ماي ني أو ملينكن كاو دوٓڠ هاۛ، دان يهلايء كاو دين هغاي نن كاو أكن ضوٓڠ هاۛ هسا ضوٓڠ ڨهوت٢ ڨغوڠ).
دان ضوٓء دڨلاي مكة نن غاڠ ڢونطوٓ ڨتغون القرآن ناو دڠوٓء ڬيت، جبريل عليه السلام تغون ناو ڨاء ڬيت ماي مڠ ڨوٛ كوڠ تغوت بغآ توڠبيه عالم ياوكا ضوٓء حي ڨچڢايه پو ڨاء غاۛڠ غاو رسالة.
دان ڬيت ضوٓء ڬم٢ دعوة قوم ڬيت ناو ڨاء أوڬام إسلام، دان قوم ڬيت حو كملاه ڬايء حو مساو ڬاوء هوڠ ڬيت، دان توڠبيه ڨهوڠ پو حو بغاي داغب آغ دان ڢون سك ناو دڠوٓء ڬيت أوتنوق سليه بغاي ڬيت كلآء ڨاء رسالة نن: دان ڬيت حو كملاه توڠبيه نن، دان ڨهوڠ پو حو مياي لايء ناو دڠوٓء ڬيت ياوكا ميٛ٢ ڨچهڠ ڨاء رسول دلاو مڠ ڬيت حو مياي لايء غاي: أغاڠ كوڠ تهاو سحير، أغاڠ كوڠ لاو، أغاڠ مياي چريتا لاو تصوٓه٢، دان ڨهوڠ پو ڨڬنيوء ناو دڠوٓء ڬيت، دان ڨهوڠ پو ڠاء ظالم ناو دڠوٓء غوب ڬيت، دان ڨهوڠ پو توي ڠاء ڨآب چغآب ڨاء أغاڠ٢ كوڠ توي ڬيت.
دان رسول -صلى الله عليه وسلم- حو ڢونطوٓ دعوة ناو ڨاء الله ضوٓء دڨلاي مكة، دان مقصود پو ڨاء غڎو حج دان ڨسا٢ عرب توي غڎو، مك ڬيت حو طوٓم هوڠ ڨهوڠ مأنسي سبيء هوڠ ڬيت ڨحاۛن إسلام ناو دڠوٓء ڨهوڠ پو، دان ڬيت دمدا أو كهين حو داغب آغ دنيا أتو جيا ميٛ ڎاۛق نوام نن أو، دان دمدا أو ڬيت ڨحوايء هوڠ ڎاو، مك دحو مدا أو أومناچ سمغب ڬيت دان دحو كين أو غاي ڨتاو، دان ڬيت حو ڨكه غاۛڠ غاو ڨچهوم تڠ مڠ أول دعوة (جياء إياو) ڨاء ڬيت بغاي ڨهوڠ پو بآ ماي ياوكا حڬيء٢ كوڠ حو تل ماي ڨاء ڬيت مڠ القرآن ڨهوت٢ ڨغوڠ، دان ڬيت حو ڢونطوٓ ماۛء چهناۛه هوڠ پو هوڠ ڬو ماۛء چهناۛه ڨاء ڬيت، مك حو جياٚ هوڠ ڬيت غاڠ كوڠ حو جياٚ مڠ صحابة رضي الله عنهم أجمعين.
دان ضوٓء دڨلاي مكة الله حو ڨمليا ڬيت هوڠ آية (تندا) ڨهوت٢ ڨغوڠ پو ننياۛه إسراء (ڨكبآء) ناو بيت المقدس، هداي مڠ نن ڨتڬوء ڬيت ناو مڠوٓء لڠيء، دان غاڠ حو معلوم ياۛ لايء سبياء٢ الله حو ڨوء ناو مڠوٓ لڠيء نن ننياۛه نبي إلياس دان مسيح (عيسى) عليهما السلام، ياوكا پو حو سبوت دسيسي إسلام دان نصارى.
دان نبي صلى الله عليه وسلم حو تدواٛل بغوء حيت مڠ الله هوڠ سمياڠ نن دلڠيء، دان پو ننياۛه سمياڠ كوڠ غاڠ إسلام ضوٓء سمياڠ پو هغاي همالم لماۛ ڢڠ، دان ضوٓء دمكة المكرمة -غاي- حو تل ماي هسا آية (تندا) ڨهوت٢ ڨغوڠ كغاي ڬايء پو نن ڨچه إيا بلان هيڠڬا ڨهوڠ مشركين نن حو ڢوه ڨاء پو غاي.
دان ڨهوڠ كافر قريش حو ڨڎاغ غيل٢ جلان أونتوق ريا رياڠ مڠ پو؛ أونتوق ڨجياڠ لڢيك قوٓل ڨچهڠ ڨاء ڬيت دان ڨچلاه مأنسي مڠ ڬيت، دان ڨهوڠ پو كهڠ قوٓء ددالم بغوء ڎوٛء هدوم٢ تندا، دان ڨهوڠ پو ڎوء ضوڠ مڠ ڨهوڠ يهود أوتنوق بغاي هدوم٢ حجة تل ڨهوڠ پو كوڠ ضوڠ ڨهوڠ پو ددالم بغوء كملاه ڨاء ڬيت دان كهاء مأنسي مڠ ڬيت.
دبيل ڨهوڠ كافر قريش ڬم٢ ڠاء ڨآب چغآب ناو دڠوٓء غاڠ إيمان نبي صلى الله عليه وسلم حو إيذين سمغب ڨهوڠ پو أونتوق هجرة ناو ڨلاي حبشه دان نبي صلى الله عليه وسلم حو برسبدا ناو ڨاء ڨهوڠ پو لايء: سبياء٢ ضوٓء ددالم پو مدا هغاڠ ڨتاو كوڠ عادل پو دمدا أو ڠاء ظالم حاي هغاڠ دسيسي پو، دان مدا ياۛه هغاڠ ڨتاو نصراني، مك حو هجرة دأنتارا ڨهوڠ پو دوا كروم ناو ڨاء ڨلاي حبشة، مك دبيل حو تل أوليه أغاڠ٢ كوڠ هجرة نن ڨاء ڨلاي حبشة ڨهوڠ پو حو ڨحاۛن ناو دڠوٓء ڨتاو النجاشي نن ڨاء أوڬام كوڠ حو بآ ماي أوليه نبي محمد صلى الله عليه وسلم؛ پو كوٓ حو تماۛ إسلام دان پو حو مياي لايء: سمڨه هوڠ الله ني ياۛه حڬيء كوڠ موسى عليه السلام حو بآ ماي پو تبياء ماي مڠ لبيء كوڠ هسا، دان بغوء ڠاء ڨآب ڨاء ڬيت دان صحابة٢ ڬيت أوليه قوم ڬيت نن ضوٓء ڬم لحوت.
