السؤال
س٢٦: ما آداب الدعاء؟
Ekibuuzo 26: Ze ziriwa empisa z'okusaba?
الجواب
ج:١. البدء بحمد الله والثناء عليه.
- الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم.
- في الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم:
«إذا صليت، فقعدت، فاحمد الله بما هو أهله، وصل عليَّ ثم ادعه»
رواه الترمذي.
- رفع اليدين أثناء الدعاء.
- قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إن ربكم تبارك وتعالى حيي كريم يستحيي من عبده إذا رفع يديه إليه أن يردهما صفرًا»
رواه الترمذي وأبو داود.
- التوبة والاعتراف بالذنب.
- في دعاء موسى عليه السلام:
﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ﴾
[القصص ١٦].
- الإلحاح في الدعاء، يعني إكثاره وتكراره.
- عدم استعجال الإجابة.
- لا تدع بإثم أو قطيعة رحم.
- في الحديث:
«لا يزال يستجاب للعبد ما لم يدع بإثم أو قطيعة رحم، ما لم يستعجل. قيل: يا رسول الله، ما الاستعجال؟ قال: يقول: قد دعوت، وقد دعوت، فلم أر يستجيب لي. فيستحسر عند ذلك، ويدع الدعاء»
رواه البخاري ومسلم.
- خفض الصوت في الدعاء.
- قال تعالى:
﴿ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ﴾
[الأعراف: ٥٥].
- حضور القلب أثناء الدعاء.
«ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة، واعلموا أن الله لا يستجيب دعاء من قلب غافل لاه»
- الإخلاص لله تعالى، وسؤال الله وحده في الشدّة والرخاء.
﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا﴾
[الجن: ١٨].
- التوسّل إلى الله بأسمائه الحسنى وصفاته.
﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ﴾
[الأعراف: ١٨٠].
- استقبال القبلة.
في الحديث:
«فما زال يهتف بربه مادًّا يديه مستقبل القبلة، حتى سقط رداؤه عن منكبيه»
رواه مسلم.
- إطابة المأكل والملبس.
«ثم ذكر الرجل يطيل السفر أشعث أغبر يمد يديه إلى السماء: يا رب يا رب، ومطعمه حرام، ومشربه حرام، وملبسه حرام، وغذي بالحرام، فأنى يستجاب لذلك»
Okwanukula: 1- Okutandika n'okutenda Allah n'okumusuuta.
Okusaalira Nabbi okusaasira n'emirembe bibeere ku yye.
-Mu hadiithi nga eva ku Nabbi okusaasira n'emirembe bibeere ku yye:
«Bw'omalanga okusaala n'otuula, tendereza Allah n'amatendo ge agamusaana, bw'omala onsaalire, oluvannyuma musabe»
Esangibwa mu kitabo kya Tirmidhi .
- Okuwanika emikono mu kusaba.
Yagamba Omubaka wa Allah okusaasira n'emirembe bibeere ku yye:
«Mazima ddala omulezi wammwe omugulumivu wa nsonyi ate mugabi, akwatibwa omuddu we ensonyi bw'aba awanise emikono gye gy'ali okugizzaayo nga temuli kirimu»
Yayogerwa Tirmidhi ne Abu Dauda.
- okwenenya n'okukkiriza ekyonoono.
Mu duwa ya Muusa emirembe gibeere ku yye:
{Yagamba nti: Mukama wange! Mazima nze ndyazaamaanyizza omwoyo gwange, (wabula) nsonyiwa! Ne (Allah), n'amusonyiwa. Mazima Ye ye Musonyiyi, Omusaasizi}
[Al-qasas: 16].
- Okulemerako mu kusaba. amakulu nti okuyitiriza okusaba n'okukuddingana.
- Obutapapiriza kwagala kwanukulwa.
- Tosaba kyonoono yadde okukutula oluganda.
Mu hadiith:
«Omuddu aja kusigala nga ayanukulwa ebbanga ly'amala nga tasabye kyonoono oba okukutula oluganda, n'ebbanga ly'amala nga tapapye. Nebagamba nti owaffe ggwe omubaka wa Allah, okupapa kye kki? n'agamba nti: agamba nti: nsabye n'ensaba, naye siraba bwanyanukula n'akoowa, n'alekayo n'okusaba»
Yayogerwa Bukhari ne muslim
- Okukkakkanya eddobozi mu kusaba.
Yagamba [Allah] omugulumivu:
{Musabe omulezi wammwe mu bukkakkamu ne mu kyama}
[Al-a'raaf :31]
- Okuteekayo obirowoozo(omutima) mu kaseera k'okusaba.
«Musabe Allah nga mukakasa nti ajja kubaanukula, era mukimanye nti Allah tayanukula duwa ya muntu nga omutima gwe mugayaavu tegwefiirayo»
- Okwewayo eri Allah n'okusaba Allah yyekka mu buzibu ne mu ssanyu.
{Era mazima emizikiti gyonna gya Allah Kale temusinzanga awamu ne Allah ekintu ekirala kyonna nga mukimugattako}
[Al-jinni: 18].
okusembera eri Allah nga okozesa amannya ge amalungi n'ebitendo bye.
{Ne Allah alina amannya amalungi, kale mugamusabise }
- Okwolekera ekibula.
«Yasigala nga asaba omulezi we, nga awanise emikono gye, nga ayolekedde ekibula, okutuusa essuuka ye lweyagwa okuva ku bibegaabega bye»
Esangibwa mu kitabo kya Muslimu .
- okulya n'okwambala obirungi (ebikkirizibwa).
«Oluvannyuma n'ayogera ku musajja, eyatambula olugendo nga luwanvu, nga yenna agubasidde awanyise emikono gye waggulu: agamba ayi omulezi wange, ayi omulezi wange, naye nga eby'okulya bye bya haraam, n'eby'okunywa bye bya haraam, n'ebyambalo bye bya haraam, nga yakuzibwa ku haraam, oyo ayinza atya okwanukulwa»