د " جنازې احکام" کتاب د اسلامي شريعت له مخې د مړو سره د چلند آداب او مقاصد، د جنازې د تعقيب فضيلت، د جنازې د لمانځه طریقه او بېلابېل حالتونه بیانوي، همدا راز پر اړینو لارښوونو رڼا اچوي لکه؛ د جنازې په چمتو کولو کې چټکوالی، پر مړي له ژړا او فریاد څخه ډډه کول، صبر او د الله په حکم د رضایت څرګندولو اهمیت، سربیره پر دې دا کتاب د دې خبرې يادونه کوي چې مرگ پر هر انسان حق دی، او په الله تعالی د ښه ګمان کولو او ثبات ټينګار کوي او د مړو لپاره د مغفرت او رحمت دعا کولو ته اشاره کوي.
ژبه: lang_ps
چمتو کوونکی: د مسجد الحرام او مسجد نبوي د ديني چارو د ریاست علمي کمیټه
اې هغه کسانو چې خپلوان، عزیزان یا خپل محبوب مو له لاسه ورکړي دي، دا ستاسو لپاره یو لنډ پیغام دی- له الله عزوجل څخه غواړو چې موږ او تاسو ته یې ګټور وګرځوي- چې عنوان یې: (د جنازې احکام) دی.
له الله عزوجل څخه تا ته د لوی اجر او صبر سوال کوم.او څوک دې چې له لاسه ورکړی، هغوی ته بخښنه او رضایت غواړو.
رباني زېري:
وروره: اې هغه څوک چې د مړي په مصیبت ازموول شوی یې، د الله تعالی دا وینا په یاد راوله:( ... او صبر کوونکو ته زېری ورکړه)[سورة البقرة: 155].
یقینا چې ستا لپاره د رسول الله (ﷺ) د وفات په مصیبت کې لویه تسلیت او تعزیت دی، ځکه چې هغه (ﷺ) فرمایلي دي:(کله چې ستاسو څخه چاته کوم مصیبت ورسیږي، نو زما مصیبت دې را په زړه کړي چې له لاسه یې ورکړی یم، ځکه چې دا د هغه لپاره تر ټولو لوی مصیبت دی).طبراني روایت کړی.
* د رسول الله صلی الله علیه وسلم په ژبه له تا سره د عوض او بدلې ژمنه شوې ده؛ له ام سلمې رضي الله عنها څخه روایت دی وایي چې: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل، چې فرمایل یې:(هر بنده ته چې کوم مصیبت ورسیږي، او ووایي: مونږ د الله یو او موږ هغه ته ورګرځیدونکي یو، ای الله ماته زما په مصیبت اجر راکړه، او له هغه غوره راکړه- مګر دا چې الله تعالی به یې د مصیبت اجر ورکړي، او د هغې په بدل کې به ورته د هغې څخه ښه (شی) وركړي).مسلم روایت کړی دی.
* الله تعالی تا ازمایي تر څو ستا ګناهونه وبخښي، د ابو سعید الخدري او ابو هریرة رضی الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:«هېڅ مسلمان ته ستوماني او رنځ، هېڅ غم او خفګان، هېڅ ضرر او غم نه رسیږي آن تر دې چې یو اغزی یې په پښه کې نه ځي مګر دا چې الله جل جلاله به یې ورته د ګناهونو کفاره وګرځوي».بخاري روايت کړی دی.
* الله تعالی تا سره په جنت کې د کور وعده کړې ده! د ابو موسی الاشعري رضی الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:«کله چې د یو بنده ماشوم مړ شي، الله تعالی خپلو ملاېکو ته ووايي: آیا تاسو زما د بنده ماشوم واخیست؟ دوی ووايي: هو. هغه ووايي: آیا تاسو د هغه د زړه میوه واخیسته؟ دوی ووايي: هو. هغه ووايي: زما بنده څه وویل؟ دوی وايي: هغه ستا ستاینه او استرجاع (یعنې: إنا لله وإنا إليه راجعون یې وویل) وکړه، نو هغه وفرمایي: زما د بنده لپاره په جنت کې یو کور جوړ کړئ او د حمد (ستاینې) د کور نوم ورکړئ».ترمذي روایت کړی او ألباني حسن بللی.
* بلکې الله تعالی تا سره د جنت ژمنه کړې ده؛ د ابو هریره رضی الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:«الله تعالی فرمایلي: زما مؤمن بنده زما سره له جنت پرته بله هېڅ بدله نه لري کله چې زه د دنیا په خلکو کې د هغه غوره شوی کس ورڅخه واخلم او هغه یې په صبر سره ومني».بخاري روايت کړی دی.