دان مدا ياۛه چمنوٓم غاڠ كوڠ حو إيمان جياٚ هوڠ ڬيت دغڎو حج نن هكروم ڨهوڠ پو ماي مڠ مدينة دان ڨهوڠ حو ڠاء خاسنيا دڠوٓء إسلام دان دڠوٓء بغوء دوڠ يهلايء ڬيت حو سليه ناو متن (دكروڠ) ڨهوڠ پو، دان مدا ياۛه پو غاڠ بغاي ڠين پو لايء (يثرب)؛ دان ڬيت حو إذين بغاي أغاڠ٢ كوڠ ضوٓء لبيٚه دأنتارا ڨهوڠ پو دڨلاي مكة نن هوڠ هجرة ناو مدينة النبوية، مك ڨهوڠ پو حو هجرة ناو دان إسلام حو سوه ساي ضوٓء دمدينة، هيڠڬا دحو مدا أو ساڠ ملينكن پو تماۛ إسلام.
دان هداي مڠ نبي صلى الله عليه وسلم حو چمناي بيل دڨلاي مكة هڨلوه كلاو تهون دعوة (جياء إياو) ناو ڨاء الله، الله حو إذين ڨاء ڬيت بغاي هجرة ناو مدينة النبوية؛ مك نبي -صلى الله عليه وسلم- دان ڬيت ڢونطوٓ دعوة ناو ڨاء الله، دان ٛشريعة إسلام حو ڨتغون هڢڠ حسيت٢، دان ڬيت چب ڨڎاۛم ڨجون غاڠ بآ حغاء دان سبيء هوڠ ڨهوڠ پو هدوم٢ حلآ حغاء ڨيوا ناو ڨاء ميٛ٢ قابلة دان هدوم٢ ڨتاو نن دعوة (جياء إياو) ڨهوڠ پو ناو ڨاء أوڬاو إسلام، دان مدا ياۛه ددالم چمنوٓم غاڠ كوڠ ڬيت حو ڨيوا حغاء ناو ڨاء پو نن ننياۛه: ڨتاو نڬاڠ روم، ڨتاو نڬاڠ فارس، دان ڨتاو نڬاڠ مصر.
دان ضوٓء دڨلاي مدينة ننغاي مدا غاۛڠ غاو هسا حو جياڠ تڬوء ننياۛه سوڠڬغان لواۛن إيا هغاي مك مأنسي حو حويء كڎا، دان پو څاوء هوڠ هغاي إبراهيم أناۛء لكاي نبي صلى الله عليه وسلم وفاة، مك ڨهوڠ مأنسي نن حو بآ ڬاوء مياي لايء: سوڠڬغان لواۛن إيا هغاي كيوا إبراهيم وفاة، مك نبي صلى الله عليه وسلم حو برسبدا لايء:
(سبياء٢ إيا هغاي دان إيا بلان نن دمدا أو پو طوٓم ڬاوء هوڠ سبب وفاة حاي هغاڠ، تتاڨي پو مڠ هدوم٢ تندا الله، الله ڨحويء توڠدوا پو ڨاء حلين پو) [1]،
مك يهلايء مدا ياۛه نبي صلى الله عليه وسلم غاڠ مياي لاو ڬيت چهماغ٢ دعوة أونتوق ڨحويء ڨاء مأنسي مڠ بغوء لاو ڬيت دان ڬيت مياي لايء سبياء٢ سوڠكغان لواٛن إياهغاي نن كيوا أناۛء لكاي كاو متاي مك ياو هباغ غاي هوڠ غاڠ كوڠ لاو ڨاء كاو.
[1] صحيح مسلم (901)
دان رسول صلى الله عليه وسلم نن ڨوٛ پو (الله) حو ڨمليا پو هوڠ أخلاق ڨهوت٢ سمڨرنا، دان الله حو ڨصفات پو هوڠ الله فرمان پو لايء:
مك مدا ياۛه غاڠ ڨصفات هوڠ غيل٢ أخلاق كوڠ سيام ياوكا مياي بياء، إخلاص، نايه، عدل دان ڬروب سونيا سهيڠڬا هوڠ غاڠ كڎاه ڬاوء، دان تكاۛ ڠاء سيام، تكاۛ صدقة ناو دڠوٓء غاڠ كن دمن دان هدوم٢ كماي مماي دان غاڠ كوڠ څاوء بغوء، دان ڨغاٛڠ ڨغيٚڠ دڠوٓء تچاي ڨطوٓ ڨهوڠ پو، دان أنيت غنم ڨهوڠ پو دان ڨبياۛ غوب ڨاء ڨهوڠ پو، سهيڠڬا سئوغاڠ لكاي چمليٚك پو تل ماي دواه رسول الله صلى الله عليه وسلم مك پو سواۛ صحابة ڬيت مڠ ڬيت ولحال ڬيت ضوٓء دأنتارا ڨهوڠ صحابة ننياۛ تتاڨي پو دحو كاۛن أو مك پو سواٛ لايء: حاي هغاڠ مڠ ڨهوڠ هاۛ محمد؟
دان مدا ياۛه سيرة ڬيت هسا تندا ضوٓء ددالم بغوء سمڨرنا دان تدواٛل حو چهناۛه ددالم بغوء معاملة ڬيت سبيء هوڠ توڠبيه ڬاوء: ستغو دان ڬاوء مييت، جيٚء دان ته، ڨغوڠ دان سيت، لكاي دان كماي، بناتڠ ليٚ ڨاء دان بناتڠ مدا چهياوء.
دان دبيل كوڠ الله حو ڨسمڨرنا أوڬام ڨاء ڬيت، دان رسول صلى الله عليه وسلم حو ڨيوا حغاء ڬول ڢمنوٓڠ ڨتل ڎومناٛڠ، ڬيت وفاة عمور ڬيت نم ڨلوه كلاو تهون، دأنتارا پو ڨآء ڨلوه تهون دلاو جياڠ نبي، دان دوا ڨلوه كلاو تهون جياڠ نبي دان هغاڠ رسول.
