السؤال
س٢٦: ما آداب الدعاء؟
Ɲininkali 26: Duwawu ladabuw ye mun ye?
الجواب
ج:١. البدء بحمد الله والثناء عليه.
- الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم.
- في الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم:
«إذا صليت، فقعدت، فاحمد الله بما هو أهله، وصل عليَّ ثم ادعه»
رواه الترمذي.
- رفع اليدين أثناء الدعاء.
- قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إن ربكم تبارك وتعالى حيي كريم يستحيي من عبده إذا رفع يديه إليه أن يردهما صفرًا»
رواه الترمذي وأبو داود.
- التوبة والاعتراف بالذنب.
- في دعاء موسى عليه السلام:
﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ﴾
[القصص ١٦].
- الإلحاح في الدعاء، يعني إكثاره وتكراره.
- عدم استعجال الإجابة.
- لا تدع بإثم أو قطيعة رحم.
- في الحديث:
«لا يزال يستجاب للعبد ما لم يدع بإثم أو قطيعة رحم، ما لم يستعجل. قيل: يا رسول الله، ما الاستعجال؟ قال: يقول: قد دعوت، وقد دعوت، فلم أر يستجيب لي. فيستحسر عند ذلك، ويدع الدعاء»
رواه البخاري ومسلم.
- خفض الصوت في الدعاء.
- قال تعالى:
﴿ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ﴾
[الأعراف: ٥٥].
- حضور القلب أثناء الدعاء.
«ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة، واعلموا أن الله لا يستجيب دعاء من قلب غافل لاه»
- الإخلاص لله تعالى، وسؤال الله وحده في الشدّة والرخاء.
﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا﴾
[الجن: ١٨].
- التوسّل إلى الله بأسمائه الحسنى وصفاته.
﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ﴾
[الأعراف: ١٨٠].
- استقبال القبلة.
في الحديث:
«فما زال يهتف بربه مادًّا يديه مستقبل القبلة، حتى سقط رداؤه عن منكبيه»
رواه مسلم.
- إطابة المأكل والملبس.
«ثم ذكر الرجل يطيل السفر أشعث أغبر يمد يديه إلى السماء: يا رب يا رب، ومطعمه حرام، ومشربه حرام، وملبسه حرام، وغذي بالحرام، فأنى يستجاب لذلك»
Jaabi:-1- K'a daminɛ ni Ala tanuni n'a màjàmuni ye.
- Seli kira kan kisi b'a ye.
Hadisa la a minɛna kira la nɛɛma ni kisi bɛ a ye :
( N'i seli la, k'i sìgira, Ala tanu ani min ka kan, i ka seli ne kan o kɔfɛ i ka duwawu kɛ)
Tirimizi y'a màfilɛ
- tɛgɛfila kɔrɔtali duwawu waati la.
Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye :
(I ka dɔn aw má barika ni sé tigi màsa ɲɛnama hɛrɛ caman tìgi a bɛ maloya k'a ka jɔn la bila ten n'a y'a tɛgɛfila kɔrɔta ka taa a ma)
Tirimizi ni Abu dawuda y'a màfilɛ
- Tubi ani jɔnsɔnna i jùrùmin na.
- a bɛ Musa ka duwawu la kisi b'a ye :
{A ko ne má ne ye n yɛrɛkun tɔɲɔ yàfa n ma yàfa kɛr'a ma a le de ye yàfa ni hinɛ màsa}
{ Kisa Suran 16].
- duwawu caya,o kɔrɔ a caya n'a seginkanni.
- ka na kɔrɔtɔ Jaabili la.
- Ka na weeleli kɛ jùrùmu na wali sinjitigɛ.
A nana hadisa la :
( duwawu bɛ minɛ Ala ka jɔn ye n'a ma weeleli kɛ jùrùmu na wali sinji tigɛ, n'a ma kɔrɔtɔ? A ko : a b'a fɔ : n ye weeleli kɛ ka weeleli kɛ a ma jaabi,a bɛ salaya a bɛ duwawu toyi)
Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
- kanjìgìni ni duwawu ye
(Ala) kɔrɔtalen ko:
{ aw y'aw má weele aw majigine dògòla}
[Kogo bá suran 31].
- dusukun ɲɛnamayali duwawu waati la.
( aw ye Ala weele ka sɔrɔ aw ye jaabili dɛngani ya, aw ka dɔn Ala tɛ dusukun ɲinannen tulonkɛla ka duwawu jaabi)
- dusukun kalasiyalen Ala kɔrɔtalen ye, an'a kelen weeleli gɛlɛya ni nɔgɔya la.
{Misiriw ye Ala de ta ye fɛn wɛrɛ ka na weele ka fàra a kan}
[ jinɛw kofɔ suran 18].
- Yɛrɛ ma gɛrɛ Ala la n'a tɔgɔ ɲumanw ye an'a mankutu.
{Tɔgɔ ɲumanw bɛ Ala la a y'a weele n'a ye}
- kɔrɔn ɲɛsili.
(A tun bɛ k'a má weele tɛgɛfila ɲɛsilen kɔrɔn fɛ, f'a ka musɔrɔ bina ka bɔ a kamakun na)
Musilimu y'a màfilɛ.
Dumunifɛn ni dònfiniw sanuyali.
(O kɔfɛ a ye cɛ dɔ ko fɔ min bɛ taama jan kɛ (Ala ɲinini kama) a kunsigi ɲagasalen gɔngɔn b'a la a bɛ k'a tɛgɛfila kɔrɔta sanfɛ: ne má ne má,a ka dunta ye haramu ye miniji ye haramu ye,don fini ye haramu ye, a balo la ni haramu ye, o bɛ jaabi cogodi)