Skip to content

تۆره‌ و ئادابێن دوعایێ چنه‌؟

الباب / الفصل
قسم الآداب الإسلامية

السؤال

س٢٦: ما آداب الدعاء؟

پ26: تۆره‌ و ئادابێن دوعایێ چنه‌؟

الجواب

ج:١. البدء بحمد الله والثناء عليه.

  1. الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم.
  • في الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم:

«إذا صليت، فقعدت، فاحمد الله بما هو أهله، وصل عليَّ ثم ادعه»

رواه الترمذي.

  1. رفع اليدين أثناء الدعاء.
  • قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:

«إن ربكم تبارك وتعالى حيي كريم يستحيي من عبده إذا رفع يديه إليه أن يردهما صفرًا»

رواه الترمذي وأبو داود.

  1. التوبة والاعتراف بالذنب.
  • في دعاء موسى عليه السلام:

﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ﴾

[القصص ١٦].

  1. الإلحاح في الدعاء، يعني إكثاره وتكراره.
  2. عدم استعجال الإجابة.
  3. لا تدع بإثم أو قطيعة رحم.
  • في الحديث:

«لا يزال يستجاب للعبد ما لم يدع بإثم أو قطيعة رحم، ما لم يستعجل. قيل: يا رسول الله، ما الاستعجال؟ قال: يقول: قد دعوت، وقد دعوت، فلم أر يستجيب لي. فيستحسر عند ذلك، ويدع الدعاء»

رواه البخاري ومسلم.

  1. خفض الصوت في الدعاء.
  • قال تعالى:

﴿ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ﴾

[الأعراف: ٥٥].

  1. حضور القلب أثناء الدعاء.

«ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة، واعلموا أن الله لا يستجيب دعاء من قلب غافل لاه»

  1. الإخلاص لله تعالى، وسؤال الله وحده في الشدّة والرخاء.

﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا﴾

[الجن: ١٨].

  1. التوسّل إلى الله بأسمائه الحسنى وصفاته.

﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ﴾

[الأعراف: ١٨٠].

  1. استقبال القبلة.

في الحديث:

«فما زال يهتف بربه مادًّا يديه مستقبل القبلة، حتى سقط رداؤه عن منكبيه»

رواه مسلم.

  1. إطابة المأكل والملبس.

«ثم ذكر الرجل يطيل السفر أشعث أغبر يمد يديه إلى السماء: يا رب يا رب، ومطعمه حرام، ومشربه حرام، وملبسه حرام، وغذي بالحرام، فأنى يستجاب لذلك»

ب: 1. ده‌ستپێكرن ب سوپاسیكرن و په‌سنكرنا خودێ.

  1. صه‌له‌واتدان ل سه‌ر پێغه‌مبه‌ری.
  • فه‌رمووده‌یه‌ك ژ پێغه‌مبه‌ری دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌:

ئانکو: ((ئەگەر تە نڤێژ کر و تۆ ڕوینشتییە خوار دا بۆ خۆ دوعا بکەی، هنگی تۆ سوپاسییا خودێ بکە وەکی خودێ یێ ژ هەژی بیت و پاشی صەلەواتان بدە سەر من، پاشی دوعا بکە)).

تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

  1. بلندكرنا هه‌ردوو ده‌ستان ل ده‌مێ دوعاكرنێ.

پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌:

ئانکو: ((مسوگەر خودایێ هەوە یێ ب شەرم و مەردە، شەرمێ ژ عه‌بدێ خۆ دکەت ئەگەر عەبدێ وی دەستێن خۆ بۆ لایێ وی بلندکرن، ئەو وان دەستان ڤالا بزڤڕینیت)).

تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

  1. ته‌وبه‌كرن و دانپێدان ب گونه‌هێ.
  • د دوعایا موسایدا (سلاڤ لێ بن)).

ئانكو: ((مووساى گۆت: خودايێ من، من زۆردارى ل نه‌فسا خۆ كر ب كوشتنا وێ نه‌فسا ته‌ فه‌رمان ب كوشتنا وێ ل من نه‌كرى ڤێجا تۆ وێ گونه‌هێ بۆ من ژێ ببه‌، ئينا خودێ ئه‌و بۆ وى ژێ بر. هندى خودێیه‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان)).