دان قبور ڬيت دڨلاي مدينة النبوية -صلى الله عليه وسلم- ، دان دمدا أو ڬيت كلاء داغب آغ دان دحو مدا أو غاي داغب آغ وراث، ملينكن سيه ڨكوڠ سڢوٛ ڨتيه كوڠ ڨڎاب ڎيء پو، دان حلوء ڠاء جياڠ داغب مال أونتوق غاڠ ڠاء ڎومناۛ [2].
[2] صحيح البخاري (4461) 6/15.
دان مدا ياۛه چمنواٛن غاڠ كوڠ ڨهوڠ پو تماۛ أوڬام إسلام دان مأنسي ڨهوت٢ لوٛ حو جياٚ ڬيت دان توي ڬيت، دان حو ناو ڠاء حج الوداع (حج لكاو لا) سبيء هوڠ ڬيت مڠ چمنوٓم صحابة ڬيت نن لبيٚه مڠ هڨلوه لقسا غاڠ، دان مدا ياۛه دلاو مڠ ڬيت وفاة لبيٚه كغاڠ كلاو بلان، دان هغب لايء ني مڠ هدوم٢ بغوء تڎاوء ڨاء بغوء غقسا دان ڨڢاه غآء أوڬام ڬيت، دان سبياء٢ مدا ياۛه صحابة ڬيت كوڠ ڬيت حو عوٓب روم ڨهوڠ پو ضوٓء دڠوٓء ڎوملاي ڨاء أوڬام إسلام دان ڬولكا ڬيت نن مڠ هدوم٢ صحابة كوڠ سيام عدل دان زهد دان وراع دان تڨاء تڨيٚ دان لياه ڢوٓڠ سمغت أوڬام كوڠ ڨهوت٢ ڨغوڠ ني كوڠ ڨهوڠ پو حو إيمان حياٚ هوڠ پو.
دان مدا ياۛه صحاية ڬيت رضي الله عنهم ڨهوت٢ ڨغوڠ إيمان دان علمو ڨڠاتهوان دان ڠاء عمال دان إخلاص دان جياٚ دان لياه ڢوٓڠ دان كهڠ كڬايه دان مليا: أبو بكر الصديق، عمر بن الخطاب، عثمان بن عفان، دان علي بن أبي طالب، رضي الله عنهم، دان ڨهوڠ پو مڠ چمنوٓم أول٢ غاڠ كوڠ إيمان جياٚ دان مڨياٚه هتاي هوڠ ڬيت، دان مدا ياۛه ڨهوڠ پو غاي جيا خليفه هداي مڠ ڬيت، أغاڠ٢ كوڠ ڨن دوٛء أوڬام هداي مڠ ڬيت، دان دحو مدا أو سمغب ڨهوڠ پو هدوم٢ تنا لايء نبي، دان ڨهوڠ پو دحو مدا سسواتو حڬيء چمليٚك مڠ هدوم٢ صحابة ڬيت رضي الله عنهم نن أو غاي.
دان الله حو غقسا كتاب پو كوڠ حو تل ماي ڨاء ڬيت دان سنة ڬيت، دان غاۛڠ غاو ڬيت دان هدوم٢ ڢوٓه ڨنويء ڬيت دان هدوم٢ أنڠاء ڬيت هوڠ بهسا كوڠ ڬيت مياي هوڠ پو، مك دمدا أو غاڠ حفال غاۛڠ غاو -توي هوڠ تاريخ- ياوكا غاڠ حو حفال غاۛڠ غاو ڬيت -صلى الله عليه وسلم- أو، بهكن غاڠ حو حفال ياو هباغ غاي مدا ياۛه ڬيت ڎيه دان ڬيت ڢڠ مپوم دان ڬيت كلاو نن؟
دان ياو هباغ غاي ڬيت معاملة سبيء هوڠ أهلي ڬيت ڬه دالم ساڠ ڬيت نن؟
دان توڠبيه غاۛڠ غاو ڬيت څاوء غاڠ حغاء غقسا مڨياه ددالم ڨراووات ڬيت، مك ڬيت جيا مأنسي څاوء غاڠ ڨتڬوء جياڠ رسول دحو مدا أو سمغب ڬيت مڠ هدوم٢ صفات ڨوٛ كوڠ ڨجياڠ، دان ڬيت دحو مدا أو تغوت تغآ بغوء منفعة دان بغوء مضرة سمغب غوب ڬيت.
4-رسالة ڬيت
الله حو ڨجون محمد صلى الله عليه وسلم هداي مڠ ڨكا شريك دان كفور دان بغوء جهل (ڨطاء) نن حو ڢاه غاء باوء ڢوٓء حلوء، دان دحو مدا أو دڠوٓء ڢوٓء حلوء مڠ غاڠ كوڠ ككوه ڨاء الله هوڠ دحو أو ڠاء شريك ناو ڨاء پو هسا٢ ڨكا، ملينكن ضوٓء هچمنواٛن مڠ ڨهوڠ أهلي كتاب، مك الله حو ڨجون رسول پو محمد -صلى الله عليه وسلم- ڨڨهوت (آخير) هدوم٢ نبي دان هدوم٢ رسول، دان الله حو ڨجون ڬيت ماي سبيء هوڠ بغوء هداية دان أوڬام كوڠ څاوء (إسلام) أونتوق توڠبيه عالم؛ ڬايء أونتوق ڨظاهر پو مڠوٓء أوڬام كغاي٢ توڠبيه، دان أونتوق ڨتبياء مأنسي مڠ هدوم٢ سوب ككوه يآڠ دان كفور دان جهل (ڨطاء) نن ناو ڨاء نور (چهيا) توحيد دان إيمان، دان رسالة ڬيت نن پو ڨباوء ڨاء هدوم٢ رسالة هدوم٢ نبي دلاو٢ عليهم الصلاة والسلام.