* مه وېرېږه، او په خپل فقید او مړي مه غمجن کېږه، او د خپل رب په اړه ښه ګمان ولره، له عبدالله بن عمر رضی الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:
لومړۍ: د جنازې تعقیب د مړي له کور څخه تر دې چې د جنازې لمونځ پرې وشي.
دویمه: د جنازې تعقیب د مړي له کور څخه تر دې چې دفن شي او دا غوره او د اجر له پلوه ډېر اجر لري.
د ابوهریره رضي الله عنه څخه روایت دی وایي چې، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:(څوک چې جنازه کې ګډون وکړي، تر هغه چې پر مړي لمونځ وشي، هغه لپاره یو قیراط دی، او که تر خښولو پورې انتظار وباسي، هغه ته دوه قیراطه ورکول کېږي)، وویل شو چې: د دوه قیراطو معنا څه ده؟ هغه وویل: د دوو سترو غرونو په اندازه).متفق علیه.
د ابوهریره رضي الله عنه څخه روایت دی چې، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:(په تاسو کې چا نن روژه نیولې ده؟) ابو بکر (رضي الله عنه) وویل: ما،
بیا رسول الله ﷺ وفرمایل: (په تاسو کې نن چا جنازه تعقیب کړې؟)
ابو بکر (رضي الله عنه) وویل: ما، بیا رسول الله ﷺ وفرمایل: (په تاسو کې نن چا مسکین ته خواړه ورکړي؟) ابو بکر (رضي الله عنه) وویل: ما،
بیا رسول الله ﷺ وفرمایل: (په تاسو کې نن چا د ناروغ پوښتنه کړې؟)
ابو بکر (رضي الله عنه) وویل: ما، نو رسول الله ﷺ وفرمایل: (دا ځانګړتیاوې په یو کس کې نه راټولېږي، مګر دا چې جنت ته به داخل شي).مسلم روایت کړی دی.
د جنازې د لمانځه طریقه:
لومړی تکبیر: (أعوذ بالله من الشیطان الرجیم) او (بسم الله الرحمن الرحیم) وایي، (فاتحه) او یو لنډ (سورت) یا ځیني آیتونه لولي.
دویم تکبیر: پر پیغمبر صلی الله علیه وسلم درود وایي ( ابراهیمي درود).
دریم تکبیر: د مړي لپاره دې دعا کوي، او غوره ده چې ووایي:(اې الله، زموږ ژوندي او مړي، حاضران او غائبان، کوچنیان او لویان، نارینه او ښځینه ټولو ته بخښنه وکړه. اې الله، زموږ څخه دې چې څوک ژوندي ساتلي، هغه په اسلام ژوندي لره او زموږ څخه دې چې څوک وفاتوې نو هغه په ایمان سره وفات کړه)،(اې الله دا مړی وبخښه او رحم پرې وکړه، له سختیو یې وساته، او معافي ورته وکړه، د ده ښه میلمستیا وکړه، د ورتلو ځای يې پراخه کړه، او په اوبو، واوره او ګلۍ یې ووینځه، او د ګناهونو څخه یې داسې پاک کړه لکه څنګه چې تا سپینه جامه له خیرې څخه پاکه کړې ده، او له کور څخه یې غوره کور ورکړه، او له اهل څخه یې غوره اهل، او د ده له ملګري غوره ملګری، او جنت ته يې داخل کړه، او د قبر له عذاب څخه یې وساته)."=دا ټول د نبي ﷺ څخه ثابت دي، که څوک د دې سره نورې دعاګانې هم وکړي، نو هېڅ باک نه لري، لکه چې ووايي:(اې الله! که هغه نیک عمله وي، نو د هغه نیکۍ زیاتې کړه، او که بد عمله وي، نو د هغه له ګناهونو څخه تېر شه. اې الله، هغه ته بخښنه وکړه او په ثابت قول -ایمان- یې ټینګ او ثابت ولره).
دریم: د مړي د پور په ادا کولو کې ځنډ نه کول: له ابو هریره رضی الله عنه څخه روایت دی وایي چې: رسول صلی الله علیه وسلم وفرمایل:(د بنده روح د هغه له قرض سره تړلی وي تر دې چې ترې پرې کړل شي).احمد او ترمذي روایت کړی دی.