  1. داكوكیكرن و ڕژدبوون د دوعاكرنێدا، ئانكو گه‌له‌ك دوعاكرن و دووباره‌كرنا وێ.
  2. له‌زنه‌كرنا د به‌رسڤدان و قه‌بویلبوونا دوعایێدا.
  3. چێنابیت دوعا بۆ تشته‌كێ گونه‌ھ تێدا بیت یان بۆ بڕینا به‌ندكێ مرۆڤاینییێ بهێته‌ كرن.

د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌:

ئانکو: ((بەردەوام بەرسڤا دوعایێن مرۆڤی دهێتە دان هندی ئەو دوعایان بۆ گونەهەکێ یان بڕینا بەندکێ مرۆڤاینییێ نەکەت، و هندی ئەو لەزێ د بەرسڤدانێدا نەکەت. هاتە گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، ئەرێ لەزکرن د بەرسڤدانێدا چییە؟ گوت: ئەڤەیە دێ بێژیت: من هەر دوعا کرن و دوعا کرن بەلێ من نەدیت بەرسڤا من بهێتە دان. ل ڤێرێ دێ وەستییێت و بێهیڤی بیت و دێ کرنا دوعایان هێلیت)).

بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

  1. نزمكرنا ده‌نگی ل ده‌مێ دوعاكرنێ.

خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت:

ئانكو: ((هوين ئاشكه‌را و ڤه‌شارتى ب خۆشكاندنڤه‌ دوعایێ ژ خودايێ خۆ بكه‌ن، و بلا ئه‌و دوعا يا ب ترسڤه‌ بیت دوير ژ ڕيمه‌تییێ)).

[الأعراف: ٣١].

  1. ئاماده‌بوونا دلی ل ده‌مێ دوعاكرنێ.

ئانکو: ((دوعا ژ خودێ بکەن و هوین د پشتراستن کو دێ بەرسڤا هەوە هێتە دان، و بزانن کو خودێ بەرسڤا دوعا و گازییەکێ نادەت کو ب دلەکێ بێئاگەهــ و مژویل هاتبیتە کرن)).

  1. دلسۆزی و (ئیخلاص)ـا بۆ خودێ و دوعاكرنا ژ خودێ ب تنێ ل ده‌مێ به‌رته‌نگی و به‌رفره‌هییێدا.

ئانكو: ((و هندى مزگه‌فتن بۆ په‌رستنا خودێ ب تنێنه‌، ڤێجا هوين په‌رستنا كه‌سێ دى لێ نه‌كه‌ن، و هوين دوعا و په‌رستنێ بۆ وى ب تنێ لێ بكه‌ن؛ چونكى مزگه‌فت نه‌هاتينه‌ ئاڤاكرن بۆ تشته‌كێ دى ژبلی په‌رستنا خودێ)).

  1. خۆنێزیككرنا ل خودێ ب باشناڤ و سالۆخه‌تێن وی.

ئانكو: ((و خودێ باشناڤ هه‌نه‌، يێن هندێ دگه‌هينن كو ئه‌و خودانێ مه‌زنییێيه‌، و هه‌مى ناڤێن وى دباشن، ڤێجا تشتێ هه‌وه‌ بڤێت هوين ب باشناڤێن وى داخوازێ ژێ بكه‌ن)).

  1. به‌رێخۆدانا قیبلێ.

ئانکو: ((ڤێجا بەردەوام وی گازی خودایێ خۆ دکر و دەستێن خۆ بلند کربوون بۆ و به‌رێ وى ل قیبلێ بوو، هەتا پارچا سەری یا جلکێ وی ژ سەر ملێن وی کەڤتییە خوارێ)).

موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

  1. پاقژی و حه‌لالییا خوارن و ڤه‌خوارن و جل و به‌رگان.

ئانکو: ((پاشی بەحسێ زەلامەکی کر کو گەشتا خۆ درێژ دکەت، پرچا وی یا قژ و سه‌ر و لەشێ وی یێ توزەكی بووى، دەستێن خۆ بۆ ئەسمانی بلند دکەت و دبێژیت: یا خودێ یا خودێ (دوعایان دکەت)، بەلێ خوارنا وی یا حەرامە، ڤەخوارنا وی یا حەرامە، جلکێ وی یێ حەرامە و ب حەرامی یێ هاتییە مەزنکرن، ڤێجا ما چاوا دێ بەرسڤا کەسەکێ ب ڤی ڕەنگی هێتە دان)).