دان ڬيت جياء إياو ناو ڨاء غيل٢ حڬيء كوڠ حو جياء إياو بلوٓه ڨاء پو أوليه نبي٢ دان رسول٢ عليهم السلام: نوح دان إبراهيم دان موسى دان سليمان دان داود دان عيسى – مڠ إيمان لايء سبياء٢ ڨوٛ نن پو ياۛه الله أغاڠ كوڠ ڨجياڠ أغاڠ كوڠ بغاي رزقي أغاڠ كوڠ ڨهديوء أغاڠ كوڠ ڨمتاي جيا ڨتاو كوڠ تغوت تغآ، دان پو غاڠ كوڠ چت چيٚڠ ڨاء بغوء حيت، دان پو ڨهوت٢ معاف أمڨون ڬايء ڨهوت٢ أنيت غنم، دان سبياء٢ الله نن پو ياۛه غاڠ كوڠ ڨجياڠ توڠبيه حڬيء٢ كوڠ ضوٓء ددالم عالم ني مڠ حڬيء كوڠ دغاي إياوء ڢوه پو دان دغاي دحو إياوء ڢوه پو أو، دان غيل٢ حڬيء كوڠ كغاي مڠ الله نن مك پو نن مخلوق مڠ هدوم٢ مخلوق الله.
ياوكا حو جياء إياو ناو ككوه الله هغاڠ ڬوٓت دان كلاء ككوه كغاي مڠ پو، دان دأنتارا – ڬول ڢمنوٓڠ ڨچڢايه - سبياء٢ الله هغاڠ ڬوٓت دحو مدا أو ڠاء شريك سمغب پو ددالم بغوء ككوه ناو ڨاء پو أتو بغوء تغوت تغآ پو، أتو بغوء ڨجياڠ پو أتو بغوء چت چيٚڠ پو، دان پو ڨچڢايه غاي لايء سبياء٢ الله سبحانه وتعالى نن پو دحو مدا ڨڎيه تڨوي غاڠ أو دان پو كوٓ دحو څاوء غاڠ ڨڎيه تڨوي أو غاي، دان دحو مدا ڨڎوت ڨمياو أو سمغب پو، دان الله دمدا أو ضوٓء ددالم بغوء ڨجياڠ پو حلاي هسا دان كوٓ دحو غوب غياڠ ضوٓء ددالم پو أو غاي.
دان حو جياء إياو ناو ڨاء إيمان جياٚ هوڠ كتاب٢ الله ياوكا صحف إبراهيم دان موسى عليهما السلام دان تورات دان إنجيل، سياوكا حو جياء إياو ناو ڨاء إيمان جياٚ هوڠ رسول٢ توڠبيه عليهم السلام، دان پو څاوء غاڠ كمنوٓت لايء سبياء٢ حاي٢ ياۛه پو كملاه هوڠ هغاڠ نبي مك سبياء٢ پو كملاه هوڠ توڠبيه هدوم٢ نبي نن.
دان پو حو ڨسڢاي ڨاء مأنسي توڠبيه هوڠ رحمة (بغوء نية غنم) الله، دان سبياء٢ الله پو غاڠ كوڠ إياوء ڬلڠ ڨهوڠ پو ضوٓء ددالم دنيا نن، دان سبياء٢ الله پو ياۛه ڨوٛ كوڠ ڨهوت٢ أنيت غنم، دان پو هغاڠ ڬوٓت غاڠ كوڠ ضوٓء حي جنوم جمغه ڨاء هدوم٢ مخلوق دهغاي قيامة ديه دبيل كوڠ پو ڨتڬوء توڠبيه ڨهوڠ پو مڠ ڨبور٢ ڨهوڠ پو، دان سبياء٢ پو غاڠ كوڠ بلاسن ڨاء أغاڠ٢ مؤمين دڠوٓء هدوم٢ عمال سيام ڨهوڠ پو هسا نن هوڠ تحيٚم هڨلوه سيام، دان عمال كڅه نن هوڠ هسا تحيٚم كڅه، دان سمغب ڨهوڠ پو حو نعمة ككل دهغاي آخيرة ديه، دان حاي٢ ياۛه كفور دان ڠاء هدوم٢ عمال كڅه نن ضوٓء حي تدواٛل بلاسن پو ددنيا دان دآخيرة.
دان رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- ددالم رسالة پو نن دمدا أو پو ڨوٛء ڨڬلوٓڠ قبيلة پو دان ڨلاي نڬاڠ پو دان غوب پو عيٚڠ، بهكن حو سبوت ضوٓء ددالم القرآن الكريم نن هدوم٢ ڠين نبي نوح إبراهيم موسى دان عيسى عليهم السلام لو جياڠ سبوت ڠين پو، دان دمدا أو سبوت ڠين أماء پو دان دحو أو غاي سبوت هدوم٢ ڠين ديوء پو ضوٓء ددالم القرآن الكريم، دان ضوٓء ددالم القرآن نن حو سبوت ڠين أماء موىسى نن لو٢ ڢڠ، دان سبوت ڠين مريم عليها السلام كلاوڨلوه لماۛ ڢڠ.
دان رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- څاوء غاڠ غقسا مڠ غيل٢ حڬيء كوڠ چهوڠ ڨاء شرع دان عقل دان فطرة أتو پو ڨاءڎي سيٚت ڨاء أخلاق كوڠ مليا؛ كيوا سبياء٢ ڨرا نبي٢ عليهم السلام نن توڠبيه پو څاوء غاڠ غقسا ڨاء حڬيء كوڠ ڨهوڠ پو حو ڨتل ڎومناٛڠ پو مڠ الله، دان سبياء٢ ڨهوڠ پو څاوء تدواۛل سبيء هوڠ ڨتل ڎومناٛڠ بغوء ڨڎاغ الله سمغب حلين پو، دان هدوم٢ نبي نن دحو مدا أو سمغب ڨهوڠ پو هسا مڠ هدوم٢ صفات الربوبيه (ڨوٛ غاڠ كوڠ ڨجياڠ) أتو صفات الألوهية (ڨوٛ كوڠ غاڠ ككوه)، بهكن توڠبيه ڨهوڠ پو نن مأنسي ياوكا هدوم٢ مأنسي نن غاي الله حو بغاي واحي ناو ڨاء ڨهوڠ پو هوڠ هدوم٢ رسالة پو.
دان مناۛڠ مڠ ڨحوٓه تاڠ (دليل) تچاي دڠوٓء سبياء٢ رسالة رسول محمد صلى الله عليه وسلم دان واحي مڠ الله كوڠ پو حو ماي ڢياه تل مغاي ني ياوكا غاۛڠ غاو هديوء روه نآغ پو دان غاڠ إسلام توي پو لبيٚه مڠ هغياو ليآن غاڠ، ڨهوڠ پو عانوء ووات هدوم٢ ڨكا واجب ڨاء پو ياوكا سمياڠ زكاة عاۛء دان ڠاء حج دان كغاي٢ ڬايء هوڠ دمدا أو سليه أتو كيٚ ڨريٚ.
