السؤال
س٢٦: ما آداب الدعاء؟
คำถาม 26: มารยาทในการขอดุอาอ์มีอะไรบ้าง?
الجواب
ج:١. البدء بحمد الله والثناء عليه.
- الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم.
- في الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم:
«إذا صليت، فقعدت، فاحمد الله بما هو أهله، وصل عليَّ ثم ادعه»
رواه الترمذي.
- رفع اليدين أثناء الدعاء.
- قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إن ربكم تبارك وتعالى حيي كريم يستحيي من عبده إذا رفع يديه إليه أن يردهما صفرًا»
رواه الترمذي وأبو داود.
- التوبة والاعتراف بالذنب.
- في دعاء موسى عليه السلام:
﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ﴾
[القصص ١٦].
- الإلحاح في الدعاء، يعني إكثاره وتكراره.
- عدم استعجال الإجابة.
- لا تدع بإثم أو قطيعة رحم.
- في الحديث:
«لا يزال يستجاب للعبد ما لم يدع بإثم أو قطيعة رحم، ما لم يستعجل. قيل: يا رسول الله، ما الاستعجال؟ قال: يقول: قد دعوت، وقد دعوت، فلم أر يستجيب لي. فيستحسر عند ذلك، ويدع الدعاء»
رواه البخاري ومسلم.
- خفض الصوت في الدعاء.
- قال تعالى:
﴿ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ﴾
[الأعراف: ٥٥].
- حضور القلب أثناء الدعاء.
«ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة، واعلموا أن الله لا يستجيب دعاء من قلب غافل لاه»
- الإخلاص لله تعالى، وسؤال الله وحده في الشدّة والرخاء.
﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا﴾
[الجن: ١٨].
- التوسّل إلى الله بأسمائه الحسنى وصفاته.
﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ﴾
[الأعراف: ١٨٠].
- استقبال القبلة.
في الحديث:
«فما زال يهتف بربه مادًّا يديه مستقبل القبلة، حتى سقط رداؤه عن منكبيه»
رواه مسلم.
- إطابة المأكل والملبس.
«ثم ذكر الرجل يطيل السفر أشعث أغبر يمد يديه إلى السماء: يا رب يا رب، ومطعمه حرام، ومشربه حرام، وملبسه حرام، وغذي بالحرام، فأنى يستجاب لذلك»
ตอบ: 1. เริ่มต้นด้วยการขอบพระคุณพระเจ้าและสรรเสริญพระองค์
- การกล่าวเศาะละวาตแก่ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม (การกล่าวคำขอพรแก่ท่านเราะซูลและวงศาคณาญาติของท่าน)
ในหะดีษ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ที่ว่า:
“เมื่อเจ้าละหมาดแล้วนั่งลง ก็จงสรรเสริญอัลลอฮ์ตามที่พระองค์ทรงสมควรได้รับ และจงกล่าวศอลาวาตแก่ฉัน จากนั้นจึงขอดุอาอ์เถิด”
รายงานโดย อัต-ติรมิซีย์
- การยกมือระหว่างการขอดุอาอ์
ท่านเราะสูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า