څلورم: فریاد نه کول؛ کوم چې د غږ پورته کولو او د مړي د ځانګړتیاوو او نیکو اعمالو د شمېرلو له لارې ترسره کېږي، دا د جاهلیت د دورې یو عمل دی؛ ابو مالک الاشعري رضي الله عنه روایتوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:«زما په امت کې څلور کارونه د جاهلیت دي، چې دوی یې نه پریږدي: په اصل باندې ویاړ کول، په نسب کې خبرې کول (عیب ویل)، په ستورو سره باران غوښتل او د مړي ستاینې (په ژړا، مخ وهلو، ویښتانو کش کولو او جامو شکولو سره) کول».مسلم روایت کړی.
پنځم: د قبر د پاسه تګ او یا د کېناستلو په اړه خبرداری: له عقبه بن عامر رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول صلی الله علیه وسلم فرمایلي:(زما لپاره دا غوره ده چې په سکروټو، یا تورې تېر شم، او یا دا چې خپل پېزار په پښو وګنډم، له دې چې د یو مسلمان په قبر د پاسه تېر شم).ابن ماجه روايت کړی.
شپږم: د مړي لپاره په بیړه دعا نه کول او د خښولو وروسته په چټکۍ سره ترې نه تلل: د ابو عمرو - او ویل شوي چې له: ابو عبد الله، او ویل شوي چې له: ابو لیلی-عثمان بن عفان رضي الله عنه څخه روایت دی هغه ویلي: کله به چې نبي ﷺ د مړي له خښولو فارغ شو، نو و به درېد او فرمایل به يې:(تاسو د خپل ورور لپاره مغفرت وغواړئ او د هغه لپاره د ثبات سوال وکړئ؛ ځکه چې هغه اوس پوښتل کېږي).ابو داود روایت کړی.
اووم: له قبرونو څخه د تېرېدو يا د زيارت پر مهال د هدیرو د استوګنو د زیارت پر مهال هغوی باندې سلام اچول، له بريده رضي الله عنه څخه روايت دی هغه ويلي چې: نبي ﷺ صحابهوو ته تعلیم ورکاوه چې کله هم د هدیرو څخه راوځي، نو د هغوی یو ویونکی دې ووايي:«سلام دې وي پر تاسو اې د دې کورونو استوګنو مومنانو او مسلمانانو، او هر کله چې الله اراده وکړي موږ به تاسو سره یوځای شو، له الله څخه د ځان او ستاسو لپاره د عافیت سوال کوم».مسلم روايت کړی دی.
اتم: په دنیوي چارو او خبرو کې له مشغولتیا ډډه کول، پرته له دې چې ځای او حالت ته پام وشي.
پای
مرګ یوه دروازه ده او ټول خلک پرې ننوتونکي دي، او پوه شه چې د مرګ په څېر بل واعظ نشته، الله تعالی دې ستاسو په مړي رحم وکړي، هغه او د مسلمانانو ټولو مړو ته دې بخښنه وکړي.
وصلّى الله وسلّم على نبيّنا محمّدٍ وعلى آله وصحبه أجمعين.
د علامه شیخ محمد بن صالح العثیمین رحمه الله لخوا لیکل شوی کتاب "د طهارت، لمونځ او جنازې فقهي احکام" چې د قرآن او سنت پر بنسټ د پاکوالي، لمونځ او جنازه په واضح ډول تشریح کوي، د دې کتاب موخه داده چې مسلمان خپل عبادتونه د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) د منهج مطابق، په بصیرت او پوهې سره ترسره کړي، همداراز، دا کتاب د نبي کریم (صلی الله علیه وسلم) د طریقي په پیروي کې هڅه کوي، او د اسانتیا او التزام ترمنځ توازن ساتي، همدارنګه اخلاص او پیروي ته تشویقوي ترڅو عبادتونه د الله جل جلاله لپاره د منلو وړ او د هغه تعالی نږدې والی حاصل شي.
المختصر المفيد للمؤذن والإمام والخطيب وأحكام المساجد
47 ژبېوأحكام
المختصر المفيد للمؤذن والإمام والخطيب وأحكام المساجد
كتاب "المختصر المفيد للمؤذن والإمام والخطيب وأحكام المساجد" يتناول مسؤوليات المؤذن والإمام والخطيب وأحكام الأذان والإقامة وصلاة الجمعة وأحكام المساجد. يوضح الكتاب تعريف الأذان والإقامة وحكمهما وفضلهما، كما يبين الصفات المطلوبة في المؤذن والشروط اللازمة لصحة الأذان والإقامة.
بالإضافة إلى ذلك يستعرض الكتاب أحكام الإمامة، ومشروعيتها وفضلها، وشروط وصفات الإمام، مع التركيز على أهمية العلم والخلق في من يتولى هذه الوظيفة الشرعية.