5- تنا٢ جياڠ نبي ڨاء پو دان غاۛڠ غاو پو دان دليل٢ پو
الله ڬوام ترا هدوم٢ نبي نن هوڠ تنا٢ تچاي ناو دڠوٓء بغوء جياڠ نبي ڨاء ڨهوڠ پو، دان ڨداٛڠ سمغب ڨهوڠ پو هدوم٢حجة دان هدوم٢ دليل دڠوٓء رسالة ڨهوڠ پو، دان سبياء٢ الله حو ڨتل غيل٢ نبي مڠ هدوم٢ تنآ كوڠ ڬنوب أونتوق بغاي مأنسي جياٚ دڠوٓء غاۛڠ غاو ياو ني، دان تنا٢ كوڠ ڨهوت٢ ڨغوڠ كوڠ غاڠ بغاي ناو ڨاء هدوم٢ نبي تنا٢ نبي دغاي محمد صلى الله عليه وسلم، مك سبياء٢ الله حو ڨتل بغاي ڬيت القرآن الكريم، دان پو نن هسا تنا مڠ هدوم٢ تنا ڨاء نبي ڢياه تل هغاي قيامة، ياوكا الله حو ڨكهڠ هوڠ هدوم٢ تنا (معجزة) ڨهوت٢ ڨغوڠ، دان هدوم٢ تنا ڨاء رسو محمد صلى الله عليه وسلم لو٢ مك مناۛڠ ٢ مڠ پو:
إسراء دان معراج، دان إيا بلان ڨچه، دان إيا جآن لو هداي مڠ ڬيت حو لكاو دعاء ڨاء ڨوٛ أونتوق ڨتل إيا ماي ڨاء مأنسي هداي مڠ حو كحوٓڠ كڎوٓڠ بلوٓه.
دان ڨتحيٚم ڨاء مكانن دان إيا مپوم ڨهوت٢ تكيء نن أونتوق بغاي مأنسي كوڠ لوٛ نن ڢڠ أتو مپوم مڠ پو.
دان إيكهان هدوم٢ بغوء تڎاوء تغوه بلوٓه كوڠ دحو حاي هغاڠ تهاو پو چڢايه أو، الله حو إيكهان ڎومناٛڠ ڨاء ڬيت ياوكا قصة ڨرا نبي٢ عليهم السلام سبيء هوڠ قوم پو، دان قصة أصحاب الكهف.
دان إيكهان هدوم٢ بغوء تڎاوء ضوٓء ڬه ناوء كوڠ ضوٓء حي جياڠ تڬوء بيل ڬه ناوء سبيء هوڠ الله حو إيكهان ڎومناٛڠ ڨاء ڬيت ياوكا ڎومناٛڠ ڨوي كوڠ تبياء مڠ ڨلاي حجاز دان حو ڢوه پو غاڠ كوڠ ضوٓء دڨلاي شام، دان مأنسي ماۛء چهناۛه ڬاوء ددالم بغوء ڠاء ساڠ.
دان بغوء ڬنوٓب ڨاء الله سمغب ڬيت دان بغوء غقسا الله ڨاء ڬيت مڠ مأنسي.
دان ڬيت ڠاء توي بغوء سنيآ ڬيت ناو ڨاء صحابة٢ ڬيت ياوكا ڬيت برسبدا ناو ڨاء ڨهوڠ پو لايء:
(هاۛ ضوٓء حي حو چهناۛه فارسي دان روم هوڠ چڢايه، دان هاۛ چڢايه جيا ضوٓء حي چمناي داغب آغ توڠدوا پو توي جلان الله).
دان الله ڬوام ترآ ڬيت سبيء هوڠ ملائكة.
دان هدوم٢ نبي عليهم الصلاة والسلام حو إيكهان ڎومناٛڠ سڢاي ڨاء قوم پو هوڠ بغوء جياڠ نبي ڨاء رسول محمد -صلى الله عليه وسلم-، دان مناۛڠ مڠ غاڠ كوڠ حو ڨسڢاي هوڠ پو ننياۛه موسى داود سليمان دان عيسى عليهم السلام دان كغاي مڠ ڨهوڠ پو مڠ هدوم٢ نبي بني (أناۛء تچوٓ) إسرائيل.
دان هوڠ هدوم٢ دليل عقل نن دان هدوم٢ مثال كوڠ غاڠ حو ڠاء نن [3] كوڠ عقل سيام نن تدواۛل ماۛء پو.
[3] مثال ڢوٓه ڨنويء الله تعالى فرمان لايء: ( وهاۛي مأنسي غاڠ حو ڠاء هسا مثال مك توڠبيه هاۛ ڨڠ ويٚء ناو ڨاء پو، سبياء٢ يآڠ٢ كوڠ ڨهوڠ هاۛ ضوٓء لكاو كغاي مڠ الله نن ڨهوڠ پو دحو عآج ڨجياڠ هدغاي غواٛي جياڠ أو ولوڨون ڨهوڠ پو ڨطوٓم ڬاوء لو أونتوق ڨجياڠ پو كڎيٚه، دان يهلايء غواٛي حو څوء ماۛء هسا جنيه مڠ ڨهوڠ پو كوٓ ڨهوڠ پو دحو محآء ماۛء واۛء مڠ پو حو أو غاي، ڨهوت٢ ئوٓن أغاڠ كوڠ لكاو دان أغاڠ٢ كوڠ څاوء غاڠ لكاو نن) [سورة الحج آية: 73]
دان ني هدوم٢ آية دان هدوم٢ دليل دان هدوم٢ مثال عقل كوڠ مدا ددالم قرآن الكريم دان ددالم سنة نبي، دان آية٢ پو ڨهوت٢ لو دحو عآج ياوء حو أو، دان حاي٢ ياۛه كهين داٛڠ دڠوٓء پو مك بغاي پو تلوٓب ناو ڨاء قرآن الكريم دان كتاب٢ سنة دان سيرة نبي مك ددالم پو مدا ڎومناٛڠ چڢايه مڠ هدوم٢ آية ني.