"แท้จริงพระเจ้าของพวกท่าน ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งนั้น เป็นผู้มีความละอายและทรงเอื้อเฟื้อ พระองค์ทรงละอายต่อบ่าวของพระองค์ เมื่อเขายกมือขึ้นขอต่อพระองค์ แล้วพระองค์จะทรงปล่อยให้มือทั้งสองกลับไปเปล่าเปลือย"
รายงานโดย อัตติรมิซีย์และอบูดาวูด
- การกลับใจและสารภาพบาป
ในดุอาอ์ของนบีมูซา อะลัยฮิสสลาม:
ความว่า "เขากล่าวว่า ข้าแต่พระเจ้าของข้าพระองค์ แท้จริงข้าพระองค์ได้อธรรมต่อตนเอง ดังนั้นขอพระองค์ทรงอภัยให้แก่ข้าพระองค์ด้วย แล้วพระองค์ก็ได้อภัยให้เขา แท้จริงพระองค์เป็นผู้ทรงอภัย ผู้ทรงเมตตาเสมอ"
(อัลเกาะศ็อศ : 16)
- การยืนกรานในการวิงวอนขอ หมายถึงการเพิ่มการวิงวอนขอให้มากขึ้น และขอซ้ำๆ
- อย่ารีบเร่งในการตอบรับ
- อย่าวิงวอนสิ่งที่เป็นบาปหรือตัดความสัมพันธ์ทางเครือญาติ
ในหะดีษ ที่ว่า:
"การตอบรับดุอาอ์แก่บ่าวคนหนึ่งนั้นจะคงอยู่ ตราบเท่าที่เขาไม่ขอในสิ่งที่เป็นบาป และการตัดขาดเครือญาติ ไม่รีบเร่ง มีเสียงกล่าวว่า โอ้ท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ การรีบเร่งนั้นหมายถึงอะไร? ท่านกล่าวว่า เขากล่าวว่า ฉันวิงวอนแล้ว และฉันวิงวอนโดยแท้แล้ว แต่ฉันไม่เห็นพระองค์ตอบรับฉัน จากนั้นเขาก็เศร้าโศกและหยุดขอการวิงวอน"
บันทึกโดย อัลบุคอรีย์และมุสลิม
- ลดเสียงในระหว่างการวิงวอนขอ
อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า:
ความว่า "พวกเจ้าจงวิงวอนต่อพระเจ้าของพวกเจ้าในสภาพถ่อมตนและปกปิด"
[อัลอะอ์รอฟ : 31]
- การใช้ใจในระหว่างการวิงวอนขอ
"จงวิงวอนต่อพระเจ้าในขณะที่เจ้ามั่นใจในคำตอบ และรู้ว่าพระเจ้าไม่ตอบรับคำวิงวอนจากใจที่เผลอสติและเหลวไหล"
- ความบริสุทธิ์ใจต่อพระเจ้าผู้ทรงฤทธานุภาพและขอพระเจ้าเพียงผู้เดียวทั้งในยามที่ประสบความยากลำบาก และยามที่เจริญรุ่งเรือง
ความว่า "และว่าแท้จริงบรรดามัสยิดนั้นเป็นของอัลลอฮ์ ดังนั้น พวกเจ้าอย่าวิงวอนขอผู้ใดเคียงคู่กับอัลลอฮ์"
[ญิน : 18]
- วิงวอนต่อพระเจ้าด้วยพระนามและคุณลักษณะอันงดงามของพระองค์
ความว่า "และอัลลอฮ์นั้นมีบรรดาพระนามอันสวยงาม ดังนั้นพวกเจ้าจงเรียกหาพระองค์ด้วยพระนามเหล่านั้นเถิด"
- ผินหน้าไปทางกิบละฮ์ (กะบะฮ์)
"เขายังคงร้องเรียกพระเจ้าของเขาต่อไป โดยยื่นมือไปทางกิบละฮ์ จนกระทั่งเสื้อคลุมของเขาหลุดออกจากไหล่ของเขา"
รายงานโดย มุสลิม
- อาหารดี และเสื้อผ้าดี
"แล้วท่านได้กล่าวถึงชายคนหนึ่งซึ่งเดินทางมานานแล้ว ตัวไม่เรียบร้อยและมีฝุ่นติดตัว ชูมือขึ้นยังฟ้าว่า ข้าแต่พระเจ้า ข้าแต่พระเจ้า โดยที่อาหารของเขาเป็นที่ถูกห้าม เครื่องดื่มของเขาก็เป็นที่ถูกห้าม เสื้อผ้าของเขาก็เป็นที่ถูกห้าม และเขาก็ถูกห้าม และเลี้ยงด้วยอาหารที่ต้องห้าม การดุอาอ์ของเขาจะถูกตอบรับได้อย่างไร?"