دان هدوم٢ آية ني ڨهوت٢ ڨغوڠ يهلايء پو دحو جياڠ تڬوء أو ضوٓء حي حو طوٓم ستغو مڠ ڨهوڠ كافر قريش يهودي دان نصراني كوڠ ڨهوڠ پو ضوٓء دجزيرة عرب نن جيا أوكه أونتوق كملاه دان ڨڠت جڬا مأنسي مڠ پو.
دان قرآن الكريم نن پو جيا كتاب كوڠ الله حو واحي پو ناو ڨاء رسول محمد -صلى الله عليه وسلم-، دان پو جيا بوٓه ڨنويء ڨوٛ كوڠ تغوت تغآ توڠبيه عالم، دان الله حو ڨراجيٚڠ پو ڨاء مأنسي دان جين بغاي ڨهوڠ پو بآ ماي ياو پو (قرآن) أتو هسا سورة ياو پو، دان بغوء ڨراجيٚڠ نن ضوٓء ڬم لحوت ڢياه هغاي قيامة، دان قرآن الكريم نن پو جواب دڠوٓء سؤال كوڠ سمكهن ڨهوت٢ لو دان مأنسي ياوء ليآن غاڠ ضوٓء چحڠوٓل ڨاء پو، دان قرآن ڨهوت٢ ڨغوڠ ني څاوء غاڠ غقسا ڢياه مغاي ني هوڠ بهسا عرب كوڠ غاڠ حو ڨتغوٓن پو ماي، دمدا أو كغاڠ مڠ پو هبوٓه حروف، دان پو څاوء غاڠ ڢوٓه بوم تبياء، دان پو جيا كتاب معجزة ڨهوت٢ ڨغوڠ، دان پو جيا كتاب ڨهوت٢ ڨغوڠ حو تل ماي ڨاء مأنسي، حو يوٓم ڨاء بايء أتو بايء ترجمة معنا پو، دان حاي٢ ياۛه كحوٓء كحان ڨاء بغوء مڬو بايء دڠوٓء پو دان إيمان جياٚ هوڠ پو مك سبياء٢ پو لحيوء بغوء سيام مكاۛ توڠبيه.
ياوكا سبياء٢ سنة رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- دان بغوء تچاي ڨطوٓ دان سيرة ڬيت څاوء غاڠ غقسا دان غاڠ بآ څاوء هوڠ تلاي غيٚك مڠ رواية أغاڠ٢ كوڠ غاڠ مڨياۛه هتاي دان پو نن غاڠ ڢوٓه بوم هوڠ بهسا عرب كوڠ حو مياي ڨاء پو أوليه رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- سياوكا ڬيت ضوٓء هديوء دأنتارا ڨهوڠ دغاي، دان غاڠ حو ترجمة ناو لو٢ بهسا، قرآن الكريم دان سنة رسول -صلى الله عليه وسلم- توڠدوا پو نن جيا لبيء تبياء كوڠ هسا سمغب هدوم٢ حكوم إسلام دان هدوم٢ شريعة پو.
6- شريعة كوڠ حو بآ ماي هوڠ پو ڨاء رسول محمد -صلى الله عليه وسلم-
شريعة كوڠ حو بآ ماي هوڠ پو ڨاء رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- پو نن شريعة إسلام، دان پو نن هدوم٢ شريعة ربانية دان هدوم٢ سا إلهية كوڠ آخير، دان پو نن ياو ڬاوء ڨاء أصول پو سبيء هوڠ هدوم٢ شريعة نبي كوڠ دلاو٢ ولوڨون لڢياۛب لڢوٓب پو چهوڠ دڬاوء كڎيٚه.
دان پو جيا شريعة كوڠ سمڨرنا، دان پو سيام غيل٢ زمان دان غيل٢ لبيء، مدا ددالم پو بغوء سيام مكاۛ سمغب أوڬام ڨاء مأنسي دان بغوء حيد دنيا ڨهوڠ پو، دان پو تماۛ ڨاء غيل٢ عبادة كوڠ غنم دڠوٓء حلين نن سمغب الله ڨوٛ كوڠ تغوت تغآ توڠبيه عالم ياوكا سمياڠ دان زكاة، دان ڨچڢاية سمغب ڨهوڠ پو هدوم٢ بغوء معاملة جيٚن ڎوٓ دان سيتكيك دان مشاركة دان نيوٓب ڢآي دان مسغوه دان ڨاء رياكه كوڠ غاڠ ڨحروس دان غاڠ كهاء دان كغاي٢ ناو ڬايء دان حڬيء كوڠ بغوء هديوء ڨاء مأنسي نن څاوء بغوء پو دان بغوء تواه ڨهوڠ پو.
دان شريعة ني غقسا أوڬام ڨاء مأنسي دان دغه٢ ڨهوڠ پو كيتيوه٢ ڨهوڠ پو داغب آغ٢ ڨهوڠ پو عقل٢ ڨهوڠ پو دان بوت ڨجيٚه٢ ڨهوڠ پو، دان پو ڎوڠ غيل٢ فضيلة دان بغوء ڠاء سيام، دان ڨڠت جڬا مڠ غيل٢ بغوء ڨطوٓه ڨعب دان ڨكا كڅه، پو كهين حو بغوء مليا ڨاء مأنسي بغوء سوم روم عدل إخلاص حچيه سئآت چڢايه لايه دان غنم، دان تكاۛ ڨاء ڨكا سيام سمغب مأنسي، دان دوٓب سكت بغوء ڨحوٓء دغه، دان سلامة تناۛه إيا، دان كهاء ڨڨحاي ڨاء مأنسي دان ڨحويء ڨهوڠ پو هوڠ دحو څاوء أو. دان مدا ياۛه رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- مسغوه دڠوٓء بغوء ظالم دان بغوء ڨناس ڨاء غيل٢ غوب ڨحياٚب دان هدوم٢ غوب غياڠ پو، دان ڨچهڠ چرينا لاو دان عزلة دان رهبانية.
دان رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- ڨچڢايه لايء سبياء٢ الله حو ڨمليا ڨاء مأنسي- لكاي دان كماي – دان حو غقسا سمغب پو ڬنوب هدوم٢ حق پو، دان حو بغاي پو تدواٛل چهوڠ څاوء ڨاء غيل٢ بغوء ڨليه غواه دان هدوم٢ عمالن دان هدوم٢ أنڠاء پو، دان پو ڎوا بغوء تدواٛل چهوڠ څاوء ڨاء أنڠاء هلاي كوڠ ڠاء بغاي مضرة ڨاء غوب پو أتو مضررة ڨاء غاڠ كغاي. دان حو ڨجياڠ بغاي لكاي دان كماي نن سمو ڬاوء ڨيٚڠڬه إيمان دان بغوء تدواٛل چهوڠ څاوء دان بغوء بلاسن دان ڨهلا، دان ددالم شريعة ني غقسا خاص ڨاء كماي أماء ديوء أناۛء كماي دان هتيان كماي.
دان شريعة كوڠ حو بآ پو ماي أوليه رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- تل ماي هوڠ بغوء غقسا عقل دان ڨحرام غيل٢ حڬيء كوڠ ڠاء بغاي بناس پو ياوكا مپوم لاق، مك إسلام نن چت دوق أوڬام جيا چهيآ ڨداه سمغب عقل دان جلان پو؛ أونتوق مأنسي ككوه ڨوٛ پو دڠوٓء بغوء تهاو دان سبيء هوڠ علمو، دان شريعة إسلام حو ڨوٛء ڨڬلوٓڠ ڨاء عقل دان ڠاء بغاي پو جياڠ أساس ڨاء بغوء حيت أوڬام، دان حو ڨتبياء پو ڨاء بغوء خرفات دان هدوم٢ غاڠ كوڠ دحو جياٚ هوڠ أوڬام أو.
دان شريعة إسلام ڨڨغوڠ ڨاء علمو كوڠ صحيح (بياء)، دان ڨوٛء إيا هتاي دڠوٓء بغوء بحث ڨاء علمو سبيء هوڠ دحو أو لومئيٚڠ، دان جياء إياو ناو ڨاء بغوء ڨچرانا دان سناٛڠ كهيا ددالم غوب سيٚء دان ددالم عالم، دان هدوم٢ نتيجه (لتڨهول) بحث علمو كوڠ صحيح (بياء) ڨاء علمو نن پو دحو لاوين ڬاوء أو هوڠ حڬيء كوڠ حو بآ ماي أوليه رسول -صلى الله عليه وسلم.-
دحو مدا أو ددالم شريعة نن پو ناۛه نيٚك أونتوق بڠسا هسا كوڠ چڢايه مڠ مأنسي كغاي مڠ بڠسا، دان دحو مدا أو غاي ڨاء پو أفضل هسا قوم ناو دڠوٓء هسا قوم، بهكن توڠبيه ڬاوء ضوٓء دمناوء حكوم٢ پو سمو ڬاوء؛ كيوا سبياء٢ مأنسي نن توڠبيه ڨهوڠ پو ڨاء أصل ڨهوڠ پو سمو ڬاوء، دان دحو مدا بڠسا هلاي أفضل جياڠ بڠسا كغاي أو، دان حو مدا أو غاي ڨاء هسا قوم ناو دڠوٓء قوم كغاي ملينكن هوڠ تقوى مين، دان رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- حو إيكهان لايء سبياء٢ غيل٢ ناۛء نيٚه كوڠ غاڠ ڨڎيه تڨوي ماي پو ڎيه تڨوي ضوٓء دڠوٓء فطرة (هچيه سئآت) دحو مدا أو هغاڠ مڠ مأنسي نن پو ڎيه تڨوي ماي چهوڠ أتو تدواٛل ورث ڨاء دوسا غاڠ كغاي.
ددالم شريعة إسلام نن الله حو چيٚء شريعة توبة دان پو نن: بغوء تلوٓب ڨاء مأنسي نن ناو ڨاء ڨوٛ پو دان لواٛي كلاء بغوء دوسا، دان إسلام نن پو حڨوه هدوم٢ دوسا مڠ دلاو ماي، توبة نن حڨوه هدوم٢ دوسا كوڠ حو ڠاء مڠ دلاو ماي، مك دحو چمڢيك سارڨهياٚب دوسا دمناوء مأنسي أو، مك ددالم إسلام نن مدا ياۛه دمنياء دمنوٓڠ ڨديل دأنتارا مأنسي هوڠ الله، مك هاۛ دحو څاوء بغوء حاي هغاڠ أونتوق جمنواٛي دأنتارا هاۛ هوڠ الله أو، مك إسلام نن پو كهاء ڨجياڠ مأنسي نن جيا ڨوٛ أتو حون حوٓي ڨاء الله ددالم بغوء ڨجياڠ پو أتو بغوء ككوه پو.
دان شريعة كوڠ حو بآ ماي أوليه رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- غاڠ نسخ توڠبيه شريعة دلاو، كيوا سبياء٢ شريعة إسلام كوڠ حو بآ ماي أوليه محمد صلى الله عليه وسلم نن ماي مڠ الله پو نن آخير هدوم٢ شريعة ڢياه تل هغاي قيامة، دان پو نن سمغب توڠبيه عالم؛ دان ياو ننياۛه غاڠ نسخ حڬيء كوڠ دلاو مڠ پو، ياوكا حو نسخ ڬاوء ناو ماي ڨاء هدوم٢ شريعة دلاو٢، دان الله سبحانه وتعالى دحو تدواٛل ماۛء أو شريعة كغاي مڠ شريعة إسلام، دان پو دحو تدواٛل ماۛء أوڬام كغاي مڠ إسلام كوڠ حو بآ ماي هوڠ پو أوليه رسول محمد -صلى الله عليه وسلم- دان حاي٢ ياۛه ڨن أوڬام كغاي مڠ إسلام مك غاڠ دحو تدواٛل ماۛء مڠ پو أو، دان حاي٢ ياۛه كهين كاۛن چڢاية هدوم٢ حكوم شريعة ني مك بغاي پو دواه ددالم كتاب٢ كوڠ عآچ مڨياٚه هتاي حو كوڠ ڨيوٓل مڠ أوڬام إسلام.
سبياء٢ ڬول ڎاغ شريعة إسلام نن -پو كوٓ ياو ڬول ڎاغ توڠبيه هدوم٢ سا ڨوٛ إلهية-: أونتوق أوڬام كوڠ څاوء نن ڨوء مأنسي ڠاء بغاي پو جياڠ حلين هغاڠ كوڠ أخلاص ڨاء ڨوٛ تغوت تغآ توڠبيه عالم، دان پو بآ ڨتبياء مڠ بغوء ككوه مأنسي أتو خرفات.
سبياء٢ شريعة إسلام نن سيام دغيل٢ زمان دان غيل٢ لبيء، دان پو دحو مدا حڬيء كوڠ لاوين سبيء هوڠ فائدة بيد بيآء ڨاء مأنسي أو، كيوا سبياء٢ پو غاڠ ڨتغون ماي مڠ الله كوڠ ڨهوت٢ تهاو حڬيء كوڠ مأنسي څاوء بغوء ڨاء پو، دان مأنسي نن حاجة ناو ڨاء شرع كوڠ صحيح ددالم غوب پو، پو دحو ڨدوي ڬاوء ناو ماي أو، غاڠ كيٚ ڨڅاوء أونتوق مأنسي، دمدا أو مأنسي ڨجياڠ پو، بهكن حو ماي مڠ الله، هداية تچاي ڨطوٓ مأنسي ناو ڨاء جلان څاوء دان بغوء تچاي ڨطوٓ كوڠ څاوء، مك يهلايء ڨهوڠ پو كوٓه حكوم ناو ڨاء پو څاوء غاڠ ڨداٛڠ بغوء حيت توڠبيه پو دان ڨهوڠ پو حو سلامة مڠ بغوء ظالم دأنتارا ڨهوڠ پو ناو ماي.
7- ڬول چمهوٓ غاڠ ڨراجيٚڠ مڠ ڬيت بغوء ڠاء سكسي ڨهوڠ پو سمغب ڬيت
دحو مدا شك مديل أو سبياء٢ غيل٢ نبي صودتيٚ مدا ستغو كوڠ ڨچحڠ هوڠ ڬيت دان ريا رياڠ جلان دعوة ڬيت، دان ڨهوڠ پو كهاء مأنسي مڠ إيمان جياٚ سبيء هوڠ پو، دان مدا ياۛه سمغب رسول الله محمد -صلى الله عليه وسلم- واۛء ستغو ڨهوت٢ لو ددالم هديوء ڬيت دان هداي مڠ متاي بلوٓه، دان سبياء٢ الله حو ضوٓڠ ڬيت ناو دڠوٓء ڨهوڠ پو توڠبيه، بغوء تڬوء سكسي څاوء غاڠ بغاي تهاو لو٢ مڠ ڨهوڠ پو – كلاوء دان بهاو – دڠوٓء لايء سبياء٢ پو نبي، دان سبياء٢ پو حو بآ ماي ياوكا حڬيء كوڠ حو بآ ماي ڨاء پو أوليه نبي دلاو٢ عليهم الصلاة والسلام، دان سبياء٢ ڨهوڠ پو تهاو لايء پو نن ضوٓء دڠوٓء څاوء تتاڨي پو كهاء لو٢ مڠ ڨهوڠ پو مڠ إيمان جياٚ هوڠ پو مدا بغوء كهاء لو٢ ياوكا غنم ميٛ ڎاۛك نوام أتو حويء مڠ مشاركة، أتو لحيوء داغب آغ ڎومنيٚڠ كوڠ پو كهوم أوسها.
دان هدوم٢ ميوٓم نن سمغب ڨوٛ تغوت تغآ توڠبيه عالم.
Related books
All books
ننكوۤ هاۛ حو سواٛ غوب هاۛ غيٛ أو؟ حاي ڤجياڠ هاۛ؟ دان څاوء حڬيء غاي؟ دان مدا حڬيء غاي هداي مڠ متاي بلوۤه؟57 languagesننكوۤ هاۛ حو سواٛ غوب هاۛ غيٛ أو؟ حاي ڤجياڠ هاۛ؟ دان څاوء حڬيء غاي؟ دان مدا حڬيء غاي هداي مڠ متاي بلوۤه؟
كتاب ني سواٛ مڠ بغوء مدا دان بغوء ڤجياڠ، دان پو ڤحاۛن بغاي ڢوه هوڠ عقل ڤاء مدا غاڠ كوڠ ڤجياڠ باوء هوڠ بغوء جك كهاۛه دان ڤهوت٢ سمڤرنا، دان پو ڤچڢايه مڠ ڬول ڢمنوۤڠ ڤاء بغوء هديوء نن ننياۛه ڠاء عبادة ناو ڤاء الله هسا ڬوۤت، دان سبياء٢ إسلام نن پو ياۛه أوڬام كوڠ بياء چاوء غاڠ غقسا، دان پو جياء إياو ناو ڤاء إيمان جياٚ هوڠ رسول الله محمد دان توي بغوء ڤطوۤ ڤاء پو، دان پو ڤڠت جڬا مڠ ڤكا شريك دان پو ڤچڢايه مڠ بغوء جنوم جمغه دان بلاسن دهغاي آخيرة.
الشهادتين78 languagesالشهادتين
هبيانلاي هاۛ كهين تماۛ إسلام مك واجب دڠوٓء هاۛ څاوء لايء شهادة هوڠ سب كوڠ غاڠ ميت ياو ڬهلاني: كاو تڬوء سكسي لايء دمدا ڤوٛ كوڠ څاوء غاڠ ككوه هوڠ بياء نن ملينكن الله، أشهد أن لا إله إلا الله دان كاو تڬوء سكسي لايء سبياء٢ محمد نن رسول الله،
لڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ (ڨچڢايه عملي سبيء هوڠ سوڠكهيٚب)77 languagesلڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ (ڨچڢايه عملي سبيء هوڠ سوڠكهيٚب)
لڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ (فيديو ڨناء) عائنوء ووات عملي ڨچڢايه لڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ هڢڠ هسا٢، ڨهوت٢ مهم كيوا سبياء٢ إيا سمياڠ نن شرط أونتوق صح سمياڠ. إياوء فيديو دان مڬو لڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ كوڠ څاوء. لڢياٚب ماۛء إيا سمياڠ
أصول كلاو دان دليل٢ پو65 languagesأصول كلاو دان دليل٢ پو
كتاب ني ڨڎاغ ڬولكا أساس كوڠ واجب دڠوٓء غاڠ إسلام نن څاوء مڬو پو: كاۛن الله، كاۛن أوڬام إسلام، دان كاۛن نبي محمد صلى الله عليه وسلم، دان پو ماۛء تغاوء دڠوٓء بغوء سمكهن ڨاء ڬولكا ني ددالم بغوء بناء إيمان دان ڠاء عمال صالح ڨعيٛك ناو ڨاء هدوم٢ دليل قرآن دان حديث.